Hópmálsókninni gegn Björgólfi Thor vísað frá en pissukeppnin heldur áfram

Hæstiréttur hefur vísað frá hópmálsókn fyrrum hluthafa Landsbankans gegn Björgólfi Thor Björgólfssyni. Helsti fjármögnunaraðili málsóknarinnar var félag í eigu Árna Harðarsonar, nánasta samstarfsmanns Róberts Wessmann.

BTB
Auglýsing

Hæsti­réttur Íslands vís­aði í gær frá hóp­mál­sókn á hend­ur ­Björgólfi Thor Björg­ólfs­syni, fyrrum aðal­eig­anda Lands­banka Íslands og rík­asta ­manns Íslands, frá.  Hóp­mál­sókn­in, sem höfðuð var af 235 aðilum sem áttu 5,27 pró­sent af útgefnum hluta­bréfum í Lands­bank­anum og þing­fest var í lok októ­ber í fyrra, snérist um að fá við­ur­kennda skaða­bóta­skyldu Björg­ólfs Thors vegna tjóns sem félags­menn urð­u ­fyrir vegna hluta­bréfa­eignar sinn­ar. Mál­sóknin er sú fyrsta sinnar teg­undar á Ísland­i er lýtur að dóms­málum sem tengj­ast banka­hrun­inu. Aldrei áður höfðu fyrrum hlut­hafar í íslenskum banka tekið sig saman og stefnt fyrrum aðal­eig­endana hans ­fyrir að hafa blekkt sig með sak­næmum hætti til að eiga í bank­an­um. Og krefjast skaða­bóta fyr­ir.

Björgólfur Thor neit­aði ávallt sök og nú hafa íslenskir ­dóm­stólar kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að málið sé ekki tækt til fyr­ir­töku eins og það var fram­sett. Mál­sókn­ar­fé­lagið gæti þó haldið mál­inu áfram með nýrri stefnu sem gerð væri í sam­ræmi við leið­bein­ingar Hæsta­rétt­ar.

Í færslu á heima­síðu sinni sem birtist í gær sagði Björgólfur Thor eft­ir­far­andi um mál­ið: „Þessi ófræg­ing­ar­leið­ang­ur, undir stjórn Árna Harð­ar­sonar og Róberts Wess­man, hefur reynst þeim köppum lítil frægð­ar­för. Árni og Róbert hafa lík­lega þegar varið um 100 millj­ónum króna í þennan raka­lausa og rugl­ings­lega mála­rekst­ur. Þeir fengu hóp fyrrum hlut­hafa Lands­bank­ans til að leggja nafn sitt við feigð­ar­flan­ið, en sjálfir fara þeir fyrir 2/3 hlutum mál­sókn­ar­fé­lags­ins. Þá ­fékk hóp­mál­sókn­ar­fé­lagið drjúgan tíma í fjöl­miðlum til að rekja í smá­at­riðum allan mála­til­búnað sinn, sem nú hefur fengið fall­ein­kunn hjá Hæsta­rétti.

Auglýsing

Ára­langar deilur Róberts og Árna við Björgólf Thor

En af hverju nefn­ir ­Björgólfur Thor þessa tvo menn sér­stak­lega? Tveimur dögum eftir að málið gegn hon­um var þing­fest í októ­ber í fyrra greindi Kjarn­inn frá því að félag í eigu Árna Harð­­ar­­son­­ar, stjórn­­­ar­­manns og lög­­­manns lyfja­­fyr­ir­tæk­is­ins Alvogen, ætti um 60 pró­­sent þeirra hluta­bréfa ­sem væru að baki hóp­­mál­­sókn­inni. Árni á hluta­bréf­in, sem hann keypti af is­­lenskum líf­eyr­is­­sjóðum í vik­unni á und­an, í gegnum félag sem heitir Urriða­hæð ehf. ­Sam­tals greiddi Árni á milli 25 til 30 millj­­ónir króna fyr­ir­ hluta­bréf­in, ­sem eru verð­­laus nema að til hefði tek­ist að fá við­­ur­­kennt fyr­ir­ ­dóm­stól­u­m að Björgólfur Thor ætti að greiða fyrrum hlut­höfum Lands­­bank­ans skaða­bæt­­ur.

Til við­­bótar þurt­i ­Ur­rið­hæð að greiða sinn hluta máls­­kostn­að­­ar. Hann gat auð­veld­lega hlaupið á tugum millj­­óna króna ef málið hefði verið dóm­tek­ið. Því er ljóst að Árni lagð­i í umtals­verðan kostnað til að taka þátt í hóp­mál­sókn­inni og styrkja grund­völl henn­ar.

Árni er ­nán­­asti sam­­starfs­­maður Róberts Wessm­ans, for­stjóra Alvogen. Þeir tveir hafa átt í miklum og opin­berum úti­stöðum við Björgólf Thor árum sam­an. Bæð­i Ró­bert og Árni störf­uðu áður­ ­sem stjórn­­endur hjá Act­­a­vis, á sama tíma og ­Björgólfur Thor var aðal­­eig­and­i ­fé­lags­ins.  Í ágúst 2008 lét Róbert af ­störfum hjá lyfja­­fyr­ir­tæk­inu, en hann hafði þá verið for­­stjóri þess í níu ár. Björgólfur Thor segir að Róbert hafi verið rek­inn en Róbert segir það vera rangt. Hann hafi ein­fald­­lega vilj­að hætta.

Ásök­uðu hvorn annan um að borga ekki skuldir sínar

Síðan að þetta átti sér­ ­stað hafa verið hnút­a­köst á milli­ ­mann­anna í fjöl­miðlum og fyrir dóm­stól­­um. ­Björgólfur Thor stefndi bæði Róbert­i og Árna fyrir að hafa á ólög­­mætan hátt ­dregið að sér fjórar millj­­ónir evra frá sér og nýtt í eigin þágu. Hann vill að þeir greiði sér skaða­bætur vegna þessa. Róbert og Árni hafa ítrekað hafn­að þessum ­mála­til­­bún­­aði, sagt stefn­una til­­efn­is­­lausa og að hún eigi sér­ enga stoð í raun­veru­­leik­an­­um.

Vilhjálmur Bjarnason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, var einn þeirra sem unnu að undirbúningi hópmálsóknarinnar.Á meðal ann­arra sem tóku þátt í mál­­sókn­inni, sem hafði verið í und­ir­bún­ingi frá árinu 2011, voru Karen Mil­­len, Krist­ján Lofts­­son í Hval, Bolli Héð­ins­­son hag­fræð­ing­­ur, Svana Helen Björns­dótt­ir, fyrr­ver­andi for­­maður Sam­­taka iðn­­að­­ar­ins, Líf­eyr­is­­sjóð­ur­ verk­fræð­inga, Líf­eyr­is­­sjóður starfs­­manna íslenskra sveit­­ar­­fé­laga, líf­eyr­is­­sjóð­­ur­inn Stapi og Vil­hjálmur Bjarna­­son, þing­­maður Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins. Á meðal þeirra sem stóðu að und­ir­­bún­­ingnum var lög­­­mað­­ur­inn Ólafur Krist­ins­­son.

Í lok októ­ber sett­i ­Björgólfur Thor síðan færslu á heima­síðu sína þar sem hann sagði Róbert og Árna ekki hika við að leggja í tug­millj­­óna króna ­kostnað til að reyna að klekkja á sér. „Róbert hefur í digra sjóði að sækja, enda gætti hann þess vand­­lega að koma auð sínum und­an­ ­kröf­u­höf­um, í stað þess að gera upp­ millj­­arða skuldir sínar við íslensku ­bank­ana eftir hrun. Auð­vitað gera þeir ­sér engar vonir um bætur úr minni hend­i, enda eina mark­miðið að sverta mann­orð mitt.

Róbert svarði með yfir­lýs­ingu þar sem sagði að Björgólfur Thor ætti að „skamm­­ast sín“ vegna hans þáttar í efna­hags­hruni lands­ins. Þá sé það „hjá­kát­­legt og bein­línis vand­ræða­­legt“ þegar hann heldur því fram að aðrir hafi ekki borgað skuldir sínar til baka, í ljósi þess að hann hefur aðeins borgað „lítið brot“ sinna skulda til baka sjálf­­ur. Þetta kemur fram í harð­orðri yfir­­lýs­ingu frá Róberti.

Ein­stakt mál

Kjarn­inn hefur stefn­una í mál­inu á hendur Björgólfi Thor, sem er 50 blað­­síður að lengd, undir hönd­­um. Hana má les­a hér. Alls tóku 235 aðil­ar þátt í mál­­sókn­inni. Þeir eiga sam­tals 5,67 pró­­sent af heild­­ar­hlutafé í Lands­­bank­ans, sem féll haustið 2008.

Mál­­sókn­­ar­­fé­lag­ið krafð­ist þess að skaða­­bóta­­skylda Björg­­ólfs Thors á því tjóni sem aðilar að ­fé­lag­inu urðu fyr­ir­ þegar hluta­bréf í Lands­­bank­­anum urðu verð­­laus við ­fall hans 7. októ­ber 2008. Í stefn­unni kom fram að félags­­­menn byggi mál­­sókn­ina á því „að þeir hefðu ekki verið hlut­hafar í Lands­­banka Íslands hf. og þar með­ ekki orðið fyrir tjóni, ef ekki hafði komið til hinnar sak­­næmu og ólög­­mæt­u hátt­­semi stefnda [Björg­­ólfs T­hor­s]“.

Það sem mál­­sókn­­ar­­fé­lag­ið taldi að Björgólfur Thor hafi ­gert, og hafi ollið þeim skaða, er þrennt. Í fyrsta lagi hafi ekki ver­ið veittar upp­­lýs­ingar um lán­veit­ingar Lands­­banka Ís­lands til Björg­­ólfs T­hors og tengdra aðila í árs­­reikn­ingum bank­ans fyr­ir­ ­rekstr­­ar­árið 2005 og í öllum upp­­­gjörum eftir það fram að hrun­i. 

Í öðru lagi hafi Björgólfur Thor van­­rækt á tíma­bil­inu 30. júní 2006 til 7. októ­ber 2008, að „upp­­lýsa opin­ber­­lega um að Sam­­son eign­­ar­halds­­­fé­lag ehf. [Í aðal­eigu Björg­­ólfs Thors og föður hans] færi með yfir­­ráð yfir Lands­­banka Ís­lands hf., og teld­ist því móð­­ur­­fé­lag bank­ans“. 

Í þriðja lagi taldi félagið að Björgólfur Thor hafi van­­rækt að „­sjá til þess að ­Sam­­son eign­­ar­halds­­­fé­lag ehf. gerði öðrum hlut­höf­um Lands­­banka Íslands hf. ­yf­­ir­­tökutil­­boð hinn 30. júní 2006, eða síð­­­ar, í sam­ræmi við ákvæði laga um verð­bréfa­við­­skipt­i“.

Björgólf­ur T­hor fór fram á að mál­inu yrði vísað frá og hér­aðs­dómur Reykja­víkur tók undir það í mars 2016. Hæsti­réttur stað­festi þann úrskurð í gær.

Pissu­keppn­inni ekki lokið

Þótt dóms­mál­inu sé lokið þá er pissu­keppn­inni milli Björg­ólfs Thors og Róberts og Árna þó ekki á enda runn­in. Greint var frá því í Við­­skipta­Mogg­­anum í jan­úar síð­ast­liðnum að ­Björgólfur Thor og við­­skipta­­fé­lagar hans hjá Novator séu að skella sér í sam­heita­lyfja­brans­ann á ný. 

Þeir hafa þegar stofnað fyr­ir­tækið Xantis Pharma, ­sem er með höf­uð­­stöðvar í Zug í Sviss. Það er sama borg og hýsti höf­uð­­stöðv­­ar Act­­a­vis, sam­heita­lyfja­­fyr­ir­tæk­is­ins sem Björgólfur Thor réð yfir forðum daga, hér áður fyrr. Act­­a­vis hefur síðan gengið í gegnum fjöl­margar sam­ein­ingar og heitir nú All­erg­­an. Um mitt ár í fyrra var hlutur Novator í All­ergan kom­inn undir eitt pró­­sent, en gengi bréfa í félag­inu hefur fimm­fald­­ast á tæpum fjórum ár­­um. 

Björgólfur Thor er aftur orð­inn á meðal rík­­­ustu manna heims­, sam­­kvæmt lista For­bes, en auð­æfi hans eru metin á 1,6 millj­­arða Banda­­ríkja­dala, eða sem nemur 208 millj­­örðum króna. Björgólfur Thor er núm­er 1.121 á lista For­bes yfir rík­­asta fólk heims­ins. Hann fór hæst í 249. sæti árið 2007. Eignir Björg­­ólfs Thors eru meðal ann­­ars í fjar­­skipta­­fé­lög­unum Play í Pól­landi og WOM í Chile, auk þess að eiga eign­­ar­hluti í félög­unum Xantis Pharma og All­erg­an líkt og áður sagði.

Björgólfur Thor var á barmi gjald­­þrots eftir hrun fjár­­­mála­­kerf­is­ins, og í per­­són­u­­legum ábyrgðum fyrir tug­millj­­arða­skuld­um, en tókst að semja við kröf­u­hafa sína, halda eign­­ar­hlutum í stórum fyr­ir­tækj­um, meðal ann­­ars Act­­a­vis, sem síðan hefur sam­ein­­ast öðrum félögum og stækk­­að, og þannig ná vopnum sínum á nýjan leik.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eignir Lífeyrissjóðs verzlunarmanna hækkuðu um 155 milljarða á síðasta ári
Árið 2019 var metár í 63 ára sögu Lífeyrissjóðs verzlunarmanna.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Fossinn Rjúkandi
„Stórtækar“ breytingar á framkvæmd Hvalárvirkjunar kalla á nýtt umhverfismat
Það er mat Vesturverks að bráðnun Drangajökuls muni engin áhrif hafa á vinnslugetu fyrirhugaðrar Hvalárvirkjunar. Í skipulagslýsingu er lagt til að svæði ofan áformaðs virkjanasvæðis fái hverfisvernd vegna nálægðar við jökulinn.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Rúmlega 600 milljónir króna í eftirlaun til ráðherra og þingmanna í fyrra
Árið 2003 voru umdeild eftirlaunalög sett sem tryggðu þingmönnum og ráðherrum mun betri lífeyrisgreiðslur en öðrum landsmönnum. Þau voru afnumin 2009 en 203 fyrrverandi þingmenn og ráðherra njóta sérkjara þeirra þó ennþá.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur kominn með prókúru hjá Samherja
Tímabundinn forstjóri Samherja hefur loks formlega verið skráður í framkvæmdastjórn fyrirtækisins og með prókúru fyrir það, þremur mánuðum eftir að hann tók við starfinu. Hann er hins vegar enn ekki skráður með prókúru hjá Samherja Holding.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Donald Trump verður út um allt á Youtube á kjördegi
Framboð Donalds Trumps Bandaríkjaforseta hefur nú þegar keypt bróðurpartinn af auglýsingaplássi á Youtube, fyrir kjördag í nóvember.
Kjarninn 21. febrúar 2020
Freyr Eyjólfsson
Neysla og úrgangur eykst á heimsvísu – Ákall um nýjar, grænar lausnir
Kjarninn 20. febrúar 2020
Ísold Uggadóttir og Auður Jónsdóttir
Himinhrópandi mistök í máli Maní
Kjarninn 20. febrúar 2020
Haraldur Johanessen var enn ríkislögreglustjóri þegar samkomulagið var gert. Hann lét af störfum skömmu síðar
Samkomulag ríkislögreglustjóra hækkaði laun yfirmanna um 48 prósent
Þeir yfirmenn hjá ríkislögreglustjóra sem skrifuðu undir samkomulag við embættið í fyrra hækkuðu samtals grunnlaun sín um 314 þúsund krónur á mánuði og sameiginlegar lífeyrisgreiðslur um 309 milljónir.
Kjarninn 20. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None