Boða áframhaldandi skoðun á óeðlilegum tilraunum til að hafa áhrif á kosningar

Nafnlaus áróður var áberandi í kosningunum 2016 og 2017. Nýtt frumvarp bannar flokkum og frambjóðendum þeirra að borga beint fyrir slíkan áróður, þótt enginn slíkur hafi orðið uppvís af því að gera slíkt hingað til. Það voru aðrir sem borguðu.

skatta kata
Auglýsing

Í frum­varpi um breyt­ingar á lögum um fjár­mál stjórn­mála­sam­taka og fram­bjóð­enda, sem lögð voru fram af full­trúum allra flokka á þingi í gær, er lagt til bann við stuðn­ingi slíkra við nafn­lausan kosn­inga­á­róð­ur. Þar segir að stjórn­mála­flokk­um, kjörnum full­trúum þeirra og fram­bjóð­end­um, sem og fram­bjóð­endum í per­sónu­kjöri, verði gert óheim­ilt að „fjár­magna, birta eða taka þátt í birt­ingu efnis eða aug­lýs­inga í tengslum við stjórn­mála­bar­áttu nema fram komi við birt­ingu að efnið sé birt að til­stuðlan eða með þátt­töku þeirra.“

Þeir sem brjóta gegn þessu munu sæta ótil­greindum sekt­um.

Í grein­ar­gerð sem fylgir frum­varp­inu kemur þó skýrt fram að full­trú­arnir telji bannið ein­ungis taka á hluta þess vanda­máls sem við sé að glíma og lýtur að „mögu­legum til­raunum ýmissa aðila til að hafa óeðli­leg áhrif á kosn­ingar eða draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki. Sömu vanda­mál geta komið upp þegar um er að ræða her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tök­um. Þessi atriði ásamt fleirum verða tekin til nán­ari skoð­unar í áfram­hald­andi vinnu af hálfu stjórn­valda.“

Auglýsing
Ástæða þessa hluta er ein­föld: ekk­ert hefur komið fram um að stjórn­mála­sam­tök eða fram­bjóð­endur hafi greitt fyrir starf­semi þeirra sem birtu og bjuggu til nafn­lausan kosn­inga­á­róður fyrir síð­ustu tvær kosn­ing­ar. Óþekktir þriðju aðil­ar, sem voru fjár­magn­aðir af huldu­mönn­um, sáu um slíkan rekstur og slíkar birt­ing­ar. Boð­aðar laga­breyt­ingar ná ekki með nokkrum hætti til slíkra.

Óeðli­leg áhrif á kosn­ingar

Í alþing­is­­kosn­­ingum árin 2016 og 2017 var nafn­­laus áróður gegn ákveðnum stjórn­­­mála­­flokkum áber­andi á sam­­fé­lags­mið­l­­um. Í mars lögðu þing­­menn fjög­­urra stjórn­­­mála­­flokka fram beiðni um skýrslu frá Katrínu Jak­obs­dóttur for­­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­­deild huld­u­að­ila í kosn­­ingum til Alþing­­is. Þeir vildu meðal ann­­ars að kom­ist yrði að því hverjir stóðu að nafn­­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­­­mála­­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­­is.

Í beiðn­inni sagði að um hafi verið að ræða „rætnar og and­lýð­ræð­is­­legar her­­ferðir sem eng­inn vill gang­­ast við. Á skömmum tíma höfðu tug­­þús­undir ein­stak­l­inga séð og dreift umræddum mynd­­böndum og áróðri á sam­­fé­lags­miðlum (einkum á Face­book og YouTu­be) þar sem veist var að póli­­tískum and­­stæð­ingum í skjóli nafn­­leyndar og ráð­ist að þeim per­­són­u­­lega með ósann­indum og skrum­skæl­ingum án þess að kjós­­endum væri ljóst hverjir stæðu á bak við áróð­­ur­inn. Þær síður sem mest voru áber­andi voru ann­­ars vegar Face­­book-­­síð­­­urnar Kosn­­ingar 2016 og Kosn­­ingar 2017, sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­­­mál­anna, og hins vegar Face­­book-­­síðan Kosn­­inga­vakt­in, sem beindi spjótum sínum að hægri væng stjórn­­­mál­anna.

Auglýsing
Í skýrslu Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofn­unar Evr­­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­­kosn­­ing­anna árið 2017 kom m.a. fram að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­­mætum og nafn­­lausum kosn­­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­­semdir ÖSE eru alvar­­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­­arar skýrslu­beiðn­­i.“

Ekk­ert hægt að skoða for­tíð­ina

For­sæt­is­ráð­herra skil­aði umræddri skýrslu í júní síð­ast­liðn­um. Nið­ur­staða hennar var að ekk­ert lægi fyrir um það hvaða huld­u­að­ilar stóðu að nafn­­lausum áróðri í kringum alþing­is­­­kosn­­­ing­­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert lægi fyrir hvort stjórn­­­mála­­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­­is­end­­ur­­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­­­mála­­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­­bjóð­enda.“ Þá væri vand­­séð hvað stjórn­­völd geti gert til að graf­­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Því telja stjórn­völd sig ekki hafa neina heim­ild, né nein úrræði, til að rann­saka eða skýra það sem í frum­varp­inu sem var lagt fram í gær er kallað mögu­legar til­raunir „ým­issa aðila til að hafa óeðli­leg áhrif á kosn­ingar eða draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sjúklingur á gjörgæsludeild í Buenos Aires. Heilbrigðiskerfi Argentínu er komið að þolmörkum.
„Milljónamæringa-skattur“ lagður á
Nýr skattur á stóreignafólk hefur verið tekinn upp í Argentínu til að standa straum af kostnaði vegna kórónuveirufaraldursins. Skatttekjurnar verða m.a. notaðar til að kaupa lækningavörur.
Kjarninn 5. desember 2020
Plata sem undirstrikar tengsl hugleiðslu og bænar
Hugarró er fyrsta sólóplata Margrétar Árnadóttur söngkonu og söngkennara. Hún safnar fyrir útgáfu hennar á Karolina Fund.
Kjarninn 5. desember 2020
Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar
Svíar búast við að bólusetja fimmtung þjóðarinnar á næsta ársfjórðungi
Þrátt fyrir að íslenska ríkisstjórnin, sem fær bóluefni frá Svíþjóð, voni að hjarðónæmi gegn COVID-19 náist á fyrsta ársfjórðungi 2021, búast sænsk yfirvöld ekki við því að bólusetja nema fimmtung af þjóðinni gegn veirunni á sama tíma.
Kjarninn 5. desember 2020
Óðinn Jónsson
Níræða Ríkisútvarpið
Kjarninn 5. desember 2020
Af þeim 2.333 íbúðum sem byggingaraðilarnir hyggjast reisa eru 1.368 á höfuðborgarsvæðinu og 965 á landsbyggðinni.
78 aðilar vilja byggja 2.333 íbúðir
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir áhyggjur af því að kröfur hlutdeildarlána kæmu í veg fyrir að sótt yrði um þau og hagkvæmt húsnæði byggt, virðast hafa verið óþarfar.
Kjarninn 5. desember 2020
Rannsókn á undanskotum vegna fjárfestingarleiðarinnar stutt á veg komin
Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands fór frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara í maí. Þar er rannsókn þess stutt á veg komin.
Kjarninn 5. desember 2020
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar