Árangur Kína í stríðinu gegn mengun

Eftir að stjórnvöld í Kína lýstu yfir stríði gegn mengun vorið 2014 hafa þau sett sér ýmis loftslagsmarkmið, fullgilt Parísarsáttmálann og aukið fjárfestingar til endurnýjanlegrar orkuvinnslu. Kolabrennsla þeirra er þó gríðarlegt vandamál á heimsvísu.

Kína
Auglýsing

Á vetr­ar­mán­uðum viðrar oft sér­stak­lega vel til loft­meng­unar í Pekíng og upp­lifðu borg­ar­búar að loft­mengun mæld­ist 24 sinnum hærri en það sem telst skað­legt fyrir heilsu af Alþjóð­heil­brigð­is­mála­stofn­un­inni (WHO) á nýárs­dag. Ástandið í Pekíng, og víðs vegar í Kína, er áminn­ing um þann meng­un­ar­vanda sem blasir enn við þrátt fyrir miklar fram­farir í aðgerðum gegn loft­mengun á und­an­förnum árum. Loft­mengun í Kína orsakast að miklu leyti af útblæstri frá kolaknúnum stál­verk­smiðjum og raf­orku­stöðvum í norð­ur­hluta lands­ins og sú losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda sem fylgir hefur mikil áhrif á lofts­lags­mál á heims­vísu.

Fylgi­fiskar örar þró­unar

Ör hag­vöxtur og þróun í Kína frá lok átt­unda ára­tug­ar­ins hef­ur lyft yfir 800 milljón manns úr fátækt og hefur í kjöl­farið gert landið að því landi í heim­inum sem stendur fyrir mestri losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda eða rúm­lega einn fjórða af heild­ar­los­un. 

Auglýsing

Með­al­l­osun á íbúa í Kína er þó lægri en með­al­talið fyrir ríki Evr­ópu­sam­bands­ins, Japan og Banda­ríkin enda er landið það fjöl­menn­asta í heimi. Raf­orku­fram­leiðsla stóð fyrir um 78,5% af losun í Kína árið 2012 og kola­notkun stóð fyrir um 66% af orku­neyslu í land­inu árið 2014. 



Gríðarleg mengunarþoka hefur legið yfir stórum borgum í Kína nú í byrjun árs. Skyggni er víða undir 200 metrum, meðal annars í höfuðborginni Peking. MYND:EPAÁ und­an­förnum árum hefur Kína miðað að því að auka „gæði hag­vaxtar úr þeim fram­leiðslu­mið­aða hag­vexti sem ein­kenndi þróun lands­ins frá níunda ára­tugi síð­ustu aldar til fyrsta ára­tug­ar 21. ald­ar­inn­ar. Þessi breyt­ing hefur haft í för með sér að hag­vöxtur hefur minnkað á síð­ustu árum og er mark­mið 13. fimm ára áætl­un­ar­innar (2016-2020) 6,5% árlegur vöxtur. Þjón­ustu­geir­inn hefur á und­an­förnum árum aukið vægi sitt – hann stendur nú fyrir um 57% af hag­kerfi lands­ins – og er mark­miðið að gera neyslu inn­an­lands, frekar en útflutn­ing og fjár­fest­ing­ar, að meg­in­stoð hag­kerf­is­ins. 

Þessi þróun hefur stuðlað að því að fram­leiðslu­geta lands­ins á stáli og kol­um, horn­steinar hag­vaxtar fyrri ára, er talin vera of há sem veldur bæði lof­st­lagstengdri áhættu en einnig deilum við ESB og Banda­ríkin vegna meintra brota á sam­keppn­is­lögum í alþjóða­við­skiptum við útflutn­ing á nið­ur­greiddu stáli. Kín­versk stjórn­völd hafa sett mark­mið um að minnka fram­leiðslu­getu á kolum um 9% og stáli um 13% á næstu fimm árum. Þá kynntu stjórn­völd nú á dög­unum að þau ætla sér að draga úr fram­leiðslu­getu á kolum um 300 milljón tonn á ári fram til árs­ins 2020 en á sama tíma auka fram­leiðslu úr 3,75 millj­örðum tonna í 3,9 millj­arða tonna. Ætl­unin með­ því er að færa fram­leiðslu til skil­virk­ari verk­smiðna.

Stríð gegn mengun

Fjár­fest­ingar í innviðum og hröðun á borg­ar­væð­ingu er mik­il­vægur hlekkur í átt að þróun hag­kerf­is­ins í átt að inn­an­lands­neyslu. Sú mikla loft­mengun sem er stað­reynd í mörgum af stærstu borgum lands­ins hefur stuðlað að auk­inni óánægju meðal almenn­ings á versn­andi meng­unar­á­standi. Þessi þrýst­ingur knúði stjórn­völd til að lýsa yfir „stríði gegn mengun vorið 2014 og hefur ákveðin árangur náð­st; bæði í mörgum af stærstu borgum lands­ins þar sem hertar reglu­gerðir um umhverf­is­vernd og bætt eft­ir­fylgni þeirra, ásamt betri og nákvæm­ari mæl­ingum hafa leitt til minn­kunnar á loft­meng­un, en líka á alþjóða­vett­vangi þar sem stjórn­völd hafa stigið stór skref á und­an­förnum árum.

Xi Jin­p­ing, for­seti Kína, og Barack Obama, for­seti Banda­ríkj­anna, komust að sam­komu­lagi í nóv­em­ber 2014 þar sem Kína skuld­batt sig til að ná hámarki los­unar gróð­ur­húsa­loft­teg­unda í síð­asta lagið árið 2030 og til að auka vægi end­ur­nýj­an­legra orku­gjafa í orku­neyslu lands­ins til 20%. Í sept­em­ber 2015 til­kynnti Xi Jin­p­ing að landið myndi koma á svoköll­uðu „cap-and-tra­de“-kerfi fyrir losun kolefna árið 2017. Í sept­em­ber síð­ast­liðnum und­ir­rit­uðu svo Xi og Obama Par­ís­ar­sátt­mál­ann en Kína gegndi lyk­il­hlut­verki í að leiða sátt­mála­við­ræð­urnar að far­sælum enda.

Þá hefur Kína stór­aukið nýjar fjár­fest­ingar til end­ur­nýj­an­legra orku­auð­linda og varði meira en 100 millj­örð­u­m ­Banda­ríkja­dala til þeirra árið 2015. Landið hefur mestu fram­leiðslu­getu í heim­inum innan vind- og sól­ar­orku. Sam­hliða mark­miði um að auka vægi end­ur­nýj­an­legra orku­auð­linda miðar Kína einnig að því að lækka koltví­sýr­ings­stig í orku­fram­leiðslu um 60-65% fyrir árið 2030. 

Vænt­ingar milli­stétt­ar­innar

Í landi þar sem lífs­kjör hafa auk­ist hratt hafa vænt­ingar hinnar nýju, og gríð­ar­lega stóru, milli­stéttar auk­ist að sama skapi. Stjórn­völd í Kína hafa á síð­ustu ára­tug­um reitt sig á að geta skilað háum hag­vexti og skil­virkri upp­ræt­ingu á fátækt sem meg­in­að­ferð til að koma til móts við almenn­ing. Eftir því sem um helm­ingur borg­ar­búa í Kína er undir 35 ára aldri, og hefur ekki upp­lifað fátækt og hall­æri átt­unda og sjö­unda ára­tug­ar­ins, eru vænt­ingar þeirra til stjórn­valda um að draga úr mengun háar og eru þau lík­legri til að láta heyra í óánægju sinni á sam­fé­lags­miðlum eða í gegnum mót­mæl­is­að­gerð­ir. Aðgerðir Kína til að minnka losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda og nútíma­væða hag­kerfið eru því ekki ein­ungis gerðar til að styrkja efna­hag lands­ins eða taka leið­toga­hlut­verk á alþjóða­vett­vangi heldur eru þær bráð­nauð­syn­legar fyrir sam­fé­lags­sátt­mála stjórn­valda og nýrrar milli­stétt­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Páll Hermannsson
Sundabraut og Sundahöfn
Kjarninn 22. nóvember 2019
Samruninn bjargaði Hringbraut frá þroti
Hringbraut var á leið í þrot og því bjargaði samnruninn við Torg, útgáfufélags Fréttablaðsins, því sem bjargað varð.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Kraumandi óánægja hjá starfsfólki Hafró
Starfsfólk Hafrannsóknarstofnunar hefur miklar áhyggjur af því að hagræðing hjá stofnuninni muni höggva í kjarnastarfsemi stofnunarinnar.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Þóra Sveinsdóttir
Eru konur kannski menn?
Kjarninn 22. nóvember 2019
Ilia Shumanov
Hægt að lágmarkað skaðann vegna peningaþvættis með ákveðnum skrefum
Aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóri Rúss­lands­deildar Tran­sparency International mun á umræðufundi í dag fjalla um hvernig alþjóð­legir hringir séu oft­ast einu skrefi á undan yfir­völdum og hvert hlut­verk milli­liða sé í pen­ingaþvætti.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Risatogarinn Heineste kyrrsettur
Yfirvöld í Namibíu hafa ákveðið að kyrrsetja risatogarann Heineste sem er í eigu félags í Namibíu sem Samherji á hlut í, samkvæmt RÚV.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Miðflokkurinn með 16,8 prósent – Sjálfstæðisflokkur með 18,1 prósent
Sjálfstæðisflokkurinn missir þrjú prósentustig af fylgi milli kannana og hefur aldrei mælst lægra. Miðflokkurinn tekur það fylgistap til sín.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Blása til mótmæla – Vilja að Kristján Þór segi tafarlaust af sér
Boðað er til mótmæla á morgun, laugardag, en helstu kröfur mótmælenda eru að sjávarútvegsráðherra segi af sér embætti, Alþingi lögfesti nýja og endurskoðaða stjórnarskrá og að arður af nýtingu sameiginlegra auðlinda landsmanna renni í sjóði almennings.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnOddur Stefánsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None