Lífeyrissjóðir lánuðu meira til íbúðarkaupa í fyrra en bankar

Lífeyrissjóðir lánuðu tæplega 50 prósent meira til íbúðarkaupa á fyrstu ellefu mánuðum ársins 2017 en þeir gerðu allt árið 2016. Útlán þeirra voru hærri en útlán banka til heimila vegna íbúðarkaupa.

7DM_3272_raw_170626.jpg húsnæði fólk hús fasteign hús reykjavík
Auglýsing

Líf­eyr­is­sjóðir lands­ins lán­uðu alls 14,5 millj­arða króna til sjóðs­fé­laga sinna vegna íbúð­ar­kaupa í nóv­em­ber síð­ast­liðn­um, sem næst hæsta upp­hæð sem þeir hafa lánað til þeirra í einum mán­uði. Mest lán­uðu þeir í ágúst 2017, þegar útlánin námu 14,6 millj­örðum króna.

Á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2017 lán­uðu líf­eyr­is­sjóð­irnir sam­tals 132,2 millj­arða króna til sjóðs­fé­laga sinna. Á öllu árinu 2016 lán­uðu sjóð­irnir alls 89 millj­arða króna. Því voru útlán þeirra á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2017 43,2 millj­örðum krónum hærri, eða 48,5 pró­sent hærri, en á öllu árinu 2016. Þetta kemur fram í nýbirtum hag­tölum Seðla­banka Íslands um stöðu líf­eyr­is­sjóða lands­ins.

Á sama tíma­bili, fyrstu ell­efu mán­uðum síð­asta árs, lán­uðu bankar og aðrar inn­láns­stofn­anir 129 millj­arða króna í ný íbúða­lán að frá­dregnum upp­greiðsl­um. Líf­eyr­is­sjóð­irnir lán­uðu því hærri upp­hæð í íbúða­lán en bankar lands­ins.

Ná for­ystu á íbúða­mark­aði

Líf­eyr­is­sjóðir lands­ins hafa lengi lánað sjóð­fé­lögum sínum til íbúð­ar­kaupa. Þau lán hafa þó verið þannig að mun lægra láns­hlut­fall hefur verið í boði sem gerði það að verkum að fólk sem átti lítið eigið fé gat illa nýtt sér þau lán. Það breytt­ist allt haustið 2015 þegar sjóð­irnir hækk­uðu láns­hlut­fall sitt og bjóða upp á enn hag­stæð­ari kjör. Frá þeim tíma hafa þeir lánað sjóðs­fé­lögum sínum 228 millj­arða króna til íbúð­ar­kaupa.

Það má segja að líf­eyr­is­sjóðir lands­ins hafi náð for­ystu á íbúða­lána­mark­aði á síð­ustu tveimur árum. Frá byrjun árs 2017 og út nóv­em­ber juk­ust útlán banka og ann­arra inn­láns­stofn­ana til heim­ila lands­ins, að frá­dregnum upp­greiðsl­um, til að mynda um 129 millj­arða króna, sam­kvæmt tölum sem Íbúða­lána­sjóður birti í dag. Bankar lán­uðu því lægri upp­hæð á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins í fyrra í íbúða­lán en líf­eyr­is­sjóð­ir.

Auglýsing
Áhrif Íbúða­lána­sjóðs á þessum mark­aði hafa verið hverf­andi árum sam­an, þar sem hann er ekki sam­keppn­is­hæfur varð­andi kjör né umfang lána. Almenn útlán hans námu t.d. undir tveimur millj­örðum króna á fyrstu tíu mán­uðum síð­asta árs.

Ástæða þess að líf­eyr­is­sjóð­irnir eru að ná í flesta nýju við­skipta­vin­ina er ein­föld: þeir geta boðið upp á mun betri kjör. Þannig bjóða fjórir líf­eyr­is­sjóðir upp á verð­tryggð lán með breyti­legum vöxtum sem eru nú um stundir vel undir þremur pró­sent­um. Líf­eyr­is­sjóður starfs­manna rík­is­ins býður upp á bestu kjörin þar, eða 2,69 pró­sent vexti og allt að 75 pró­sent hámarks­veð­hlut­fall.

Sá banki sem býður upp á bestu breyti­legu verð­tryggðu vext­ina er hins vegar Lands­bank­inn, þar sem slíkir vextir eru 3,83 pró­sent. Það munar því um 30 pró­sent á hag­kvæm­ustu verð­tryggðu lánum sem íslenskur líf­eyr­is­sjóður býður upp á og þeim sem íslenskum banki býður upp á. Þó er vert að minna á að bank­arnir bjóða upp á hærra láns­hlut­fall. Lands­bank­inn býður til að mynda sínum við­skipta­vinum upp á 85 pró­sent lán og allir bjóða upp á við­bót­ar­lán fyrir þá sem eiga lítið eigið fé.

Því er staðan þannig að þeir sem eiga lítið eigið þegar þeir ráð­ast í íbúð­ar­kaup eiga helst mögu­leika á að fá nægj­an­lega há lán hjá bönkum lands­ins, sem bjóða upp á mun lak­ari kjör en líf­eyr­is­sjóð­irn­ir.

Segja að almenn­ingur sé lát­inn borga banka­skatt

Það er ástæða fyrir þess­ari stöðu. Hún er meðal ann­ars sú að stóru við­­skipta­­bank­­arnir þurfa að greiða banka­skatt og sér­­stak­an fjár­sýslukatt. Þeir skattar hafa ekki verið afnumdir þótt að íslensku bank­arnir séu nær allir komnir í eigu íslenska rík­is­ins og búið sé að semja við kröfu­hafa föllnu bank­anna um slit þrota­búa þeirra. 

Auglýsing
Katrín Júl­í­us­dótt­ir, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka fjár­mála­fyr­ir­tækja, skrif­aði grein sem birt­ist í Kjarn­anum 1. jan­úar síð­ast­lið­inn þar sem fjallað var um þessa stöðu. Þar sagði hún meðal ann­ars að í umræð­unni gleym­ist oft sú stað­­reynd að bankar og spari­­­sjóðir séu í harðri sam­keppni við aðra lán­veit­endur sem búa við mun hag­­felld­­ara skattaum­hverfi. „Þannig borga til að mynda líf­eyr­is­­sjóðir ekki banka­skatt en þeir eru harðri sam­keppni við aðild­­ar­­fé­lög SFF við veit­ingu fast­­eigna­lána svo dæmi séu tek­in.[...]Það verður eitt helsta bar­átt­u­­mál SFF á kom­andi ári að íslensk fjár­­­mála­­fyr­ir­tæki fái að búa við sam­­bæri­­legt sam­keppn­isum­­hverfi og aðrir á sama mark­að­i.“

Um er að ræða umtals­verðar fjár­hæð­ir. Í fjár­lögum er til að mynda gert ráð fyrir að tekjur rík­is­sjóðs á árinu 2018 af banka­skatti, sem er 0,376 pró­sent af skuldum banka, verði 9,2 millj­arðar króna. Í fyrra skil­aði hann um 8,8 millj­örðum króna í rík­is­kass­ann. Bank­arnir hafa haldið því fram að þessi skattur sé ekk­ert annað en álag ofan á útlán, sem almenn­ingur þurfi á end­anum að borga.

Þess vegna er staðan enn þannig í dag að þeir vextir á íbúða­lánum sem bank­arnir bjóða eru í lang­flestum til­vikum ekki jafn góðir og þeir sem líf­eyr­is­sjóðir geta boð­ið.

Persónuvernd segir Báru hafa brotið gegn lögum með upptöku
Stjórn Persónuverndar hefur komist að því að Bára Halldórsdóttir hafi brotið gegn lögum um persónuvernd, með upptöku sinni á spjalli Alþingismanna á Klaustur bar.
Kjarninn 22. maí 2019
Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar