Hunsuðu skrifleg tilmæli frá ráðherra og hækkuðu forstjóralaun

Í bréfi sem fjármála- og efnahagsráðherra sendi stjórnum helstu ríkisfyrirtækja í fyrra voru þær beðnar um að stilla launahækkunum forstjóra í hóf og hafa í huga áhrif þeirra á stöðugleika á vinnumarkaði. Tilmælin voru í mörgum tilfellum hunsuð.

Benedikt Jóhannesson var fjármála- og efnahagsráðherra þegar tilmælin voru ítrekuð auk þess sem hann kallaði stjórnarformenn stærstu ríkisfyrirtækjanna á sinn fundi til að fara yfir málið.
Benedikt Jóhannesson var fjármála- og efnahagsráðherra þegar tilmælin voru ítrekuð auk þess sem hann kallaði stjórnarformenn stærstu ríkisfyrirtækjanna á sinn fundi til að fara yfir málið.
Auglýsing

Í bréfi sem fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið sendi stjórnum fyr­ir­tækja í rík­i­s­eigu og Banka­sýslu rík­is­ins í jan­úar 2017 var þeim til­mælum beint til þeirra að stilla öllum launa­hækk­unum for­stjóra í hóf eftir að ákvarð­anir um laun þeirra færð­ust undan kjara­ráði um mitt ár í fyrra. Þar stendur að ástæða hafi verið til þess að „vekja sér­staka athygli á mik­il­vægi þess að stjórnir hafi í huga áhrif launa­á­kvarð­ana á stöð­ug­leika á vinnu­mark­aði og ábyrgð félag­anna í því sam­bandi. Æski­legt er að launa­á­kvarð­anir séu var­kár­ar, að forð­ast sé að ákvarða miklar launa­breyt­ingar á stuttu tíma­bili en þess í stað gætt að laun séu hækkuð með reglu­bundnum hætti til sam­ræmis við almenna launa­þró­un.“

Af­rit af bréf­inu var sent til allra stjórn­anna dag­inn áður en að ný lög um kjara­ráð, sem færðu launa­á­kvörð­un­ar­vald frá ráð­inu til stjórna opin­beru fyr­ir­tækj­anna, tóku gildi í byrjun júlí 2017. Stjórnir flesta stærstu fyr­ir­tækj­anna í rík­i­s­eigu huns­uðu til­mælin og hækk­uðu laun for­stjóra sinna langt umfram almenna launa­þró­un. Kjarn­inn hefur fengið umrætt bréf afhent frá fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­inu.

Hægt er að lesa það hér.

Póli­tísk ákvörðun um að breyta lögum

Lögum um kjara­ráð var breytt undir lok árs 2016 og tóku þær breyt­ingar gildi um mitt síð­­asta ár. Um var að ræða frum­varp sem for­­menn sex flokka á Alþingi stóðu að. For­­menn­irnir sex voru Bjarni Bene­dikts­­son Sjálf­­stæð­is­­flokki, sem einnig var fyrsti flutn­ings­­maður frum­varps­ins, Katrín Jak­obs­dóttir Vinstri græn­um, Logi Ein­­ar­s­­son Sam­­fylk­ingu, Ótt­­arr Proppé Bjartri fram­­tíð, Sig­­urður Ingi Jóhanns­­son Fram­­sókn­­ar­­flokki og og Bene­dikt Jóhann­es­­son Við­reisn.

Auglýsing
Tilgangur frum­varps­ins var að fækka veru­­lega þeim sem kjara­ráð ákveður laun og önnur starfs­­kjör og færa ákvarð­­anir um slíkt ann­að. Á meðal þeirra sem flutt­ust þá undan kjara­ráði voru fjöl­margir for­­stjórar fyr­ir­tækja í opin­berri eigu.

Skýr skila­boð sem voru ítrekuð nokkrum sinnum

Þann 6. jan­úar 2017 sendi fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið bréf til stjórna fyr­ir­tækja í rík­i­s­eigu og stjórnar Banka­sýslu rík­is­ins. Til­efnið var ákvörðun launa og starfs­kjara fram­kvæmda­stjóra félaga í meiri­hluta­eigu rík­is­ins eftir að sú ákvörðun færð­ist undan kjara­ráði og til stjórn­anna um mitt ár 2017.

Í bréf­inu stendur að í til­efni af þeim breyt­ingum sem væru yfir­vof­andi vildi ráðu­neytið benda á þá skyldu stjórna að við ákvörðun launa og starfs­kjara fram­kvæmda­stjóra og starfs­manna félags­ins almennt yrði fylgt ákvæðum eig­enda­stefnu rík­is­ins um að félög í eigu þess skuli „setja sér hóf­lega en sam­keppn­is­hæfa launa­stefn­u“. Þetta átti að fela í sér, sam­kvæmt skil­grein­ingu fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins, að launa­stefna félags í meiri­hluta­eigu rík­is­ins skyldi ekki „ekki vera leið­andi, eins og áréttað er í eig­enda­stefnu rík­is­ins fyrir fjár­mála­fyr­ir­tæki frá árinu 2009“. Þá átti að horfa til ábyrgðar og árang­urs við ákvörðun um starfs­kjör og gæta að við­ur­kenndum jafn­rétt­is­sjón­ar­mið­um.

Auglýsing
Síðan segir í bréf­inu: „Ástæða er til að vekja sér­staka athygli á mik­il­vægi þess að stjórnir hafi í huga áhrif launa­á­kvarð­ana á stöð­ug­leika á vinnu­mark­aði og ábyrgð félag­anna í því sam­bandi. Æski­legt er að launa­á­kvarð­anir séu var­kár­ar, að forð­ast sé að ákvarða miklar launa­breyt­ingar á stuttu tíma­bili en þess í stað gætt að laun séu hækkuð með reglu­bundnum hætti til sam­ræmis við almenna launa­þró­un. Æski­legt er að laun og kjör séu eins ein­föld og gagnsæ og kostur er.“

Ráðu­neytið beindi þeim til­mælum til stjórna félag­anna að bréfið yrði kynnt á stjórn­ar­fundi og haft til hlið­sjónar við launa­á­kvarð­an­ir. Einnig var þess óskað að bréfið yrði sent dótt­ur­fé­lögum þar sem ákvarð­anir um laun fram­kvæmda­stjóra hefðu fallið undir kjara­ráð.

Bréfið var, líkt og áður sagði, fyrst sent 6. jan­úar 2017. Afrit af bréf­inu var síðan sent þann 30. júní 2017 á nýjar stjórnir félag­anna. Þá fund­aði Bene­dikt Jóhann­es­son, þáver­andi fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, með for­mönnum stjórna stærri félaga þann 10. ágúst  2017 og var þar farið yfir efni bréfs­ins.

Mikið launa­skrið

Kjarn­inn greindi frá því í frétta­skýr­ingu í síð­ustu viku að til­mæli ráð­herr­ans hafi verið full­kom­lega hunsuð af stjórnum stærstu félag­anna sem eru í eigu íslenska rík­is­ins. Þannig hækk­aði stjórn Lands­virkj­unar laun for­stjór­ans Harðar Arn­ar­sonar um 45 pró­sent á árs­grund­velli, þegar ekki er búið að leið­rétta fyrir geng­is­sveifl­um. Þegar búið var að leið­rétta fyrir þeim nam hækk­unin 32 pró­sent­um. Hækkun á mán­að­ar­launum hans er lík­lega yfir einni milljón króna þegar tekið er til­lit til þess að launin voru hækkuð um mitt síð­ast ár og hækk­unin tók því ein­ungis til hálfs árs, ekki heils.

Í frétta­skýr­ingum Kjarn­ans kom einnig fram að laun for­­stjóra Íslands­­­pósts hefðu hækkað um 17,6 pró­­sent milli ára, að banka­­stjóri Lands­­bank­ans hafi hækkað í launum um 21,7 pró­­sent, að laun for­­stjóra Lands­­nets hafi hækkað um rúm tíu pró­­sent og að komið hafi verið í veg fyrir að laun banka­­stjóra Íslands­­­banka lækk­­uðu umtals­vert, líkt og þau áttu að gera sam­kvæmt ákvörðun kjara­ráðs.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áfram munu fjöldamörk miðast við tíu manns - að minnsta kosti í viku í viðbót.
Óbreyttar sóttvarnaaðgerðir í viku í viðbót
Ákveðið hefur verið að framlengja gildandi sóttvarnaráðstafanir til 9. desember. Til stóð að gera tilslakanir en vegna þróunar faraldursins síðustu daga var ákveðið að halda gildandi aðgerðum áfram.
Kjarninn 1. desember 2020
„Í þrjú ár hafa þau þrjóskast við og tekið flokkshollustu og valdastóla fram yfir hagsmuni þjóðarinnar“
Píratar hafa sent frá sér yfirlýsingu vegna niðurstöðu yfirdeildar Mannréttindadómstóls Evrópu.
Kjarninn 1. desember 2020
Yfirdeild MDE kvað upp niðurstöðu í málinu í morgun.
Íslenska ríkið tapaði málinu fyrir yfirdeildinni
Yfirdeild Mannréttindadómstól Evrópu staðfesti í dag fyrri dóm réttarins í Landsréttarmálinu.
Kjarninn 1. desember 2020
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Rithöfundaspjall: Sagnaheimur og „neðanmittisvesen“
Kjarninn 1. desember 2020
Frumvarp Páls breytir litlu um samþjöppun í íslenskum sjávarútvegi
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins hefur lagt fram frumvarp takmarkanir á úthlutaðri aflahlutdeild. Það gengur mun skemur en aðrar tillögur sem lagðar hafa verið fram til að draga úr samþjöppun í sjávarútvegi.
Kjarninn 1. desember 2020
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur.
Hefði verið gott að „átta sig fyrr á því að þessi bruni væri öðruvísi en aðrir“
Dagur B. Eggertsson segir að borgaryfirvöld verði að taka til sín þá gagnrýni sem eftirlifendur brunans á Bræðraborgarstíg hafa sett fram á þann stuðning og aðstoð sem þeir fengu.
Kjarninn 1. desember 2020
Barist við elda í Ástralíu.
Eldar helgarinnar slæmur fyrirboði
„Svarta sumarið“ er öllum Áströlum enn í fersku minni. Nú, ári seinna, hafa gróðureldar kviknað á ný og þó að slökkvistarf hafi gengið vel um helgina er óttast að framundan sé óvenju heit þurrkatíð.
Kjarninn 30. nóvember 2020
Húsarústirnar standa enn.
Dómstjóri synjar beiðni um lokað þinghald í manndrápsmálinu á Bræðraborgarstíg
Dómstjóri Héraðsdóms Reykjavíkur hefur synjað beiðni um lokað þinghald í máli mannsins sem er ákærður fyrir brennu og manndráp á Bræðraborgarstíg 1 í sumar. Þrír fórust í eldsvoðanum og tveir slösuðust alvarlega.
Kjarninn 30. nóvember 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar