Lífeyrissjóðir lánuðu meira til íbúðarkaupa í fyrra en bankar

Lífeyrissjóðir lánuðu tæplega 50 prósent meira til íbúðarkaupa á fyrstu ellefu mánuðum ársins 2017 en þeir gerðu allt árið 2016. Útlán þeirra voru hærri en útlán banka til heimila vegna íbúðarkaupa.

7DM_3272_raw_170626.jpg húsnæði fólk hús fasteign hús reykjavík
Auglýsing

Líf­eyr­is­sjóðir lands­ins lán­uðu alls 14,5 millj­arða króna til sjóðs­fé­laga sinna vegna íbúð­ar­kaupa í nóv­em­ber síð­ast­liðn­um, sem næst hæsta upp­hæð sem þeir hafa lánað til þeirra í einum mán­uði. Mest lán­uðu þeir í ágúst 2017, þegar útlánin námu 14,6 millj­örðum króna.

Á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2017 lán­uðu líf­eyr­is­sjóð­irnir sam­tals 132,2 millj­arða króna til sjóðs­fé­laga sinna. Á öllu árinu 2016 lán­uðu sjóð­irnir alls 89 millj­arða króna. Því voru útlán þeirra á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins 2017 43,2 millj­örðum krónum hærri, eða 48,5 pró­sent hærri, en á öllu árinu 2016. Þetta kemur fram í nýbirtum hag­tölum Seðla­banka Íslands um stöðu líf­eyr­is­sjóða lands­ins.

Á sama tíma­bili, fyrstu ell­efu mán­uðum síð­asta árs, lán­uðu bankar og aðrar inn­láns­stofn­anir 129 millj­arða króna í ný íbúða­lán að frá­dregnum upp­greiðsl­um. Líf­eyr­is­sjóð­irnir lán­uðu því hærri upp­hæð í íbúða­lán en bankar lands­ins.

Ná for­ystu á íbúða­mark­aði

Líf­eyr­is­sjóðir lands­ins hafa lengi lánað sjóð­fé­lögum sínum til íbúð­ar­kaupa. Þau lán hafa þó verið þannig að mun lægra láns­hlut­fall hefur verið í boði sem gerði það að verkum að fólk sem átti lítið eigið fé gat illa nýtt sér þau lán. Það breytt­ist allt haustið 2015 þegar sjóð­irnir hækk­uðu láns­hlut­fall sitt og bjóða upp á enn hag­stæð­ari kjör. Frá þeim tíma hafa þeir lánað sjóðs­fé­lögum sínum 228 millj­arða króna til íbúð­ar­kaupa.

Það má segja að líf­eyr­is­sjóðir lands­ins hafi náð for­ystu á íbúða­lána­mark­aði á síð­ustu tveimur árum. Frá byrjun árs 2017 og út nóv­em­ber juk­ust útlán banka og ann­arra inn­láns­stofn­ana til heim­ila lands­ins, að frá­dregnum upp­greiðsl­um, til að mynda um 129 millj­arða króna, sam­kvæmt tölum sem Íbúða­lána­sjóður birti í dag. Bankar lán­uðu því lægri upp­hæð á fyrstu ell­efu mán­uðum árs­ins í fyrra í íbúða­lán en líf­eyr­is­sjóð­ir.

Auglýsing
Áhrif Íbúða­lána­sjóðs á þessum mark­aði hafa verið hverf­andi árum sam­an, þar sem hann er ekki sam­keppn­is­hæfur varð­andi kjör né umfang lána. Almenn útlán hans námu t.d. undir tveimur millj­örðum króna á fyrstu tíu mán­uðum síð­asta árs.

Ástæða þess að líf­eyr­is­sjóð­irnir eru að ná í flesta nýju við­skipta­vin­ina er ein­föld: þeir geta boðið upp á mun betri kjör. Þannig bjóða fjórir líf­eyr­is­sjóðir upp á verð­tryggð lán með breyti­legum vöxtum sem eru nú um stundir vel undir þremur pró­sent­um. Líf­eyr­is­sjóður starfs­manna rík­is­ins býður upp á bestu kjörin þar, eða 2,69 pró­sent vexti og allt að 75 pró­sent hámarks­veð­hlut­fall.

Sá banki sem býður upp á bestu breyti­legu verð­tryggðu vext­ina er hins vegar Lands­bank­inn, þar sem slíkir vextir eru 3,83 pró­sent. Það munar því um 30 pró­sent á hag­kvæm­ustu verð­tryggðu lánum sem íslenskur líf­eyr­is­sjóður býður upp á og þeim sem íslenskum banki býður upp á. Þó er vert að minna á að bank­arnir bjóða upp á hærra láns­hlut­fall. Lands­bank­inn býður til að mynda sínum við­skipta­vinum upp á 85 pró­sent lán og allir bjóða upp á við­bót­ar­lán fyrir þá sem eiga lítið eigið fé.

Því er staðan þannig að þeir sem eiga lítið eigið þegar þeir ráð­ast í íbúð­ar­kaup eiga helst mögu­leika á að fá nægj­an­lega há lán hjá bönkum lands­ins, sem bjóða upp á mun lak­ari kjör en líf­eyr­is­sjóð­irn­ir.

Segja að almenn­ingur sé lát­inn borga banka­skatt

Það er ástæða fyrir þess­ari stöðu. Hún er meðal ann­ars sú að stóru við­­skipta­­bank­­arnir þurfa að greiða banka­skatt og sér­­stak­an fjár­sýslukatt. Þeir skattar hafa ekki verið afnumdir þótt að íslensku bank­arnir séu nær allir komnir í eigu íslenska rík­is­ins og búið sé að semja við kröfu­hafa föllnu bank­anna um slit þrota­búa þeirra. 

Auglýsing
Katrín Júl­í­us­dótt­ir, fram­kvæmda­stjóri Sam­taka fjár­mála­fyr­ir­tækja, skrif­aði grein sem birt­ist í Kjarn­anum 1. jan­úar síð­ast­lið­inn þar sem fjallað var um þessa stöðu. Þar sagði hún meðal ann­ars að í umræð­unni gleym­ist oft sú stað­­reynd að bankar og spari­­­sjóðir séu í harðri sam­keppni við aðra lán­veit­endur sem búa við mun hag­­felld­­ara skattaum­hverfi. „Þannig borga til að mynda líf­eyr­is­­sjóðir ekki banka­skatt en þeir eru harðri sam­keppni við aðild­­ar­­fé­lög SFF við veit­ingu fast­­eigna­lána svo dæmi séu tek­in.[...]Það verður eitt helsta bar­átt­u­­mál SFF á kom­andi ári að íslensk fjár­­­mála­­fyr­ir­tæki fái að búa við sam­­bæri­­legt sam­keppn­isum­­hverfi og aðrir á sama mark­að­i.“

Um er að ræða umtals­verðar fjár­hæð­ir. Í fjár­lögum er til að mynda gert ráð fyrir að tekjur rík­is­sjóðs á árinu 2018 af banka­skatti, sem er 0,376 pró­sent af skuldum banka, verði 9,2 millj­arðar króna. Í fyrra skil­aði hann um 8,8 millj­örðum króna í rík­is­kass­ann. Bank­arnir hafa haldið því fram að þessi skattur sé ekk­ert annað en álag ofan á útlán, sem almenn­ingur þurfi á end­anum að borga.

Þess vegna er staðan enn þannig í dag að þeir vextir á íbúða­lánum sem bank­arnir bjóða eru í lang­flestum til­vikum ekki jafn góðir og þeir sem líf­eyr­is­sjóðir geta boð­ið.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Allir þurfa helst að eiga heima einhversstaðar. Og flestir þurfa að taka lán til þess að geta keypt sér heimili.
Ár óverðtryggðu lánanna
Íslendingar eru að sækja meira í óverðtryggð lán en nokkru sinni áður, samhliða vaxtalækkun Seðlabanka Íslands. Hratt lækkandi verðbólga gerir það þó að verkum að verðtryggðu lánin er enn í mörgum tilfellum hagstæðari.
Kjarninn 25. janúar 2020
Matthildur Björnsdóttir
Sköpun versus það sem menn sögðu að væri almættið
Kjarninn 25. janúar 2020
Vilja að ekki verði hvoru tveggja beitt álagi og annarri refsingu vegna sama skattalagabrots
Nefnd um rannsókn og saksókn skattalagabrota leggur til að hætt verði að beita álagi við endurákvörðun skatta þegar mál fer í refsimeðferð.
Kjarninn 25. janúar 2020
Erlendum ríkisborgurum gæti fjölgað um einn Garðabæ út 2023
Útlendingum sem fluttu til Íslands fjölgaði um rúmlega fimm þúsund í fyrra þrátt fyrir efnahagssamdrátt. Þeir hefur fjölgað um 128 prósent frá byrjun árs 2011 og spár gera ráð fyrir að þeim haldi áfram að fjölga á allra næstu árum.
Kjarninn 25. janúar 2020
Kristbjörn Árnason
Hrunadans nútímans
Leslistinn 25. janúar 2020
Kórónaveiran: Heimshorna á milli á innan við 30 dögum
Það var ekkert leyndarmál að á fiskmarkaðinum í Wuhan var hægt að kaupa margt annað en fisk. 41 hefur látist vegna veirusýkingar sem rakin er til markaðarins.
Kjarninn 25. janúar 2020
Stefán Ólafsson
Nýfrjálshyggju Miltons Friedman hafnað í Bandaríkjunum og Davos
Kjarninn 25. janúar 2020
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar