Tíu staðreyndir um stöðu kvenna á Íslandi

Jafnrétti kynjanna er meira á Íslandi en í flestum öllum löndum. En þýðir það að staða kynjanna hérlendis sé ásættanleg? Hér koma tíu staðreyndir sem byggja á hagtölum og öðrum gögnum um stöðu kvenna á Íslandi.

Konur hafa risið upp að undanförnu til að krefjast úrbóta á kynjuðu starfsumhverfi þar sem þær sæta kynferðisofbeldi, áreitni og mismunun að hálfu karla.
Konur hafa risið upp að undanförnu til að krefjast úrbóta á kynjuðu starfsumhverfi þar sem þær sæta kynferðisofbeldi, áreitni og mismunun að hálfu karla.
Auglýsing

  1. Konur sem búa á Íslandi voru 170.160 í lok sept­em­ber síð­ast­lið­ins. Þær eru 49,2 pró­sent þjóð­ar­inn­ar. Atvinnu­þátt­taka kvenna er 78,3 pró­sent en atvinnu­þátt­taka karla er 85,5 pró­sent.

  2. Óleið­réttur launa­munur kynj­anna var 16,1 pró­sent í fyrra. Launa­mun­ur­inn var rúm­lega 16 pró­sent bæði á almennum vinnu­mark­aði og hjá rík­is­starfs­mönnum en rúm átta pró­sent hjá starfs­mönnum sveit­ar­fé­laga þar sem launa­dreif­ing er almennt minn­i. 

  3. Konur eru 39 pró­­­sent for­­­stöð­u­­­manna hjá stofn­unum rík­­­is­ins. Hlut­­­fallið hefur hækkað úr 37 pró­­­sentum í fyrra og 29 pró­­­sentum árið 2009. For­­­stöð­u­­­menn hjá rík­­­inu voru 154 í jan­úar á þessu ári, og hafði fækkað um tvo á einu ári. Konur eru nú sam­tals 60 tals­ins meðal 154 for­­­stöð­u­­­manna hjá rík­­­inu. Allar stofn­­­anir rík­­­is­ins eru með­­­taldar í kynja­­­bók­hald­inu, að und­an­­­skildum stofn­unum utan fram­­­kvæmda­­­valds­ins, Alþingi, stofn­unum þess og dóm­stól­u­m.
  4. Nýlegar  tölur frá Hag­­stof­unni sýna að hlut­­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja á Íslandi stendur í stað milli ára. Konur eru 25,9 pró­­­sent stjórn­­­­­ar­­­manna í fyr­ir­tækjum á Íslandi. Frá árinu 1999 hefur hlut­­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja hækkað úr 21,3 pró­­­sentum í 25,9 pró­­­sent.  Þegar litið er til fyr­ir­tækja með 50 eða fleiri starfs­­­menn voru konur 32,3 pró­­­sent stjórn­­­­­ar­­­manna í lok síð­­­asta árs.
    Auglýsing
  5. Konum fjölg­aði lít­il­­­lega í stöðum fram­­­kvæmda­­­stjóra í fyrra, en hlut­­­fall þeirra fór úr 21,9 pró­­­senti í 22,1 pró­­­sent. Sam­­­kvæmt því voru 2.932 konur í stöðu fram­­­kvæmda­­­stjóra hér á landi í lok árs­ins 2016. Hag­­­stofan greinir töl­­­urnar einnig eftir grein­um, og í aðeins einni þeirra eru konur í meiri­hluta fram­­­kvæmda­­­stjóra. Það er í félaga­­­sam­tök­unum og annarri þjón­ust­u­­­starf­­­semi, þar sem konur eru 64 pró­­­sent fram­­­kvæmda­­­stjóra. Í fræðslu­­­starf­­­semi eru konur 45,6 pró­­­sent fram­­­kvæmda­­­stjóra og 39,6 pró­­­sent í heil­brigð­is- og félags­­­­­þjón­ust­u.
  6. Lög um kynja­kvóta í stjórnum fyr­ir­tækja tóku að fullu gildi hér á landi í sept­­­em­ber 2013 og sam­­­kvæmt þeim ber fyr­ir­tækjum með 50 eða fleiri starfs­­­menn að tryggja að hlut­­­fall hvors kyns í stjórn sé ekki undir 40 pró­­­sent­­­um. Árið eftir það náði hlut­­­fall kvenna í stjórnum fyr­ir­tækja af þess­­­ari stærð hámarki, fór upp í 33,2 pró­­­sent, en hefur síðan farið lækk­­­andi aft­­­ur.

  7. Í lok síð­­­asta árs voru konur 23,9 pró­­­sent stjórn­­­­­ar­­­for­­­manna lands­ins. Það gera 3.691 konu sem gegndi slíku starfi. Aftur eru konur ein­­­göngu í meiri­hluta stjórn­­­ar­­for­­mennsku­­starfa í félaga­­­sam­­­tökum og annarri þjón­ust­u­­­starf­­­semi, þar sem þær eru 58 pró­­­sent stjórn­­­­­ar­­­for­­­manna. Sömu sögu er svo að segja af stjórn­­­­­ar­­­mennsku kvenna, þær eru í meiri­hluta stjórna félaga­­­sam­­­taka og ann­­­arrar þjón­ust­u­­­starf­­­semi, en hvergi ann­­­ars stað­­­ar.

  8. Kjarn­inn hefur síð­­ast­liðin fjögur ár gert úttekt á stöðu kvenna á meðal æðstu stjórn­­enda við­­skipta­­banka, spari­­­sjóða, líf­eyr­is­­sjóða, skráðra félaga, félaga á leið á mark­að, óskráðra trygg­inga­­fé­laga, lána­­fyr­ir­tækja, verð­bréfa­­fyr­ir­tækja og –mið­l­ana, fram­taks­­sjóða, orku­­fyr­ir­tækja, greiðslu­­stofn­ana, Kaup­hallar og lána­­sjóða. Úttektin nær til æðsta stjórn­­anda hvers fyr­ir­tækis eða sjóðs. Nið­­ur­­staðan í ár, sam­­kvæmt úttekt sem fram­­kvæmd var í febr­­úar 2017, er sú að æðstu stjórn­­endur í ofan­­greindum fyr­ir­tækjum séu 88 tals­ins. Af þeim eru 80 karlar en átta kon­­ur. Það þýðir að 91 pró­­sent þeirra sem stýra pen­ingum á Íslandi eru karlar en níu pró­­sent kon­­ur.

  9. Nýr for­sæt­is­ráð­herra þjóð­ar­innar er kona. Hún er önnur konan í lýð­veld­is­sög­unni til að gegna því emb­ætti. Ein kona hefur setið sem for­seti en eng­inn hefur sest í stól seðla­banka­stjóra. Í síð­­­ustu kosn­­ingum fór hlut­­fall kvenna á þingi úr 47,6 pró­­sent í 38 pró­­sent. Af 17 stjórn­endur líf­eyr­is­sjóða er 15 karl­ar. Öllum skráðum félögum á Íslandi er nú stýrt af kör­l­­um. Auk þess er for­­stjóri Kaup­hall­­ar­innar karl­.

  10. Síð­ustu vikur hafa þús­undir kvenna sem starfa í ýmsum geirum opin­berað að hér á landi hefur ríkt kerf­is­læg þöggun og umburð­ar­lyndi gagn­vart kyn­ferð­is­of­beldi og -áreiti. Stjórn­mála­konur riðu á vað­ið. Þær mynd­uðu Face­book-hóp sem hét „Í skugga valds­ins“, ræddu saman og deildu reynslu­sögum um kynjað starfs­um­hverfi stjórn­mála. Rúm­lega 800 konur voru virkar í hópnum og 306 þeirra sendu síðar frá sér til­kynn­ingu með 136 sögum sem drógu upp slá­andi mynd af þeim karllæga heimi sem stjórn­­­málin eru – sögur um kyn­bundið ofbeldi, áreitni, vald­beit­ingu og þögg­un. Fleiri hópar fylgdu í kjöl­far­ið. Tæp­lega 600 konur úr sviðs­listum og kvik­mynda­gerð skrif­uðu undir áskorun þar sem þær kröfð­ust aðgerða gegn kyn­ferð­is­legu ofbeldi og áreitni. með fylgdu 62 sögur af kyn­ferð­is­of­beldi, áreitni og mis­mun­un. Nokkrum dögum síðar skrif­uðu 330 konur innan vís­inda­sam­fé­lags­ins undir sam­bæri­lega áskorun og sendu 106 sögur með. Konur innan íþrótta­hreyf­ing­ar­inn­ar, fjöl­miðla, heil­brigð­is- og flug­geirans hafa fylgt í kjöl­far­ið.

Blockchain mun breyta fjölmiðlum
Blockchain býður upp á mikla möguleika fyrir fjölmiðla, segir Matt Coolidge í viðtali við Frey Eyjólfsson.
Kjarninn 19. júní 2018
Aðalgeir Þorgrímsson
Hlaupandi forstjóri og 6.596 bankar
Kjarninn 19. júní 2018
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Velferðarráðuneytinu skipt upp í tvennt
Forsætisráðuneytið mun leggja fram þingsályktunartillögu í haust um skiptingu velferðarráðuneytisins í tvö ráðuneyti.
Kjarninn 19. júní 2018
Viðar Halldórsson
Ísland 1 – Argentína 0 – Tölfræðin sem við viljum alltaf vinna
Kjarninn 19. júní 2018
Marta Guðjónsdóttir, Vigdís Hauksdóttir og Sanna Magdalena Mörtudóttir á fyrsta fundi borgarstjórnar 19. júní 2018.
Friðurinn úti í borgarstjórn eftir innan við klukkustund
Borgarstjórnarfulltrúar minnihlutans kalla eftir óháðri rannsókn vegna trúnaðarbrests og leka í Ráðhúsinu í upphafi fyrsta fundar borgarstjórnar Reykjavíkur. Málið sé prófraun.
Kjarninn 19. júní 2018
Róhingjar á flótta.
Aldrei verið fleiri á flótta í heiminum
Tæpar 70 milljónir manna voru hrakin frá heimilum sínum og rúmar 25 milljónir þeirra teljast flóttamenn. Báðar tölur eru þær hæstu sem mælst hafa í mörg ár.
Kjarninn 19. júní 2018
Dagur B. Eggertsson.
Fyrsti borgarstjórnarfundurinn á nýju kjörtímabili í dag
Kosið verður í ráð og nefndir og tillögur flokkanna teknar fyrir á fyrsta fundi borgarstjórnar sem haldinn er í dag. Sósíalistaflokkurinn leggur fram sjö tillögur á fundinum.
Kjarninn 19. júní 2018
Elisabeth Moss í hlutverki Hjáfreð í Handmaid's Tale
Ágúst Ólafur líkir stefnu Trump við Handmaid's Tale
Þingmenn Samfylkingarinnar og Viðreisnar fordæma innflytjendastefnu Bandaríkjastjórnar sem leitt hefur til aðskilnaðar flóttamannabarna frá foreldrum sínum.
Kjarninn 19. júní 2018
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar