Hygge

Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?

Hygge
Auglýsing

Það lætur ekki mikið yfir sér þetta fimm stafa danska orð: hygge. Þegar kemur að því að útskýra nákvæm­lega hvað í því felst vand­ast mál­ið. Þótt við Íslend­ingar segjum stund­um, með til­vitnun í Einar Bene­dikts­son, að til sé á Íslandi orð yfir allt sem er hugsað á jörðu gengur okkur ekki sér­lega vel að lýsa merk­ingu þessa ein­falda orðs. Reyndar er þessi vandi ekki bund­inn við íslensk­una, Danir eiga sjálfir í mesta basli með það.

Við eigum nokkur orð sem byrja á hugg, lík­lega komin úr dönsku en ekk­ert þeirra nær merk­ingu danska orðs­ins. Hugga (ég reyni að hugga barn­ið) huggun (mér er nú ekki mikil huggun í því) þetta þekkja all­ir. Hugg­ari er ekki mikið notað nú til dags þótt margir þekki merk­ing­una. huggu­legt (hér er aldeilis huggu­legt) huggu­legur eða huggu­leg (það var þarna mjög huggu­leg stúlka) var algengt mál en þó á und­an­haldi eins og huggu­leg­heit (þarna voru nú aldeilis huggu­leg­heitin maður minn). Næs, kúl og kósí hafa að ein­hverju leyti komið í stað­inn.  

Hvað er hygge 

Í einu dönsku dag­blað­anna mátti fyrir skömmu lesa að „Frakkar eigi l´amour, Bretar hafi unnið slag­inn um heimstungu­málið og Kín­verjar séu góðir í stærð­fræði. En við eig­um hygge“ sagði blaða­mað­ur­inn sem hafði sjálfur verið að lesa umfjöll­um Le MondeThe Guar­dianNew York Times og kín­verska net­mið­ils­ins Jing Daily um þetta danska fyr­ir­bæri (eða hvað sem á að kalla það). Skoðun erlendu blaða­mann­anna væri sú að hygge sé einmitt það sem nútíma­mað­ur­inn þyrfti mest á að halda nú um stund­ir. 

Auglýsing

The little book of Hygge  

Árið 2016 sendi Dan­inn Meik Wik­ing frá sér „The little book of Hygge“. Meik Wik­ing er fram­kvæmda­stjóri rann­sókna­set­urs­ins „Institut for Lykk­e­for­skning sem kannski mætti kalla „Stofnun ham­ingju­rann­sókna“. Stofn­un­in, sem er sjálfs­eign­ar­stofn­un, var sett á lagg­irnar árið 2013 og hefur aðsetur á Frið­riks­bergi við Kaup­manna­höfn.

„The little book of Hygge“ hefur selst í meira en einni milljón ein­taka og verið þýdd á 33 tungu­mál. Hún hefur náð inn á met­sölu­lista í Evr­ópu og Banda­ríkj­un­um. Breska bóka­for­lag­ið Penguin hafði sam­band við Meik Wik­ing og spurði hvort hann gæti kannski skrifað bók um „þetta þarna hygge“.

Meik Wik­ing segir að síðan bókin kom út hafi hann nán­ast ekki sinnt öðru en við­töl­um, um bók­ina og inni­hald henn­ar, og sér ber­ist fjöl­margar beiðnir í hverri viku um að flytja erindi. „Sumir halda að ég sé með ein­hverja alls­herjar upp­skrift að hygge. Það kemur mörgum á óvart, sér­stak­lega Banda­ríkja­mönnum og fólki frá Suð­ur­-Kóreu, þegar ég segi að maður geti ekki keypt sér upp­skrift af hygge en hún sé hins­vegar nokkuð sem allir geti öðl­ast.“

„Sú stað­reynd að fólk víða um heim hefur svona mik­inn áhuga á hygge sýnir ákveð­inn hörgul á nota­leg­heitum og ró í sál­inni og lík­am­an­um“ sagði danski mann­fræð­ing­ur­inn Jeppe Trolle Linn­et, sem hefur skrifað dokt­ors­rit­gerð um hygge, í við­tali við danskt dag­blað.   

Hygge í þekktri breskri orða­bók

Hrifn­ingin yfir hygge byrj­aði í Bret­landi fyrir um það bil tveimur árum. Þá birt­ist á vef­síðu BBC, breska rík­is­út­varps­ins grein um hygge og orðið hefur nú verið tekið upp í hina þekktu orða­bók Oxford Eng­lish Dict­ion­ary. Orða­bókin segir þetta orð lýsandi fyrir danska menn­ingu,  það merki nota­lega sam­veru, sem auki vellíðan og ánægju.  

Áhugi á Dönum og öllu því sem danskt er hefur auk­ist mikið í Bret­landi á allra síð­ustu árum, danskir sjón­varps­mynda­flokk­ar, til dæm­is Borgen og For­brydel­sen hafa notið mik­illa vin­sælda meðal Breta. Auk „The little book of Hygge“ komu á síð­asta ári út í Bret­landi að minnsta kosti níu bækur um sama efni. Kjöt­boll­ur, glögg, snúð­ar, sæl­gæti, rauð­vínstár, kaldur bjór og kerta­ljós er meðal þess sem höf­undar þess­ara bóka telja að skapi hina eft­ir­sókn­ar­verðu hygge. Breska dag­blað­ið Even­ing Stand­ard sagði í umfjöllun um hygge að Danir hafi þekkt þetta fyr­ir­bæri árum saman og það sé ein ástæða þess að þeir séu meðal ham­ingju­söm­ustu þjóða heims „þótt þar sé dimmt, kalt og úrkomu­sam­t.“ Breska dag­blað­ið Guar­dian sendi einn blaða­manna sinna til Kaup­manna­hafnar til að leita að hygge. Blaða­mað­ur­inn sagð­ist vissu­lega hafa skynjað þessa hygge þótt hann gæti ekki lýst henni með orðum og enn síður útskýrt hvernig hún yrði til. Til­tók sér­stak­lega að hann hefði borð­að tebirkes vín­ar­brauð með remonce (smjör og syk­ur­krem), það hefði bragð­ast prýði­lega en blaða­mað­ur­inn treysti sér ekki til að full­yrða að vín­ar­brauðið væri eitt og sér hygge auk­and­i.  

Hygge Hygge Hygge

Hygge er ekki komið í franskar orða­bækur en þar í landi selj­ast bækur um þetta óskil­grein­an­lega fyr­ir­bæri, hygge, í stórum stíl. Í Banda­ríkj­unum má finna Hygge- bak­arí, kín­verskir ferða­menn sem streyma til Dan­merkur segj­ast koma til að upp­lifa hygge. Í Þýska­landi er víða að finna veit­inga- og kaffi­staði sem kenna sig við hygge, í Berlín er til dæmis að finna Café Hygge. Í Ham­borg er fyrir skömmu farið að gefa út tíma­rit sem heit­ir Hygge.

Í fyrsta tölu­blað­inu not­aði rit­stjórnin 162 blað­síður til að skil­greina „þessa dönsku heim­speki“ eins og það er orð­að. Ein­kunn­ar­orð blaðs­ins eru „gerðu líf þitt huggu­legra“ og með fyrsta tölu­blað­inu fylgdu fram­burð­ar­leið­bein­ingar þannig að eng­inn þurfi að fara flatt á fram­burð­in­um. Í þessu fyrsta tölu­blaði er líka „topp tíu hygge listi“ eins­konar leið­bein­ingar um það hvernig hægt sé að upp­lifa hygge. Maður á til dæmis að njóta mat­ar­ins í stað þess að telja hita­ein­ing­arn­ar, rækta sam­bandið við vin­ina, vera þakk­látur fyrir það sem maður hefur og ganga í ull­ar­fatn­aði!  Þetta fyrsta tölu­blað er ríku­lega mynd­skreytt en það vekur athygli að margar mynd­anna eru frá Sví­þjóð. 

Skil­grein­gar­vandi

Í nýjasta tölu­blaði Sam­virke, félags­manna­blaði Coop sam­tak­anna, er löng umfjöllun um hygge. Eng­inn þeirra fjöl­mörgu sem þar var rætt við treysti sér til að skil­greina orð­ið. „Njóta þess sem maður hef­ur, frekar að eiga nota­lega stund með fjöl­skyldu og vinum en að vinna fyrir örfáum við­bót­ar­krón­um“ nefndu margir sem eins­konar skil­grein­ingu. Það er kannski ekki skrýtið að útlend­ingar eigi erfitt með að átta sig á og skil­greina þetta fyr­ir­bæri, hygge, fyrst heima­menn geta það ekki sjálf­ir. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Ekki æskilegt að einblína á fjölgun starfa í ferðaþjónustu í hálaunalandi eins og Íslandi
Prófessor í hagfræði segir að ferðaþjónusta sé grein sem þrífist best í löndum þar sem vinnuafl er ódýrt. Endurreisn ferðaþjónustu í sömu mynd og áður sé því varla æskileg, enda hafi hún að uppistöðu verið mönnum með innfluttu vinnuafli.
Kjarninn 1. júní 2020
Barnabætur og sérstakur barnabótaauki skilaði 15 milljörðum til barnafjölskyldna
Íslenska barnabótakerfið hefur verið harðlega gagnrýnt undanfarin ár fyrir að vera fyrst og fremst nokkurs konar fátækrahjálp við tekjulágar fjölskyldur. Tekjutengdu bæturnar hækkuðu lítillega í fyrra og sérstakur barnabótaauki var greiddur út á föstudag.
Kjarninn 1. júní 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, er annar forstjóra Samherja.
Sjávarútvegsfyrirtæki fengu 175 milljónir króna úr hlutabótaleiðinni
Tvö dótturfyrirtæki Samherja skera sig úr á meðal sjávarútvegsfyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina. Alls voru 245 starfsmenn þeirra settir á leiðina. Samstæðan ætlar að endurgreiða ríkissjóði greiðslurnar sem hún fékk.
Kjarninn 1. júní 2020
Eiríkur Rögnvaldsson
Tölum íslensku við útlendinga
Kjarninn 1. júní 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar.
Fyrirtækin sem ætla að endurgreiða hlutabætur fá reikning í vikunni
Stöndug fyrirtæki sem nýttu sér hlutabótaleiðina, en hafa óskað eftir því að fá að endurgreiða það sem þau fengu úr ríkissjóði í gegnum hana, munu fá send skilaboð í vikunni um hvað þau skulda og hvernig þau eiga að borga.
Kjarninn 1. júní 2020
Landamæri margra landa opna á nýjan leik á næstunni. En ferðamennska sumarsins 2020 verður með öðru sniði en venjulega.
Lokkandi ferðatilboð í skugga hættu á annarri bylgju
Lægri skattar, niðurgreiðslur á ferðum og gistingu, ókeypis gisting og læknisaðstoð ef til veikinda kemur eru meðal þeirra aðferða sem lönd ætla að beita til að lokka ferðamenn til sín. Á sama tíma vara heilbrigðisyfirvöld við hættunni á annarri bylgju.
Kjarninn 1. júní 2020
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Glæpur og refsing: Skipta kyn og kynþáttur máli?
Kjarninn 1. júní 2020
Minkar eru ræktaðir á búum víða um heim, m .a. á Íslandi, vegna feldsins.
Menn smituðust af minkum
Fólk er talið hafa borið kórónuveiruna inn í minkabú í Hollandi. Minkarnir sýktust og smituðu svo að minnsta kosti tvo starfsmenn. Engin grunur hefur vaknað um kórónuveirusmit i minkum eða öðrum dýrum hér á landi.
Kjarninn 1. júní 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar