Brotamönnum gert kleift að sitja í stjórn FME tíu árum eftir dóm

Í tillögum dómsmálaráðherra um breytingar á lögum vegna uppreist æru er lagt til að menn sem hafa framið alvarleg lögbrot verði sjálfkrafa hæfir til að sitja í stjórn Fjármálaeftirlitsins tíu árum eftir að þeir voru dæmdir. Tillagan er ekki rökstudd.

Sigríður Andersen er dómsmálaráðherra.
Sigríður Andersen er dómsmálaráðherra.
Auglýsing

Verði frum­varp Sig­ríðar Á. And­er­sen dóms­mála­ráð­herra, um breyt­ingar á ýmsum lögum vegna afnáms ákvæða um upp­reist æru, að lögum mun verða dregið veru­lega úr þeim hæf­is­skil­yrðum sem þarf að upp­fylla til að sitja í stjórn Fjár­mála­eft­ir­lits­ins (FME). Skýr­ing á því hvers vegna dregið sé úr hæfi mann til að stýra Fjár­mála­eft­ir­lit­inu er ekki rök­studd í grein­ar­gerð.

Þetta kemur fram í umsögn Alþýðu­sam­bands Íslands um frum­varpið sem skilað var inn í gær. Í umsögn­inni, sem er und­ir­rituð af Magn­úsi M. Norð­da­hl, lög­fræð­ingi sam­bands­ins, eru gerðar marg­hátt­aðar athuga­semdir við frum­varp Sig­ríð­ar.

Einn liður frum­varps­ins snýr að þvi að breyta lögum um eft­ir­lit með fjár­mála­starf­semi. Í þeim lögum er fyrir skýrt ákvæði um að stjórn­ar­menn Fjár­mála­eft­ir­lits­ins skuli „hafa óflekkað mann­orð og mega ekki í tengslum við atvinnu­rekstur hafa hlotið dóm fyrir refsi­verðan verknað sam­kvæmt almennum hegn­ing­ar­lögum eða lögum um hluta­fé­lög, einka­hluta­fé­lög, bók­hald, árs­reikn­inga, gjald­þrot eða þeim sér­lögum sem gilda um eft­ir­lits­skylda aðila.“

Í til­lögum Sig­ríðar felst afnám kröf­unnar um að stjórn­ar­menn í Fjár­mála­eft­ir­lit­inu hafi óflekkað mann­orð. Í umsögn Alþýðu­sam­bands­ins segir hins vegar að auk hennar sé „þeim sem gerst hafa sekir um um alvar­leg brot á hegn­ing­ar­lög­um, lögum á sviði fjár­mála­mark­aðar eða félaga eða þolað íþyngj­andi stjórn­valds­á­kvarð­anir sem ein­stak­lingar eða for­svars­menn fyr­ir­tækja, veitt sjálf­krafa hæfi að liðum 10 árum eftir hafa verið dæmd­ir.“

Auglýsing
Alþýðusambandið segir þessa laga­breyt­ingu ekki vera í neinu sam­ræmi við aðrar laga­breyt­ingar sem lagðar eru fram í frum­varp­inu. Til­lögur dóms­mála­ráð­herra um breyt­ingar á lögum um almennar íbúðir og lögum um kaup­hallir gera ráð fyrir því að krafan um óflekkað mann­orð sé fjar­lægð „en til­tekin brot úti­loka áfram frá hæfi. Skýr­ing á því hvers vegna dregið er úr hæfi manna til þess að stýra Fjár­mála­eft­ir­lit­inu er ekki rök­studd í grein­ar­gerð.“

End­ur­skoðun legið í loft­inu

Heild­ar­end­ur­skoðun á því fyr­ir­komu­lagi sem falist hefur í upp­reist æru hefur legið í loft­inu í rúmt ár. Ástæðan eru þær opin­ber­anir sem urðu í sept­em­ber 2017, þegar úrskurð­ar­nefnd um upp­lýs­inga­mál komst að þeirri nið­ur­stöðu að fjöl­miðlar ættu að fá afhent gögn sem tengd­ust upp­reisn æru dæmdra saka­manna. Þá um sum­arið höfðu mál dæmdra barn­a­níð­inga sem hlotið höfðu slíka með­ferð verið mjög til umræðu og þolendur og ætt­ingjar þeirra höfðu kraf­ist svara um af hverju við­kom­andi brota­menn höfðu hlotið upp­reist æru.

Gögn í máli Róberts Dow­ney, dæmds barn­a­níð­ings, voru birt 12. sept­em­ber 2017. Strax lá fyrir að sú nið­ur­staða yrði for­dæm­is­gef­andi fyrir önnur mál sem snéru að upp­reist æru og sam­hliða var sagt frá því að önnur gögn er vörð­uðu upp­reist æru aftur til árs­ins 1995 yrðu líka birt á næst­unni.

Mál sem sprengdi rík­is­stjórn

Á þessum tíma hafði verið hávær orðrómur um að faðir Bjarna Bene­dikts­son­ar, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, væri á meðal þeirra sem hefðu skrifað með­mæla­bréf fyrir Hjalta Sig­ur­jón Hauks­son, mann sem var dæmdur í fimm og hálfs árs fang­elsi fyrir að níð­ast kyn­ferð­is­lega á stjúp­dóttur sinni árum sam­an. Brotin hófust þegar hún var fimm ára og stóðu yfir, sam­kvæmt dómi, þar til hún flutti að heima um 18 ára ald­ur. Í þeim fólst meðal ann­ars nær dag­legt sam­ræði.

Auglýsing
Fjölmiðlar höfðu spurst fyrir um málið en ekki fengið svör og því hékk málið í loft­inu í næstum tíu daga. Mikið var um það rætt en stað­fest­ingu vant­aði. Hún fékkst svo 14. sept­em­ber.

Þá sendi Bene­dikt Sveins­­son, faðir Bjarna, frá sér yfir­lýs­ingu þar sem hann gekkst við því að vera einn þeirra sem skrif­uðu undir með­­­mæla­bréf með upp­­reist æru Hjalta Sig­­ur­jóns Hauks­­son­­ar. Þáver­andi og núver­andi dóms­mála­ráð­herra, Sig­ríður Á. And­er­sen, greindi frá því síðar sama dag að hún hefði greint Bjarna frá því í júlí að faðir hans væri á meðal með­mæl­enda Hjalta, en á þeim tíma fengu aðrir ekki upp­lýs­ingar um mál­ið.

Dag­inn eftir sprakk rík­is­stjórnin og boðað var til kosn­inga.

Tekið á ógagn­særri og til­vilj­un­ar­kenndri fram­kvæmd

Frum­varp Sig­ríðar var lagt fram í októ­ber. Með því á að takast á við þau vanda­mál sem risið hafa vegna ógagn­særrar og til­vilj­ana­kenndrar fram­kvæmdar um upp­reist æru.

Í grein­ar­gerð þess segir m.a.: „Við­horf til refs­inga og rétt­inda fanga hafa tekið umtals­verðum breyt­ingum með þróun mann­rétt­inda og alþjóð­legum mann­rétt­inda­skuld­bind­ing­um. Almennt má segja að þró­unin sé í þá átt að hverfa frá því að menn missi borg­ara­leg rétt­indi þegar þeir eru dæmdir til fang­els­is­refs­ing­ar. Jafn­framt hefur þró­unin orðið sú að rétt­inda­tak­mörk­unin verði ein­göngu sú sem óhjá­kvæmi­lega leiðir af frels­is­svipt­ing­unni. Ef tak­marka á borg­ara­leg rétt­indi ein­stak­linga verður það ekki gert nema sér­stak­lega sé mælt fyrir um það með lög­um.“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar