Hlutfallslega flest sjálfsvíg á Vestfjörðum á síðasta ári

Hlutfallslega tóku flestir eigið líf á Vestfjörðum árið 2017 en flest sjálfsvíg miðað við íbúafjölda síðustu tíu ár hafa verið framin á Suðurnesjum. Óttar Guðmundsson segir erfitt að segja til um hvað valdi sveiflum í tíðni sjálfsvíga milli ára.

Einmana drengur
Auglýsing

Nokkur vit­und­ar­vakn­ing hefur orðið á hinum ýmsu geð­sjúk­dómum í íslensku sam­fé­lagi á síð­ustu árum og ára­tugum en enn ger­ist það að fólk sér ekki aðra leið út úr van­líð­an­inni en að taka eigið líf. Þegar tölur er skoð­aðar má sjá sveiflur milli ára eftir aldri, búsetu og kyni. Óttar Guð­munds­son geð­læknir segir ýmsar skýr­ingar geta legið að baki þessum sveiflum á Íslandi og sé engin skýr­ing endi­lega betri en önn­ur.

Teng­ing milli áfeng­is­neyslu og sjálfs­víga

Óttar Guðmundsson Mynd: Úr einkasafniSam­kvæmt töl­um, sem Emb­ætti land­læknis hefur tekið sam­an, er mik­ill munur á milli hversu margir karl­menn og konur fremja sjálfs­víg. Í fyrra frömdu til að mynda 32 karl­menn sjálfs­víg en 2 kon­ur. Þess má geta að sam­kvæmt tölum lög­reglu voru framin 40 sjálfs­víg árið 2017 en 6 af þeim voru útlend­ingar sem unnu í mjög skamman tíma á land­inu og/eða voru ferða­menn. Þeir telj­ast ekki í dán­ar­meina­skrá þar sem þeir telj­ast hjá heima­landi sínu.

En hvaða ástæður gætu legið að baki þessum gríð­ar­lega mun milli kynj­anna? „Það virð­ist vera að karl­mönnum líði verr með sjálfa sig,“ segir Óttar og bætir því við að þeir geti verið hvat­vís­ari og beiti agressí­vari aðferðum en kon­ur. Hann segir að þeir drekki sömu­leiðis meira og verði fyllri. Hann bendir á að teng­ing sé á milli sjálfs­víga og áfeng­is­neyslu og að karl­menn séu lík­legri til að drekka ofan í mikið þung­lyndi.

Auglýsing

Ungir karl­menn í áhættu­hópi

Óttar hefur áhyggjur af ungum mönn­unum og þrátt fyrir að öfl­ugt for­varn­ar­starf hafi verið unnið á síð­ast­liðnum árum þá séu þeir í áhættu­hópi. Óttar bendir á að ungar konur séu mun ólík­legri til að taka eigið líf og séu það hugs­an­leg merki þess að þeim líði ekki eins illa og drengj­un­um. Þeir hafi nei­kvæðar til­finn­ingar gagn­vart sjálfum sér sem teng­ist oft neyslu og von­leysi. „Svo virð­ist sem strákum líði verr. Stelpum gengur betur í skóla og virð­ist ganga betur í líf­inu í dag,“ segir hann. Enn fremur eigi strákar erf­ið­ara með að tala um til­finn­ingar sín­ar.

­Stelpum gengur betur í skóla og virð­ist ganga betur í líf­inu í dag.

Óttar segir að stúlkur eða konur eigi það aftur á móti frekar til að gera sjálfs­vígstil­raunir sem séu hróp á hjálp og að það sama eigi við um sjálfs­skaða.

Öll for­vörn er af hinu góða, að mati Ótt­ars, þar sem strákar eru hvattir til að segja hug sinn. Hann bendir á að sjálfs­vígs­tíðni hafi minnkað eilítið síð­ustu ár þrátt fyrir að auð­vitað sé erfitt að segja til um beint orsaka­sam­hengi þar á milli.

Sveiflur til­vilj­un­ar­kenndar

Nokkrar sveiflur eru milli síð­ustu tveggja ára hvað varðar sjálfs­víg en þær hafa þó aldrei farið yfir 50 eða niður fyrir 26. Svipað hefur verið uppi á ten­ingnum síð­ustu tíu ár. Óttar segir að hann myndi vilja sjá töl­urnar lækka enn frek­ar.

Þegar hann er spurður út í ástæður fyrir þessum sveiflum segir hann þær vera til­vilj­un­ar­kenndar og að ekki sé hægt að draga neinar álykt­anir varð­andi þær. Þó sé hægt að sjá ákveðin mynstur og vonar hann að for­varnir beri árang­ur.

Söfnun upp­lýs­inga mik­il­væg fyrir for­varnir

Mesta aukn­ingin hefur verið á Vest­fjörðum en eins og áður segir voru flest sjálfs­víg þar á síð­asta ári. Þetta er þó heldur óvenju­legt þar sem sjálfs­vígs­tíðnin hefur ekki verið há þar hingað til. Ótt­ari bendir á að lítið þurfi að aukast til að sveiflur fari að sjást. „Það eru engar skýr­ingar á þessu,“ segir hann og erfitt sé að segja til um hvað þessar tölur þýði. Hvort þetta sé var­an­legt eða ein­ungis tíma­bundið og til­vilj­unum háð.

Það skiptir öllu máli að vita hvað við höfum milli hand­anna. Við getum ekki beitt for­vörnum nema vita hvert við eigum að beina þeim.

Óttar segir að miklu máli skipti að halda vel utan um tölur af þessu tagi því þá sé hægt að gera sér betur grein fyrir vanda­mál­inu. „Það skiptir öllu máli að vita hvað við höfum milli hand­anna. Við getum ekki beitt for­vörnum nema vita hvert við eigum að beina þeim,“ segir hann. Með því að reyna að átta sig á hvaða hóp verið er að tala um og hvernig eigi að ná til hans þá sé hægt að gera ráð­staf­anir til þess að koma í veg fyrir sjálfs­víg.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kjarasamningar þorra aðildarfélaga BSRB hafa verið lausir frá 1. apríl í fyrra.
Formaður BSRB: Ekkert þokast nær ásættanlegri niðurstöðu
„Það eru mikil vonbrigði að við höfum ekki náð að þokast nær ásættanlegri niðurstöðu. Það er stutt í að verkfallsaðgerðir hefjist og mörg stór mál sem bíða úrlausnar,“ segir Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Maður með andlitsgrímu á hóteli í Austurríki þar sem kona sem smituð er af kórónuveirunni dvelur.
Dæmi um að fólk smitist aftur af veirunni
Nú, þegar nýja kórónuveiran hefur breiðst út til tæplega fimmtíu landa, er enn margt á huldu um hvernig hún hegðar sér. Um 14% þeirra sem sýktust, náðu heilsu og voru útskrifaðir af sjúkrahúsum í Kína hafa sýkst aftur.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður VG.
Útilokar ekki vorkosningar á næsta ári
Forsætisráðherra segist ekki útiloka þann möguleika að kosið verði til Alþingis að vori 2021 í staðinn fyrir í lok október en þá lýkur yfirstandandi kjörtímabili.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Tveir stærstu lífeyrissjóðir landsins framkvæmdu ólögmæta breytingu á útreikningum á vöxtum á breytilegum verðtryggðum lánum í fyrra.
Sumir lántakar hjá sjóði verzlunarmanna að greiða vexti sem hafa ekki sést áður
Hópur lántakenda hjá næst stærsta lífeyrissjóði landsins, sem varð fyrir vaxtabreytingu, sem reyndist síðar óheimili fær brátt ofgreiddar greiðslur endurgreiddar. Vextir á lánum þeirra munu reiknast eftir fyrri reglu, og eru undir tveimur prósentum.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Erfitt getur verið fyrir eldri innflytjendur að finna upplýsingar um réttindi aldraðra og þjónustu við þá.
Eldri konur af erlendum uppruna „ósýnilegar“ í umræðunni og oft einangraðar
Eldri konur af erlendum uppruna hér á landi eru oft einangraðar og því lítið vitað um ofbeldi eða áreitni sem þær gætu hafa orðið fyrir. Sjaldgæft er að þær leiti sér aðstoðar vegna heimilisofbeldis.
Kjarninn 27. febrúar 2020
Sýn krefur Jón Ásgeir og Ingibjörgu, 365 miðla og Torg um meira en milljarð
Kaup Sýnar á 365 hafa dregið dilk á eftir sér. Deilur eru nú komin inn á borð dómstóla.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sýn tapaði 1,7 milljörðum í fyrra
Rekstrarafkoma Sýnar versnaði mikið milli ára. Niðurfærsla á viðskiptavild litaði afkomu ársins í fyrra.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samherji er grunaður um að hafa greitt mútur fyrir aðgang að ódýrari kvóta í Namibíu.
Skattrannsóknarstjóri fékk gögn um Samherja fyrir Kveiksþáttinn
Yfirvöld í Namibíu höfðu sent skattrannsóknarstjóra gögn um Samherja áður en viðskiptahættir fyrirtækisins í Namibíu voru opinberaðir í fjölmiðlum. Embættið fundaði með háttsettum aðilum í fjármála- og efnahagsráðuneytinu 18. nóvember 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar