Hygge

Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?

Hygge
Auglýsing

Það lætur ekki mikið yfir sér þetta fimm stafa danska orð: hygge. Þegar kemur að því að útskýra nákvæm­lega hvað í því felst vand­ast mál­ið. Þótt við Íslend­ingar segjum stund­um, með til­vitnun í Einar Bene­dikts­son, að til sé á Íslandi orð yfir allt sem er hugsað á jörðu gengur okkur ekki sér­lega vel að lýsa merk­ingu þessa ein­falda orðs. Reyndar er þessi vandi ekki bund­inn við íslensk­una, Danir eiga sjálfir í mesta basli með það.

Við eigum nokkur orð sem byrja á hugg, lík­lega komin úr dönsku en ekk­ert þeirra nær merk­ingu danska orðs­ins. Hugga (ég reyni að hugga barn­ið) huggun (mér er nú ekki mikil huggun í því) þetta þekkja all­ir. Hugg­ari er ekki mikið notað nú til dags þótt margir þekki merk­ing­una. huggu­legt (hér er aldeilis huggu­legt) huggu­legur eða huggu­leg (það var þarna mjög huggu­leg stúlka) var algengt mál en þó á und­an­haldi eins og huggu­leg­heit (þarna voru nú aldeilis huggu­leg­heitin maður minn). Næs, kúl og kósí hafa að ein­hverju leyti komið í stað­inn.  

Hvað er hygge 

Í einu dönsku dag­blað­anna mátti fyrir skömmu lesa að „Frakkar eigi l´amour, Bretar hafi unnið slag­inn um heimstungu­málið og Kín­verjar séu góðir í stærð­fræði. En við eig­um hygge“ sagði blaða­mað­ur­inn sem hafði sjálfur verið að lesa umfjöll­um Le MondeThe Guar­dianNew York Times og kín­verska net­mið­ils­ins Jing Daily um þetta danska fyr­ir­bæri (eða hvað sem á að kalla það). Skoðun erlendu blaða­mann­anna væri sú að hygge sé einmitt það sem nútíma­mað­ur­inn þyrfti mest á að halda nú um stund­ir. 

Auglýsing

The little book of Hygge  

Árið 2016 sendi Dan­inn Meik Wik­ing frá sér „The little book of Hygge“. Meik Wik­ing er fram­kvæmda­stjóri rann­sókna­set­urs­ins „Institut for Lykk­e­for­skning sem kannski mætti kalla „Stofnun ham­ingju­rann­sókna“. Stofn­un­in, sem er sjálfs­eign­ar­stofn­un, var sett á lagg­irnar árið 2013 og hefur aðsetur á Frið­riks­bergi við Kaup­manna­höfn.

„The little book of Hygge“ hefur selst í meira en einni milljón ein­taka og verið þýdd á 33 tungu­mál. Hún hefur náð inn á met­sölu­lista í Evr­ópu og Banda­ríkj­un­um. Breska bóka­for­lag­ið Penguin hafði sam­band við Meik Wik­ing og spurði hvort hann gæti kannski skrifað bók um „þetta þarna hygge“.

Meik Wik­ing segir að síðan bókin kom út hafi hann nán­ast ekki sinnt öðru en við­töl­um, um bók­ina og inni­hald henn­ar, og sér ber­ist fjöl­margar beiðnir í hverri viku um að flytja erindi. „Sumir halda að ég sé með ein­hverja alls­herjar upp­skrift að hygge. Það kemur mörgum á óvart, sér­stak­lega Banda­ríkja­mönnum og fólki frá Suð­ur­-Kóreu, þegar ég segi að maður geti ekki keypt sér upp­skrift af hygge en hún sé hins­vegar nokkuð sem allir geti öðl­ast.“

„Sú stað­reynd að fólk víða um heim hefur svona mik­inn áhuga á hygge sýnir ákveð­inn hörgul á nota­leg­heitum og ró í sál­inni og lík­am­an­um“ sagði danski mann­fræð­ing­ur­inn Jeppe Trolle Linn­et, sem hefur skrifað dokt­ors­rit­gerð um hygge, í við­tali við danskt dag­blað.   

Hygge í þekktri breskri orða­bók

Hrifn­ingin yfir hygge byrj­aði í Bret­landi fyrir um það bil tveimur árum. Þá birt­ist á vef­síðu BBC, breska rík­is­út­varps­ins grein um hygge og orðið hefur nú verið tekið upp í hina þekktu orða­bók Oxford Eng­lish Dict­ion­ary. Orða­bókin segir þetta orð lýsandi fyrir danska menn­ingu,  það merki nota­lega sam­veru, sem auki vellíðan og ánægju.  

Áhugi á Dönum og öllu því sem danskt er hefur auk­ist mikið í Bret­landi á allra síð­ustu árum, danskir sjón­varps­mynda­flokk­ar, til dæm­is Borgen og For­brydel­sen hafa notið mik­illa vin­sælda meðal Breta. Auk „The little book of Hygge“ komu á síð­asta ári út í Bret­landi að minnsta kosti níu bækur um sama efni. Kjöt­boll­ur, glögg, snúð­ar, sæl­gæti, rauð­vínstár, kaldur bjór og kerta­ljós er meðal þess sem höf­undar þess­ara bóka telja að skapi hina eft­ir­sókn­ar­verðu hygge. Breska dag­blað­ið Even­ing Stand­ard sagði í umfjöllun um hygge að Danir hafi þekkt þetta fyr­ir­bæri árum saman og það sé ein ástæða þess að þeir séu meðal ham­ingju­söm­ustu þjóða heims „þótt þar sé dimmt, kalt og úrkomu­sam­t.“ Breska dag­blað­ið Guar­dian sendi einn blaða­manna sinna til Kaup­manna­hafnar til að leita að hygge. Blaða­mað­ur­inn sagð­ist vissu­lega hafa skynjað þessa hygge þótt hann gæti ekki lýst henni með orðum og enn síður útskýrt hvernig hún yrði til. Til­tók sér­stak­lega að hann hefði borð­að tebirkes vín­ar­brauð með remonce (smjör og syk­ur­krem), það hefði bragð­ast prýði­lega en blaða­mað­ur­inn treysti sér ekki til að full­yrða að vín­ar­brauðið væri eitt og sér hygge auk­and­i.  

Hygge Hygge Hygge

Hygge er ekki komið í franskar orða­bækur en þar í landi selj­ast bækur um þetta óskil­grein­an­lega fyr­ir­bæri, hygge, í stórum stíl. Í Banda­ríkj­unum má finna Hygge- bak­arí, kín­verskir ferða­menn sem streyma til Dan­merkur segj­ast koma til að upp­lifa hygge. Í Þýska­landi er víða að finna veit­inga- og kaffi­staði sem kenna sig við hygge, í Berlín er til dæmis að finna Café Hygge. Í Ham­borg er fyrir skömmu farið að gefa út tíma­rit sem heit­ir Hygge.

Í fyrsta tölu­blað­inu not­aði rit­stjórnin 162 blað­síður til að skil­greina „þessa dönsku heim­speki“ eins og það er orð­að. Ein­kunn­ar­orð blaðs­ins eru „gerðu líf þitt huggu­legra“ og með fyrsta tölu­blað­inu fylgdu fram­burð­ar­leið­bein­ingar þannig að eng­inn þurfi að fara flatt á fram­burð­in­um. Í þessu fyrsta tölu­blaði er líka „topp tíu hygge listi“ eins­konar leið­bein­ingar um það hvernig hægt sé að upp­lifa hygge. Maður á til dæmis að njóta mat­ar­ins í stað þess að telja hita­ein­ing­arn­ar, rækta sam­bandið við vin­ina, vera þakk­látur fyrir það sem maður hefur og ganga í ull­ar­fatn­aði!  Þetta fyrsta tölu­blað er ríku­lega mynd­skreytt en það vekur athygli að margar mynd­anna eru frá Sví­þjóð. 

Skil­grein­gar­vandi

Í nýjasta tölu­blaði Sam­virke, félags­manna­blaði Coop sam­tak­anna, er löng umfjöllun um hygge. Eng­inn þeirra fjöl­mörgu sem þar var rætt við treysti sér til að skil­greina orð­ið. „Njóta þess sem maður hef­ur, frekar að eiga nota­lega stund með fjöl­skyldu og vinum en að vinna fyrir örfáum við­bót­ar­krón­um“ nefndu margir sem eins­konar skil­grein­ingu. Það er kannski ekki skrýtið að útlend­ingar eigi erfitt með að átta sig á og skil­greina þetta fyr­ir­bæri, hygge, fyrst heima­menn geta það ekki sjálf­ir. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hygge
Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægsta tekjuhópnum ná ekki að leggja neitt fyrir, ganga á sparnað eða safna skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar