„Brexit“ gæti breytt miklu fyrir Ísland

Eftir tæpa viku kjósa Bretar um aðild að Evrópusambandinu. Fari svo að Bretland fari úr ríkjabandalaginu gæti áhrifa gætt víða.

David Canmeron
Auglýsing

Fari svo að Bretar fari úr Evr­ópu­sam­band­inu (ES­B), eft­ir ­þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 23. júní næst­kom­andi, þá gæti það haft „feyki­mik­il“ áhrif ­fyrir Ísland. Þetta segir Eiríkur Berg­mann Ein­ars­son, pró­fessor í stjórn­mála­fræði.

Ástæðan er sú, að Bretar myndu þurfa að end­ur­skoða í hvaða far­vegi við­skipta­samn­ingar og við­skipta­sam­bönd ættu að vera, í ljósi breyttr­ar­ al­þjóða­póli­tískrar stöðu. „Í fyrsta lagi fær­ist Ísland frá Evr­ópu­sam­band­inu, eða það það frá okk­ur, eftir atvikum. Grund­völlur íslensks efna­hags­lífs hefur meðal ann­ars verið að selja Bretum þorsk í Fish and chips – sjálfan þjóð­ar­rétt­inn. Við útgöngu Breta fer eflaust af ­stað umræða um stöðu Bret­lands og ann­arra nágranna­ríkja ESB. Bret­land, við [Ís­land], Norð­menn, Svis­s og slík ríki þurfa öll aðkomu að innri mark­aði ESB og við útgöngu Breta hljóta ­menn að ræða hvernig sú teng­ing sé best fyrir komið fyrir öll þessi rík­i. Þar með­ ­gæti orðið til eins­kona ytra Evr­ópu­sam­band með Íslandi, Bret­land, Nor­egi, Svis­s og ef til vill litlu örríkj­un­um, And­orra, San Mar­ino og Erma­sunds­eyj­un­um,“ ­segir Eiríkur Berg­mann.

Mikið undir

Sé mið tekið af nýj­ustu könn­unum í breskum fjöl­miðl­um, þá eru tölu­verðar líkur á því að Bretar yfir­gefi ESB, næstum hní­f­jöfn staða hefur komið út í könn­um. Um 49 ­pró­sent vilja úr sam­band­inu en 51 pró­sent vilja vera áfram, af þeim sem gefa ­upp afstöðu sína, sam­kvæmt könnun sem Sky frétta­stofan greindi frá í síðust­u viku. Kann­anir hafa sýnt tölu­verða fylg­is­sveiflu í átt að meiri and­stöðu við ESB, en greini­legt er þó að ekki hafa allir gert upp hug sinn. 

Auglýsing

Þrátt fyrir að ýmsir þjóð­ar­leið­togar og for­ystu­fólk alþjóða­sam­starfs, svo sem Barack Obama ­Banda­ríkja­for­seti og Christine Lag­ar­de, fram­kvæmda­stjóri Al­þjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins, hafi talað fyrir því að Bretar verði áfram í sam­band­inu, þá virð­ist sem það sé ekki að hafa mikil áhrif í Bret­land­i. And­stæð­ing­arnir gagn­rýna slíkt tal, og hefur Boris John­son, fyrr­ver­andi borg­ar­stjóri í London, sagt að ákvörð­unin sé ein­ungis mál Breta og komi öðrum ekk­ert við.

Lag­arde lét hafa eftir sér í gær, að það væri óum­deilt að þátt­taka Bret­lands í ESB hefði styrkt efna­hags­líf Bret­lands. Hún vildi ekki svara spurn­ingum bein­t um atkvæða­greiðsl­una, og bar því við að hún vildi með því votta fjöl­skyld­u bresku þing­kon­unnar Jo Cox, sem myrt var í fyrra­dag, virð­ingu sína. Hún var öt­ull bar­áttu­maður fyrir opn­ara Bret­landi, og vildi Lag­arde ekki, sökum þessi hve umræðan um þessi mál er við­kvæm, fara inn á eldimt deilu­mál. For­ystu­menn í breskum stjórn­málum hafa sam­einast, hvar í flokki sem þeir standa, um að láta hið skelfi­lega morð ekki magna upp ómál­efn­lega umræðu í Bret­landi.

Lagarde segir Bretland hafa hagnast mikið á því, efnahagslega, að vera í Evrópusambandinu. Mynd: EPA.

Lok, lok og læs

Wolf­­gang Schäu­ble, fjár­­­mála­ráð­herra Þýska­lands, sagði í við­tali við þýska viku­­rit­ið Der Spi­egel, um liðna helgi að Bret­land myndi ekki fá aðgang að inn­ri ­mark­aði ESB ef það stæði fyrir utan sam­band­ið. Stokka þyrfti spilin upp á nýtt, og það gæti reynst erfitt úrlausn­ar­efni.

Schäu­ble var spurður hvort Bretum stæði til boða að ganga í evr­­ópska efna­hags­­svæð­ið (EES) eftir útgöngu úr ESB og gera svip­aðan samn­ing og Ísland, Nor­eg­­ur, Li­echten­­stein eða Sviss hafa við sam­­band­ið. „Það mun ekki ganga,“ sagð­i hann. „Þá þyrfti landið að fylgja reglum klúbbs­ins sem það vill hætta í. Ef ­meiri­hluti kjós­­enda í Bret­landi velur að sam­­starf­inu sé slitið verður það á­kvörðun gegn sam­eig­in­­lega mark­að­in­­um. Annað hvort ertu með eða ekki.“

Ekki ­sam­mála

And­stæð­ing­ar veru Bret­lands í Evr­ópu­sam­band­inu hafa bent á að orð eins og þessi, um að inn­ri ­mark­að­ur­inn kunni að lokast, séu ekk­ert nema orðin tóm, þar sem alþjóða­vætt við­skipta­líf heims­ins opni á frjálsa samn­inga sem Bretar ættu ekki að hræð­ast. Auk þess hljót­i Bret­ar, eins og önnur ríki sem standi utan ESB, að geta samið um aðgang að innri mark­aðnum til lengdar lit­ið, þar sem í því fel­ast beinir hags­munir ESB. Bretar séu með breska pundið og sjálf­stæðan seðla­banka, Eng­lands­banka, sem geti hagað sinni stefnu að vild, og geri það nú þeg­ar. Breyt­ingin þurfi ekki að vera dramat­ísk.

Kosn­­inga­bar­átta fylk­ing­anna tveggja, með og á móti útgöngu Bret­lands, fer nú að ná hámarki sínu og hefur heldur herst á áróðr­in­um. Á vef Guar­dian er kosn­­inga­bar­áttan útskýrð á ein­fald­an hátt. Þeir sem telja Bret­landi best borgið utan ESB hafa lagt árherslu á minn­ing­una um breska heims­veld­ið, hug­­ar­far Breta á stríðs­ár­unum og Thatcher-­­tím­ann á átt­unda og níunda ára­tug síð­­­ustu ald­­ar. Auk þess sem mikið er rætt um efna­hags­legt sjálf­stæði lands­ins og mik­il­vægi punds­ins og sjálf­stæðrar pen­inga­stefnu. Fyrir þeim er ESB ofrík­­is­­full­t, ­dýrt og ólýð­ræð­is­­legt; og inn­­­flutn­ingur fólks í álf­una veldur þeim hug­­ar­angri.

Þeir sem vilja halda sam­­band­inu við ESB minna á það hversu vel Evr­­ópu­­sam­­starf­inu hef­ur ­tek­ist að stilla til friðar í heims­álfu sem log­aði áður í deil­­um. Þar er einnig lögð áhersla á hversu vel fjór­frelsið hefur komið sér fyrir alla þátt­tak­end­ur í sam­­starf­i ESB-­ríkja, og að sam­eig­in­leg stefnu­mál og mark­mið, t.d. á sviði orku- og umhverf­is­mála, muni skipta heims­byggð­ina miklu máli á næstu árum og ára­tug­um. Þar þurfi að ríkja ein­hugur og mikið sam­starf. 

Meðal þeirra sem ­sem styðja áfram­hald­andi veru Bret­lands í ESB eru allir leið­­togar allra ­stærstu stjórn­­­mála­­flokka á Bret­landi, þar með talið David Cameron for­­sæt­is­ráð­herra Í­halds­­­flokks­ins, en innan þess flokks er and­staðan mest. Allir helstu leið­­togar Evr­­ópu­­sam­­bands­­ríkj­anna hafa einnig hvatt Breta til að kjósa áfram­hald­andi aðild. Valið standi að miklu leyti um sam­stöðu og sam­starf, eða ein­angr­un­araf­stöðu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra kynnir nýtt fjárlagafrumvarp í morgun.
Stóru breytingarnar snúast um gjöldin af bílunum og akstrinum
Fjármálaráðherra segir að það stefni að óbreyttu í óefni hvað varðar tekjuöflun hins opinbera af ökutækjum og akstri. Jafna þurfi byrðar og láta rafbílaeigendur greiða meira. Hækkun kolefnisgjalds kemur til greina, en gæta þarf að jafnræði.
Kjarninn 30. nóvember 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, við kynningu á fjárlagafrumvarpi ársins 2022 í morgun
Afkoma ríkissjóðs batnar um 120 milljarða króna milli ára
Bjartari sviðsmyndir um afkomu ríkissjóðs eru að raungerast. Peningar verða settir í viðbótarhækkun á bótum örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega og framlög til heilbrigðismála aukast mest. Ef markaðsástæður eru góðar verður ráðist í frekari sölu á banka.
Kjarninn 30. nóvember 2021
Frá gjörgæsludeildinni á Landspítalanum.
Gjörgæsluálagið vegna COVID-19 með því mesta á Norðurlöndunum
Ísland hefur færri gjörgæslurými á höfðatölu en öll hin Norðurlöndin. Vegna þess var mun hærra hlutfall þeirra undirlagt af COVID-19 sjúklingum hérlendis þegar faraldurinn var í hæstu hæðum heldur en í Noregi, Danmörku og Finnlandi.
Kjarninn 30. nóvember 2021
Ísland raðgreinir mest í heimi
Í Suður-Afríku, þar sem hið nýja afbrigði kórónuveirunnar Ómíkron greindist fyrst í síðustu viku, eru innan við 1 prósent jákvæðra sýna raðgreind. Hlutfallið er langhæst á Íslandi.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra.
Jóhanna gagnrýnir ríkisstjórn undir forystu Vinstri grænna fyrir að fjölga ráðuneytum
Fyrrverandi forsætisráðherra segir það vekja furðu að Vinstri græn ætli að „afhenda íhaldinu“ umhverfis-og loftslagsmálin. Það hafi barist kröftulega gegn rammaáætlun í áratug.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Orri Páll Jóhannesson er nýr þingflokksformaður Vinstri grænna.
Orri Páll þingflokksformaður Vinstri grænna
Orri Páll Jóhannsson var í dag valinn þingflokksformaður Vinstri grænna. Bjarni Jónsson verður ritari þingflokksins.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
„Umhverfismálin eiga að vera alls staðar“
Katrín Jakobsdóttir segist horfa á boðaða stækkun Vatnajökulsþjóðgarðar sem áfanga í átt að þjóðgarði á borð við hálendisþjóðgarðinn, sem bakkað er með í nýja stjórnarsáttmálanum. Kjarninn ræddi umhverfismál við Katrínu í gær.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Bólusetningarvottorð gildi aðeins í níu mánuði
Stjórn Evrópusambandsins hefur lagt til að bólusetningarvottorð gildi í níu mánuði í stað tólf. Örvunarskammtur framlengi svo gildistímann.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None