„Brexit“ gæti breytt miklu fyrir Ísland

Eftir tæpa viku kjósa Bretar um aðild að Evrópusambandinu. Fari svo að Bretland fari úr ríkjabandalaginu gæti áhrifa gætt víða.

David Canmeron
Auglýsing

Fari svo að Bretar fari úr Evr­ópu­sam­band­inu (ES­B), eft­ir ­þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 23. júní næst­kom­andi, þá gæti það haft „feyki­mik­il“ áhrif ­fyrir Ísland. Þetta segir Eiríkur Berg­mann Ein­ars­son, pró­fessor í stjórn­mála­fræði.

Ástæðan er sú, að Bretar myndu þurfa að end­ur­skoða í hvaða far­vegi við­skipta­samn­ingar og við­skipta­sam­bönd ættu að vera, í ljósi breyttr­ar­ al­þjóða­póli­tískrar stöðu. „Í fyrsta lagi fær­ist Ísland frá Evr­ópu­sam­band­inu, eða það það frá okk­ur, eftir atvikum. Grund­völlur íslensks efna­hags­lífs hefur meðal ann­ars verið að selja Bretum þorsk í Fish and chips – sjálfan þjóð­ar­rétt­inn. Við útgöngu Breta fer eflaust af ­stað umræða um stöðu Bret­lands og ann­arra nágranna­ríkja ESB. Bret­land, við [Ís­land], Norð­menn, Svis­s og slík ríki þurfa öll aðkomu að innri mark­aði ESB og við útgöngu Breta hljóta ­menn að ræða hvernig sú teng­ing sé best fyrir komið fyrir öll þessi rík­i. Þar með­ ­gæti orðið til eins­kona ytra Evr­ópu­sam­band með Íslandi, Bret­land, Nor­egi, Svis­s og ef til vill litlu örríkj­un­um, And­orra, San Mar­ino og Erma­sunds­eyj­un­um,“ ­segir Eiríkur Berg­mann.

Mikið undir

Sé mið tekið af nýj­ustu könn­unum í breskum fjöl­miðl­um, þá eru tölu­verðar líkur á því að Bretar yfir­gefi ESB, næstum hní­f­jöfn staða hefur komið út í könn­um. Um 49 ­pró­sent vilja úr sam­band­inu en 51 pró­sent vilja vera áfram, af þeim sem gefa ­upp afstöðu sína, sam­kvæmt könnun sem Sky frétta­stofan greindi frá í síðust­u viku. Kann­anir hafa sýnt tölu­verða fylg­is­sveiflu í átt að meiri and­stöðu við ESB, en greini­legt er þó að ekki hafa allir gert upp hug sinn. 

Auglýsing

Þrátt fyrir að ýmsir þjóð­ar­leið­togar og for­ystu­fólk alþjóða­sam­starfs, svo sem Barack Obama ­Banda­ríkja­for­seti og Christine Lag­ar­de, fram­kvæmda­stjóri Al­þjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins, hafi talað fyrir því að Bretar verði áfram í sam­band­inu, þá virð­ist sem það sé ekki að hafa mikil áhrif í Bret­land­i. And­stæð­ing­arnir gagn­rýna slíkt tal, og hefur Boris John­son, fyrr­ver­andi borg­ar­stjóri í London, sagt að ákvörð­unin sé ein­ungis mál Breta og komi öðrum ekk­ert við.

Lag­arde lét hafa eftir sér í gær, að það væri óum­deilt að þátt­taka Bret­lands í ESB hefði styrkt efna­hags­líf Bret­lands. Hún vildi ekki svara spurn­ingum bein­t um atkvæða­greiðsl­una, og bar því við að hún vildi með því votta fjöl­skyld­u bresku þing­kon­unnar Jo Cox, sem myrt var í fyrra­dag, virð­ingu sína. Hún var öt­ull bar­áttu­maður fyrir opn­ara Bret­landi, og vildi Lag­arde ekki, sökum þessi hve umræðan um þessi mál er við­kvæm, fara inn á eldimt deilu­mál. For­ystu­menn í breskum stjórn­málum hafa sam­einast, hvar í flokki sem þeir standa, um að láta hið skelfi­lega morð ekki magna upp ómál­efn­lega umræðu í Bret­landi.

Lagarde segir Bretland hafa hagnast mikið á því, efnahagslega, að vera í Evrópusambandinu. Mynd: EPA.

Lok, lok og læs

Wolf­­gang Schäu­ble, fjár­­­mála­ráð­herra Þýska­lands, sagði í við­tali við þýska viku­­rit­ið Der Spi­egel, um liðna helgi að Bret­land myndi ekki fá aðgang að inn­ri ­mark­aði ESB ef það stæði fyrir utan sam­band­ið. Stokka þyrfti spilin upp á nýtt, og það gæti reynst erfitt úrlausn­ar­efni.

Schäu­ble var spurður hvort Bretum stæði til boða að ganga í evr­­ópska efna­hags­­svæð­ið (EES) eftir útgöngu úr ESB og gera svip­aðan samn­ing og Ísland, Nor­eg­­ur, Li­echten­­stein eða Sviss hafa við sam­­band­ið. „Það mun ekki ganga,“ sagð­i hann. „Þá þyrfti landið að fylgja reglum klúbbs­ins sem það vill hætta í. Ef ­meiri­hluti kjós­­enda í Bret­landi velur að sam­­starf­inu sé slitið verður það á­kvörðun gegn sam­eig­in­­lega mark­að­in­­um. Annað hvort ertu með eða ekki.“

Ekki ­sam­mála

And­stæð­ing­ar veru Bret­lands í Evr­ópu­sam­band­inu hafa bent á að orð eins og þessi, um að inn­ri ­mark­að­ur­inn kunni að lokast, séu ekk­ert nema orðin tóm, þar sem alþjóða­vætt við­skipta­líf heims­ins opni á frjálsa samn­inga sem Bretar ættu ekki að hræð­ast. Auk þess hljót­i Bret­ar, eins og önnur ríki sem standi utan ESB, að geta samið um aðgang að innri mark­aðnum til lengdar lit­ið, þar sem í því fel­ast beinir hags­munir ESB. Bretar séu með breska pundið og sjálf­stæðan seðla­banka, Eng­lands­banka, sem geti hagað sinni stefnu að vild, og geri það nú þeg­ar. Breyt­ingin þurfi ekki að vera dramat­ísk.

Kosn­­inga­bar­átta fylk­ing­anna tveggja, með og á móti útgöngu Bret­lands, fer nú að ná hámarki sínu og hefur heldur herst á áróðr­in­um. Á vef Guar­dian er kosn­­inga­bar­áttan útskýrð á ein­fald­an hátt. Þeir sem telja Bret­landi best borgið utan ESB hafa lagt árherslu á minn­ing­una um breska heims­veld­ið, hug­­ar­far Breta á stríðs­ár­unum og Thatcher-­­tím­ann á átt­unda og níunda ára­tug síð­­­ustu ald­­ar. Auk þess sem mikið er rætt um efna­hags­legt sjálf­stæði lands­ins og mik­il­vægi punds­ins og sjálf­stæðrar pen­inga­stefnu. Fyrir þeim er ESB ofrík­­is­­full­t, ­dýrt og ólýð­ræð­is­­legt; og inn­­­flutn­ingur fólks í álf­una veldur þeim hug­­ar­angri.

Þeir sem vilja halda sam­­band­inu við ESB minna á það hversu vel Evr­­ópu­­sam­­starf­inu hef­ur ­tek­ist að stilla til friðar í heims­álfu sem log­aði áður í deil­­um. Þar er einnig lögð áhersla á hversu vel fjór­frelsið hefur komið sér fyrir alla þátt­tak­end­ur í sam­­starf­i ESB-­ríkja, og að sam­eig­in­leg stefnu­mál og mark­mið, t.d. á sviði orku- og umhverf­is­mála, muni skipta heims­byggð­ina miklu máli á næstu árum og ára­tug­um. Þar þurfi að ríkja ein­hugur og mikið sam­starf. 

Meðal þeirra sem ­sem styðja áfram­hald­andi veru Bret­lands í ESB eru allir leið­­togar allra ­stærstu stjórn­­­mála­­flokka á Bret­landi, þar með talið David Cameron for­­sæt­is­ráð­herra Í­halds­­­flokks­ins, en innan þess flokks er and­staðan mest. Allir helstu leið­­togar Evr­­ópu­­sam­­bands­­ríkj­anna hafa einnig hvatt Breta til að kjósa áfram­hald­andi aðild. Valið standi að miklu leyti um sam­stöðu og sam­starf, eða ein­angr­un­araf­stöðu.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Grænleitur litur á einni af gasbólunum miklu sem koma upp á yfirborðið í Eystrasalti.
Er gaslekinn í Eystrasalti ógn við loftslagið?
Losun gróðurhúsalofttegunda vegna gaslekans í Eystrasalti er gríðarleg en hún er þó aðeins örlítill dropi í hafið af umfangi losunar mannanna á ári hverju. Fyrir loftslagið væri best að bera eld að gasbólunum miklu.
Kjarninn 29. september 2022
Hreiðar Bjarnason, framkvæmdastjóri fjármála og rekstrarsviðs Landsbankans, Lilja Björk Einarsdóttir bankastjóri, Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra og Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra við undirritun samningsins.
Ríkið kaupir hluta nýrra höfuðstöðva Landsbankans á 6 milljarða króna
Íslenska ríkið mun festa kaup á hluta af nýjum höfuðstöðvum Landsbankans fyrir 6 milljarða króna. Þar á að koma fyrir utanríkisráðuneytinu, auk þess sem hluta rýmisins á að nýta undir sýningar Listasafns Íslands.
Kjarninn 29. september 2022
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lengd vinnuvikunnar er ekki náttúrulögmál
Kjarninn 29. september 2022
Orri Páll Jóhannsson, þingflokksformaður Vinstri grænna.
Óeðlilegt að formaður starfshóps um stöðu orkumála tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni
Þingflokksformaður Vinstri grænna segir að það geti ekki talist eðlilegt að formaður grænbókarnefndarinnar tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni úr skýrslunni. Og starfi nú fyrir fyrirtæki sem hyggja á vindvirkjanir á Vesturlandi.
Kjarninn 29. september 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson er ráðherra loftslagsmála.
Ekki enn ljóst hvort 800 milljónirnar dekki Kýótó-uppgjörið
Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir 800 milljóna útgjöldum vegna uppgjörs Kýótó-bókunarinnar, sem talað hefur verið töluvert um síðustu misseri. Ekki liggur þó enn fyrir hvaða losunareiningar verða keyptar, eða hvað það mun á endanum kosta ríkissjóð.
Kjarninn 29. september 2022
Fylgi Framsóknarflokksins hreyfist um fjögur prósent á milli mánaða í nýjustu mælingu Maskínu.
Fylgi Framsóknar dregst saman um fjögur prósentustig á milli mánaða
Samkvæmt nýjustu könnun Maskínu nartar Samfylkingin nú í hæla Framsóknar hvað fylgi á landsvísu varðar. Píratar dala ögn en Viðreisn og Vinstri græn mælast með meira fylgi en í ágústmánuði.
Kjarninn 29. september 2022
Freyja Vilborg Þórarinsdóttir
Fjárhagslegur ávinningur af fjárfestingum í jafnrétti
Kjarninn 29. september 2022
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None