Tíu staðreyndir um útlendinga á Íslandi

Útlendingar hérlendis hafa aldrei verið fleiri. Þeir eru af ýmsum toga. Sumir flokkast sem innflytjendur, aðrir komu hingað sem kvótaflóttamenn. Svo er stór hópur hælisleitenda. Hér eru tíu staðreyndir um þá.

Ísland hefur mest megnis tekið við flóttamönnum úr flóttamannabúðum í Sýrlandi á undanförnum misserum.
Ísland hefur mest megnis tekið við flóttamönnum úr flóttamannabúðum í Sýrlandi á undanförnum misserum.
Auglýsing

  1. Komu­fólki má skipta í þrjá hópa: inn­flytj­end­ur, kvótaflótta­menn og hæl­is­leit­end­ur. Í árs­byrjun 2017 voru inn­flytj­endur tæp­lega 36 þús­und hér­lend­is, eða 10,6 pró­sent mann­fjöld­ans. Inn­flytj­endur hafa aldrei verið fleiri. Pól­verjar eru lang­fjöl­menn­asti hópur inn­flytj­enda hér á landi ,eða 38,3 pró­sent. Sam­kvæmt mann­fjölda­spá sem Hag­stofa Íslands birti í júní 2016 verða Íslend­ingar 442 þús­und tals­ins árið 2065. Í spánni er gert ráð fyrir að inn­flytj­endur verði fjórð­ungur þjóð­ar­innar eftir hálfa öld, eða um 110 þús­und tals­ins.

  2. Lang­flestir útlend­ingar sem búa á Íslandi búa í höf­uð­­borg­inni Reykja­vík. Þar búa 12.990 erlendir rík­­is­­borg­­arar og eru þeir 10,5 pró­­sent íbúa henn­­ar. Flestir þeirra búa í Breið­holt­inu, en inn­­flytj­endur eru 29,2 pró­­sent íbúa Efra-Breið­holts og 22,3 pró­­sent íbúa í Bakka­hverf­inu. Útlend­ingar eru hins vegar sjald­­séð­­ari í sumum bæj­­­ar­­fé­lögum en öðr­­um. Í Garða­bæ, þar sem búa t.d. 15.410 manns, eru ein­ungis 580 erlendir rík­­is­­borg­­ar­­ar. Það þýðir að 3,7 pró­­sent íbúa Garða­bæjar eru með erlent rík­­is­­fang.

  3. Kvótaflótta­­menn eru þeir flótta­­menn sem Flótta­­manna­­stofnun Sam­ein­uðu Þjóð­anna hefur óskað eftir að þjóðir heims taki á móti vegna stríðs­á­stands í heima­landi þeirra. Íslend­ingar hafa tekið á móti kvótaflótta­­mönnum frá 13 löndum: Ung­verja­landi, Júgóslavíu, Víetnam, Pól­landi, Krajina, Kosovo, Kól­umbíu, Írak, Afganistan, Simbabve, Úganda, Kamerún og Sýr­landi. 
Meðal íslenskra sveit­­ar­­fé­laga sem tekið hafa á móti flótta­­fólki eru Ísa­­fjörð­­ur, Horna­­fjörð­­ur, Blönd­u­ós, Fjarð­­ar­­byggð, Dal­vík, Siglu­­fjörð­­ur, Akur­eyri, Reykja­­nes­­bær, Akra­­nes, Hafn­­ar­­fjörð­­ur, Kópa­vogur og Reykja­vík.

  4. Á Íslandi stendur kvótaflótta­­mönnum meðal ann­­ars til boða fjár­­hags- og hús­næð­is­að­­stoð, heil­brigð­is­­þjón­usta, aðgangur að skóla­­kerf­inu, túlka­þjón­usta og aðstoð við atvinn­u­­leit. Þeir eru skyldugir að sækja nám­­skeið í íslensku, taka virkan þátt í atvinn­u­­leit og þiggja við­­töl hjá sál­fræð­ingi til að fara yfir reynsl­una af búsetu í upp­­runa­land­inu og af aðlög­un­inni í mót­­töku­land­inu. Fólkið getur fengið íslenskan rík­­is­­borg­­ara­rétt eftir að hafa verið búsett hér á landi í fimm ár.


  5. Ísland hefur tekið á móti 645 kvótaflótta­­mönnum frá árinu 1956. Á næsta ári munum við taka við 50 í við­­bót og höfum þá tekið við 695 á 62 árum, eða rúm­­lega tíu á ári að með­­al­tali.  Út­gjöld til mót­­töku flótta­­manna og hæl­­is­­leit­enda sem veitt er hæli hér á landi munu meira en tvö­­fald­­ast á næsta ári. Fer upp­­hæðin úr 150 millj­­ónum í 410 millj­­ón­ir króna.

  6. Hæl­is­leit­endur eru þeir sem koma hingað til lands í leit að alþjóð­legri vernd. Ástæður þess eru mis­mun­andi. Sumir flýja heima­land sitt vegna  stríðs, átaka eða ofsókna. Aðrir eru ein­fald­lega í leit að betra lífi en þeim býðst í heima­landi sínu. Mikil aukn­ing hefur orðið á umsóknum um hæli hér­lendis á síð­ustu árum. Umsóknir um hæli voru 51 árið 2010 en voru orðnar 355 árið 2015. Í fyrra þre­­föld­uð­ust umsóknir og voru 1.130, þau mál sem fengu efn­is­­með­­­ferð voru um helm­ingur þeirrar tölu. Um 80 pró­­sent þeirra umsókna sem afgreiddar voru í fyrra var synj­að. Það þýðir að þeir sem fengu vernd voru 110 tals­ins. Það sem af er þessu ári hafa 82 fengið vernd og umsækj­endur hafa verið 626. Haldi þró­unin áfram verður fjöldi þeirra sem sækja um hæli hér­­­lendis mjög svip­aður því sem hann var í fyrra. Flestar synj­anir eru vegna þess að að umræddur hæl­is­leit­andi er frá landi sem Útlend­inga­stofnun flokkar sem öruggt. Í nýbirtu upp­­­gjöri rík­­is­­sjóðs fyrir fyrstu sex mán­uði árs­ins kemur fram að hrein útgjöld vegna rétt­inda ein­stak­l­inga hafi verið  2,2 millj­­arðar króna sem var 1.251 millj­­ónum meira en áætlað var. Þar seg­ir: „Í fjár­­heim­ildum vegna árs­ins 2017 voru veru­­lega van­á­ætl­­aðar í fjár­­laga­­gerð fyrir árið 2017 í ljósi for­­dæma­­lausrar fjölg­unar hæl­­is­um­­sókna á síð­­­ustu mán­uðum árs­ins 2016. Kostn­aður vegna þess­­ara umsókna hefur að mestu leyti fallið til á yfir­­stand­andi ári.“

  7. Rauði kross­inn á Íslandi veitir hæl­is­leit­endur hér­lendis aðstoð sam­kvæmt samn­ingi við inn­an­rík­is­ráðu­neyt­ið. Upp­lýs­inga­full­trúi Rauða kross­ins skrif­aði grein á Kjarn­ann í vik­unni vegna umræðu um hvað ein­stak­l­ingum sem hér óska alþjóð­­legrar verndar stendur til boða og hvað ekki. Þar kom m.a. fram að hæl­is­leit­endur sem komið hafa til Íslands fá þjón­­ustu frá annað hvort sveit­­ar­­fé­lagi og/eða Útlend­inga­­stofn­un. Sveit­­ar­­fé­lögin sem veita hæl­­is­­leit­endum þjón­­ustu eru Reykja­vík, Reykja­­nes­­bær og Hafn­­ar­­fjörð­­ur. Þessir aðilar útvega hæl­­is­­leit­endum búset­u­úr­ræði. Athugið að þau ganga undir nafn­inu búset­u­úr­ræði en ekki hús­næði, enda nær hús­næði ekki nógu vel utan um hvers kyns híbýli þetta eru. Búset­u­úr­ræðin eru t.d. þannig að um 100 manns búa sam­an, um 30 her­bergi á gangi sem 2-3 deila eða jafn­­vel heil fjöl­­skylda saman í her­bergi, sem er hvorki stórt né íburð­­ar­­mik­ið.

  8. Tann­lækna­þjón­usta sem hæl­­is­­leit­endur á Íslandi fá felst í tveimur val­­kost­­um. Ann­að­hvort taka verkja­lyf við tann­pínu eða láta draga úr sér tenn­­urn­­ar. Í und­an­­tekn­ing­­ar­til­vikum er gert við tennur í börnum þjá­ist þau af tann­pínu. Leig­u­bíla­­þjón­usta hefur ekki staðið hæl­­is­­leit­endum til boða nema í neyð­­ar­til­vikum þar sem um alvar­­leg veik­indi hefur verið að ræða, en ekki svo alvar­­leg að sjúkra­bíl þyrfti til. Hluti hæl­­is­­leit­enda hefur fengið strætókort. Ef umsækj­andi um alþjóð­­lega vernd fær stöðu sem flótta­­mað­­ur, sem fæstir þeir sem hingað koma fá, þarf hann að yfir­­­gefa þau búset­u­úr­ræði sem honum hefur verið séð fyr­­ir.

  9. Á sama tíma og komu­fólk (inn­flytj­end­ur, kvótaflótta­menn og hæl­is­leit­end­ur) hafa aldrei verið fleiri hefur efna­hags­leg vel­sæld á Íslandi aldrei verið meiri og kaup­máttur lands­manna aldrei verið hærri. Á sama tíma hefur þeim heim­ilum sem þiggja fjár­­hags­að­­stoð frá sveit­­ar­­fé­lögumfækkað á hverju ári frá 2013. Í fyrra fækk­­aði þeim um 16,3 pró­­sent og útgjöld sveit­­ar­­fé­laga vegna fjár­­hags­að­­stoðar lækk­­uðu um 792 millj­­ónir króna á milli 2015 og 2016, eða um 17,6 pró­­sent. Útgjöld rík­­is­­sjóðs vegna greiðslu atvinn­u­­leys­is­­bóta lækk­­uðu að sama skapi um 1,5 millj­­­arða króna í fyrra og 2,5 millj­­­arða króna árið á und­­­an. Sam­­­kvæmt þessu er engin fylgni milli þess að útlend­ingum hér­­­­­lendis fjölgi og aukn­ingu á fjár­­­hags­að­­­stoð hins opin­bera.

  10. Í árs­­skýrslu lög­­regl­unnar á höf­uð­­borg­­ar­­svæð­inu fyrir árið 2016 segir að brotum hafi fækkað í umdæm­­inu á árinu. Þannig var til að mynda ekk­ert mann­dráps­­mál til rann­­sóknar hjá emb­ætt­inu á árinu 2016. Á sama tíma og inn­­flytj­end­­ur, flótta­­menn og hæl­­is­­leit­endur hafa aldrei verið fleiri.

Auglýsing

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar