Øresundsbron
Auglýsing

Ef nýjar, og að sumra mati bylt­ing­ar­kennd­ar, hug­myndir um fram­tíð­ar­upp­bygg­ingu á Eyr­ar­sundi milli Kaup­manna­hafnar og Malmö ná fram að ganga verða til á sund­inu þrjár stórar eyj­ar, með þéttri byggð. Brýr og göng tengja eyj­arnar við borg­irnar tvær beggja vegna sunds­ins.

Þegar hug­myndir um brú yfir Eyr­ar­sund, milli Kaup­manna­hafnar og Malmö, heyrð­ust fyrst nefndar fyrir rúmum þrjá­tíu árum voru fáir sem trúðu að slík brú yrði nokkurn tíma að veru­leika. Að vísu hafði dönsk verk­fræði­stofa hannað brú­ar- og ganga­teng­ingu árið 1936 en það verk­efni var af ráða­mönnum kallað „stílæf­ing” og þar við sat, um margra ára skeið. 

Árið 1991 ákváðu dönsk og sænsk stjórn­völd að ráð­ast í það sem nefnt var Eyr­ar­sundsteng­ingin en hlaut síðar nafn­ið Eyr­ar­sunds­brúin. Bíla- og járn­brauta­brú. Nokkrum árum fyrr (1986) hafði danska þingið tekið ákvörðun um bygg­ingu brúar yfir Stóra­belti, milli Sjá­lands og Fjóns. Sú brú var tekin í notkun árið 1998 og gjör­breytti sam­göngum milli þess­ara tveggja eyja. Þar er inn­heimt brú­ar­gjald og miðað við nýj­ustu útreikn­inga verður brúin að fullu greidd árið 2029, hugs­an­lega fyrr. 

Auglýsing

Danir og Svíar ákváðu að sami háttur yrði hafður á varð­andi Eyr­ar­sunds­brúna, inn­heimt brú­ar­gjald. Til að leggja áherslu á að um sam­vinnu­verk­efni væri að ræða var fram­kvæmd­inni gefið nafn­ið Øresunds­bron, fyrsti staf­ur­inn danskur en bron end­ingin sænsk.

Brúin gjör­breytti sam­göng­unum

Eyr­ar­sunds­brúin var tekin í notkun 1. júlí 2000. Teng­ingin er tæp­lega 16 kíló­metra löng og er sam­bland brúar og ganga ásamt veg­teng­ingum við land beggja vegna sunds­ins. Við enda brú­ar­inn­ar, Dan­merk­ur­meg­in, sunnan við eyj­una Salt­hólmann, var gerð eyja, kölluð Pip­ar­hólm­inn. Hún tengir saman brúna og göngin sem eru næst Kastrup flug­velli. Á landi liggur járn­braut­in með­fram veg­inum en yfir sjálfa brúna undir brú­ar­dekk­inu. Ekki er ofmælt að til­koma brú­ar­innar hafi gjör­breytt sam­göngum yfir Eyr­ar­sund, umferðin er miklu meiri en ráð var fyrir gert. Árið 2015 fóru að jafn­aði 24 þús­und fólks­bílar um brúna á sól­ar­hring og um það bil 35 þús­und manns ferð­uð­ust þessa leið dag­lega með lest­um. Þá eru ótaldir vöru­flutn­ing­ar, um 22 þús­und tonn dag­lega á árinu 2015 með járn­braut­ar­lestum og um 1100 flutn­inga­bílar fóru um brúna á hverjum sól­ar­hring.

Verk­fræð­ingur skrifar grein

Árið 2007, sjö árum eftir að brúin var tekin í notkun skrif­aði danskur verk­fræð­ingur grein í dag­blað­ið Berl­ingske. Hann birti þar útreikn­inga og spár sem sýndu að innan tutt­ugu ára myndi járn­braut­ar­hluti brú­ar­innar ekki anna þörf­inni og bíla­um­ferðin yrði líka orðin mjög mik­il. Á sínum tíma brostu margir að þess­ari grein verk­fræð­ings­ins en ekki leng­ur. Járn­brautin nálg­ast nefni­lega óðum það sem á sér­fræð­inga­máli kall­ast „þol­mörk”. Áður­nefndur sér­fræð­ingur hvatti til þess í grein­inni í Berl­ingske að strax yrði haf­inn und­ir­bún­ingur nýrrar brúar yfir sund­ið. Þótt margir væru van­trú­aðir á útreikn­inga verk­fræð­ings­ins voru dönsk og sænsk sam­göngu­yf­ir­völd byrjuð að „hugsa mál­ið”. Ýmsar hug­myndir um vega­sam­band milli Dan­merkur og Sví­þjóðar hafa á síð­ustu árum komið fram, meðal ann­ars sú að tengja sam­an, með brú og göng­um, Hels­ingja­eyri og Hels­ingja­borg þar sem ferjur hafa haldið uppi sam­göngum í ára­tug­i. 

Hér má sjá kort sem sýnir hvernig svæðið gæti orðið.

Grea­ter Copen­hagen

Frank Jen­sen yf­ir­borg­ar­stjóri Kaup­manna­hafnar hefur síðan hann tók við emb­ætt­inu í árs­byrjun 2010 ein­beitt sér að fram­tíð­ar­skipu­lagi og þróun borg­ar­inn­ar. Og Eyr­ar­sunds­svæð­is­ins. Hann hefur lagt mikla áherslu á sam­starf við stjórn­völd á Skáni í Sví­þjóðog sagt að Kaup­mann­hafn­ar­svæð­ið, Malmö og Suð­ur­-­Skánn væru í raun eitt atvinnu­svæði og í hinum harða heimi sé sam­vinna Dana og Svía eina leiðin til að þetta svæði geti þró­ast og dafn­að. Á gömlu hafn­ar­svæð­unum í Kaup­manna­höfn, Norð­ur­höfn­inni og Suð­ur­höfn­inni og raunar víðar í borg­inni hafa hús með þús­undum íbúða hafa verið byggð á allra síð­ustu árum og veitir ekki af. Í hverjum mán­uði flytja um tólf hund­ruð manns til Kaup­manna­hafnar og sér­fræð­ingar spá því að ekki dragi úr þeim straumi á næstu árum. Bygg­inga­land borg­ar­innar er tak­markað og þess vegna hafa skipu­lags­yf­ir­völd og yfir­stjórn borg­ar­innar skoðað allar mögu­leg­ar, og kannski ómögu­leg­ar, leiðir til að mæta sívax­andi þörf fyrir hús­næð­i.  Handan sunds­ins, í Malmö, er tölu­vert atvinnu­leysi, öfugt við Kaup­manna­höfn og sömu­leiðis mik­ill skortur á hús­næði. Borg­ar­yf­ir­völd, og sveit­ar­stjórn­ar­menn á Skáni, hafa þess vegna mik­inn áhuga á auk­inni sam­vinnu og nán­ari atvinnu­tengsl­um, eins og það er kall­að, við Dani. Þótt Sví­arnir taki undir hug­myndir Franks Jen­sen um eitt atvinnu­svæði hugn­ast þeim ekki hug­myndir hans um að nefna svæðið „Grea­ter Copen­hagen”. Sví­arnir vilja tengja heitið Eyr­ar­sundi með ein­hverjum hætti. Frank Jen­sen segir að heim­ur­inn þekki Kaup­manna­höfn en hafi ekki minnstu hug­mynd um hvað og hvar þetta Eyr­ar­sund sé. „Gr­ea­ter Copen­hagen er rétta heit­ið,” segir yfir­borg­ar­stjóri Kaup­manna­hafn­ar. 

Á síð­ustu tveim ára­tugum hafa nokkrum sinnum verið haldnar hug­mynda­sam­keppnir um fram­tíð­ar­upp­bygg­ingu Eyr­ar­sunds­svæð­is­ins. Nið­ur­stöður úr þeirri nýjust­u, IMAGINE open Skáne 2030, voru kynntar fyrir viku og þar vakti til­laga SWECA arki­tekta­stof­unnar mikla athygli.

Stóra planið

Til­laga SWECO, sem fékk fyrstu verð­laun í sam­keppn­inni, er rót­tæk­ari en allt sem áður hefur hefur verið nefnt í þessum efn­um. Svo rót­tæk að full­yrt er að dóm­nefnd­ar­menn hafi vart trúað sínum eigin augum þegar þeir sáu hug­myndir arki­tekt­anna. „Bylt­ing­ar­kennd” sagði einn dóm­nefnd­ar­manna.

Í stuttu máli ganga hug­mynd­ir SWECO útá að á Eyr­ar­sundi, á móts við Ama­ger, verði gerðar þrjár stórar eyjar og á þeim rísi tug­þús­undir húsa. Eyj­arnar teng­ist inn­byrðis og við Kaup­manna­höfn og Skán með brúm og göngum og til við­bót­ar Eyr­ar­sunds­brúnni komi þrjár nýjar teng­ingar yfir sund­ið. Efn­inu í eyj­arn­ar, sem sam­an­lagt yrðu svip­aðar á stærð og Ama­ger, tals­vert stærri en t.d. Þing­valla­vatn, yrði fengið úr Eyr­ar­sund­inu, líkt og gert var með Pip­ar­hólmann þeg­ar Eyr­ar­sunds­brúin var byggð.

Skýja­borgir eða raun­veru­leiki?

Iðu­lega er það svo þegar nýjar rót­tækar hug­myndir koma fram að margir telja þær skýja­borgir sem aldrei verði, eða geti orð­ið, að veru­leika. En sagan segir að margt af því sem fáir eða engir töldu ger­legt á sínum tíma er í dag sjálf­sagður hlut­ur. Hvort borgin á eyj­unum þremur á Eyr­ar­sundi verður að veru­leika verður tím­inn að leiða í ljós.  

Innleiðingarhalli EES-gerða innan við eitt prósent þriðja árið í röð
Innleiðingarhalli EES-gerða á Íslandi stendur í 0,7 prósentum. Hallinn náði hámarki árið 2013 þegar hann nam 3,2 prósentum.
Kjarninn 16. júlí 2019
Katrín Baldursdóttir
Flokksskírteini leið til frama
Kjarninn 16. júlí 2019
Lífeyrisjóður verzlunarmanna lækkar óverðtryggða vexti
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur lækkað fasta vexti á óverðtryggðum lánum úr 6,12 prósentum í 5,14 prósent. Í kjölfar breytingarinnar eru þetta lægstu föstu vextir óverðtryggðra lána sem í boði eru.
Kjarninn 16. júlí 2019
Íslenska ríkið braut gegn Styrmi og Júlíusi
Mannréttindadómstóll Evrópu telur íslenska ríkið hafa brotið gegn Styrmi Þór Bragasyni, fyrrum forstjóra MP banka, og Júlíusi Sigurþórssyni, fyrrum framkvæmdastjóra vörustýringasviðs Húsasmiðjunnar.
Kjarninn 16. júlí 2019
Duterte íhugar að slíta stjórnmálasambandi við Ísland
Rodrigo Duterte, forseti Filippseyja, íhugar alvarlega að slíta stjórnmálasambandi við Ísland í kjölfar ályktunar Íslands í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 16. júlí 2019
Píratar greiddu gegn tilnefningu Birgittu í trúnaðarráð flokksins
Birgitta Jónsdóttir mun ekki sitja í trúnaðarráði Pírata eftir að tilnefningu hennar í ráðið var hafnað í atkvæðagreiðslu á félagsfundi Pírata. Alls kusu 55 gegn og 13 með tilnefningu Birgittu í trúnaðarráð Pírata.
Kjarninn 16. júlí 2019
Persónuvernd annar ekki eftirspurn
Eftir að ný persónuverndarlöggjöf tók gildi síðasta sumar hefur kvörtunum til Persónuverndar fjölgað um 70 prósent en löggjöfin gerir fólki kleift að stýra sínum persónuupplýsingum betur. Persónuvernd hefur ekki náð að sinna eftirspurn að öllu leyti.
Kjarninn 16. júlí 2019
Ástþór Ólafsson
Styrkjandi áhrif til eftirbreytni
Kjarninn 15. júlí 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None