Brotamönnum gert kleift að sitja í stjórn FME tíu árum eftir dóm

Í tillögum dómsmálaráðherra um breytingar á lögum vegna uppreist æru er lagt til að menn sem hafa framið alvarleg lögbrot verði sjálfkrafa hæfir til að sitja í stjórn Fjármálaeftirlitsins tíu árum eftir að þeir voru dæmdir. Tillagan er ekki rökstudd.

Sigríður Andersen er dómsmálaráðherra.
Sigríður Andersen er dómsmálaráðherra.
Auglýsing

Verði frum­varp Sig­ríðar Á. And­er­sen dóms­mála­ráð­herra, um breyt­ingar á ýmsum lögum vegna afnáms ákvæða um upp­reist æru, að lögum mun verða dregið veru­lega úr þeim hæf­is­skil­yrðum sem þarf að upp­fylla til að sitja í stjórn Fjár­mála­eft­ir­lits­ins (FME). Skýr­ing á því hvers vegna dregið sé úr hæfi mann til að stýra Fjár­mála­eft­ir­lit­inu er ekki rök­studd í grein­ar­gerð.

Þetta kemur fram í umsögn Alþýðu­sam­bands Íslands um frum­varpið sem skilað var inn í gær. Í umsögn­inni, sem er und­ir­rituð af Magn­úsi M. Norð­da­hl, lög­fræð­ingi sam­bands­ins, eru gerðar marg­hátt­aðar athuga­semdir við frum­varp Sig­ríð­ar.

Einn liður frum­varps­ins snýr að þvi að breyta lögum um eft­ir­lit með fjár­mála­starf­semi. Í þeim lögum er fyrir skýrt ákvæði um að stjórn­ar­menn Fjár­mála­eft­ir­lits­ins skuli „hafa óflekkað mann­orð og mega ekki í tengslum við atvinnu­rekstur hafa hlotið dóm fyrir refsi­verðan verknað sam­kvæmt almennum hegn­ing­ar­lögum eða lögum um hluta­fé­lög, einka­hluta­fé­lög, bók­hald, árs­reikn­inga, gjald­þrot eða þeim sér­lögum sem gilda um eft­ir­lits­skylda aðila.“

Í til­lögum Sig­ríðar felst afnám kröf­unnar um að stjórn­ar­menn í Fjár­mála­eft­ir­lit­inu hafi óflekkað mann­orð. Í umsögn Alþýðu­sam­bands­ins segir hins vegar að auk hennar sé „þeim sem gerst hafa sekir um um alvar­leg brot á hegn­ing­ar­lög­um, lögum á sviði fjár­mála­mark­aðar eða félaga eða þolað íþyngj­andi stjórn­valds­á­kvarð­anir sem ein­stak­lingar eða for­svars­menn fyr­ir­tækja, veitt sjálf­krafa hæfi að liðum 10 árum eftir hafa verið dæmd­ir.“

Auglýsing
Alþýðusambandið segir þessa laga­breyt­ingu ekki vera í neinu sam­ræmi við aðrar laga­breyt­ingar sem lagðar eru fram í frum­varp­inu. Til­lögur dóms­mála­ráð­herra um breyt­ingar á lögum um almennar íbúðir og lögum um kaup­hallir gera ráð fyrir því að krafan um óflekkað mann­orð sé fjar­lægð „en til­tekin brot úti­loka áfram frá hæfi. Skýr­ing á því hvers vegna dregið er úr hæfi manna til þess að stýra Fjár­mála­eft­ir­lit­inu er ekki rök­studd í grein­ar­gerð.“

End­ur­skoðun legið í loft­inu

Heild­ar­end­ur­skoðun á því fyr­ir­komu­lagi sem falist hefur í upp­reist æru hefur legið í loft­inu í rúmt ár. Ástæðan eru þær opin­ber­anir sem urðu í sept­em­ber 2017, þegar úrskurð­ar­nefnd um upp­lýs­inga­mál komst að þeirri nið­ur­stöðu að fjöl­miðlar ættu að fá afhent gögn sem tengd­ust upp­reisn æru dæmdra saka­manna. Þá um sum­arið höfðu mál dæmdra barn­a­níð­inga sem hlotið höfðu slíka með­ferð verið mjög til umræðu og þolendur og ætt­ingjar þeirra höfðu kraf­ist svara um af hverju við­kom­andi brota­menn höfðu hlotið upp­reist æru.

Gögn í máli Róberts Dow­ney, dæmds barn­a­níð­ings, voru birt 12. sept­em­ber 2017. Strax lá fyrir að sú nið­ur­staða yrði for­dæm­is­gef­andi fyrir önnur mál sem snéru að upp­reist æru og sam­hliða var sagt frá því að önnur gögn er vörð­uðu upp­reist æru aftur til árs­ins 1995 yrðu líka birt á næst­unni.

Mál sem sprengdi rík­is­stjórn

Á þessum tíma hafði verið hávær orðrómur um að faðir Bjarna Bene­dikts­son­ar, þáver­andi for­sæt­is­ráð­herra, væri á meðal þeirra sem hefðu skrifað með­mæla­bréf fyrir Hjalta Sig­ur­jón Hauks­son, mann sem var dæmdur í fimm og hálfs árs fang­elsi fyrir að níð­ast kyn­ferð­is­lega á stjúp­dóttur sinni árum sam­an. Brotin hófust þegar hún var fimm ára og stóðu yfir, sam­kvæmt dómi, þar til hún flutti að heima um 18 ára ald­ur. Í þeim fólst meðal ann­ars nær dag­legt sam­ræði.

Auglýsing
Fjölmiðlar höfðu spurst fyrir um málið en ekki fengið svör og því hékk málið í loft­inu í næstum tíu daga. Mikið var um það rætt en stað­fest­ingu vant­aði. Hún fékkst svo 14. sept­em­ber.

Þá sendi Bene­dikt Sveins­­son, faðir Bjarna, frá sér yfir­lýs­ingu þar sem hann gekkst við því að vera einn þeirra sem skrif­uðu undir með­­­mæla­bréf með upp­­reist æru Hjalta Sig­­ur­jóns Hauks­­son­­ar. Þáver­andi og núver­andi dóms­mála­ráð­herra, Sig­ríður Á. And­er­sen, greindi frá því síðar sama dag að hún hefði greint Bjarna frá því í júlí að faðir hans væri á meðal með­mæl­enda Hjalta, en á þeim tíma fengu aðrir ekki upp­lýs­ingar um mál­ið.

Dag­inn eftir sprakk rík­is­stjórnin og boðað var til kosn­inga.

Tekið á ógagn­særri og til­vilj­un­ar­kenndri fram­kvæmd

Frum­varp Sig­ríðar var lagt fram í októ­ber. Með því á að takast á við þau vanda­mál sem risið hafa vegna ógagn­særrar og til­vilj­ana­kenndrar fram­kvæmdar um upp­reist æru.

Í grein­ar­gerð þess segir m.a.: „Við­horf til refs­inga og rétt­inda fanga hafa tekið umtals­verðum breyt­ingum með þróun mann­rétt­inda og alþjóð­legum mann­rétt­inda­skuld­bind­ing­um. Almennt má segja að þró­unin sé í þá átt að hverfa frá því að menn missi borg­ara­leg rétt­indi þegar þeir eru dæmdir til fang­els­is­refs­ing­ar. Jafn­framt hefur þró­unin orðið sú að rétt­inda­tak­mörk­unin verði ein­göngu sú sem óhjá­kvæmi­lega leiðir af frels­is­svipt­ing­unni. Ef tak­marka á borg­ara­leg rétt­indi ein­stak­linga verður það ekki gert nema sér­stak­lega sé mælt fyrir um það með lög­um.“

Greta Thunberg biðlar til þingmanna að vera í liði með vísindum
Greta Thunberg heimsótti franska þingið í morgun. Hún biðlaði til þingmanna að hlusta á vísindi og láta börn ekki ein bera ábyrgðina á því að breyta stefnum ríkja í loftslagsmálum.
Kjarninn 23. júlí 2019
Vinna að viðbragðsáætlun í kringum leikskóla á „gráum dögum“
Reykjavíkurborg vinnur nú að viðbragðsáætlun til að auka loftgæði í kringum leik- og grunnskóla í borginni. Áætlunin byggir á tillögu frá fjórum umhverfisverndarsamtökum sem leggja til að ökutæki verði ekki leyfð í kringum leikskóla á ákveðnum tímum.
Kjarninn 23. júlí 2019
Ró­bert Wessman
Ró­bert Wessman í stjórn jap­anska lyfja­fyr­ir­tæk­is­ins Fuji Pharma
For­stjóri Al­vo­gen og stjórn­ar­formaður Al­votech var í vik­unni kos­inn í stjórn jap­anska lyfja­fyr­ir­tæk­is­ins Fuji Pharma en fyrirtækið keypti 4,6 pró­sent eign­ar­hlut í Alvot­ech fyrir síðustu áramót.
Kjarninn 23. júlí 2019
Dagur Bollason
Útþenslu höfuðborgarsvæðisins er langt því frá lokið
Kjarninn 23. júlí 2019
Kristbjörn Árnason
Kemur engum á óvart
Leslistinn 23. júlí 2019
Hundruð þúsunda mótmæla í Púertó Ríkó
Mótmælin hafa staðið yfir í rúmlega viku og beindust í fyrstu að ríkisstjóra Púertó Ríkó í kjölfar uppljóstrunar afar ósmekklegra samskipta hans við vini og samstarfsmenn.
Kjarninn 23. júlí 2019
Trump segir Boris munu verða frábæran forsætisráðherra
Forseti Bandaríkjanna óskaði Boris Johnson til hamingju með kjörið sem næsti forsætisráðherra Bretlands. Trump og Johnson hafa lengi átt í vinalegum samskiptum.
Kjarninn 23. júlí 2019
Jeremy Corbyn
Corbyn telur að Bretar eigi að velja forsætisráðherrann
Formaður Verkamannaflokksins í Bretlandi segir að Boris Johnson hafi ekki unnið sér inn stuðning landa sinna og að Bretar eigi að kjósa um hver verði forsætisráðherra landsins.
Kjarninn 23. júlí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar