Réttarhöld aldarinnar í Danmörku

„Réttarhöld aldarinnar” er heitið sem danskir fjölmiðlar hafa gefið réttarhöldum yfir kafbátseigandanum Peter Madsen. Hann er ákærður fyrir að hafa myrt sænsku blaðakonuna Kim Wall í ágúst í fyrra. Réttarhöldin hófust sl. fimmtudag, 8. mars.

Gríðarlegur fjöldi blaða- og fréttamanna fylgist með réttarhöldunum.
Gríðarlegur fjöldi blaða- og fréttamanna fylgist með réttarhöldunum.
Auglýsing

Óhætt er að fullyrða að aldrei hafi dómsmál í Danmörku hafi vakið viðlíka athygli umheimsins og nýhafin réttarhöld fyrir Bæjarrétti Kaupmannahafnar. Málið sem réttarhöldin snúast um vakti mikla athygli um víða veröld. Ástæður þess eru fleiri en ein: málið sjálft er óhugnanlegt Kim Wall, sú látna, var þekkt blaðakona og Peter Madsen, sá ákærði, var sömuleiðis þekktur vegna uppfinninga sinna, kallaður Raket Madsen, eldflauga Madsen. Hann er sjálflærður uppfinningamaður sem hafði árum saman unnið að tilraunum með eldflaugamótora og síðar fékk hann mikinn áhuga fyrir kafbátum og kafbátasmíði og hefur, einn og í félagi við aðra, smíðað þrjá slíka. Sá nýjasti og stærsti er UC3 Nautilus, 17.5 metra langur, stærsti heimasmíðaði kafbátur í heimi. UC3 Nautilus var vettvangur þeirra atburða sem dómsmálið snýst um.  

10. og 11. ágúst 2017

Sænska blaðakonan Kim Wall hafði um nokkurt skeið ráðgert að fá viðtal við Peter Madsen fyrir tímaritið Wired. Hún hafði haft samband við hann vorið 2017 vegna þessa og gefið honum símanúmer sitt. Kim Wall bjó með dönskum unnusta sínum á Refshaleøen í Kaupmannahöfn, skammt frá þeim stað sem Peter Madsen var með verkstæði sitt, og kafbátinn. Að kvöldi 10. ágúst voru gestir hjá Kim Wall og unnustanum, tilefnið var að parið var á förum til Beijing í Kína þar sem unnustinn hafði  fengið pláss í háskóla en Kim Wall hugðist starfa þar sem blaðamaður. 

Kim Wall og Peter Madsen.Um áttaleytið það kvöld hafði Peter Madsen samband og bauð henni að fara með í siglingu á kafbátnum. Kim Wall var á báðum áttum, var með tíu gesti í heimsókn, en ákvað síðan að þiggja boðið og talaði um það við unnustann að koma líka. Hann vildi ekki skilja gestina eina eftir og Kim Wall fór því ein. Til er mynd af kafbátnum á siglingu í kvöldsólinni og þau Kim Wall og Peter Madsen standa í turninum. Nokkru síðar sendi Kim Wall unnustanum skilaboð og sagði að allt gengi vel, þau væru nú að fara í kaf og „hann tók kaffi og kökur með“. Kim Wall gerði ráð fyrir tveimur klukkutímum í viðtalið og siglinguna. Sími Kim Wall hefur ekki fundist, þrátt fyrir mikla leit og sama gildir um síma Peter Madsen en lögreglu hefur tekist að kalla fram upplýsingar úr síma hans.

Þegar unnustann tók að lengja eftir að Kim Wall sneri heim og ekkert heyrðist frá henni hafði hann samband við lögregluna. Hún hóf þegar að svipast um eftir kafbátnum.

Sökkti bátnum

Að morgni 11. ágúst 2017 hófst leit að kafbátnum. Fljótlega sást til hans á Køgeflóa en þegar bátur leitarmanna nálgaðist stökk Peter Madsen  frá borði en kafbáturinn sökk. Peter Madsen sagði að hann hefði sett Kim Wall á land á Refshaleøen og hefði verið einn um borð þegar báturinn sökk. Lögreglan trúði ekki þessari frásögn og handtók Peter Madsen og hann var handtekinn, grunaður um að hafa orðið Kim Wall að bana. 

Einum degi síðar var hann úrskurðaður í gæsluvarðhald, en áður en sá úrskurður var kveðinn upp hafði Peter Madsen sagt lögreglunni að Kim Wall væri látin og hann hefði „grafið hana til sjós“, varpað líkinu í sjóinn. Neitaði að hafa orðið henni að bana. Síðar greindi lögreglan frá því að samkvæmt frásögn Peters Madsen hefði þung lúga sem lokar bátnum hefði lent á höfði Kim Wall, hún við það fallið niður á botn bátsins og látist. Báturinn lá á litlu dýpi á Køgeflóa og var hífður upp (vegur tæp 40 tonn) og tekinn á land. Mikil leit hófst þegar í stað að líki Kim Wall, þar naut lögreglan aðstoðar sænsku lögreglunnar, sem kom með sérþjálfaða hunda.

Margsaga

21. ágúst fannst kvenmannslík, án höfuðs og útlima, í fjöru á Amager.  Líkið reyndist vera af Kim Wall, síðar fundust, með dyggri aðstoð sænsku hundanna, handleggir hennar og fætur og enn síðar höfuðið. Þung járnrör höfðu verið bundin við alla líkamshlutana, lögreglan telur að það hafi Peter Madsen gert til að líkamshlutarnir sykkju til botns. Síðar kom fram að mörg stungusár voru á búknum, að mati lögreglu gerð til að gas sem myndaðist í búknum slyppi út og hann flyti síður upp. 

Auglýsing
Á höfðinu fundust engin merki þess að það hefði orðið fyrir þungu höggi, einsog Peter Madsen hafði haldið fram. Hann neitaði að hafa hlutað líkið sundur og kom nú með nýja skýringu á hvernig dauða Kim Wall hefði borið að. Hún hefði látist vegna eitrunar sem myndaðist í bátnum, meðan hann sjálfur var ofanþilja og undirþrýstingur sem myndaðist inni í bátnum gerði það að verkum að hann gat ekki opnað hlerann (þann sem hann hafði áður sagt að hefði lent á höfði Kim Wall). Þegar hann hafði loks getað opnað var það um seinan. Þetta kom fram við yfirheyrslur í október en síðan hefur hann ekki rætt við lögreglu. Við upphaf réttarhaldanna kom hann síðan með mjög nákvæma útlistun á hvers vegna hin banvæna eitrun hefði myndast.

Peter Madsen hefur setið í gæsluvarðhaldi síðan 11. ágúst í  fyrra. Gæsluvarðhaldsúrskurðurinn hefur margsinnis verið framlengdur án mótmæla hans.

Upphaf réttarhaldanna

Eins og áður sagði hófust réttarhöldin yfir Peter Madsen í Bæjarrétti Kaupmannahafnar (lægsta dómstig) fimmtudaginn 8. mars sl. Fréttamenn víða að voru komnir til Kaupmannahafnar af þessu tilefni og fyrir utan þá 130 sem fengu að vera í dómhúsinu (flestir sátu í matsalnum) voru tugir fréttamanna utandyra. Samtals er reiknað með 12 dögum í réttarhöldin og dómur verði kveðinn upp 25. apríl nk. Yfirvofandi verkfall, eða verkbann, opinberra starfsmanna gæti þó orðið til þess að sú dagsetning breytist. Alls hafa rúmlega 200 manns verið yfirheyrðir vegna málsins og 37 þeirra munu bera vitni fyrir dóminum. Í stuttum pistli er engin leið að gera nákvæma grein fyrir þessum fyrsta degi réttarhaldanna og því skulu einungis nefnd nokkur atriði sem að dómi sérfróðra töldust sérstaklega athyglisverð.

Fyrst skal nefna að saksóknarinn (Jacob Buch-Jepsen) greindi frá niðurstöðum geðrannsókna á Peter Madsen. Þar kom fram að Peter Madsen væri ekki geðveikur, en hins vegar algjörlega siðblindur, sjúklegur, og samviskulaus lygari. Auk þess væri hann óeðlilegur (pervers) varðandi kynhegðun. Nánar verður greint frá niðurstöðum geðrannsóknarinnar síðar í réttarhöldunum.

Í öðru lagi kom fram í máli saksóknara að sár í andliti og á búk Kim Wall kæmu ekki heim og saman við þær útskýringar Peter Madsen að hún hefði látist vegna eitrunar.

Í þriðja lagi skýringar Peter Madsen á því hvers vegna hann hefði bútað líkið sundur. Ástæðuna sagði hann þá að þegar honum var ljóst að hann kæmi ekki líkinu í heilu lagi fyrir borð hefði hann brugðið á það ráð að búta það sundur.

Í fjórða lagi vakti athygli skýring Peter Madsen á því hvers vegna hann hefði upphaflega sagt að Kim Wall hefði dáið af völdum höfuðhöggs. Ástæðu þess sagði Peter Madsen að hann hefði viljað hlífa fjölskyldu hennar við þeirri vitneskju að hún hefði liðið þann kvalafulla dauðdaga að deyja úr gaseitrun. En sagði jafnframt að ef líkið hefði ekki fundist hefði hann haldið sig við upphaflegu frásögnina (með hlerann).

Auglýsing
Saksóknari greindi enn fremur frá því að um borð í bátnum hefðu fundist rifnar nærbuxur og sokkabuxur Kim Wall. Þar hefðu enn fremur fundist sundurskornar nælonreimar, samskonar og notaðar voru til að festa járnrör við líkamshlutana, eins og áður var nefnt. Í tölvu, og í síma, Peter Madsen sást að sama dag og hann bauð Kim Wall í siglinguna skoðað myndband sem sýndi afhöfðun konu, ásamt ýmsu fleiru af slíku tagi. Margt fleira kom fram í máli saksóknara, meðal annars tölvusamskipti Peter Madsen við aðrar konur.

Dómstóll götunnar á ekki að ráða

Betina Hald Engmark, verjandi Peter Madsen lagði höfuðáherslu á að ákæruvaldinu hefði ekki tekist að sýna fram á dánarorsök Kim Wall og „dómstóll götunnar“ ætti ekki að ráða niðurstöðu málsins.

Varðandi dómara við bæjarréttinn eru tveir möguleikar. Annars vegar sá að dómarar séu þrír talsins og auk þess sex meðdómarar (ólöglærðir) hinn möguleikinn er einn dómari og tveir (ólöglærðir) meðdómendur. Sá ákærði getur í raun ráðið hvort fyrirkomulagið gildir. Peter Madsen valdi seinni kostinn. Undir lok þessa fyrsta dags réttarhaldanna sagði Peter Madsen við saksóknarann „viltu ekki segja til ef þú treystir ekki einhverju af því sem ég segi“. Saksóknari svaraði um hæl „ég trúi ekki sérlega mörgu af því sem þú segir“.

Réttarhöldunum verður fram haldið 21. mars.


Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hólmfríður Árnadóttir menntunarfræðingur og Heiða Guðný Ásgeirsdóttir bóndi skipa 1. og 2. sæti á lista Vinstri grænna í Suðurkjördæmi.
Þjórsáin okkar allra
Kjarninn 25. júlí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar