Hlutfallslega flest sjálfsvíg á Vestfjörðum á síðasta ári

Hlutfallslega tóku flestir eigið líf á Vestfjörðum árið 2017 en flest sjálfsvíg miðað við íbúafjölda síðustu tíu ár hafa verið framin á Suðurnesjum. Óttar Guðmundsson segir erfitt að segja til um hvað valdi sveiflum í tíðni sjálfsvíga milli ára.

Einmana drengur
Auglýsing

Nokkur vit­und­ar­vakn­ing hefur orðið á hinum ýmsu geð­sjúk­dómum í íslensku sam­fé­lagi á síð­ustu árum og ára­tugum en enn ger­ist það að fólk sér ekki aðra leið út úr van­líð­an­inni en að taka eigið líf. Þegar tölur er skoð­aðar má sjá sveiflur milli ára eftir aldri, búsetu og kyni. Óttar Guð­munds­son geð­læknir segir ýmsar skýr­ingar geta legið að baki þessum sveiflum á Íslandi og sé engin skýr­ing endi­lega betri en önn­ur.

Teng­ing milli áfeng­is­neyslu og sjálfs­víga

Óttar Guðmundsson Mynd: Úr einkasafniSam­kvæmt töl­um, sem Emb­ætti land­læknis hefur tekið sam­an, er mik­ill munur á milli hversu margir karl­menn og konur fremja sjálfs­víg. Í fyrra frömdu til að mynda 32 karl­menn sjálfs­víg en 2 kon­ur. Þess má geta að sam­kvæmt tölum lög­reglu voru framin 40 sjálfs­víg árið 2017 en 6 af þeim voru útlend­ingar sem unnu í mjög skamman tíma á land­inu og/eða voru ferða­menn. Þeir telj­ast ekki í dán­ar­meina­skrá þar sem þeir telj­ast hjá heima­landi sínu.

En hvaða ástæður gætu legið að baki þessum gríð­ar­lega mun milli kynj­anna? „Það virð­ist vera að karl­mönnum líði verr með sjálfa sig,“ segir Óttar og bætir því við að þeir geti verið hvat­vís­ari og beiti agressí­vari aðferðum en kon­ur. Hann segir að þeir drekki sömu­leiðis meira og verði fyllri. Hann bendir á að teng­ing sé á milli sjálfs­víga og áfeng­is­neyslu og að karl­menn séu lík­legri til að drekka ofan í mikið þung­lyndi.

Auglýsing

Ungir karl­menn í áhættu­hópi

Óttar hefur áhyggjur af ungum mönn­unum og þrátt fyrir að öfl­ugt for­varn­ar­starf hafi verið unnið á síð­ast­liðnum árum þá séu þeir í áhættu­hópi. Óttar bendir á að ungar konur séu mun ólík­legri til að taka eigið líf og séu það hugs­an­leg merki þess að þeim líði ekki eins illa og drengj­un­um. Þeir hafi nei­kvæðar til­finn­ingar gagn­vart sjálfum sér sem teng­ist oft neyslu og von­leysi. „Svo virð­ist sem strákum líði verr. Stelpum gengur betur í skóla og virð­ist ganga betur í líf­inu í dag,“ segir hann. Enn fremur eigi strákar erf­ið­ara með að tala um til­finn­ingar sín­ar.

­Stelpum gengur betur í skóla og virð­ist ganga betur í líf­inu í dag.

Óttar segir að stúlkur eða konur eigi það aftur á móti frekar til að gera sjálfs­vígstil­raunir sem séu hróp á hjálp og að það sama eigi við um sjálfs­skaða.

Öll for­vörn er af hinu góða, að mati Ótt­ars, þar sem strákar eru hvattir til að segja hug sinn. Hann bendir á að sjálfs­vígs­tíðni hafi minnkað eilítið síð­ustu ár þrátt fyrir að auð­vitað sé erfitt að segja til um beint orsaka­sam­hengi þar á milli.

Sveiflur til­vilj­un­ar­kenndar

Nokkrar sveiflur eru milli síð­ustu tveggja ára hvað varðar sjálfs­víg en þær hafa þó aldrei farið yfir 50 eða niður fyrir 26. Svipað hefur verið uppi á ten­ingnum síð­ustu tíu ár. Óttar segir að hann myndi vilja sjá töl­urnar lækka enn frek­ar.

Þegar hann er spurður út í ástæður fyrir þessum sveiflum segir hann þær vera til­vilj­un­ar­kenndar og að ekki sé hægt að draga neinar álykt­anir varð­andi þær. Þó sé hægt að sjá ákveðin mynstur og vonar hann að for­varnir beri árang­ur.

Söfnun upp­lýs­inga mik­il­væg fyrir for­varnir

Mesta aukn­ingin hefur verið á Vest­fjörðum en eins og áður segir voru flest sjálfs­víg þar á síð­asta ári. Þetta er þó heldur óvenju­legt þar sem sjálfs­vígs­tíðnin hefur ekki verið há þar hingað til. Ótt­ari bendir á að lítið þurfi að aukast til að sveiflur fari að sjást. „Það eru engar skýr­ingar á þessu,“ segir hann og erfitt sé að segja til um hvað þessar tölur þýði. Hvort þetta sé var­an­legt eða ein­ungis tíma­bundið og til­vilj­unum háð.

Það skiptir öllu máli að vita hvað við höfum milli hand­anna. Við getum ekki beitt for­vörnum nema vita hvert við eigum að beina þeim.

Óttar segir að miklu máli skipti að halda vel utan um tölur af þessu tagi því þá sé hægt að gera sér betur grein fyrir vanda­mál­inu. „Það skiptir öllu máli að vita hvað við höfum milli hand­anna. Við getum ekki beitt for­vörnum nema vita hvert við eigum að beina þeim,“ segir hann. Með því að reyna að átta sig á hvaða hóp verið er að tala um og hvernig eigi að ná til hans þá sé hægt að gera ráð­staf­anir til þess að koma í veg fyrir sjálfs­víg.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 32. þáttur: Eyja guðanna
Kjarninn 28. janúar 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
450 afbrigði greinst á landamærunum – aðeins þrettán innanlands
Aðgerðir á landamærum Íslands hafa borið mikinn árangur og því er ekki ástæða til að loka þeim líkt og margar nágrannaþjóðir okkar eru að gera þessa dagana. Vel kemur til greina að aflétta aðgerðum innanlands á næstunni.
Kjarninn 28. janúar 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra.
Segir dæmin sem þingmaður nefnir um spillingu „heldur léttvæg“
Formaður Samfylkingarinnar og fjármála- og efnahagsráðherra voru ekki sammála á þingi í dag um hvaða mál kalla ætti spillingarmál.
Kjarninn 28. janúar 2021
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Lögregla rannsakar hvort skotið hafi verið á bíl Dags B. Eggertssonar
Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu rannsakar nú hvort skotvopn hafi verið notað er skemmdir voru unnar á bifreið sem er í eigu Dags B. Eggertssonar borgarstjóra og fjölskyldu hans. Málið er litið alvarlegum augum.
Kjarninn 28. janúar 2021
Erfiðara virðist að brjóta glerþakið í betur launuðum störfum
Konur fá 14 prósent lægri laun en karlar
Óleiðréttur launamunur kynjanna jókst lítillega árið 2019. Hann er meiri í ýmsum betur launuðum starfsstéttum og atvinnugreinum, til að mynda fá konur í fjármála-og vátryggingastarfsemi þriðjungi lægri laun en karlar.
Kjarninn 28. janúar 2021
Gylfi Zoega
Hugleiðingar um einkavæðingu viðskiptabanka
Kjarninn 28. janúar 2021
Segir Sjálfstæðisflokk vera með yfirbragð flokks sem vill ekki að Ísland breytist
Fyrrverandi aðstoðarmaður Bjarna Benediktssonar og miðstjórnarmaður í flokknum segir hann hafa á sér yfirbragð þess sem vilji ekki að íslenskt samfélag breytist. Skipti flokkurinn ekki um kúrs muni hann „daga uppi og verða að steini“.
Kjarninn 28. janúar 2021
Á meðal þeirra mála þar sem grunur er um spillingu sem ásakanir eru um að teygi sig inn í stjórnsýslu landsins, er Samherjamálið svokallaða. Fjöldi manns mótmælti vegna þess í nóvember 2019.
Ísland fellur á spillingarlista og er í 17. sæti – Enn og aftur spilltast allra Norðurlanda
Ísland er spilltasta ríki Norðurlandanna samkvæmt nýrri úttekt Transparency International. Ákveðið bakslag hefur átt sér stað í baráttunni gegn spillingu hér á landi en Ísland hefur hrapað niður úr 1. sæti árið 2006 í 17. sæti árið 2020.
Kjarninn 28. janúar 2021
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar