„Brexit“ gæti breytt miklu fyrir Ísland

Eftir tæpa viku kjósa Bretar um aðild að Evrópusambandinu. Fari svo að Bretland fari úr ríkjabandalaginu gæti áhrifa gætt víða.

David Canmeron
Auglýsing

Fari svo að Bretar fari úr Evr­ópu­sam­band­inu (ES­B), eft­ir ­þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 23. júní næst­kom­andi, þá gæti það haft „feyki­mik­il“ áhrif ­fyrir Ísland. Þetta segir Eiríkur Berg­mann Ein­ars­son, pró­fessor í stjórn­mála­fræði.

Ástæðan er sú, að Bretar myndu þurfa að end­ur­skoða í hvaða far­vegi við­skipta­samn­ingar og við­skipta­sam­bönd ættu að vera, í ljósi breyttr­ar­ al­þjóða­póli­tískrar stöðu. „Í fyrsta lagi fær­ist Ísland frá Evr­ópu­sam­band­inu, eða það það frá okk­ur, eftir atvikum. Grund­völlur íslensks efna­hags­lífs hefur meðal ann­ars verið að selja Bretum þorsk í Fish and chips – sjálfan þjóð­ar­rétt­inn. Við útgöngu Breta fer eflaust af ­stað umræða um stöðu Bret­lands og ann­arra nágranna­ríkja ESB. Bret­land, við [Ís­land], Norð­menn, Svis­s og slík ríki þurfa öll aðkomu að innri mark­aði ESB og við útgöngu Breta hljóta ­menn að ræða hvernig sú teng­ing sé best fyrir komið fyrir öll þessi rík­i. Þar með­ ­gæti orðið til eins­kona ytra Evr­ópu­sam­band með Íslandi, Bret­land, Nor­egi, Svis­s og ef til vill litlu örríkj­un­um, And­orra, San Mar­ino og Erma­sunds­eyj­un­um,“ ­segir Eiríkur Berg­mann.

Mikið undir

Sé mið tekið af nýj­ustu könn­unum í breskum fjöl­miðl­um, þá eru tölu­verðar líkur á því að Bretar yfir­gefi ESB, næstum hní­f­jöfn staða hefur komið út í könn­um. Um 49 ­pró­sent vilja úr sam­band­inu en 51 pró­sent vilja vera áfram, af þeim sem gefa ­upp afstöðu sína, sam­kvæmt könnun sem Sky frétta­stofan greindi frá í síðust­u viku. Kann­anir hafa sýnt tölu­verða fylg­is­sveiflu í átt að meiri and­stöðu við ESB, en greini­legt er þó að ekki hafa allir gert upp hug sinn. 

Auglýsing

Þrátt fyrir að ýmsir þjóð­ar­leið­togar og for­ystu­fólk alþjóða­sam­starfs, svo sem Barack Obama ­Banda­ríkja­for­seti og Christine Lag­ar­de, fram­kvæmda­stjóri Al­þjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins, hafi talað fyrir því að Bretar verði áfram í sam­band­inu, þá virð­ist sem það sé ekki að hafa mikil áhrif í Bret­land­i. And­stæð­ing­arnir gagn­rýna slíkt tal, og hefur Boris John­son, fyrr­ver­andi borg­ar­stjóri í London, sagt að ákvörð­unin sé ein­ungis mál Breta og komi öðrum ekk­ert við.

Lag­arde lét hafa eftir sér í gær, að það væri óum­deilt að þátt­taka Bret­lands í ESB hefði styrkt efna­hags­líf Bret­lands. Hún vildi ekki svara spurn­ingum bein­t um atkvæða­greiðsl­una, og bar því við að hún vildi með því votta fjöl­skyld­u bresku þing­kon­unnar Jo Cox, sem myrt var í fyrra­dag, virð­ingu sína. Hún var öt­ull bar­áttu­maður fyrir opn­ara Bret­landi, og vildi Lag­arde ekki, sökum þessi hve umræðan um þessi mál er við­kvæm, fara inn á eldimt deilu­mál. For­ystu­menn í breskum stjórn­málum hafa sam­einast, hvar í flokki sem þeir standa, um að láta hið skelfi­lega morð ekki magna upp ómál­efn­lega umræðu í Bret­landi.

Lagarde segir Bretland hafa hagnast mikið á því, efnahagslega, að vera í Evrópusambandinu. Mynd: EPA.

Lok, lok og læs

Wolf­­gang Schäu­ble, fjár­­­mála­ráð­herra Þýska­lands, sagði í við­tali við þýska viku­­rit­ið Der Spi­egel, um liðna helgi að Bret­land myndi ekki fá aðgang að inn­ri ­mark­aði ESB ef það stæði fyrir utan sam­band­ið. Stokka þyrfti spilin upp á nýtt, og það gæti reynst erfitt úrlausn­ar­efni.

Schäu­ble var spurður hvort Bretum stæði til boða að ganga í evr­­ópska efna­hags­­svæð­ið (EES) eftir útgöngu úr ESB og gera svip­aðan samn­ing og Ísland, Nor­eg­­ur, Li­echten­­stein eða Sviss hafa við sam­­band­ið. „Það mun ekki ganga,“ sagð­i hann. „Þá þyrfti landið að fylgja reglum klúbbs­ins sem það vill hætta í. Ef ­meiri­hluti kjós­­enda í Bret­landi velur að sam­­starf­inu sé slitið verður það á­kvörðun gegn sam­eig­in­­lega mark­að­in­­um. Annað hvort ertu með eða ekki.“

Ekki ­sam­mála

And­stæð­ing­ar veru Bret­lands í Evr­ópu­sam­band­inu hafa bent á að orð eins og þessi, um að inn­ri ­mark­að­ur­inn kunni að lokast, séu ekk­ert nema orðin tóm, þar sem alþjóða­vætt við­skipta­líf heims­ins opni á frjálsa samn­inga sem Bretar ættu ekki að hræð­ast. Auk þess hljót­i Bret­ar, eins og önnur ríki sem standi utan ESB, að geta samið um aðgang að innri mark­aðnum til lengdar lit­ið, þar sem í því fel­ast beinir hags­munir ESB. Bretar séu með breska pundið og sjálf­stæðan seðla­banka, Eng­lands­banka, sem geti hagað sinni stefnu að vild, og geri það nú þeg­ar. Breyt­ingin þurfi ekki að vera dramat­ísk.

Kosn­­inga­bar­átta fylk­ing­anna tveggja, með og á móti útgöngu Bret­lands, fer nú að ná hámarki sínu og hefur heldur herst á áróðr­in­um. Á vef Guar­dian er kosn­­inga­bar­áttan útskýrð á ein­fald­an hátt. Þeir sem telja Bret­landi best borgið utan ESB hafa lagt árherslu á minn­ing­una um breska heims­veld­ið, hug­­ar­far Breta á stríðs­ár­unum og Thatcher-­­tím­ann á átt­unda og níunda ára­tug síð­­­ustu ald­­ar. Auk þess sem mikið er rætt um efna­hags­legt sjálf­stæði lands­ins og mik­il­vægi punds­ins og sjálf­stæðrar pen­inga­stefnu. Fyrir þeim er ESB ofrík­­is­­full­t, ­dýrt og ólýð­ræð­is­­legt; og inn­­­flutn­ingur fólks í álf­una veldur þeim hug­­ar­angri.

Þeir sem vilja halda sam­­band­inu við ESB minna á það hversu vel Evr­­ópu­­sam­­starf­inu hef­ur ­tek­ist að stilla til friðar í heims­álfu sem log­aði áður í deil­­um. Þar er einnig lögð áhersla á hversu vel fjór­frelsið hefur komið sér fyrir alla þátt­tak­end­ur í sam­­starf­i ESB-­ríkja, og að sam­eig­in­leg stefnu­mál og mark­mið, t.d. á sviði orku- og umhverf­is­mála, muni skipta heims­byggð­ina miklu máli á næstu árum og ára­tug­um. Þar þurfi að ríkja ein­hugur og mikið sam­starf. 

Meðal þeirra sem ­sem styðja áfram­hald­andi veru Bret­lands í ESB eru allir leið­­togar allra ­stærstu stjórn­­­mála­­flokka á Bret­landi, þar með talið David Cameron for­­sæt­is­ráð­herra Í­halds­­­flokks­ins, en innan þess flokks er and­staðan mest. Allir helstu leið­­togar Evr­­ópu­­sam­­bands­­ríkj­anna hafa einnig hvatt Breta til að kjósa áfram­hald­andi aðild. Valið standi að miklu leyti um sam­stöðu og sam­starf, eða ein­angr­un­araf­stöðu.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Berglind Rós Magnúsdóttir
Umhyggjuhagkerfi, arðrán og ástarkraftur
Kjarninn 9. apríl 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Engin ákvörðun verið tekin um að halda Íslandi lokuðu þar til að bóluefni finnst
Ummæli Lilju D. Alfreðsdóttur, um að bóluefni við kórónuveirunni sé forsenda þess að hægt sé að opna Ísland að nýju fyrir ferðamönnum, hafa vakið athygli. Nú hefur ráðherra ferðamála stigið fram og sagt enga ákvörðun hafa verið tekna um málið.
Kjarninn 9. apríl 2020
Kristín Ólafsdóttir og Vilborg Oddsdóttir
Ekki gleyma þeim!
Kjarninn 9. apríl 2020
Landspítalinn fékk 17 fullkomnar öndunarvélar frá 14 íslenskum fyrirtækjum
Nokkur íslensk fyrirtæki, sem vilja ekki láta nafns síns getið, hafa gefið Landspítalanum fullkomnar öndunarvélar og ýmsan annan búnað. Með því vilja þau leggja sitt að mörkum við að styðja við íslenskt heilbrigðiskerfi á erfiðum tímum.
Kjarninn 9. apríl 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Kvikmyndagerð í skugga COVID-19
Kjarninn 9. apríl 2020
Fleiri náðu bata í gær en greindust með virk COVID-smit
Þeim sem eru með virk COVID-smit á Íslandi fækkaði um 23 á milli daga. Það fækkaði einnig um tvo á gjörgæslu.
Kjarninn 9. apríl 2020
Hjálmar Gíslason
Eftir COVID: Leiðarljós við uppbyggingu
Kjarninn 9. apríl 2020
Erlendum ríkisborgurum sem ákveða að búa á Íslandi hefur fjölgað gríðarlega hratt á undanförnum árum. Stór hluti þess vinnuafls sem unnið hefur við mannaflsfrekar framkvæmdir hefur til að mynda verið útlendingar.
Tæplega fjórðungur umsækjenda um hlutabætur erlendir ríkisborgarar
Um 23 prósent starfandi íbúa landsins hafa annað hvort sótt um hlutabætur eða skrá sig á almenna atvinnuleysisskrá. Erlendir ríkisborgarar eru um 20 prósent af vinnuafli landsins en tæplega fjórðungur þeirra sem sótt hafa um hlutabætur eru útlendingar.
Kjarninn 9. apríl 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None