Øresundsbron
Auglýsing

Ef nýjar, og að sumra mati bylt­ing­ar­kennd­ar, hug­myndir um fram­tíð­ar­upp­bygg­ingu á Eyr­ar­sundi milli Kaup­manna­hafnar og Malmö ná fram að ganga verða til á sund­inu þrjár stórar eyj­ar, með þéttri byggð. Brýr og göng tengja eyj­arnar við borg­irnar tvær beggja vegna sunds­ins.

Þegar hug­myndir um brú yfir Eyr­ar­sund, milli Kaup­manna­hafnar og Malmö, heyrð­ust fyrst nefndar fyrir rúmum þrjá­tíu árum voru fáir sem trúðu að slík brú yrði nokkurn tíma að veru­leika. Að vísu hafði dönsk verk­fræði­stofa hannað brú­ar- og ganga­teng­ingu árið 1936 en það verk­efni var af ráða­mönnum kallað „stílæf­ing” og þar við sat, um margra ára skeið. 

Árið 1991 ákváðu dönsk og sænsk stjórn­völd að ráð­ast í það sem nefnt var Eyr­ar­sundsteng­ingin en hlaut síðar nafn­ið Eyr­ar­sunds­brúin. Bíla- og járn­brauta­brú. Nokkrum árum fyrr (1986) hafði danska þingið tekið ákvörðun um bygg­ingu brúar yfir Stóra­belti, milli Sjá­lands og Fjóns. Sú brú var tekin í notkun árið 1998 og gjör­breytti sam­göngum milli þess­ara tveggja eyja. Þar er inn­heimt brú­ar­gjald og miðað við nýj­ustu útreikn­inga verður brúin að fullu greidd árið 2029, hugs­an­lega fyrr. 

Auglýsing

Danir og Svíar ákváðu að sami háttur yrði hafður á varð­andi Eyr­ar­sunds­brúna, inn­heimt brú­ar­gjald. Til að leggja áherslu á að um sam­vinnu­verk­efni væri að ræða var fram­kvæmd­inni gefið nafn­ið Øresunds­bron, fyrsti staf­ur­inn danskur en bron end­ingin sænsk.

Brúin gjör­breytti sam­göng­unum

Eyr­ar­sunds­brúin var tekin í notkun 1. júlí 2000. Teng­ingin er tæp­lega 16 kíló­metra löng og er sam­bland brúar og ganga ásamt veg­teng­ingum við land beggja vegna sunds­ins. Við enda brú­ar­inn­ar, Dan­merk­ur­meg­in, sunnan við eyj­una Salt­hólmann, var gerð eyja, kölluð Pip­ar­hólm­inn. Hún tengir saman brúna og göngin sem eru næst Kastrup flug­velli. Á landi liggur járn­braut­in með­fram veg­inum en yfir sjálfa brúna undir brú­ar­dekk­inu. Ekki er ofmælt að til­koma brú­ar­innar hafi gjör­breytt sam­göngum yfir Eyr­ar­sund, umferðin er miklu meiri en ráð var fyrir gert. Árið 2015 fóru að jafn­aði 24 þús­und fólks­bílar um brúna á sól­ar­hring og um það bil 35 þús­und manns ferð­uð­ust þessa leið dag­lega með lest­um. Þá eru ótaldir vöru­flutn­ing­ar, um 22 þús­und tonn dag­lega á árinu 2015 með járn­braut­ar­lestum og um 1100 flutn­inga­bílar fóru um brúna á hverjum sól­ar­hring.

Verk­fræð­ingur skrifar grein

Árið 2007, sjö árum eftir að brúin var tekin í notkun skrif­aði danskur verk­fræð­ingur grein í dag­blað­ið Berl­ingske. Hann birti þar útreikn­inga og spár sem sýndu að innan tutt­ugu ára myndi járn­braut­ar­hluti brú­ar­innar ekki anna þörf­inni og bíla­um­ferðin yrði líka orðin mjög mik­il. Á sínum tíma brostu margir að þess­ari grein verk­fræð­ings­ins en ekki leng­ur. Járn­brautin nálg­ast nefni­lega óðum það sem á sér­fræð­inga­máli kall­ast „þol­mörk”. Áður­nefndur sér­fræð­ingur hvatti til þess í grein­inni í Berl­ingske að strax yrði haf­inn und­ir­bún­ingur nýrrar brúar yfir sund­ið. Þótt margir væru van­trú­aðir á útreikn­inga verk­fræð­ings­ins voru dönsk og sænsk sam­göngu­yf­ir­völd byrjuð að „hugsa mál­ið”. Ýmsar hug­myndir um vega­sam­band milli Dan­merkur og Sví­þjóðar hafa á síð­ustu árum komið fram, meðal ann­ars sú að tengja sam­an, með brú og göng­um, Hels­ingja­eyri og Hels­ingja­borg þar sem ferjur hafa haldið uppi sam­göngum í ára­tug­i. 

Hér má sjá kort sem sýnir hvernig svæðið gæti orðið.

Grea­ter Copen­hagen

Frank Jen­sen yf­ir­borg­ar­stjóri Kaup­manna­hafnar hefur síðan hann tók við emb­ætt­inu í árs­byrjun 2010 ein­beitt sér að fram­tíð­ar­skipu­lagi og þróun borg­ar­inn­ar. Og Eyr­ar­sunds­svæð­is­ins. Hann hefur lagt mikla áherslu á sam­starf við stjórn­völd á Skáni í Sví­þjóðog sagt að Kaup­mann­hafn­ar­svæð­ið, Malmö og Suð­ur­-­Skánn væru í raun eitt atvinnu­svæði og í hinum harða heimi sé sam­vinna Dana og Svía eina leiðin til að þetta svæði geti þró­ast og dafn­að. Á gömlu hafn­ar­svæð­unum í Kaup­manna­höfn, Norð­ur­höfn­inni og Suð­ur­höfn­inni og raunar víðar í borg­inni hafa hús með þús­undum íbúða hafa verið byggð á allra síð­ustu árum og veitir ekki af. Í hverjum mán­uði flytja um tólf hund­ruð manns til Kaup­manna­hafnar og sér­fræð­ingar spá því að ekki dragi úr þeim straumi á næstu árum. Bygg­inga­land borg­ar­innar er tak­markað og þess vegna hafa skipu­lags­yf­ir­völd og yfir­stjórn borg­ar­innar skoðað allar mögu­leg­ar, og kannski ómögu­leg­ar, leiðir til að mæta sívax­andi þörf fyrir hús­næð­i.  Handan sunds­ins, í Malmö, er tölu­vert atvinnu­leysi, öfugt við Kaup­manna­höfn og sömu­leiðis mik­ill skortur á hús­næði. Borg­ar­yf­ir­völd, og sveit­ar­stjórn­ar­menn á Skáni, hafa þess vegna mik­inn áhuga á auk­inni sam­vinnu og nán­ari atvinnu­tengsl­um, eins og það er kall­að, við Dani. Þótt Sví­arnir taki undir hug­myndir Franks Jen­sen um eitt atvinnu­svæði hugn­ast þeim ekki hug­myndir hans um að nefna svæðið „Grea­ter Copen­hagen”. Sví­arnir vilja tengja heitið Eyr­ar­sundi með ein­hverjum hætti. Frank Jen­sen segir að heim­ur­inn þekki Kaup­manna­höfn en hafi ekki minnstu hug­mynd um hvað og hvar þetta Eyr­ar­sund sé. „Gr­ea­ter Copen­hagen er rétta heit­ið,” segir yfir­borg­ar­stjóri Kaup­manna­hafn­ar. 

Á síð­ustu tveim ára­tugum hafa nokkrum sinnum verið haldnar hug­mynda­sam­keppnir um fram­tíð­ar­upp­bygg­ingu Eyr­ar­sunds­svæð­is­ins. Nið­ur­stöður úr þeirri nýjust­u, IMAGINE open Skáne 2030, voru kynntar fyrir viku og þar vakti til­laga SWECA arki­tekta­stof­unnar mikla athygli.

Stóra planið

Til­laga SWECO, sem fékk fyrstu verð­laun í sam­keppn­inni, er rót­tæk­ari en allt sem áður hefur hefur verið nefnt í þessum efn­um. Svo rót­tæk að full­yrt er að dóm­nefnd­ar­menn hafi vart trúað sínum eigin augum þegar þeir sáu hug­myndir arki­tekt­anna. „Bylt­ing­ar­kennd” sagði einn dóm­nefnd­ar­manna.

Í stuttu máli ganga hug­mynd­ir SWECO útá að á Eyr­ar­sundi, á móts við Ama­ger, verði gerðar þrjár stórar eyjar og á þeim rísi tug­þús­undir húsa. Eyj­arnar teng­ist inn­byrðis og við Kaup­manna­höfn og Skán með brúm og göngum og til við­bót­ar Eyr­ar­sunds­brúnni komi þrjár nýjar teng­ingar yfir sund­ið. Efn­inu í eyj­arn­ar, sem sam­an­lagt yrðu svip­aðar á stærð og Ama­ger, tals­vert stærri en t.d. Þing­valla­vatn, yrði fengið úr Eyr­ar­sund­inu, líkt og gert var með Pip­ar­hólmann þeg­ar Eyr­ar­sunds­brúin var byggð.

Skýja­borgir eða raun­veru­leiki?

Iðu­lega er það svo þegar nýjar rót­tækar hug­myndir koma fram að margir telja þær skýja­borgir sem aldrei verði, eða geti orð­ið, að veru­leika. En sagan segir að margt af því sem fáir eða engir töldu ger­legt á sínum tíma er í dag sjálf­sagður hlut­ur. Hvort borgin á eyj­unum þremur á Eyr­ar­sundi verður að veru­leika verður tím­inn að leiða í ljós.  

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Suðurhringþokan mynduð af WEBB-sjónaukanum í tveimur ólíkum útfærslum.
2.000 ljósár á sextíu sekúndum
Þau sem dreymir um að ferðast um geiminn ættu ekki að láta nýtt myndband geimferðastofnana Bandaríkjanna og Evrópu framhjá sér fara. Á sextíu sekúndum er boðið upp á 2.000 ljósára ferðalag með hjálp hins magnaða WEBB-sjónauka.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Bjarni Benediktsson er formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni segir rangt að hann „vilji Sósíalistaflokkinn feigan“
Formaður Sjálfstæðisflokksins segir að Gunnar Smári Egilsson snúi út úr orðum sínum um styrki til stjórnmálaflokka. Honum þyki 120 milljóna styrkur á kjörtímabilinu til flokks sem fékk enga þingmenn kjörna einfaldlega of há fjárhæð.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Finnur Birgisson
Saga tekjutengingar ellilífeyris almannatrygginga frá 1946
Kjarninn 16. ágúst 2022
Gunnar Smári Egilsson er formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokks Íslands.
Segir Bjarna vilja ýkja völd Sjálfstæðisflokks umfram fylgi og draga úr áhrifum annarra
Bjarni Benediktsson hefur sagt að hann vilji draga úr opinberum styrkjum til stjórnmálaflokka. Gunnar Smári Egilsson segir ástæðuna þá að Sjálfstæðisflokkurinn þurfi ekki jafn mikið á greiðslu frá ríkinu að halda og áður.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Hér má sjá Drífu Snædal, fyrrverandi forseta ASÍ, og Sólveigu Önnu Jónsdóttur, formann Eflingar þegar betur áraði i samskiptum þeirra á milli.
Segir ASÍ hafa beinlínis unnið gegn nýjum öflum innan verkalýðshreyfingarinnar
Formaður Eflingar segir fram­kvæmda­stjóra SA ekki missa svefn yfir útbreiddum svikum atvinnu­rek­enda á þeim kjara­samn­ingum sem hann gerir fyrir þeirra hönd. Í greinaflokki, sem byrjaði að birtast í morgun, ætlar hún að rekja sögu ágreinings innan ASÍ.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Horft niður í Hvalfjörð frá Brekkukambi í Hvalfjarðarsveit. Á fjallinu stendur til að byggja vindorkuver.
Íslenskir sérhagsmunaaðilar með „erlenda orkurisa í farteskinu“
Þótt ekkert vindorkuver sé risið hafa áform um fjölmörg slík þegar valdið sundrungu og deilum innan samfélaga út um landið, segir Andrés Skúlason, verkefnisstjóri hjá Landvernd. Hann segir vindorkufyrirtæki beita miklum þrýstingi og jafnvel blekkingum.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Auglýsing frá upphafi áttunda áratugar síðustu aldar.
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Hvað gerir danskur kaupmaður sem finnst hann ekki hafa nóg fyrir stafni? Hjá Arne Bybjerg kaupmanni í danska bænum Kalundborg var svarið einfalt: að framleiða hárrúllur. Hann gaf þeim nafnið Carmen.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Kjarninn 16. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None