„Brexit“ gæti breytt miklu fyrir Ísland

Eftir tæpa viku kjósa Bretar um aðild að Evrópusambandinu. Fari svo að Bretland fari úr ríkjabandalaginu gæti áhrifa gætt víða.

David Canmeron
Auglýsing

Fari svo að Bretar fari úr Evr­ópu­sam­band­inu (ES­B), eft­ir ­þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 23. júní næst­kom­andi, þá gæti það haft „feyki­mik­il“ áhrif ­fyrir Ísland. Þetta segir Eiríkur Berg­mann Ein­ars­son, pró­fessor í stjórn­mála­fræði.

Ástæðan er sú, að Bretar myndu þurfa að end­ur­skoða í hvaða far­vegi við­skipta­samn­ingar og við­skipta­sam­bönd ættu að vera, í ljósi breyttr­ar­ al­þjóða­póli­tískrar stöðu. „Í fyrsta lagi fær­ist Ísland frá Evr­ópu­sam­band­inu, eða það það frá okk­ur, eftir atvikum. Grund­völlur íslensks efna­hags­lífs hefur meðal ann­ars verið að selja Bretum þorsk í Fish and chips – sjálfan þjóð­ar­rétt­inn. Við útgöngu Breta fer eflaust af ­stað umræða um stöðu Bret­lands og ann­arra nágranna­ríkja ESB. Bret­land, við [Ís­land], Norð­menn, Svis­s og slík ríki þurfa öll aðkomu að innri mark­aði ESB og við útgöngu Breta hljóta ­menn að ræða hvernig sú teng­ing sé best fyrir komið fyrir öll þessi rík­i. Þar með­ ­gæti orðið til eins­kona ytra Evr­ópu­sam­band með Íslandi, Bret­land, Nor­egi, Svis­s og ef til vill litlu örríkj­un­um, And­orra, San Mar­ino og Erma­sunds­eyj­un­um,“ ­segir Eiríkur Berg­mann.

Mikið undir

Sé mið tekið af nýj­ustu könn­unum í breskum fjöl­miðl­um, þá eru tölu­verðar líkur á því að Bretar yfir­gefi ESB, næstum hní­f­jöfn staða hefur komið út í könn­um. Um 49 ­pró­sent vilja úr sam­band­inu en 51 pró­sent vilja vera áfram, af þeim sem gefa ­upp afstöðu sína, sam­kvæmt könnun sem Sky frétta­stofan greindi frá í síðust­u viku. Kann­anir hafa sýnt tölu­verða fylg­is­sveiflu í átt að meiri and­stöðu við ESB, en greini­legt er þó að ekki hafa allir gert upp hug sinn. 

Auglýsing

Þrátt fyrir að ýmsir þjóð­ar­leið­togar og for­ystu­fólk alþjóða­sam­starfs, svo sem Barack Obama ­Banda­ríkja­for­seti og Christine Lag­ar­de, fram­kvæmda­stjóri Al­þjóða­gjald­eyr­is­sjóðs­ins, hafi talað fyrir því að Bretar verði áfram í sam­band­inu, þá virð­ist sem það sé ekki að hafa mikil áhrif í Bret­land­i. And­stæð­ing­arnir gagn­rýna slíkt tal, og hefur Boris John­son, fyrr­ver­andi borg­ar­stjóri í London, sagt að ákvörð­unin sé ein­ungis mál Breta og komi öðrum ekk­ert við.

Lag­arde lét hafa eftir sér í gær, að það væri óum­deilt að þátt­taka Bret­lands í ESB hefði styrkt efna­hags­líf Bret­lands. Hún vildi ekki svara spurn­ingum bein­t um atkvæða­greiðsl­una, og bar því við að hún vildi með því votta fjöl­skyld­u bresku þing­kon­unnar Jo Cox, sem myrt var í fyrra­dag, virð­ingu sína. Hún var öt­ull bar­áttu­maður fyrir opn­ara Bret­landi, og vildi Lag­arde ekki, sökum þessi hve umræðan um þessi mál er við­kvæm, fara inn á eldimt deilu­mál. For­ystu­menn í breskum stjórn­málum hafa sam­einast, hvar í flokki sem þeir standa, um að láta hið skelfi­lega morð ekki magna upp ómál­efn­lega umræðu í Bret­landi.

Lagarde segir Bretland hafa hagnast mikið á því, efnahagslega, að vera í Evrópusambandinu. Mynd: EPA.

Lok, lok og læs

Wolf­­gang Schäu­ble, fjár­­­mála­ráð­herra Þýska­lands, sagði í við­tali við þýska viku­­rit­ið Der Spi­egel, um liðna helgi að Bret­land myndi ekki fá aðgang að inn­ri ­mark­aði ESB ef það stæði fyrir utan sam­band­ið. Stokka þyrfti spilin upp á nýtt, og það gæti reynst erfitt úrlausn­ar­efni.

Schäu­ble var spurður hvort Bretum stæði til boða að ganga í evr­­ópska efna­hags­­svæð­ið (EES) eftir útgöngu úr ESB og gera svip­aðan samn­ing og Ísland, Nor­eg­­ur, Li­echten­­stein eða Sviss hafa við sam­­band­ið. „Það mun ekki ganga,“ sagð­i hann. „Þá þyrfti landið að fylgja reglum klúbbs­ins sem það vill hætta í. Ef ­meiri­hluti kjós­­enda í Bret­landi velur að sam­­starf­inu sé slitið verður það á­kvörðun gegn sam­eig­in­­lega mark­að­in­­um. Annað hvort ertu með eða ekki.“

Ekki ­sam­mála

And­stæð­ing­ar veru Bret­lands í Evr­ópu­sam­band­inu hafa bent á að orð eins og þessi, um að inn­ri ­mark­að­ur­inn kunni að lokast, séu ekk­ert nema orðin tóm, þar sem alþjóða­vætt við­skipta­líf heims­ins opni á frjálsa samn­inga sem Bretar ættu ekki að hræð­ast. Auk þess hljót­i Bret­ar, eins og önnur ríki sem standi utan ESB, að geta samið um aðgang að innri mark­aðnum til lengdar lit­ið, þar sem í því fel­ast beinir hags­munir ESB. Bretar séu með breska pundið og sjálf­stæðan seðla­banka, Eng­lands­banka, sem geti hagað sinni stefnu að vild, og geri það nú þeg­ar. Breyt­ingin þurfi ekki að vera dramat­ísk.

Kosn­­inga­bar­átta fylk­ing­anna tveggja, með og á móti útgöngu Bret­lands, fer nú að ná hámarki sínu og hefur heldur herst á áróðr­in­um. Á vef Guar­dian er kosn­­inga­bar­áttan útskýrð á ein­fald­an hátt. Þeir sem telja Bret­landi best borgið utan ESB hafa lagt árherslu á minn­ing­una um breska heims­veld­ið, hug­­ar­far Breta á stríðs­ár­unum og Thatcher-­­tím­ann á átt­unda og níunda ára­tug síð­­­ustu ald­­ar. Auk þess sem mikið er rætt um efna­hags­legt sjálf­stæði lands­ins og mik­il­vægi punds­ins og sjálf­stæðrar pen­inga­stefnu. Fyrir þeim er ESB ofrík­­is­­full­t, ­dýrt og ólýð­ræð­is­­legt; og inn­­­flutn­ingur fólks í álf­una veldur þeim hug­­ar­angri.

Þeir sem vilja halda sam­­band­inu við ESB minna á það hversu vel Evr­­ópu­­sam­­starf­inu hef­ur ­tek­ist að stilla til friðar í heims­álfu sem log­aði áður í deil­­um. Þar er einnig lögð áhersla á hversu vel fjór­frelsið hefur komið sér fyrir alla þátt­tak­end­ur í sam­­starf­i ESB-­ríkja, og að sam­eig­in­leg stefnu­mál og mark­mið, t.d. á sviði orku- og umhverf­is­mála, muni skipta heims­byggð­ina miklu máli á næstu árum og ára­tug­um. Þar þurfi að ríkja ein­hugur og mikið sam­starf. 

Meðal þeirra sem ­sem styðja áfram­hald­andi veru Bret­lands í ESB eru allir leið­­togar allra ­stærstu stjórn­­­mála­­flokka á Bret­landi, þar með talið David Cameron for­­sæt­is­ráð­herra Í­halds­­­flokks­ins, en innan þess flokks er and­staðan mest. Allir helstu leið­­togar Evr­­ópu­­sam­­bands­­ríkj­anna hafa einnig hvatt Breta til að kjósa áfram­hald­andi aðild. Valið standi að miklu leyti um sam­stöðu og sam­starf, eða ein­angr­un­araf­stöðu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Lögregla rannsakar hvort skotið hafi verið á bíl Dags B. Eggertssonar
Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu rannsakar nú hvort skotvopn hafi verið notað er skemmdir voru unnar á bifreið sem er í eigu Dags B. Eggertssonar borgarstjóra og fjölskyldu hans. Málið er litið alvarlegum augum.
Kjarninn 28. janúar 2021
Erfiðara virðist að brjóta glerþakið í betur launuðum störfum
Konur fá 14 prósent lægri laun en karlar
Óleiðréttur launamunur kynjanna jókst lítillega árið 2019. Hann er meiri í ýmsum betur launuðum starfsstéttum og atvinnugreinum, til að mynda fá konur í fjármála-og vátryggingastarfsemi þriðjungi lægri laun en karlar.
Kjarninn 28. janúar 2021
Gylfi Zoega
Hugleiðingar um einkavæðingu viðskiptabanka
Kjarninn 28. janúar 2021
Segir Sjálfstæðisflokk vera með yfirbragð flokks sem vill ekki að Ísland breytist
Fyrrverandi aðstoðarmaður Bjarna Benediktssonar og miðstjórnarmaður í flokknum segir hann hafa á sér yfirbragð þess sem vilji ekki að íslenskt samfélag breytist. Skipti flokkurinn ekki um kúrs muni hann „daga uppi og verða að steini“.
Kjarninn 28. janúar 2021
Á meðal þeirra mála þar sem grunur er um spillingu sem ásakanir eru um að teygi sig inn í stjórnsýslu landsins, er Samherjamálið svokallaða. Fjöldi manns mótmælti vegna þess í nóvember 2019.
Ísland fellur á spillingarlista og er í 17. sæti – Enn og aftur spilltast allra Norðurlanda
Ísland er spilltasta ríki Norðurlandanna samkvæmt nýrri úttekt Transparency International. Ákveðið bakslag hefur átt sér stað í baráttunni gegn spillingu hér á landi en Ísland hefur hrapað niður úr 1. sæti árið 2006 í 17. sæti árið 2020.
Kjarninn 28. janúar 2021
Smitum hefur fækkað mikið síðustu daga.
Smit á einni viku ekki færri síðan í júlí
Á sjö dögum hafa þrettán greinst með kórónuveiruna innanlands. Undanfarna sex daga hafa allir verið í sóttkví við greiningu. Á þeim 333 dögum sem liðnir eru frá því fyrsta tilfelli COVID-19 var greint á Íslandi hafa 78 dagar reynst smitlausir.
Kjarninn 27. janúar 2021
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Bann við tjáningu skaðlegra en tjáningin sjálf
Tveir þingmenn Pírata og Sjálfstæðisflokksins ræddu á þingi í dag hvort réttlætanlegt væri að gera það refsivert að afneita helförinni.
Kjarninn 27. janúar 2021
Arnheiður Jóhannsdóttir
Endurreisum ferðaþjónustuna með nýjum áherslum
Kjarninn 27. janúar 2021
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None