Baráttan um Brókina

Þeir sem í síðustu viku ætluðu að smella sér inn á Skindbuksen (Brókina) í miðborg Kaupmannahafnar og fá sér hakkebøf, biksemad eða skipperlabskovs hafa líklega hrokkið við þegar þeir komu þar að læstum dyrum. Óljóst er hvað verður um staðinn.

Skindbuksen
Auglýsing

Upp­haf Skind­buksen, í kjall­ar­anum á Lille Kon­g­ens­gade 4 við Kóngs­ins Nýja­torg, má rekja til þess að á efri hæð húss­ins var veit­inga­stað­ur­inn Grand Café sem þótti bæði fínn og virðu­leg­ur. Í kjall­ar­anum var bar og veit­inga­stað­ur­,eins­konar útibú frá veit­inga­staðn­um, sýnu alþýð­legra. Meðal við­skipta­vina voru vagn­menn (kúskar, droskeku­skere) sem fluttu far­þega, á hest­vögn­um, milli staða líkt og leigu­bíl­stjórar nútím­ans. Milli ferða fengu þeir sér hress­ingu í kjall­ar­anum sem fékk nafnið Kúska­kjall­ar­inn (Droskekæld­er­en). Þegar sjálfrenn­ing­arnir (eins og opnir bílar voru fyrst kall­að­ir) leystu hest­vagn­ana af hólmi breytt­ist nafnið í Bíl­stjóra­kjall­ar­ann. Bíl­stjór­arnir klædd­ust iðu­lega skinn­buxum og árið 1930 var nafni stað­ar­ins breytt í Skind­buk­sen.

Vin­sæll meðal Íslend­inga

Margar sög­ur, sannar og ósann­ar, eru til um veru Íslend­inga í Kaup­manna­höfn fyrr á tím­um. Í frá­sögnum koma verts­húsin á svæð­inu kringum Kóngs­ins Nýja­torg mjög við sögu. Stephan a Porta, Hvi­ids vinstue, Pedr­ini, Pleisch, Gen­elli og Skind­buk­sen. Íslend­ingar gáfu þessum stöðum íslensk nöfn; Mjóni (eftir veit­inga­mann­inum Mini) Hvít­ur, Pétur dreng­ur, Blesi, Njáll og Brók­in. Flestir þess­ara staða heyra nú sög­unni til, ef frá eru taldir Hvítur og Brók­in. Í minn­ingum Íslend­inga, einkum frá 18. og 19. öld eru þessir tveir ásamt Mjóna fyr­ir­ferð­ar­mest­ir. Brókin var frá upp­hafi bæði bar og mat­sölu­stað­ur. Þótt eng­inn væri mat­seð­ill­inn vissu fasta­gestir alltaf hvað var á boðstól­um, ekki bara í dag heldur líka á morg­un. Með því að skoða mat­seðil Grand Cafe, á efri hæð­inni, var ætíð hægt að reikna út hvað „gefið yrði á garð­ann á Brók­inni dag­inn eft­ir“ (orða­lag Björns Th. Björns­sonar í bók hans um Kaup­mannahöfn). Biksemad, með spæ­leggi hefur í ára­tugi verið einn vin­sæl­asti og ódýr­asti réttur stað­ar­ins og svo er enn, kost­aði, þegar skrif­ari þessa kíkti á mat­seð­il­inn fyrir skömmu kr. 129.- ( 2.170.- íslenskar).

Griða­staður lista­manna

Vin­sældir Brók­ar­innar hafa í gegnum árin ekki verið bundnar við Íslend­inga. Stað­ur­inn hefur notið mik­illa vin­sælda lista­manna, sem þar hafa „rætt málin og farið yfir svið­ið“ eins og yfir­þjónn stað­ar­ins komst að orði í blaða­við­tali fyrir nokkru. Veggi og loft veit­inga­sal­ar­ins prýða fjöl­margar mynd­ir, sumar mál­aðar beint á stein­inn. Þar má sjá and­lits­myndir fjöl­margra þekktra danskra lista­manna og framá­manna í dönsku menn­ing­ar­lífi, blaða­manna, og Íslend­inga. Í áður­nefndu við­tali sagði yfir­þjónn stað­ar­ins að stundum hefðu lista­menn, með létta pyngju, boðið mynd sem greiðslu fyrir veit­ing­arn­ar. Meðal Íslend­inga sem héldu tryggð við Brók­ina og sátu þar tíðum var Alfreð Flóki og ljós­mynd af honum hefur árum saman hangið þar á vegg. 

Auglýsing

Gam­alt nor­rænt eld­hús

Á und­an­förnum tveimur ára­tugum hefur hinum gömlu dönsku veit­inga­stöðum sem bjóða uppá það sem sumir kalla gam­al­dags mat fækkað nokk­uð. Hakka­buff, pur­u­steik, áður­nefndur biksi­matur og fleira af því tagi naut skyndi­lega ekki sömu vin­sælda og áður. Pizzur og pasta ásamt margs konar skyndi­bita komu í stað­inn. Svo kom „nýja nor­ræna eld­hús­ið“. Staðir eins og Brókin þóttu gam­al­dags, höfðu ekki aðlagað sig breyttum tímum var gjarna sagt. Títt­nefndur yfir­þjónn á Brók­inni sagði í við­tali við dag­blaðið Politi­ken að þar á bæ hefðu menn hugsað sér að halda sig við „gamla nor­ræna eld­hús­ið“ eins og hann kall­aði það. Án þess að gert sé lítið úr öllu því nýja hefur það gamla sótt í sig veðrið á nýjan leik, ekki síst „smør­rebr­auðs­stað­irn­ir“ sem um skeið voru orðnir mjög fáir í Kaup­manna­höfn, og víðar í Dan­mörku.

Miklar breyt­ingar í mið­borg Kaup­manna­hafnar

Á síð­ustu árum hafa orðið miklar breyt­ingar á mið­borg Kaup­manna­hafn­ar. Margar gam­al­grónar versl­anir hafa lagt upp laupana, ekki síst á Strik­inu. Í stað­inn hafa komið útibú versl­ana sem finna má nán­ast í hvaða borg sem er. Sama gildir um mat­sölu­stað­ina. Fyrir nokkrum árum var til dæmis veit­inga­staðnum Stephan a Porta (Mjóna), elsta kaffi­húsi Kaup­manna­hafnar lokað og þar er nú McDon­alds ham­borg­ara­stað­ur.

Mörgum hugn­ast ekki breyt­ingar af þessu tagi, segja að með allri „al­þjóða­væð­ing­unni“ hverfi sér­stað­an. Útlend­ingar komi ekki til Dan­merkur til að setj­ast inn á fjöl­þjóð­lega ham­borg­ara­staði eða skoða úrvalið í versl­un­um, sem séu þær sömu og heima hjá þeim.

Ferða­mönnum hefur fjölgað mjög á síð­ustu árum í Kaup­manna­höfn og það hefur orðið til þess að verð á hús­næði í mið­borg­inni hefur hækkað mik­ið. Eigna­menn og stöndug fyr­ir­tæki sækj­ast í auknum mæli eftir að kom­ast yfir hús­eignir og freist­ingin þegar vel er boðið er því mikil fyrir þá sem eiga hús­næði í mið­borg­inni. Lille Kon­g­ens­ga­de, sem liggur frá Kóngs­ins Nýja­torgi, við hlið Magasin du Nord, er ein þeirra gatna sem eigna­menn hafa beint sjónum sínum að. Húsa­lengjan sem Brókin er hluti af, er nú nán­ast öll í eigu eins athafna­manns, eða fyr­ir­tækis í hans nafni. Þessi maður hefur lengi rennt hýru auga til kjallar­ans sem hýsir Brók­ina og Hvít en þessir stað eru hlið við hlið.

Fram til þessa hafa eig­endur þess­ara tveggja staða ekki ljáð máls á því að selja þrátt fyrir mik­inn þrýst­ing.

Lok lok og læs á Brók­inn­i  

Eins nefnt var í upp­hafi þessa pistils komu gestir að lok­uðum dyrum á Brók­inni í byrjun lið­innar viku. Fljót­lega spurð­ist út að nú hefði eig­and­inn hús­næð­is­ins (rekst­ur­inn var í ann­arra hönd­um) hrein­lega látið undan og væri búinn að selja áður­nefndum athafna­manni og starf­semin þess vegna stöðvast. Einn starfs­manna veit­inga­stað­ar­ins sagði í við­tali að hann hefði átt í við­ræðum við eig­anda hús­næð­is­ins um kaup á því en athafna­mað­ur­inn greini­lega boðið bet­ur.

Eng­inn veit hvað verður

Á þess­ari stundu veit eng­inn hvað verð­ur. Athafna­mað­ur­inn, núver­andi eig­andi Brók­ar­inn­ar, hafði í við­tölum fyrr á árinu gefið í skyn að ef hann eign­að­ist hús­næðið yrðu breyt­ing­ar. Hann vildi þó lítið segja í hverju þær breyt­ingar gætu falist. Dag­blaðið Politi­ken greindi hins vegar frá því fyrir nokkrum dögum að hinn nýi eig­andi hefði tjáð blaða­manni að stað­ur­inn yrði að sjálf­sögðu áfram til og rek­inn með sama sniði og áður. Samn­ingar við starfs­fólk væru í vinnslu og þegar þeir yrðu frá­gengnir yrði opnað á ný. Eig­and­inn sagði að eina breyt­ingin sem til stæði væri betri loft­ræst­ing. Blaða­maður Politi­ken sagði að von­andi yrði ný loft­ræst­ing ekki til þess að eyði­leggja and­rúms­loftið á staðn­um.

Þórður Snær Júlíusson
Tækifærið er núna
Kjarninn 23. ágúst 2019
WOW air gríman fallin
Skiptastjórar þrotabús WOW air telja að flugfélagið hafi í síðasta lagi verið ógjaldfært um mitt síðasta ár. Þrátt fyrir það réðist WOW air í skuldabréfaútgáfu sem byggði á upplýsingum um annað.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Íslendingar eyddu minna erlendis
Í júlí var mesti samdráttur í kortaveltu Íslendinga erlendis síðan í október 2009, alls dróst veltan saman um 5,3 prósent. Færri brottfarir Íslendinga í kjölfar falls WOW air skýra að hluta til samdráttinn.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Stefán Ólafsson
Verðbólguskot gengur yfir
Kjarninn 22. ágúst 2019
Pólverjar rjúfa 20 þúsund íbúa múrinn á Íslandi
Pólskum ríkisborgurum fjölgaði hér á landi um 5 prósent á átta mánuðum.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hörður Arnarson
Hið rétta um raforkuverð til stórnotenda
Kjarninn 22. ágúst 2019
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Leggur til að Bretland gerist tímabundið aðili að EES-samningnum
Formaður Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra telur að Bretar muni blómstra eftir útgöngu úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Vilja koma í veg fyrir að almannaheillafélög verði misnotuð
Nýr fræðslubæklingur hefur verið gefinn út sem beinist að því að fræða almannaheillafélög um góða stjórnarhætti til að koma í veg fyrir að starfsemi þeirra sé misnotuð.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar