Búrkubannið

Það er ekki á hverjum degi sem danska þingið, Folketinget, fjallar um klæðnað fólks, og enn sjaldnar að þingið samþykki lög sem banni tiltekinn fatnað. Slíkt gerðist þó fyrir nokkrum dögum þegar þingið samþykkti lög, sem almennt kallast búrkubannið.

Nokkrar konur íklæddar niqab yfirgefa danska þingið eftir að lögin voru samþykkt.
Nokkrar konur íklæddar niqab yfirgefa danska þingið eftir að lögin voru samþykkt.
Auglýsing

Laga­setn­ing þessi á sér langan aðdrag­anda. Árið 2009 ræddi Martin Hen­rik­sen þing­maður Danska þjóð­ar­flokks­ins „búrku­mál­ið“ í þing­inu og lagði til að sett yrðu lög sem bönn­uðu hvers kyns búnað sem hyldi and­lit og höf­uð. Ræða þing­manns­ins hlaut þá litlar und­ir­tekt­ir, hann og aðrir þing­menn Danska þjóð­ar­flokks­ins hafa síðan margoft fitjað upp á þess­ari umræðu, lengst af við tak­mark­aðar und­ir­tekt­ir. 

Í jan­úar síð­ast­liðnum var lagt fram frum­varp um bann við hvers kyns klæðn­aði sem hyldi and­lit, á almanna­færi. Þetta frum­varp olli strax deilum í þing­inu. Sumum þing­mönnum þótti aldeilis frá­leitt að þingið væri að blanda sér í hverju fólk klædd­ist, öðrum þótti sjálf­sagt að í Dan­mörku giltu sam­bæri­leg lög og þegar eru í gildi í nokkrum öðrum Evr­ópu­lönd­um. Ljóst var að varð­andi þetta mál myndu flokkslínur riðl­ast þegar til atkvæða­greiðslu kæmi. Mik­ill hiti var í umræðum á þing­inu meðan frum­varpið var til umfjöll­unar þótt ljóst væri að það yrði á end­anum sam­þykkt.  Margir þing­menn voru fjar­staddir þegar frum­varpið varð að lög­um, af 179 þing­mönnum greiddu 75 atkvæði með frum­varp­inu en 30 voru á móti.

Gildir um hvers kyns höf­uð­búnað sem hylur and­lit

Allir vita að lögin eru sett til höf­uðs þeim höf­uð­bún­aði sem sumar múslím­skar konur bera. Búrkunni svo­nefndu, sem hylur allan lík­amann en fyrir aug­unum er eins konar net, og niqab, sem er svart að lit og á er smá rifa kringum augun en lík­am­inn að öðru leyti hul­inn. En lögin gilda ekki ein­ungis um búrkur og niqab, slík lög myndu stríða gegn lögum um trú­frelsi. Þess vegna gilda lögin líka um hvers kyns búnað sem hylur and­litið nær alveg, eða að miklu leyti. Gildir þannig um lamb­hús­hettur (elef­ant­huer) sem eru mjög vin­sælar meðal hjól­reiða­fólks og skokk­ara. Sama gildir um hvers kyns grímu­bún­inga, og mót­or­hjóla­hjálma, sem lög­bundið er að nota. Þegar þessi nýju lög eru lesin kemur í ljós að þau eru ekki mjög afger­and­i. 

Auglýsing

Þótt bannað sé að hylja and­lit­ið, alveg eða að hluta, er slíkt þó leyfi­legt ef það þjónar „við­ur­kenndum til­gang­i“. Til dæmis mega hjól­reiða­menn láta lamb­hús­hett­una yfir munn og nef á köldum vetr­ar­morgn­um. En hvað er kaldur vetr­ar­morg­un. Ef lög­reglu­þjónn mætir konu klæddri niqab í fimmtán gráðu hita á Strik­inu og konan segir að sér sé kalt, hvað á lag­anna vörður þá til bragðs að taka? Getur hann sagt að „sér þyki ekki nægi­lega kalt til að klæða sig með þessum hætti“ eða hvað?

Og grímu­klæddur maður sem mætir lög­reglu­þjóni á götu og seg­ist vera á leið á skemmt­un, þjónar þetta ferða­lag hans „við­ur­kenndum til­gang­i?“ Á lög­reglan að fylgja mann­inum og kanna hvort hann segi satt: sé í raun og veru á leið á skemmt­un?

Lög­reglan klórar sér í koll­inum

Af fram­an­sögðu er ljóst að lög­regl­unni, sem ætlað er að fram­fylgja lög­un­um, er vandi á hönd­um. Í lög­un­um, sem taka gildi 1. ágúst nk, er tekið fram að lög­reglan hefur ekki heim­ild til að hand­taka fólk og getur til dæmis ekki kraf­ist þess að konur taki ofan búrk­una eða niqab. Þess í stað skal lög­reglan sekta við­kom­andi. Hljómar kannski ein­falt en hvernig á lög­reglan að vita við hvern hún tal­ar? Kona getur fram­vísað per­sónu­skil­ríki sem lög­reglan getur engan veg­inn gengið úr skugga um að til­heyri henni. Margir asískir ferða­menn sem koma til Dan­merkur ganga gjarna með eins­konar ryk­grím­ur, sem hylja neðri hluta and­lits­ins, um götur bæja og borga, er það ólög­legt? Spurn­ing­arnar eru margar en svörin færri.

Eiga jólasveinar von á því að vera sektaðir í Danmörku? Mynd: Birgir Þór HarðarsonSekt fyrir að bera búnað sem hylur and­lit er 1000 krónur danskar (ca. 16.500 íslenskar) en séu brotin ítrekuð getur sektin tífald­ast.

Það er fleira sem veldur lög­regl­unni áhyggj­um. Í lög­unum er nefni­lega tekið fram að ef lög­regl­una gruni að kona beri ekki búrku eða niqab af fúsum og frjálsum vilja (heldur að kröfu eig­in­manns­ins) eigi lög­reglan að til­kynna um slíkt til starfs­fólks bæj­ar­fé­lags­ins sem þá ber skylda til að kanna hvort grunur lög­reglu sé á rökum reist­ur. Konur sem játa íslams­trú og bera á almanna­færi búrku eða niqab hafa í við­tölum við danska fjöl­miðla sagt að fyrr flytji þær frá Dan­mörku en taka niður höf­uð­bún­að­inn.

Hvað með jóla­sveina­skegg?

Þegar frum­varpið um „búrku­bann­ið“ var lagt fram í danska þing­inu í jan­úar ræddi eitt dönsku dag­blað­anna við for­mann félags danskra jóla­sveina. Með blik í auga og bros á vör lýsti for­mað­ur­inn áhyggjum þeirra sveina „skegg­spretta okkar er mis­jöfn og sumir nota því hjálp­ar­tæki í formi gervi­skeggs.“ For­mað­ur­inn sagði að ef frum­varpið yrði að lögum yrðu þeir sveink­arnir að leita lausna, kannski sækja um gervi­skegg­burð­ar­leyfi á aðvent­unni. Nú er spurn­ingin hvort gervi­skegg jóla­sveina flokk­ist undir það sem í lög­unum nefn­ist „við­ur­kenndur til­gang­ur“. Svar við þeirri spurn­ingu fæst ekki fyrr en dregur að jól­um.

For­dæmi fyrir banni

Í fyrra úrskurð­aði Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu að belgíska þing­inu hefði verið heim­ilt að setja lög sem banna að and­lit sé að stórum hluta hulið með hvers kyns bún­aði. Í Frakk­landi var sams­konar bann lög­leitt árið 2011.

Áhrif Bláu plánetunnar láta á sér kræla
Eftir frumsýningu heimildaþátta BBC um lífríkið í hafinu hefur fólk í Bretlandi og víðar tekið við sér og ákveðin vitundarvakning virðist hafa átt sér stað. Sir David Attenborough segist vera furðulostinn yfir viðbrögðunum.
Kjarninn 23. júní 2018
Mænusótt snýr aftur
Þrátt fyrir jákvæð teikn á lofti um að mænusótt myndi brátt heyra sögunni til þá bárust þau tíðindi fyrir skömmu að veiran hefði greinst í Venesúela.
Kjarninn 23. júní 2018
Sama hver lausnin á vandamálum leigumarkaðsins er mun ekkert breytast nema að afstaða Íslendinga til húsnæðisleigu breytist.
Hvernig er hægt að gera leigumarkaðinn öruggari?
Leigumarkaðurinn á Íslandi er óstöðugur og hefur hækkað hratt á undanförnum árum. Hvaða ástæður liggja að baki því og hvernig getum við bætt hann að mati sérfræðinga?
Kjarninn 23. júní 2018
Tíu staðreyndir um strákana okkar
Strákarnir okkar hafa vakið mikla athygli á heimsmeistaramótinu í Rússlandi, hvort sem er fyrir glæsilega frammistöðu, miðað við og án höfðatölu, útlit Rúriks eða skemmtilega aðdáendur. Kjarninn tók saman tíu tölulegar staðreyndir um strákana okkar.
Kjarninn 23. júní 2018
HB Grandi
Ekkert verðmat á HB Granda í kjölfar tilboðs
Ekkert greiningarfyrirtæki í landinu hefur útbúið verðmat eða greiningu á HB Granda síðan Guðmundur Kristjánsson keypti stóran hlut í félaginu, samkvæmt fréttum Morgunblaðsins.
Kjarninn 23. júní 2018
Ahmed Musa, leikmaður nígeríska karlalandsliðsins í fótbolta
Nígeríumenn í skýjunum og Argentínubúar vongóðir
Nígerískir miðlar eru hæstánægðir með landsliðsmanninn sinn Ahmed Musa og vonarglæta hefur kviknað hjá Argentínumönnum um að komast upp úr riðlinum í eftir tap strákanna okkar fyrr í dag.
Kjarninn 22. júní 2018
Hæðir og lægðir á Twitter - Stemmningin snerist úr ofsagleði í angist
Twitter lætur sitt aldrei eftir liggja þegar þjóðin horfir saman á sjónvarpið, hvort sem um er að ræða íþróttaviðburði, söngvakeppnir eða íslenskar bíómyndir eða þáttaseríur. Mínúturnar 90 voru erfiðar þjóðarsálinni í dag.
Kjarninn 22. júní 2018
Ísland tapaði fyrir Nígeríu - Verðum að vinna Króatíu
Svekkjandi tap í Volgograd hjá strákunum okkar gegn Nígeríu 2-0. Íslenska liðið, sem náði sér aldrei á strik í leiknum, verður því að vinna Króatíu á þriðjudag. Annars er þetta búið spil.
Kjarninn 22. júní 2018
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar