Rússneski björninn brýnir klærnar

Eftir nokkra daga hefjast fjölmennar heræfingar Rússa, með þátttöku Hvít- Rússa. Hernaðarsérfræðingar telja að allt að 100 þúsund manns taki þátt í æfingunum en Rússar segja þátttakendur tæplega 13 þúsund.

Rússar héldu sýningu á herföngum sínum í St. Pétursborg í síðustu viku, í aðdraganda heræfingarinnar.
Rússar héldu sýningu á herföngum sínum í St. Pétursborg í síðustu viku, í aðdraganda heræfingarinnar.
Auglýsing

Her­æf­ingar Rússa við landa­mæri Eist­lands, Lett­lands, Lit­há­ens, Pól­lands og Finn­lands, sem ganga undir nafn­inu Zapad 2017 (Vestur 2017) munu hefj­ast 14. sept­em­ber næst­kom­andi. Slíkar æfingar fara fram á fjög­urra ára fresti en þær sem núna eru að hefj­ast verða þær fjöl­menn­ustu sem haldnar hafa ver­ið. Sam­kvæmt reglum Örygg­is- og Sam­vinnu­stofn­unar Evr­ópu ber Rússum að leyfa erlendum eft­ir­lits­mönnum að fylgj­ast með æfingum af þessu tagi ef þátt­tak­endur í æfing­unum eru fleiri en 13 þús­und. Rússar segja að 5500 rúss­neskir her­menn og 7200 her­menn frá Hvíta- Rúss­landi taki þátt í æfing­un­um. Evr­ópskir og banda­rískir hern­að­ar­sér­fræð­ingar segja að þátt­tak­endur verði marg­falt fleiri, allt að 100 þús­und manns, talan sem Rússar gefi upp sé ein­göngu til að sleppa við eft­ir­lits­menn­ina. Hjá Rússum sé það nán­ast hefð, við þessar æfing­ar, að gefa upp tölur sem séu víðs fjarri sann­leik­an­um. Þeir hafa hins vegar boðið full­trúum nokk­urra landa að fylgj­ast með æfing­un­um, sem áhorf­endur en ekki eft­ir­lits­menn. Þessir boðs­gestir fá ein­ungis að fylgj­ast með æfing­unum eina dag­stund.

Ögrun

Nágrönnum Rússa, einkum íbúum Eystra­salts­land­anna þriggja, Eist­lands, Lett­lands og Lit­há­en, og sömu­leiðis Pól­verj­um, stendur stuggur af þessum æfingum Rússa. Það gildir líka um íbúa Úkra­ínu sem á landa­mæri að Rúss­landi og Hvíta- Rúss­landi, þeir muna vel að átökin í Aust­ur- Úkra­ínu og inn­limun Rússa á svæð­inu árið 2014 hófust með því sem Rússar köll­uðu „her­æf­ing­u“. Evr­ópskir hern­að­ar­sér­fræð­ingar telja að nú vaki fyrst og fremst fyrir Rússum að vekja ótta og ugg og ekki síður að sýna Banda­ríkja­mönnum og öðrum NATO ríkjum klærn­ar.  Það hafi þeim reyndar tekist, segja sér­fræð­ing­arn­ir. 

Kín­versk her­skip æfðu með Rússum

Þótt her­æf­ing­arn­ar Zapad 2017 hefj­ist ekki form­lega fyrr en 14. sept­em­ber eru þær í raun löngu hafn­ar. Í júlí­mán­uði héldu rúss­neski sjó­her­inn og þrjú kín­versk her­skip sam­eig­in­legar her­æf­ingar á Eystra­salti. Sigl­ing kín­versku her­skip­anna um danskt haf­svæði vakti tals­verða athygli en sam­kvæmt alþjóða­samn­ingum var ekk­ert sem hindr­aði ferðir skip­anna. Rússar hafa áður tekið þátt í svip­uðum her­æf­ingum á kín­versku haf­svæð­i. 

heræfingar-rússa-sept2017.png heræfing grafík rússland 2017Þótt ekki sé um eig­in­lega hern­að­ar­sam­vinnu Rússa og Kín­verja að ræða eru þessar sam­eig­in­legu her­æf­ingar tákn­ræn­ar, segja hern­að­ar­sér­fræð­ing­ar. Í ágúst var rúss­neski flot­inn með umfangs­miklar æfingar á Norð­ur­svæð­inu , norðan við Mur­m­ansk, það var einnig  eins­konar upp­hitun fyr­ir Zapad 2017. 

Verj­ast árásum nágrann­anna 

Þótt her­æf­ing­arnar hafi ekki sér­stakan tit­il, annan en Zapad 2017, er við­fangs­efnið svið­setn­ing á upp­reisn „öfga­manna“ sem fá stuðn­ing tveggja „vest­rænna nágranna­ríkja“. Þau eru ekki nafn­greind en miðað við kort er þar um að ræða Pól­land og Lit­há­en, fjöl­menn­ustu æfing­arnar verða syðst í Hvíta- Rúss­landi, við borg­ina Brest. Svið­setn­ing Zapad æf­ing­anna gengur alltaf út á að Rúss­land sé í vörn og bregð­ist við. „Þetta kemur ekki sér­stak­lega á óvart“ segja hern­að­ar­sér­fræð­ing­ar. Þetta kemur heim og saman við þau við­horf Kreml­verja að NATO sé ógn­in. Til­gang­ur­inn með Zapad 2017 sé að sýna NATO ríkj­unum fram á að Eystra­salt sé ekki yfir­ráða­svæði þeirra, það sé alþjóða­svæði. 

Aur­ora 2017

Zapad 2017 eru ekki einu her­æf­ing­arnar sem haldnar eru í sept­em­ber. Á morgun (11. sept­em­ber) hefj­ast í Sví­þjóð fjöl­menn­ustu her­æf­ingar sem þar hafa verið haldnar um langt skeið, Aur­ora 2017. Um 20 þús­und Svíar taka þátt í æfing­unum auk her­manna frá nokkrum NATO ríkj­um.  Sænski varn­ar­mála­ráð­herrann, Pet­er Hultqvist, sagði í við­tali við danska dag­blað­ið Berl­ingske að þessi sam­vinna væri ekki tákn um að Svíar væru að íhuga aðild að NATO. Pet­er Hultqvist sagði ekk­ert laun­ung­ar­mál að Svíum stæði stuggur af síauknu hern­að­ar­brölti og ögrunum Rússa. Það segir sína sögu að fyrir nokkrum árum hefði það verið óhugs­andi að her­ir NATO ríkja tækju þátt í sænskum her­æf­ingum en breyttar aðstæður valda því að Svíar leita auk­innar sam­vinnu við vina­þjóð­irnar í NATO.

Auglýsing

Stór­aukin sam­vinna Svía og Dana 

Claus Hjort Frederik­sen varn­ar­mála­ráð­herra Dana var fyrir nokkrum dögum í heim­sókn hjá sænska varn­ar­mála­ráð­herr­an­um. Fund­ar­efnið var aukin sam­vinna á hern­að­ar­svið­inu en ráð­herr­arnir vildu lítið segja að fund­inum loknum annað en að þeir væru sam­mála um að auka hern­að­ar­sam­vinn­una, það kæmi báðum þjóðum vel. Emb­ætt­is­maður í sænska varn­ar­mála­ráðu­neyt­inu sagði dönskum blaða­mönnum sem fylgd­ust með heim­sókn­inni að Svíar hefðu mun meiri áhyggjur af auknum hern­að­ar­um­svifum Rússa en aðrar þjóð­ir. 

Svíar inn­leiða her­skyld­una á ný

Frá og með næstu ára­mótum verður her­skylda tekin upp á nýjan leik í Sví­þjóð, hún var aflögð „sett í hvíld“ einsog það var kallað árið 2010. Eftir breyt­ing­una skráðu mun færri sig í her­inn en varn­ar­mála­ráðu­neytið hafði reiknað með, afleið­ingin er sú að nú vantar her­menn og því var brugðið á það ráð að inn­leiða her­skyld­una á nýjan leik. Sví­ar, jafnt karlar sem kon­ur, sem fæddir eru árið 1999 eða 2000, fá á næstu vikum til­kynn­ingu varð­andi her­skyld­una og her­inn býr sig undir að á næstu tveimur árum muni að minnsta kosti fjögur þús­und, hvort ár, fá þjálfun í her­mennsku. Gert er ráð fyrir að þjálfunin standi í upp und­ir­ eitt ár. Áður­nefndur emb­ætt­is­maður í sænska varn­ar­mála­ráðu­neyt­inu sagði að þetta væri ekki nein óska staða en hins vegar brýn nauð­syn. 

Auka útgjöld til her­mála

Aukin hern­að­ar­um­svif Svía kalla á aukin útgjöld sænska rík­is­ins. Í síð­asta mán­uði ákvað sænska rík­is­stjórn­in, í sam­vinnu  við fleiri flokka á sænska þing­inu, að á næstu þremur árum, 2018 – 2020 skyldu útgjöld rík­is­ins sam­tals aukin um 8.1 millj­arð króna (109 millj­arða íslenska). Þessi útgjalda­aukn­ing er fyrst og fremst til­komin vegna fjölg­unar í sænska her­lið­inu en í umræðum í sænska þing­inu kom fram að stór hluti tækja­kosts sænska hers­ins er orð­inn gam­all og þarfn­ast end­ur­nýj­un­ar. Við­bót­ar­fjár­veit­ing­arnar sem þingið ákvað í síð­asta mán­uði duga hins vegar ekki til slík­s.  

Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar