83 prósent allra íbúðalána eru verðtryggð

Íslensk heimili eru að skuldsetja sig meira og taka fyrst og síðast verðtryggð lán. Örfá ár eru síðan að átta af hverjum tíu Íslendingum vildi afnema verðtryggingu, og þar með leggja af þau lán sem flestir þeirra taka.

Meginþorri Íslendinga var mikill andstæðingur verðtryggðra lána og verðtryggingar fyrir nokkrum árum. Samt taka Íslendingar fyrst og fremst verðtryggð lán.
Meginþorri Íslendinga var mikill andstæðingur verðtryggðra lána og verðtryggingar fyrir nokkrum árum. Samt taka Íslendingar fyrst og fremst verðtryggð lán.
Auglýsing

Alls eru 83 pró­sent allra þeirra íbúða­lána sem íslensk heimil eru með verð­tryggð. Það þýðir að 17 pró­sent lán­anna eru óverð­tryggð. Þetta kemur fram í tölum frá Íbúð­ar­lána­sjóði sem birtar voru í gær.

Á sama tíma hafa skuldir heim­il­anna hækkað umtals­vert á skömmum tíma. Í nóv­em­ber 2017 höfðu þær hækkað að raun­virði um 4,6 pró­sent á einu ári. Það þýðir eitt: Íslend­ingar eru að taka meiri lán og þeir eru fyrst og síð­ast að taka verð­tryggð lán.

Leið­rétt og kraf­ist afnáms

Eftir hrun gerði verð­bólgu­skot það að verkum að höf­uð­stóll verð­tryggðra lána hækk­aði. Sú staða lækk­aði eig­in­fjár­stöðu margra með verð­tryggð lán í hús­næð­i þeirra. Rík­is­stjórn Fram­sókn­ar­flokks og Sjálf­stæð­is­flokks, sem sat árin 2013-2016, brást við þess­ari stöðu með því að greiða hluta þeirra Íslend­inga sem voru með verð­tryggð hús­næð­is­lán á árunum 2008 og 2009 svo­kall­aða leið­rétt­ingu á lánum sín­um. Það var gert með þeim rökum að for­sendu­brestur hefði átt sér stað. 

Auglýsing
Umfang hennar var 72,2 millj­arðar króna og grein­ingar á henni hafa síðar sýnt að hún rataði fyrst og fremst til eign­ar­fólks. Þannig fékk eign­ar­meiri helm­ingur þjóð­ar­innar 52 millj­arða króna út úr Leið­rétt­ing­unni og sá fimmt­ungur sem átti mestar eign­irnar fékk tæpan þriðj­ung greiðsl­unn­ar. Sú greiðsla var greidd úr rík­is­sjóði og með henni er komið for­dæmi fyrir því að rík­is­sjóður greiði skaða­bætur til þeirra sem eru með verð­tryggð lán ef verð­bólgu­skot á sér stað. 

Í leiðréttingunni fólst að hluti landsmanna fékk 72,2 milljarða króna úr ríkissjóði vegna þess að hann hafði verið með verðtryggð íbúðalán á árunum 2008 og 2009. MYND: Birgir Þór Harðarson.Frá árinu 2010 hefur íbúða­verð nán­ast tvö­fald­ast og eigið fé þeirra sem eiga hús­næði hefur vaxið í takti við þá þró­un, líka þeirra sem fengu leið­rétt­ingu.

Þegar ráð­ist var í þessar aðgerðir var ákall hjá ákveðnum hópum í sam­fé­lag­inu um að gera það. Sam­hliða var mikið kallað eftir afnámi verð­trygg­ing­ar. Könnun sem Capacent gerði fyrir Hags­muna­sam­tök heim­il­anna, sem barist hafa hart fyrir afnámi verð­trygg­ing­ar, í nóv­em­ber 2011 sýndi að 80 pró­sent svar­enda var hlynnt því að afnema hana. Stuðn­ing­ur­inn við þær kröfur sam­tak­anna var þverpóli­tísk­ur.

Tökum fyrst og síð­ast verð­tryggð lán

Þrátt fyrir ofan­greinda stöðu þá taka Íslend­ingar að mestu leyti verð­tryggð lán. Sú þróun hefur hald­ist á und­an­förnum árum þrátt fyrir að bæði við­skipta­bank­arnir og líf­eyr­is­sjóðir hafi boðið upp á margar útfærslur af óverð­tryggðum lánum og að kjör á þeim hafi batnað umtals­vert. Ástæða þess að verð­tryggðu lánin eru eft­ir­sókn­ar­verð­ari er þó ein­föld: þau bjóða upp á lægri afborg­anir og allar ytri aðstæður hafa verið skap­legar í lengri tíma. Verð­bólga hefur tl að mynda verið undir 2,5 pró­sent verð­bólgu­mark­miði Seðla­banka Íslands í tæp fjögur ár, eða frá febr­úar 2014. Í dag stendur hún í 1,9 pró­sent.

Auglýsing
Á sama tíma og þessi þróun hefur átt sér stað hafa lána­kjör batnað veru­lega, sér­stak­lega eftir að líf­eyr­is­sjóðir lands­ins hófu að nýju almenni­lega inn­reið inn á íbúða­lána­mark­að­inn haustið 2015. Helsta breyt­ingin varð sú að þeir hækk­uðu hlut­fall af kaup­verði sem þeir lán­uðu allt að 75 pró­sent af mark­aðsvirði, hófu að bjóða upp á óverð­tryggð lán og lægri lán­töku­gjöld. Sam­an­dregið þá gátu sjóð­irnir boðið félögum sín­um, sem þurftu að taka að hámarki 75 pró­sent lán, mun betri kjör en aðrir íbúða­lánend­ur. Sem eru fyrst og síð­ast stóru við­skipta­bank­arnir þrír Lands­bank­inn, Íslands­banki og Arion banki.

Sjóð­irnir bjóða upp á betri kjör

Þannig bjóða fjórir líf­eyr­is­­sjóðir upp á verð­­tryggð lán með breyt­i­­legum vöxtum sem eru nú um stundir vel undir þremur pró­­sent­­um. Líf­eyr­is­­sjóður starfs­­manna rík­­is­ins býður upp á bestu kjörin þar, eða 2,69 pró­­sent vexti og allt að 75 pró­­sent hámarks­­veð­hlut­­fall.

Sá banki sem býður upp á bestu breyt­i­­legu verð­­tryggðu vext­ina er hins vegar Lands­­bank­inn, þar sem slíkir vextir eru 3,83 pró­­sent. Það munar því um 30 pró­­sent á hag­­kvæm­­ustu verð­­tryggðu lánum sem íslenskur líf­eyr­is­­sjóður býður upp á og þeim sem íslenskum banki býður upp á. Þó er vert að minna á að bank­­arnir bjóða upp á hærra láns­hlut­­fall. Lands­­bank­inn býður til að mynda sínum við­­skipta­vinum upp á 85 pró­­sent lán og allir bjóða upp á við­­bót­­ar­lán fyrir þá sem eiga lítið eigið fé.

Meg­in­þorri útlána líf­eyr­is­sjóða til íbúða­kaupa eru verð­tryggð lán. Á fyrstu ell­efu mán­uðum síð­asta árs lán­uðu þeir sam­tals 132,2 millj­arða króna til sjóðs­fé­laga sinna og þar af voru 94,5 millj­arðar króna, eða 71 pró­sent, verð­tryggð lán.

Frá haustinu 2015, þegar líf­eyr­is­sjóðir hófu að bjóða mun betri kjör og hærra láns­hlut­fall, hafa sjóðs­fé­lagar þeirra tekið alls 228 millj­arða króna í íbúða­lán. Þar af hafa 170 millj­arðar króna verið verð­tryggð lán, eða 75 pró­sent.

Magnús Halldórsson
Svindlararnir mega ekki vinna
17. janúar 2018
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur og Gunnar Einarsson bæjarstjóri í Garðabæ.
Lægstu leikskólagjöldin í borginni en mest óánægja
Reykvíkingar greiða lægstu leikskólagjöldin en eru óánægðastir með þjónustuna. Í Garðabæ eru gjöldin hæst en íbúarnir ánægðastir allra með leikskólaþjónustu.
17. janúar 2018
Halldór Benjamín Þorbergsson er framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Samtök atvinnulífsins gagnrýna Bjarna fyrir að vilja ekki lækka skatta
Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins segir það „dapurlegt“ að Bjarni Benediktsson telji skattalækkanir ekki brýnar. Bjarni sagði á opnum fundi í gær að skattalækkanir væru ekki í kortunum.
17. janúar 2018
Skúli vill þriðja sætið hjá Samfylkingunni
Skúli Helgason sækist eftir þriðja sæti á framboðslista Samfylkingarinnar fyrir borgarstjórnarkosningarnar sem fram fara í maí. Hjálmar Sveinsson sat í því sæti listans árið 2014.
17. janúar 2018
Akureyri
Fólki af erlendum uppruna fjölgar mikið á Akureyri
Fólki með erlent ríkisfang á Akureyri fjölgaði um 23 prósent frá þriðja ársfjórðungi 2016 til þriðja ársfjórðungs 2017 eða úr 600 í 740 manns.
17. janúar 2018
Vilja selja lífeyrissjóðum í Arion innan mánaðar – bónusar greiddir út í apríl
Ráðgjafar Kaupþings reyna nú að fá íslenska lífeyrissjóði til að kaupa hlut í Arion banka. Reynt verður að skrá bankann á markað í vor. Starfsmenn Kaupþings fá á næstu mánuðum háa bónusa greidda fyrir hámörkun á virði eigna félagsins.
17. janúar 2018
Aðförin
Aðförin
Aðförin – AB mjólk og hrossaskítur
17. janúar 2018
Reykjavík neðst í þjónustukönnun Gallup
Reykjavíkurborg mælist langneðst í þjónustukönnun Gallup í samanburði við önnur sveitarfélög þegar kemur að þjónustu bæði leikskóla og grunnskóla, þjónustu við eldri borgara og þjónustu við fatlaða.
17. janúar 2018
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar