Hlutfallslega flest sjálfsvíg á Vestfjörðum á síðasta ári

Hlutfallslega tóku flestir eigið líf á Vestfjörðum árið 2017 en flest sjálfsvíg miðað við íbúafjölda síðustu tíu ár hafa verið framin á Suðurnesjum. Óttar Guðmundsson segir erfitt að segja til um hvað valdi sveiflum í tíðni sjálfsvíga milli ára.

Einmana drengur
Auglýsing

Nokkur vit­und­ar­vakn­ing hefur orðið á hinum ýmsu geð­sjúk­dómum í íslensku sam­fé­lagi á síð­ustu árum og ára­tugum en enn ger­ist það að fólk sér ekki aðra leið út úr van­líð­an­inni en að taka eigið líf. Þegar tölur er skoð­aðar má sjá sveiflur milli ára eftir aldri, búsetu og kyni. Óttar Guð­munds­son geð­læknir segir ýmsar skýr­ingar geta legið að baki þessum sveiflum á Íslandi og sé engin skýr­ing endi­lega betri en önn­ur.

Teng­ing milli áfeng­is­neyslu og sjálfs­víga

Óttar Guðmundsson Mynd: Úr einkasafniSam­kvæmt töl­um, sem Emb­ætti land­læknis hefur tekið sam­an, er mik­ill munur á milli hversu margir karl­menn og konur fremja sjálfs­víg. Í fyrra frömdu til að mynda 32 karl­menn sjálfs­víg en 2 kon­ur. Þess má geta að sam­kvæmt tölum lög­reglu voru framin 40 sjálfs­víg árið 2017 en 6 af þeim voru útlend­ingar sem unnu í mjög skamman tíma á land­inu og/eða voru ferða­menn. Þeir telj­ast ekki í dán­ar­meina­skrá þar sem þeir telj­ast hjá heima­landi sínu.

En hvaða ástæður gætu legið að baki þessum gríð­ar­lega mun milli kynj­anna? „Það virð­ist vera að karl­mönnum líði verr með sjálfa sig,“ segir Óttar og bætir því við að þeir geti verið hvat­vís­ari og beiti agressí­vari aðferðum en kon­ur. Hann segir að þeir drekki sömu­leiðis meira og verði fyllri. Hann bendir á að teng­ing sé á milli sjálfs­víga og áfeng­is­neyslu og að karl­menn séu lík­legri til að drekka ofan í mikið þung­lyndi.

Auglýsing

Ungir karl­menn í áhættu­hópi

Óttar hefur áhyggjur af ungum mönn­unum og þrátt fyrir að öfl­ugt for­varn­ar­starf hafi verið unnið á síð­ast­liðnum árum þá séu þeir í áhættu­hópi. Óttar bendir á að ungar konur séu mun ólík­legri til að taka eigið líf og séu það hugs­an­leg merki þess að þeim líði ekki eins illa og drengj­un­um. Þeir hafi nei­kvæðar til­finn­ingar gagn­vart sjálfum sér sem teng­ist oft neyslu og von­leysi. „Svo virð­ist sem strákum líði verr. Stelpum gengur betur í skóla og virð­ist ganga betur í líf­inu í dag,“ segir hann. Enn fremur eigi strákar erf­ið­ara með að tala um til­finn­ingar sín­ar.

­Stelpum gengur betur í skóla og virð­ist ganga betur í líf­inu í dag.

Óttar segir að stúlkur eða konur eigi það aftur á móti frekar til að gera sjálfs­vígstil­raunir sem séu hróp á hjálp og að það sama eigi við um sjálfs­skaða.

Öll for­vörn er af hinu góða, að mati Ótt­ars, þar sem strákar eru hvattir til að segja hug sinn. Hann bendir á að sjálfs­vígs­tíðni hafi minnkað eilítið síð­ustu ár þrátt fyrir að auð­vitað sé erfitt að segja til um beint orsaka­sam­hengi þar á milli.

Sveiflur til­vilj­un­ar­kenndar

Nokkrar sveiflur eru milli síð­ustu tveggja ára hvað varðar sjálfs­víg en þær hafa þó aldrei farið yfir 50 eða niður fyrir 26. Svipað hefur verið uppi á ten­ingnum síð­ustu tíu ár. Óttar segir að hann myndi vilja sjá töl­urnar lækka enn frek­ar.

Þegar hann er spurður út í ástæður fyrir þessum sveiflum segir hann þær vera til­vilj­un­ar­kenndar og að ekki sé hægt að draga neinar álykt­anir varð­andi þær. Þó sé hægt að sjá ákveðin mynstur og vonar hann að for­varnir beri árang­ur.

Söfnun upp­lýs­inga mik­il­væg fyrir for­varnir

Mesta aukn­ingin hefur verið á Vest­fjörðum en eins og áður segir voru flest sjálfs­víg þar á síð­asta ári. Þetta er þó heldur óvenju­legt þar sem sjálfs­vígs­tíðnin hefur ekki verið há þar hingað til. Ótt­ari bendir á að lítið þurfi að aukast til að sveiflur fari að sjást. „Það eru engar skýr­ingar á þessu,“ segir hann og erfitt sé að segja til um hvað þessar tölur þýði. Hvort þetta sé var­an­legt eða ein­ungis tíma­bundið og til­vilj­unum háð.

Það skiptir öllu máli að vita hvað við höfum milli hand­anna. Við getum ekki beitt for­vörnum nema vita hvert við eigum að beina þeim.

Óttar segir að miklu máli skipti að halda vel utan um tölur af þessu tagi því þá sé hægt að gera sér betur grein fyrir vanda­mál­inu. „Það skiptir öllu máli að vita hvað við höfum milli hand­anna. Við getum ekki beitt for­vörnum nema vita hvert við eigum að beina þeim,“ segir hann. Með því að reyna að átta sig á hvaða hóp verið er að tala um og hvernig eigi að ná til hans þá sé hægt að gera ráð­staf­anir til þess að koma í veg fyrir sjálfs­víg.

Áhrif Bláu plánetunnar láta á sér kræla
Eftir frumsýningu heimildaþátta BBC um lífríkið í hafinu hefur fólk í Bretlandi og víðar tekið við sér og ákveðin vitundarvakning virðist hafa átt sér stað. Sir David Attenborough segist vera furðulostinn yfir viðbrögðunum.
Kjarninn 23. júní 2018
Mænusótt snýr aftur
Þrátt fyrir jákvæð teikn á lofti um að mænusótt myndi brátt heyra sögunni til þá bárust þau tíðindi fyrir skömmu að veiran hefði greinst í Venesúela.
Kjarninn 23. júní 2018
Sama hver lausnin á vandamálum leigumarkaðsins er mun ekkert breytast nema að afstaða Íslendinga til húsnæðisleigu breytist.
Hvernig er hægt að gera leigumarkaðinn öruggari?
Leigumarkaðurinn á Íslandi er óstöðugur og hefur hækkað hratt á undanförnum árum. Hvaða ástæður liggja að baki því og hvernig getum við bætt hann að mati sérfræðinga?
Kjarninn 23. júní 2018
Tíu staðreyndir um strákana okkar
Strákarnir okkar hafa vakið mikla athygli á heimsmeistaramótinu í Rússlandi, hvort sem er fyrir glæsilega frammistöðu, miðað við og án höfðatölu, útlit Rúriks eða skemmtilega aðdáendur. Kjarninn tók saman tíu tölulegar staðreyndir um strákana okkar.
Kjarninn 23. júní 2018
HB Grandi
Ekkert verðmat á HB Granda í kjölfar tilboðs
Ekkert greiningarfyrirtæki í landinu hefur útbúið verðmat eða greiningu á HB Granda síðan Guðmundur Kristjánsson keypti stóran hlut í félaginu, samkvæmt fréttum Morgunblaðsins.
Kjarninn 23. júní 2018
Ahmed Musa, leikmaður nígeríska karlalandsliðsins í fótbolta
Nígeríumenn í skýjunum og Argentínubúar vongóðir
Nígerískir miðlar eru hæstánægðir með landsliðsmanninn sinn Ahmed Musa og vonarglæta hefur kviknað hjá Argentínumönnum um að komast upp úr riðlinum í eftir tap strákanna okkar fyrr í dag.
Kjarninn 22. júní 2018
Hæðir og lægðir á Twitter - Stemmningin snerist úr ofsagleði í angist
Twitter lætur sitt aldrei eftir liggja þegar þjóðin horfir saman á sjónvarpið, hvort sem um er að ræða íþróttaviðburði, söngvakeppnir eða íslenskar bíómyndir eða þáttaseríur. Mínúturnar 90 voru erfiðar þjóðarsálinni í dag.
Kjarninn 22. júní 2018
Ísland tapaði fyrir Nígeríu - Verðum að vinna Króatíu
Svekkjandi tap í Volgograd hjá strákunum okkar gegn Nígeríu 2-0. Íslenska liðið, sem náði sér aldrei á strik í leiknum, verður því að vinna Króatíu á þriðjudag. Annars er þetta búið spil.
Kjarninn 22. júní 2018
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar