Frambjóðendur takast á um stjórnarskránna

Sjö forsetaframbjóðendur mættu til hádegisfundar í Háskólanum í Reykjavík í dag til að ræða stjórnarskrármál. Hver lýsti sinni skoðun á málinu og Kjarninn var á staðnum.

Ástþór Magnússon, Sturla Jónsson, Halla Tómasdóttir, Guðni Th. Jóhannesson, Elísabet Kristín Jökulsdóttir, Davíð Oddson og Andri Snær Magnason mættu í HR í dag.
Ástþór Magnússon, Sturla Jónsson, Halla Tómasdóttir, Guðni Th. Jóhannesson, Elísabet Kristín Jökulsdóttir, Davíð Oddson og Andri Snær Magnason mættu í HR í dag.
Auglýsing

Átta for­seta­fram­bjóð­endur lýstu afstöðu sinni til stjórn­ar­skrár­innar í Háskól­anum í Reykja­vík í dag. Lög­rétta, félag laga­nema við HR, bauð öllum for­seta­fram­bjóð­endum til að ræða mál­ið. 

Hver fram­bjóð­andi fékk fimm mín­útur til að koma sínum skoð­unum sínum á fram­færi. 

Elísa­bet Kristín Jök­uls­dótt­ir, Sturla Jóns­son, Guðni Th. Jóhann­es­son, Halla Tóm­as­dótt­ir, Andri Snær Magna­son, Davíð Odds­son og Ást­þór Magn­ús­son mætt­u. Hildur Þórð­ar­dóttir mætti klukku­stund of seint og fékk að fara með sín stefnu­mál. Fram­bjóð­endur stigu í pontu í staf­rófs­röð. Guð­rún Mar­grét Páls­dóttir komst ekki á fund­inn, en hún er stödd erlend­is.   

Auglýsing

Þjóð­fund­ur­inn fal­legt átak

Andri Snær tal­aði mikið um Þjóð­fund­inn sem hald­inn var árið 2009. Hann sagði að ferlið með nýja stjórn­ar­skrá hafi byrjað með fal­legu átaki, Þjóð­fund­in­um. Skilað hafi verið af sér gild­um, sem hlegið hafi verið að á sínum tíma, en nú hafi síð­ustu vikur sýnt að það hafi verið alvara á bak við þessi gild­i. 

Lýð­ræði væri skap­andi ferli sem fólk þróar og það megi ekki staðna. Ef almenn­ingur fær ekki rödd, á það til að öskra í gegn um einn sterkan karl­mann. Það er ekki gott að breyta stjórn­ar­skrá í sjálfu sér, en það er gott að færa hana í rétta átt. Við getum sýnt að við séum til fyr­ir­myndar í heim­in­um.  

Andri Snær tal­aði um kafla stjórn­ar­skrár­innar sem fjallar um for­seta Íslands og telur brýnt að skýra hlut­verk for­seta og að færa valdið til fólks­ins í stað 26. greinar stjórn­ar­skrár­inn­ar, um þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­ur. Stjórn­ar­skráin eigi að vera skrifuð á manna­máli og sam­hæf­an­leg stjórn­ar­skrám nágranna­ríkj­anna. 

Skoð­ana­túlkun fjöl­miðla það hættu­leg­asta í íslensku sam­fé­lagi 

Ást­þór Magn­ús­son sagði að flestir könn­uð­ust senni­lega við nafn hans, en kannski ekki öll hans stefnu­mál. Hann sagði vöntun á því að stjórn­ar­skráin sé virt. Það þurfi að upp­færa hana í sam­ræmi við nútím­ann, en ekki gera hana að marklausu plaggi. Það vanti í hana refsi­á­kvæði varð­andi að fara ekki eftir henn­i. 

Ást­þór sagði að ráðskast sé með skoð­anir fólks með heima­til­búnum könn­un­um, rík­is­fjöl­miðlar taki þátt í þeim leik. For­seta­fram­bjóð­anda sé skotið á loft og ímynd­aðir turnar búnir til á milli hans og sitj­andi for­seta. Lýð­ræði sé mark­laust í því umhverfi. Það megi ekki stjórna fjöl­miðlum með Pana­ma­pen­ing­um, eins og stærsta einka­rekna fjöl­miðla­sam­steypa lands­ins sé rek­in. Nauð­syn­legt sé að kynna öll fram­boð á jafn­rétt­is­grund­velli. 

Hann tal­aði um epli og app­el­sínur og heim­færði það á ójafn­vægi í umfjöllun fjöl­miðla um for­seta­fram­bjóð­endur og fram­boð til Alþing­is. Þetta sé það hættu­leg­asta sem stafar að íslensku sam­fé­lagi í dag, hvernig ráðskast sé með skoð­anir fólks­ins.

Gagn­rýndi síð­ustu rík­is­stjórn og sitj­andi for­seta

Davíð Odds­son sagð­ist von­ast til að hann væri á réttum fundi, eftir ræðu Ást­þór­s. Hann sagð­ist einn manna á fund­inum hafa komið að því að breyta stjórn­ar­skránni. Það hafi hann gert á Alþingi. Einnig sagð­ist hann hafa haft for­gang um ýmis ákvæði í henni. Það eigi þó ekki að breyta henni oft eða mik­ið, það sé í eðli hennar að svo verði ekki gert. Skildi ekki að fall bank­anna hafi fært rök fyrir því að koll­varpa stjórn­ar­skránn­i. 

Davíð tal­aði um ár sín í lög­fræði, og minnt­ist á að mál­skots­réttur hafi þá heitið synj­un­ar­vald. Því hafi fylgt ábyrgð. Ef for­seti beitti synj­un­ar­valdi og þjóðin synj­aði lög­un­um, hafi rík­is­stjórnin átt að segja af sér, og ef þjóðin sam­þykkti lög­in, ætti for­seti að segja af sér. 

Þegar þjóðin hafn­aði mjög mik­il­vægum lög­um, Ices­a­ve, gagn­rýndi Davíð þáver­andi rík­is­stjórn sem hafi bara „látið eins og hún væri að fá sér morg­un­verð ein­hvers stað­ar,“ og upp­skar hlátur úr sal. Hann gagn­rýndi synjun for­seta á fjöl­miðla­lög­unum og sagði að vald­svið for­seta sé tví­þætt. Ann­ars vegar þau sem skráð séu í stjórn­ar­skrá, og hins vegar áhrifa­vald for­set­ans. Hið síð­ar­nefnda fari mikið eftir per­sónu for­seta. 

Davíð sagði í umræð­unum eftir kynn­ing­arnar að þó að það virð­ist sem allir fram­bjóð­endur séu hér frið­samir og sam­mála, megi samt sem áður heyra ágrein­ing ef glöggt er hlust­að. Til dæmis vilji Ást­þór virkja Bessa­staði á meðan Andri Snær vilji ekki virkja neitt. 

„Kap­ít­al­ismi“ og „Kára­hnjúkar“ dottin úr orða­forð­anum

Elísa­bet Kristín Jök­uls­dóttir sagð­ist ekki hafa verið með spurn­ing­arn­ar, en hún hafi stolið þeim frá sessu­naut sín­um, Davíð Odds­syni. Hún er á móti mál­skots­rétt­inum og lítur á hann sem tappa í bát - þegar um geð­veiki eða land­ráð sé að ræða sé hægt að beita hon­um. Ekki sé rétt að einn maður geti tekið þessa ákvörðun einn og sjálf­ur. Það þurfi að vísa því til þjóð­ar­inn­ar. Hún rifj­aði upp þau atvik sem Ólafur Ragnar beitti mál­skots­rétt­in­um, hafi henni fund­ist eitt­hvað rangt við það að einn maður hafi þetta vald þegar heil þjóð eigi að geta tekið afstöðu til henn­ar. 

Eins sé með Kára­hnjúka­virkj­un. Hún hafi beðið for­seta Íslands að beita mál­skots­rétt­in­um, en það hafi ekki verið gert. Hún vill þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu og þess vegna sé stjórn­ar­skráin - það sé í anda okkar Íslend­inga að halda þús­und manna þjóð­fund í kjöl­far Hruns­ins. 

Kap­ít­al­ismi og Kára­hnjúka­virkjun séu orð sem megi ekki nefna leng­ur, þau séu bara dottin út úr tungu­mál­inu. Elísa­bet segir Kára­hnjúka­virkjun vera ein ástæða fyrir hrun­inu. Hafa kon­urnar 18 sem drekkt var í Drekk­ing­ar­hyl sem for­seta. Nú sé hún í for­seta­fram­boði, með hár­greiðslu­konu og bíl­stjóra, en hún mundi frekar vilja hafa hóp kvenna sem for­seta. Hún vill að karl og kona skiptir á að vera for­seti og segir það sama um Jesú - að hann ætti að vera stelpa og strákur til skipt­is. 

Mundi ekki skrifa undir lög um dauða­refs­ingar

Guðni Th. Jóhann­es­son segir þjóð­ina og þing­menn vera það fólk sem breyti stjórn­ar­skránni. Hann sé bæði sáttur við núver­andi stjórn­ar­skrá, en einnig sé þörf á breyt­ing­um. Þetta sé ferli sem hófst 1944 og því ljúki ekki núna, hvernig sem fer. 

Brýnt sé að horfa sér­stak­lega til þess að fá atkvæði um til­skil­inn fjölda kjós­enda sem geti kraf­ist þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um störf þings­ins. Skoða kafla um völd og verk­svið for­seta Íslands, því hann beri þess skýr merki um að hafa verið sam­inn þegar Ísland var kon­ung­dæmi. 

Hann seg­ist myndu beita mál­skots­rétti, en getur ekki sagt fyr­ir­fram við hvaða aðstæður hann mundi gera það. For­seti eigi að geta neitað að und­ir­rita lög, gangi þau alveg gegn sann­fær­ingu hans. Hann tók dæmi um Vig­dísi Finn­boga­dótt­ur, sem sagð­ist aldrei myndu und­ir­rita lög um dauða­refs­ing­ar, og sagð­ist taka undir það. 

Póli­tískt vald­svið for­seta sé mik­ið, eins og nýleg dæmi sýni okk­ur, og því skipti miklu máli að for­seti sé ópóli­tískur í eðli sínu og megi ekki taka afstöðu til flokka. Hann segir að und­ir­skriftir 10 til 15 pró­sent þjóð­ar­innar eigi að nægja til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu.  

Vill breyta stjórn­ar­skránni í tveimur áföngum

Halla Tóm­as­dóttir sagði að það væri eins og HR væri eins og sitt fyrsta barn, þar sem hún hafi verið í skól­anum þegar hann var að mót­ast. Hún ræddi um lög­fræði­námið við HR sem að hún hafi komið að því að móta eins og það var í dag. Hún fór yfir bak­grunn sinn áður en hún ræddi um afstöðu hennar til stjórn­ar­skrár­inn­ar. 

Hún ræddi um aðkomu sína að Þjóð­fund­inum og sagði nið­ur­stöðu hans hafa verið skýra: Heið­ar­leiki, jafn­rétti, rétt­læti og virð­ing. Mik­il­vægt verk­efni sé að breyta stjórn­ar­skránni og það sé hlut­verk þings­ins. 

Brýn þörf sé á breyt­ingum og það þurfi þverpóli­tíska sátt til þess. Það eigi að gera það í tveimur áföng­um, byrja á því að taka stór mál eins og auð­linda­mál og beint lýð­ræði. Svo þurfi að koma henni á manna­mál. Beit­ing mál­skots­réttar eigi ekki að vera háð geð­þótta. Hún seg­ist treysta lög­fræð­ingum HR til að taka þátt í að end­ur­skoða stjórn­ar­skrána. 

25.000 und­ir­skriftir nægi til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu

Sturla Jóns­son sagð­ist hafa lært lög­fræði sjálfur úti á götu og þurft að standa í stappi við fólk sem hafði lært lög­fræði í skól­um. Venju­lega fólkið lesi bara text­ann og ætlist til þess að það sé farið eftir hon­um. 

Sýn hans á stjórn­ar­skránna sé sú að hún sé kjöl­ur­inn í laga­safni okk­ar. Í dag séu lög mörg sett í and­stöðu við stjórn­ar­skránna og það hafi hann sjálfur upp­lifað í dóms­kerf­inu. Það brjóti margt í bága við stjórn­ar­skránna í laga­safni Íslands. 

Varð­andi mál­skots­rétt­inn seg­ist Sturla ætla að vísa málum til þjóð­ar­innar fái hann 25.000 und­ir­skrift­ir. Það sé hans sýn til að koma á beinu lýð­ræði. Hann gagn­rýnir sölu rík­is­ins á stofn­unum og fyr­ir­tækjum og spurði hvers vegna því hafði ekki verið vísað í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu. 

„Lifi bylt­ing­in!“

Hildur Þórð­ar­dóttir mætti klukku­tíma of seint, en fékk tæki­færi til að tjá sín stefnu­mál. Húns agði mjög hlynnt nýju stjórn­ar­skránni og segir það mik­il­vægan hlekk í því starfi sem þjóðin sé að fara í. Fólkið og for­seti eigi að veita þing­inu aðhald. Til­urð stjórn­ar­skrá­ar­innar sé merki­leg, með þjóð­fund­in­um. Það sé fram­tíðin og þannig verði við að finna leið til að þingið geti starf­að. 

Hún mun beita mál­skots­rétt­inum fái hún und­ir­skriftir frá 10 pró­sent þjóð­ar­inn­ar. Það sé bara þegar þingið sé að vinna á skjön við þjóð­ina sem þessu sé beitt. 

For­seti sæki vald sitt til fólks­ins og því séu skyldur hans fyrst og fremst gagn­vart því. Hún seg­ist ætla að rugga bátnum verði hún for­seti og því gæti farið svo að kerfið fari í bak­lás. Fólkið verði að breyta sam­fé­lag­inu og nauð­syn­legt sé að fá réttu tólin til þess. 

Bar­áttu­mál hennar segir hún að verði að koma frá fólk­inu sjálfu og því verði hún mikið úti meðal fólks­ins. Að mati Hildar geti allir breytt sam­fé­lag­inu, það sé hæg­fara bylt­ing sem fólkið verði að halda áfram. Vald­hafar taki stjórn­ar­skrána í gísl­ingu og breyti bara því sem þeim hent­ar. Fólk verði að sjá í gegn um kerf­ið. Hildur lauk sínum orðum með orð­un­um: „Lifi bylt­ing­in!“

Upp­fært klukkan 13:10: Hildur Þórð­ar­dóttir mætti klukkan rúm­lega eitt og fékk að segja frá sínum stefnu­mál­um. 

Sturla Jónsson, Halla Tómasdóttir og Guðni Th. Jóhannesson

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rannsóknir eru þegar hafnar á virkni og öryggi bóluefnis AstraZeneca fyrir börn og segir Jóhanna það mikið fagnaðarefni.
Ef börn verði ekki bólusett gæti faraldur brotist út á meðal þeirra
Þegar faraldur fær að ganga óáreittur um ákveðna næma hópa fara sjaldgæfir atburðir að eiga sér stað. „Sjaldgæfir alvarlegir atburðir sem við viljum ekki sjá,“ segir Jóhanna Jakobsdóttir líftölfræðingur.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Samherji Holding hefur enn ekki skilað ársreikningi fyrir árið 2019
Hálfu ári eftir að lögboðinn frestur til að skila inn ársreikningum rann út þá hefur félagið sem heldur utan um erlenda starfsemi Samherja, meðal annars allt sem snýr að Namibíuumsvifum þess, ekki skilað inn sínum fyrir árið 2019.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Búið að skrá 27 hagsmunaverði og birta vefsvæði með upplýsingum um þá
Tilkynningum á hagsmunaverði sem reyna að hafa áhrif á stjórnmál og stjórnsýslu í starfi sínu, og áttu samkvæmt lögum að berast um áramót, hefur rignt inn síðustu daga eftir að forsætisráðuneytið sendi ítrekun.
Kjarninn 27. febrúar 2021
Ásthildur Lóa Þórsdóttir, formaður Hagsmunasamtaka heimilanna, er ein þeirra sem skráð voru sem hagsmunaverðir á vegum samtakanna.
Hagsmunasamtök heimilanna þau einu sem hafa tilkynnt hagsmunaverði
Ekkert stóru hagsmunasamtakanna í landinu hefur tilkynnt starfsmenn sína sem vinna við að hafa áhrif á ákvarðanir stjórnvalda sem hagsmunaverði, þrátt fyrir að lög sem krefjist þess hafi tekið gildi fyrir tveimur mánuðum.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Þorsteinn Vilhjálmsson
Sprautur, siður og réttur
Kjarninn 26. febrúar 2021
Símon Sigvaldason
Dómsmálaráðherra gerir tillögu um að skipa Símon Sigvaldason í Landsrétt
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir vill að Símon Sigvaldason verði skipaður í eina lausa stöðu við Landsrétt. Það þýðir að Jón Finnbjörnsson, sem er í leyfi og sótti um endurskipun, fær hana ekki.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Magnús Ragnarsson framkvæmdastjóri hjá Símanum.
Býst við að Viaplay hækki verðið þegar íþróttapakkinn stækkar
Magnús Ragnarsson framkvæmdastjóri hjá Símanum býst við því að Viaplay hækki verðið á áskriftum sínum þegar íþróttapakkinn þeirra stækkar. „Annað væri bara skaðleg undirverðlagning,“ sagði Magnús í nýjum þætti af Tæknivarpinu.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Sambærilegum smáhýsum hefur þegar verið komið upp í Gufunesi.
Smáhýsi fyrir heimilislausa í Laugardalnum þokast nær
Áform um smáhýsi fyrir heimilislausa á borgarlandi milli Suðurlandsbrautar og Fjölskyldu- og húsdýragarðsins hafa verið samþykkt í skipulags- og samgönguráði. Íþróttafélög, fasteignafélagið Reitir og fleiri lögðust gegn þessari staðsetningu smáhýsanna.
Kjarninn 26. febrúar 2021
Meira eftir höfundinnSunna Valgerðardóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None