#knattspyrna#kína

Kínverjar kaupa fótboltann

Langlaunahæstu fótboltamenn í heimi eru nú í Kína. Verður deildarkeppnin í Kína orðin sú sterkasta eftir tíu ár? Ekki gott að segja. En það er markmiðið.

Kristinn Haukur Guðnason

Það hefur ekki farið fram­hjá neinum knatt­spyrnu­á­huga­mönnum hversu áber­andi Kín­verjar hafa verið á leik­manna­mark­að­inum und­an­far­ið. Nán­ast dag­lega ber­ast fregnir af svim­andi háum til­boðum í stjörnu­leik­menn frá nán­ast óþekktum liðum á borð við Shang­hai SIPG, Hebei Fortune og Jiangsu Sun­ing. En hvaðan koma þessir peng­ingar og af hverju eru Kín­verjar að reyna að kaupa allt sem tönn á fest­ir? Er þetta eitt­hvað tíma­bil líkt og árin 2003 og 2004 þegar fjöldi þekktra leik­manna fóru til Qat­ar? Eða er þetta kannski nýr veru­leiki í knatt­spyrnu­heim­in­um?

Fót­bolt­inn rís úr rústum Maó

Kín­verjar hafa skarað fram úr í ýmsum íþrótta­greinum s.s. fim­leik­um, borð­tennis, bad­minton og dýf­ing­um. Þær tvær hóp­í­þróttir sem njóta mestrar hylli í land­inu eru körfuknatt­leikur og knatt­spyrna. Kín­verjar eru lang­sterkasta körfuknatt­leiks­þjóð Asíu og ein af þeim sterk­ustu í heim­in­um. En í knatt­spyrn­unni eiga þeir tals­vert verk fyrir hönd­um. Karla­liðið þeirra hefur aldrei unnið asíska meist­ara­tit­il­inn og ein­ungis einu sinni kom­ist á heims­meist­ara­mót­ið, árið 2002. Skýr­ing­una á þessu má að miklu leyti finna í skorti á skipu­lagðri atvinnu­manna­deild um langa hríð. 

Til­raunir voru gerðar til að koma á fót áhuga­manna­deild í land­inu á sjötta ára­tug sein­ust ald­ar. Menn­ing­ar­bylt­ing Maó for­manns á sjö­unda ára­tugnum eyði­laggði hins vegar nán­ast allt knatt­spyrnu­starf lands­ins. Þegar Maó lést árið 1976 tók kín­verska lands­liðið aftur þátt í stór­mótum og ára­tug seinna var Jia-A deild­inni komið á lagg­irn­ar. Jia-A var aðeins hálfat­vinnu­manna­deild í upp­hafi en árið 1994 var hún end­ur­skipu­löggð og gerð að atvinnu­manna­deild. Deildin gekk vel í upp­hafi en í kringum 2000 ein­kennd­ist hún af skandölum og spill­ingu. Fjöl­mörgum úrslitum hafði verið hag­rætt vegna veð­mála­starf­semi og almenn­ingur missti áhug­ann. Á þessum tíma byrj­aði Yan Shi­duo, vara­for­seti kín­verska knatt­spyrnu­sam­bands­ins, að tala fyrir stofnun nýrrar atvinnu­manna­deildar á grunni Jia-A líkt og gert hafði verið í Englandi með stofnun Úrvals­deild­ar­innar árið 1992. 

Auglýsing

Auk þess að að ná tökum á spill­ing­unni var tak­markið að efla ung­linga­starf­ið, stjórnun lið­anna og ná betri tökum á fjár­mál­un­um. Það varð úr að Kín­verska Ofur­deildin (CSL) var stofnuð árið 2004. Fyrstu árin gengu brösu­lega. Spill­ing­ar­málin frá Jia-A tím­anum voru ennþá til staðar og áhugi almenn­ings á deild­inni lít­ill. Kín­verskur almenn­ingur hafði mik­inn áhuga á evr­ópskum stór­lið­um, sem voru nú farin að spila æfinga­leiki í Kína á sumr­in, en CSL tap­aði miklum fjár­hæðum og það bitn­aði á öllu knatt­spyrnu­starfi heima fyr­ir. Árið 2010 var viss vendi­punktur fyrir kín­verska knatt­spyrnu. Þá var ákveðið að taka hart á spill­ing­unni og nokkrir emb­ætt­is­menn úr knatt­spyrnu­hreyf­ing­unni og virt­asti knatt­spyrnu­dóm­ari lands­ins voru hand­tekn­ir. Alls voru 33 aðilar bann­aðir frá allir aðkomu að íþrótt­inni. Eftir aðgerð­irnar hefur almenn­ingur sýnt CSL tölu­vert meiri áhuga.

Annað elli­heim­ili?

For­svars­menn CSL hafa alltaf gert sér grein fyrir því að deildin verður aldrei byggð upp af Kín­verjum einum sam­an. Því er tak­mark þeirra að flytja inn hæfi­leik­a­ríka erlenda knatt­spyrnu­menn og þjálf­ara. En það er hæg­ara sagt en gert. Þetta hefur verið reynt í öðrum deildum , s.s. MLS í Banda­ríkj­un­um, J-League í Japan og nokkrum deildum Mið­aust­ur­landa en yfir­leitt hefur ein­ungis tek­ist að laða að knatt­spyrnu­menn sem eru á loka­skeiði fer­ils síns jafn­vel þó að góðar summur séu í boði. Sagt hefur verið í háði að þessar deildir séu elli­heim­ili knatt­spyrnu­manna. Árið 2012 virt­ist CSL ætla að bæt­ast í hóp öldr­un­ar­þjón­ust­unnar þegar leik­menn á borð við Frederic Kanoute, Yakubu, Nicolas Anelka og Didier Drogba skrif­uðu undir samn­inga hjá kín­verskum félags­lið­u­m. 

Liðin fengu þá ódýrt eða frítt en launin voru svim­andi há. Didier Drogba fékk t.a.m. 28 millj­ónir króna í viku­laun hjá lið­inu Shang­hai Shens­hua. Fyrir eldri knatt­spyrnu­menn er CSL til­val­inn staður til að spila í. Leikja­á­lag er til­tölu­lega lítið með ein­ungis 16 lið og eina bik­ar­keppni. Þó að leik­vang­arnir séu margir hverjir mjög stórir þá eru þeir yfir­leitt ekki nema hálf­fullir í það mesta og áreiti lít­ið. Mótherj­arnir eru einnig flestir ákaf­lega slakir miðað við þá evr­ópsku. En Kín­verjar vildu ekki reisa enn eitt elli­heim­il­ið, þeir vildu fá leik­menn og helst stjörnur á hápunkti fer­ils síns. Til þess að gera það urðu þeir að byggja upp deild að evr­ópskri fyr­ir­mynd og til þess að gera það þurftu þeir að fá bestu þjálf­ar­ana. 

For­svars­menn deild­ar­innar duttu því í lukku­pott þegar þeir kló­festu Marcelo Lippi, sem gerði Ítala að heims­meist­urum 2006 og Juventus að marg­földum Ítal­íu­meist­ur­um. Lippi gerð­ist þjálf­ari liðs­ins Guangzhou Evergrande árið 2012 og hann byggði upp veldi í kín­verskri knatt­spyrnu (Gu­angzhou hafa unnið tit­il­inn á hverju ári síð­an). Ráðn­ing Lippi lað­aði einnig að aðra heims­fræga þjálf­ara. Má þar nefna Sven Göran Eriks­son, Radomir Antic, Luiz Felipe Scol­ari, Andre Villa­s-­Boas og nú síð­ast Felix Mag­ath og Manuel Pellegrini. Allt eru þetta knatt­spyrnu­stjórar sem gætu hæg­lega verið að stýra stærstu klúbbum Evr­ópu og það sýnir hversu mikil alvara er á ferð hjá Kín­verj­un­um.

For­seti með drauma

Árið 2015 fór Xi Jing­p­ing, for­seti Kína, í heim­sókn til enska knatt­spyrnu­liðs­ins Manchester City. Í kjöl­farið keypti rík­is­rekna fyr­ir­tækið China Media Capi­tal 13 pró­sent hlut í  fé­lag­inu á 37 millj­arða króna

Þetta sama ár lýsti for­set­inn yfir þeim vilja sínum að gera Kína að alþjóð­legum íþrótt­ar­isa árið 2025 og CSL deildin átti að verða stór þáttur í því tak­marki. Ástæðan fyrir þessu er ekki af hégóm­legum toga heldur frekar til­raun til þess að efla neyt­enda­mark­að­inn heima fyrir í ríki sem hingað til hefur að mestu leyti verið fram­leiðslu­land. Efl­ing CSL á einnig að styrkja kín­verska knatt­spyrnu og kín­verska lands­lið­ið. Í deild­inni eru strangar reglur um erlenda leik­menn. Hvert lið má ein­ungis hafa 6 erlenda leik­menn á skrá og ein­ungis 4 inn á vell­inum í einu. Þar af verður einn leik­mað­ur­inn að koma frá öðru Asíu­landi (flestir frá Suður Kóreu). Þá verða allir mark­verðir deild­ar­innar að vera Kín­verj­ar. Með þessu fá inn­lendir leik­menn bæði að spila með og gegn sterkum erlendum mótherj­um. Einnig er stefnt á að efla inn­viði lið­anna og deild­ar­innar til muna, t.d. æfinga­að­stöðu, knatt­spyrnu­skóla, dóm­gæslu, tækni­mál og fleira. En hver borgar þetta allt sam­an? Heróp Xi for­seta berg­málar um deild­ina og eig­end­urnir lið­anna hlýða því. Í upp­hafi voru eig­endur lið­anna úr ýmsum geirum, t.a.m. nokkrir tóbaks­fram­leið­end­ur. En síðan þá hafa fast­eignarisar tekið við að mestu. Þessir fast­eigna­hringir eiga mikið undir góðum sam­skiptum við ríkið og komm­ún­ista­flokk­inn og að splæsa í nokkra knatt­spyrnu­menn er lítil fórn í því sam­hengi. For­set­inn og eig­end­urnir hafa því gengið alger­lega sam­stíga í þessu verk­efni.

Leift­ur­sókn

Kín­verjar létu til sín taka á árinu 2016. Þann 29. jan­úar keypti liðið Jiangsu Sun­ing brasil­íska miðju­mann­inn Ramires frá Chel­sea á 3,5 millj­arð króna sem var asískt met. Fimm dögum seinna keypti Guangzhou Evergrande kól­umbíska fram­herj­ann Jackson Martinez á tæpa 5 millj­arða frá Atlet­ico Madrid. Tveim dögum seinna keyptu Jiangsu Sun­ing svo brasil­íska miðju­mann­inn Alex Teix­eira frá Shakhtar Donetsk á tæpa 6 millj­arða, næstum tvö­fallt það sem enska liðið Liver­pool bauð í leik­mann­inn. 

Metið hafði því verið slegið þrisvar sinnum á ein­ungis viku og allir leik­menn­irnir voru innan við þrí­tugt og meðal eft­ir­sótt­ustu leik­manna á evr­ópska mark­að­in­um. Þetta voru ekki bara hefð­bundin fót­bolta­við­skipti heldur stefnu­yf­ir­lýs­ing um það sem koma skyldi. Hér eftir yrðu Kín­verjar stórt afl á mark­að­inum og myndu keppa við evr­ópsk lið um leik­menn á hátindi fer­ils síns. Árið var hins vegar aðeins rétt byrjað og Kín­verjar héldu áfram að láta til sín taka á mark­að­in­um. Þann 30. júní var metið slegið í fjórða sinn þegar Shang­hai SIPG keyptu brasil­íska fram­herj­ann Hulk frá Zenit í Pét­urs­borg á rúm­lega 6,5 millj­arða. Loks var það slegið í fimmta sinn á þor­láks­messu þegar til­kynnt var að sama lið hefði keypt brasil­íska miðju­mann­inn Oscar frá Chel­sea á 8,5 millj­arða. 

En það eru ekki bara kaup­samn­ing­arnir sem vekja athygli heldur einnig launa­greiðsl­urn­ar. Það sást best þegar argent­ínski fram­herj­inn Car­los Tevez var keyptur til Shang­hai Green­land Shens­hua frá Boca Juni­ors (þar sem hann ætl­aði að enda fer­il­inn) 29. des­em­ber. Tevez verður lang­launa­hæsti leik­maður heims með rúm­lega 85 millj­ónir í viku­laun. 

Af 20 launa­hæstu leik­mönnum heims í dag spila 6 í CSL deild­inni og þeim mun bara fjölga. Þeir eru nú (í evrum mælt, árs­tekj­ur):

16. Ezequiel Lavezzi Hebei Fortune 31 milljón

15. Asam­oah Gyan Shang­hai SIPG 31,5 milljón

8. Grazi­ano Pelle Shandong Luneng 40,5 milljón

6. Hulk Shang­hai SIPG 44,5 milljón

2. Oscar Shang­hai SIPG 55,5 milljón

1. Car­los Tevez Shang­hai Shensua 85,5 milljón

Evr­ópu brugðið

Arsene Wen­ger, knatt­spyrnu­stjóri Arsenal, segir að Eng­land og Evr­ópa ætti að hafa áhyggjur af Kína. Ekki ein­ungis vegna þess að hæfi­leika­miklir knatt­spyrnu­menn hverfi úr deild­inni heldur einnig vegna þess að þetta muni valda gríð­ar­legri verð­bólgu á evr­ópska mark­að­in­um. 

Sjálfur er hann að glíma við tvær af sínum eigin stjörn­um, Alexis Sanchez og Mesut Özil, sem báðir hafa fengið til­boð um laun frá kín­verskum liðum sem Arsenal geta engan veg­inn keppt við. Vanda­málið sé að hækk­andi kaup­verð og launa­greiðslur muni ein­ungis valda ójöfn­uði í knatt­spyrnu­heim­in­um. Önnur ensk lið hafa líka áhyggjur af sínum stjörn­um. Kín­versk lið hafa t.a.m. borið víurnar í fram­herj­ana Diego Costa hjá Chel­sea og Zlatan Ibra­himovic hjá Manchester United.



Sagt er að kín­verskt lið hafi boðið hinum 35 ára gamla Ibra­himovic um 16,5 millj­arð til að flytja sig um set og að kín­verska ríkið væri vilj­ugt að fjár­magna það að hluta. Auð­vitað hafa tvær stærstu knatt­spyrnu­stjörnur sam­tím­ans einnig verið nefnd­ar, Lionel Messi og Crist­i­ano Ron­aldo. Umboðs­maður Ron­aldo full­yrti að ónefnt kín­verskt lið hefði boðið Real Madrid 35,5 millj­arð króna og leik­mann­inum um 12 millj­arða í árs­laun. Það eru heldur ekki ein­ungis leik­menn og þjálf­arar sem Evr­ópa þarf að hafa áhyggjur af að missa því að þekkt­asti dóm­ari ensku Úrvals­deild­ar­inn­ar, Mark Clatten­burg, hefur einnig fengið til­boð frá ris­anum í austri. 

Hvort sem Wen­ger eða öðrum líkar betur eða verr þá eru Kín­verjar komnir til að vera. CSL vex hratt og mun halda áfram að vaxa á næstu árum. Árið 2010 borg­uðu aðal­styrkt­ar­að­ilar deild­ar­innar um 4 millj­arða á ári en nú er upp­hæðin orðin 21,5 millj­arð­ur. Nýr sjón­varps­samn­ingur sem und­ir­rit­aður var árið 2016 hækk­aði árlegar greiðslur til deild­ar­innar úr 1 millj­arði í 27 millj­arða! 

Þá er talið að Kín­verjar stefni á að halda heims­meist­ara­mót árið 2030 og Xi Jing­p­ing vill ekki bara halda mót­ið, hann vill vinna það. Þetta er ein­fald­lega sá veru­leiki blasir við og evr­ópsk lið verða að takast á við hann. Þann 2. jan­úar 2017 hafn­aði belgíski miðju­mað­ur­inn Axel Wit­sel ítalska ris­anum Juventus fyrir Kína. Hann sagði:

Þetta var mjög erfið ákvörðun af því að ann­ars vegar var það risa­klúbb­ur­inn Juventus og hins vegar ómót­stæði­legt boð fyrir fram­tíð fjöl­skyldu minn­ar.

Þá er talið að einn eft­ir­sótt­asti fram­herji heims, Gabon-­mað­ur­inn Pier­re-Em­er­ick Auba­meyang hjá Bor­ussia Dort­mund muni halda til Kína fyrir tæp­lega 18 millj­arða króna. Það er rúmum 5 millj­örðum meira en Manchester United greiddu fyrir Paul Pogba. Uli Höness, for­seti Bayern Munchen, hafði þetta um það að segja:

Þetta er sjúkt. Þetta er ekk­ert nema sjúkt. Ég vona bara að þetta sé tíma­bundið eins og í Amer­íku fyrir nokkru síð­an.

Það er ljóst að ráða­mönnum evr­ópskrar knatt­spyrnu er brugð­ið. En þetta er hinn nýji veru­leiki og kannski verður Xi Jin­p­ing að ósk sinni. Kannski munu íslensk ung­menni þurfa að vaka langt fram á nætur til að sjá upp­á­halds knatt­spyrnu­stjörnur sínar spila. Kannski verður CSL orðin sterkasta deild heims árið 2025.

Meira úr Kjarnanum