kosningar 2017 formenn flokka content branding

Vinstri græn græddu mest á falli ríkisstjórnarinnar

Vinstri græn hafa vaxið mest í kosningaspánni síðan ríkisstjórnin sprakk 15. september síðastliðinn. Flokkurinn er nú vinsælastur allra stjórnmálaflokka á Íslandi, þegar rétt rúmur mánuður er til kosninga.

Stuðn­ingur við Vinstri hreyf­ing­una - grænt fram­boð hefur auk­ist mest allra stjórn­mála­flokka eftir að rík­is­stjórn Bjarna Bene­dikts­sonar hrundi óvænt aðfara­nótt föstu­dags­ins 15. sept­em­ber síð­ast­lið­inn.

Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefur verið stærsta stjórn­mála­aflið á Íslandi und­an­farna mán­uði ef marka má nið­ur­stöður kann­ana og kosn­inga­spána sem unnin hefur verið í kjöl­far­ið. Eftir að stjórnin féll urðu hins vegar sæta­skipti á toppnum því Vinstri græn skriðu upp fyrir Sjálf­stæð­is­flokk­inn, sem fór með for­sæti í rík­is­stjórn­inni sem féll.

Stuðningur við framboð 24. september 2017

Mældur stuðningur við stjórnmálaflokka sem bjóða fram í Alþingiskosningunum næstkomandi, miðað við kosningaspána.

Það munar hins vegar litlu því aðeins 0,5 pró­sentu­stig skilur stuðn­ing við flokk­ana af. Það verður einnig að koma fram að mun­ur­inn fellur innan vik­marka, og þess vegna gæti Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn verið stærri og Vinstri græn minni. Það má allt eins vera að því sé öfugt far­ið.

Kosn­inga­spá annað árið í röð

Kosn­inga­spá Baldur Héð­ins­sonar og Kjarn­ans verður unnin í aðdrag­anda kosn­ing­anna 28. októ­ber næst­kom­andi. Kosn­inga­bar­áttan verður snörp, enda dundu tíð­indin um stjórn­ar­slit og kosn­ingar fremur óvænt yfir fyrir tæpum hálfum mán­uði síð­an. Í dag, 26. sept­em­ber, er því rétt rúm­lega mán­uður í kosn­ing­ar.

Aðeins er ár síðan kosið var síð­ast til Alþing­is. Í kjöl­far þeirra kosn­inga reynd­ist gríð­ar­lega erfitt að mynda rík­is­stjórn. Engir tveir flokkar gátu myndað þing­meiri­hluta án þess að fá þriðja flokk­inn með sér. Úr varð að Sjálf­stæð­is­flokk­ur, Við­reisn og Björt fram­tíð mynd­uðu saman eins manns meiri­hluta rúmum tveimur mán­uðum eftir að kosið var. Stjórn­ar­mynd­unin dróst fram yfir ára­mót. Fyrsti rík­is­ráðs­fund­ur­inn var hald­inn 10. jan­úar 2017.

Þá höfðu ólík­leg­ustu flokkar mátað sig sam­an, án þess að sam­komu­lag hafi náðst um helstu mál. Ein­hverjar þreif­ingar áttu sér svo aftur stað eftir að Björt fram­tíð hafði sagt sig frá rík­is­stjórn­ar­sam­starf­inu 15. sept­em­ber en þær ristu aldrei djúpt. Það var að heyra á for­mönnum flokk­ana að stjórn­ar­mynd­un­ar­til­raun­irnar síð­asta vetur væru enn í svo fersku minni að það þyrfti ein­fald­lega að draga upp á nýtt.

Það má því segja að kosn­ing­arnar í ár séu að ein­hverju leyti afleið­ing nið­ur­stöðu síð­ustu Alþing­is­kosn­inga.

Lands­lagið öðru­vísi núna

Þegar nið­ur­stöður kosn­inga­spár­innar eru skoð­aðar kemur í ljós að stjórn­mála­lands­lagið er ekki eins og í fyrra. Fyrir ári síðan mæld­ist Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn alltaf stærst­ur, Píratar héngu í um 20 pró­sentum en voru enn að tapa fylgi eftir að hafa farið með him­in­skaut­unum í upp­hafi árs 2016. Vinstri græn virt­ust jafn­framt eiga fast land undir fótum í um og yfir 15 pró­sent fylgi.

Neðar í töfl­unni mátti svo sjá Sam­fylk­ing­una tapa fylgi með hverri könn­un­inni sem gerð var og Bjarta fram­tíð sækja það sem féll til. Við­reisn og Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn sigldu sinn sjó í um og yfir 10 pró­sent fylgi.

Kosningaspáin síðasta mánuðinn fyrir kosningar 2016

Mældur stuðningur við stjórnmálaflokka sem buðu fram í Alþingiskosningunum 29. október 2016. Síðasti punkturinn í myndritinu sýnir hlutfall atkvæða í kosningum.

A B C D P S V Aðrir

Eftir átta mán­uði í rík­is­stjórn­ar­sam­starfi með Sjálf­stæð­is­flokknum eru Björt fram­tíð og Við­reisn með minnstan stuðn­ing allra flokka sem þegar eiga sæti á Alþingi. Við­reisn fengi lík­leg­ast 5,5 pró­sent atkvæða ef kosið væri nú og Björt fram­tíð fengi 4,1 pró­sent.

Miðað er við að flokkur þurfi að fá í það minnsta fimm pró­sent atkvæða á lands­vísu til þess að fá mann kjör­inn í Alþing­is­kosn­ing­um. Það getur hins vegar verið vill­andi, þá sér­stak­lega ef munur á stuðn­ingi flokka milli kjör­dæma er mik­ill.

Vinstri græn hafa bætt nokkuð við sig síðan í kosn­ingum í fyrra, ef rýnt er í kosn­inga­spána, og mæl­ast með 24,5 pró­sent fylgi nú eftir að hafa haft um 20 pró­sent stuðn­ing í síðan í sum­ar. Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefur mælst nær 30 pró­sentum und­an­farna mán­uði en datt niður fyrir 25 pró­sent múr­inn eftir að rík­is­stjórn­ar­sam­starfið slitn­aði.

Þróun stuðnings við stjórnmálaflokka í kosningaspánni

Mældur stuðningur við stjórnmálaflokka sem bjóða fram í Alþingiskosningunum næstkomandi, miðað við kosningaspána.

A B C D F P S V Aðrir

Píratar eru ekki lengur spútnik­fram­boðið eins og í fyrra. Flokk­ur­inn hefur haft um 13 pró­sent fylgi síðan í júlí og duttu niður í 12,1 pró­sent í nýj­ustu kosn­inga­spánni.

Einn nýr flokkur hefur skotið sér upp á meðal þeirra flokka sem náðu kjöri í fyrra. Það er Flokkur fólks­ins, fram­boð Ingu Sæland sem mælst hefur með um níu pró­sent fylgi í síð­ustu kosn­inga­spám.

Flokkur Ingu raðar sér á milli Fram­sókn­ar­flokks­ins og Sam­fylk­ing­ar­innar í nýj­ustu kosn­inga­spánni. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn er enn með um og yfir 10 pró­sent fylgi, eins og í fyrra. Sam­fylk­ingin hefur hins vegar náð að bæta við sig síðan í kosn­ing­un­um, hefur hangið í um 10 pró­sent fylgi und­an­farna mán­uði en pomp­aði niður í 7,9 pró­sent í síð­ustu tveimur kosn­inga­spám sem gerðar voru eftir að rík­is­stjórnin féll.

Spenn­andi mán­uður fram undan

Miðað við þá stöðu sem uppi er núna – mán­uði fyrir kosn­ing­ar – þá er útlit fyrir að kosn­inga­bar­áttan verði spenn­andi. Fyrir áhuga­fólk um þróun íslenskra stjórn­mála þá er kom­andi mán­uður ein­stak­lega spenn­andi, enda virð­ast kjós­endur vera að stilla upp tveimur turn­um, hver á sínum end­anum á hinum hefð­bundna „vinstri-hægri“ kvarða.

Erfitt er að sjá hvernig Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn og Vinstri græn ættu að geta unnið saman í rík­is­stjórn svo það er útlit fyrir að annað hvort Katrín eða Bjarni þurfi að velja sér sam­starfs­fólk úr „smá­flokka­kerf­inu“ til að geta myndað rík­is­stjórn að loknum kosn­ingum (ef við drögum þá gölnu ályktun að nið­ur­staða kosn­ing­anna verði eins og í kosn­inga­spánni mán­uði fyrir kosn­ing­ar).

Kosn­inga­spáin verður upp­færð reglu­lega og í takt við birt­ingu kann­ana í aðdrag­anda kosn­ing­anna. Kjarn­inn birtir nið­ur­stöð­urnar á hér á vefnum auk þess að flytja fréttir af kosn­inga­bar­átt­unni og reyna að skýra stjórn­málin fyrir les­end­um.

Þær kann­anir sem liggja til grund­vallar nýj­ustu kosn­inga­spánni (gerð 24. sept­em­ber 2017) eru eft­ir­far­andi.

  • Þjóð­mála­könnun Félags­vís­inda­stofn­unar HÍ fyrir Morg­un­blaðið 19. – 21. sept­em­ber (vægi 37,9%)
  • Skoð­ana­könnun Frétta­blaðs­ins, Stöðvar 2 og Vísis 18. sept­em­ber (vægi 26,5%)
  • Þjóð­ar­púls Gallup 10. – 30. ágúst (vægi 23,2%)
  • Skoð­ana­könnun MMR 15. – 18. ágúst (vægi 12,4%)

Hvað er kosn­­inga­­spá­in?

Fyrir hverjar kosn­ingar um allan heim birta fjöl­miðlar gríð­ar­legt magn af upp­lýs­ing­um. Þessar upp­lýs­ingar eru oftar en ekki töl­fræði­leg­ar, byggðar á skoð­ana­könn­unum þar sem fólk hefur verið spurt hvernig það upp­lifir stjórn­málin og hvað það getur ímyndað sér að kjósa. Stjórn­mála­fræð­ingar og fjöl­miðlar kepp­ast svo við að túlka nið­ur­stöð­urnar og veita almenn­ingi enn meiri upp­lýs­ingar um stöð­una í heimi stjórn­mál­anna.

Allar þessar kann­anir og allar mögu­legar túlk­anir á nið­ur­stöðum þeirra kunna að vera rugl­andi fyrir hinn almenna neyt­anda. Einn kannar skoð­anir fólks yfir ákveðið tíma­bil og annar kannar sömu skoð­anir á öðrum tíma og með öðrum aðferð­um. Hvor könn­unin er nákvæm­ari? Hverri skal treysta bet­ur? Svarið er oftar en ekki óljóst því vand­inn er að hinn almenni kjós­andi hefur ekki for­sendur til að meta áreið­an­leika hverrar könn­un­ar.

Þar kemur kosn­inga­spáin til sög­unn­ar.

Kosn­­­inga­­­spálíkan Bald­­­urs Héð­ins­­­sonar miðar að því að setja upp­­­lýs­ing­­­arnar sem skoð­ana­kann­­­anir veita í sam­hengi. Fyr­ir­liggj­andi skoð­ana­kann­­­anir eru teknar saman og þeim gefið vægi til þess að spá fyrir um úrslit kosn­­­inga. Nið­ur­stöður spálík­ans­ins eru svo birtar hér á Kjarn­anum reglu­lega í aðdrag­anda kosn­inga.

Til útskýr­ingar má segja að vægi kann­ana er gefið eftir því hversu næmur könn­un­ar­að­il­inn og aðferðir hans eru á raun­veru­legar hreyf­ingar í sam­fé­lag­inu. Kosn­ingar eru auð­vitað eini mæli­kvarð­inn á það hversu vel könn­un­ar­að­ilum tekst upp svo miðað er við sögu­leg gögn og þau borin saman við kosn­inga­úr­slit til að ákvarða áreið­an­leika. Þá skiptir máli hversu langt er liðið síðan könn­unin var gerð og hversu margir tóku þátt í henni.

Kjarn­inn birti Kosn­­­inga­­­spá Bald­­­urs fyrst í aðdrag­anda sveit­­­ar­­­stjórn­­­­­ar­­­kosn­­­ing­­a 2014 og reynd­ist sú til­­­raun vel. Á vefnum kosn­­­inga­­­spá.is má lesa nið­­­ur­­­stöður þeirrar spár og hvernig vægi kann­ana var í takt við frá­­­vik kann­ana miðað við kosn­­­inga­úr­slit­in.

Kosn­­­inga­­­spá Kjarn­ans og Bald­­­urs Héð­ins­­­sonar er nú keyrð í aðdrag­anda Alþing­is­kosn­inga 28. októ­ber í annað sinn. Kosn­inga­spáin fékk mikla athygli fyrir síð­ustu Alþing­is­kosn­ingar 2016, ekki síst fyrir þing­sæta­spána þar sem spáð var um hvaða fram­bjóð­endur myndu ná kjöri. Nánar um það hér að neð­an.

Í nýj­­­ustu kosn­­­inga­­­spánni hverju sinni eru nýj­ustu kann­anir könn­un­ar­að­ila vegnar eftir áreið­an­leika. Fylgi ein­stakra fram­boða er svo fundið með vegnu með­al­tali úr þeim könn­unum sem liggja til grund­vallar hverri spá fyrir sig. Spálíkanið sem Baldur hefur útbúið byggir að veru­legu leyti á aðferðum Nate Sil­ver. Um það má lesa hér. Vægi hverrar könn­unar fyrir sig er metið út frá fyr­ir­fram gefnum for­send­um, eins og stærð úrtaks, fjölda svar­enda, lengd könn­un­ar­tíma­bils og áreið­an­leika könn­un­ar­að­ila. Áreið­an­leiki könn­un­ar­að­ila byggir á því hversu nærri kann­an­irnar hafa kom­ist nið­ur­stöðum kosn­inga á und­an­förnum árum.

Þær kann­anir sem teknar eru gildar í kosn­inga­spánni verða að upp­fylla lág­marks skil­yrði töl­fræði­legrar aðferða­fræði. Þar er litið til stærðar úrtaks­ins, fjölda svar­enda, könn­un­ar­tíma­bils og þess hvort úrtakið stand­ist kröfur til að reyn­ast mark­tækt, svo fátt eitt sé nefnt.

Þing­sæta­spáin

Þing­sæta­spáin er ítar­legri grein­ing á gögnum kosn­inga­spár­innar sem mælir lík­indi þess að ein­staka fram­bjóð­andi nái kjöri í Alþing­is­kosn­ing­um. Nið­ur­stöð­urnar byggja á fyr­ir­liggj­andi könn­unum á fylgi fram­boða í öllum sex kjör­dæmum lands­ins hverju sinni og eru nið­ur­stöð­urnar birtar hér á vefn­um.

Fyrir kjör­dæmin

Líkur á því að ein­staka fram­bjóð­andi nái kjöri byggja á reikni­lík­ani stærð­fræð­ing­anna Bald­urs Héð­ins­sonar og Stef­áns Inga Valdi­mars­son­ar. Í stuttu máli er aðferða­fræðin sú að fylgi fram­boða í skoð­ana­könn­unum er talin lík­leg­asta nið­ur­staða kosn­inga að við­bættri óvissu sem byggir á sögu­legu frá­viki kann­ana frá kosn­inga­úr­slit­um. Sögu­leg gögn sýna að fylgni er á milli þess að ofmeta/van­meta fylgi flokks í einu kjör­dæmi og að ofmeta/van­meta fylgi flokks­ins í öðrum kjör­dæm­um. Frá­vikið frá lík­leg­ustu nið­ur­stöðu fyrir flokk er því ekki óháð milli kjör­dæma. Ef frá­vikið er nei­kvætt í einu kjör­dæmi fyrir ákveð­inn flokk aukast lík­urnar á að það sé sömu­leiðis nei­kvætt í öðrum kjör­dæm­um.

Reikni­líkanið hermir 100.000 „sýnd­ar­kosn­ing­ar“ og úthlutar kjör­dæma- og jöfn­un­ar­sætum út frá nið­ur­stöð­un­um. Líkur fram­bjóð­anda á að ná kjöri er þess vegna hlut­fall „sýnd­ar­kosn­inga“ þar sem fram­bjóð­and­inn nær kjöri.

Tökum ímyndað fram­boð X-list­ans í Norð­vest­ur­kjör­dæmi sem dæmi: Fram­boðið mælist með 20 pró­sent fylgi. Í flestum „sýnd­ar­kosn­ing­un­um“ fær X-list­inn 2 þing­menn en þó kemur fyrir að fylgið í kjör­dæm­inu dreif­ist þannig að nið­ur­staðan er aðeins einn þing­mað­ur. Sömu­leiðis kemur fyrir að X-list­inn fær þrjá þing­menn í kjör­dæm­inu og í örfáum til­vikum eru fjórir þing­menn í höfn.

Ef skoðað er í hversu mörgum „sýnd­ar­kosn­ing­um“ hver fram­bjóð­andi komst inn sem hlut­fall af heild­ar­fjölda fást lík­urnar á að sá fram­bjóð­andi nái kjöri. Sem dæmi, hafi fram­bjóð­and­inn í 2. sæti X-list­ans í Norð­vest­ur­kjör­dæmi náð kjöri í 90.000 af 100.000 „sýnd­ar­kosn­ing­um“ þá reikn­ast lík­urnar á því að hann nái kjöri í Alþing­is­kosn­ing­unum 90 pró­sent.

Skoð­ana­kann­anir í aðdrag­anda Alþing­is­kosn­inga 2009 og 2013 voru not­aðar til að sann­prófa þing­sæta­spánna, þar sem spáin er borin saman við end­an­lega úthlutun þing­sæta. Þing­sæta­spáin var jafn­framt birt í fyrsta sinn í aðdrag­anda Alþing­is­kosn­inga 2016.

Fyrir landið í heild

Þegar nið­ur­stöður í öllum kjör­dæmum liggja fyrir er hægt taka nið­ur­stöð­urnar saman fyrir landið í heild og reikna út líkur á því hversu marga þing­menn hver flokkur fær á lands­vísu. X-list­inn gæti, svo dæm­inu hér að ofan sé haldið áfram, feng­ið:

  • 8 þing­menn í 4% til­fella
  • 9 þing­menn í 25% til­fella
  • 10 þing­menn í 42% til­fella
  • 11 þing­menn í 25% til­fella
  • 12 þing­menn í 4% til­fella

Þetta veitir tæki­færi til þess að máta flokka saman reyna að mynda meiri­hluta þing­manna og skoða líkur á því hvaða flokkar muni ná meiri­hluta á þingi að afstöðnum kosn­ing­um. Ef X-list­inn er einn af þeim flokkum sem myndar meiri­hluta að loknum kosn­ingnum er þing­manna­fram­lag hans til meiri­hlut­ans aldrei færri en 8 þing­menn, í 96% til­fella a.m.k. 9 þing­menn, í 71% til­fella a.m.k. 10 þing­menn o.s.frv. Lands­líkur X-list­ans eru því settar fram á form­inu:

  • = > 8 þing­menn í 100% til­fella
  • = > 9 þing­menn í 96% til­fella
  • = > 10 þing­menn í 71% til­fella
  • = > 11 þing­menn í 29% til­fella
  • = > 12 þing­menn í 4% til­fella
  • = > 13 þing­menn í 0% til­fella

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar