Boða áframhaldandi skoðun á óeðlilegum tilraunum til að hafa áhrif á kosningar

Nafnlaus áróður var áberandi í kosningunum 2016 og 2017. Nýtt frumvarp bannar flokkum og frambjóðendum þeirra að borga beint fyrir slíkan áróður, þótt enginn slíkur hafi orðið uppvís af því að gera slíkt hingað til. Það voru aðrir sem borguðu.

skatta kata
Auglýsing

Í frum­varpi um breyt­ingar á lögum um fjár­mál stjórn­mála­sam­taka og fram­bjóð­enda, sem lögð voru fram af full­trúum allra flokka á þingi í gær, er lagt til bann við stuðn­ingi slíkra við nafn­lausan kosn­inga­á­róð­ur. Þar segir að stjórn­mála­flokk­um, kjörnum full­trúum þeirra og fram­bjóð­end­um, sem og fram­bjóð­endum í per­sónu­kjöri, verði gert óheim­ilt að „fjár­magna, birta eða taka þátt í birt­ingu efnis eða aug­lýs­inga í tengslum við stjórn­mála­bar­áttu nema fram komi við birt­ingu að efnið sé birt að til­stuðlan eða með þátt­töku þeirra.“

Þeir sem brjóta gegn þessu munu sæta ótil­greindum sekt­um.

Í grein­ar­gerð sem fylgir frum­varp­inu kemur þó skýrt fram að full­trú­arnir telji bannið ein­ungis taka á hluta þess vanda­máls sem við sé að glíma og lýtur að „mögu­legum til­raunum ýmissa aðila til að hafa óeðli­leg áhrif á kosn­ingar eða draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki. Sömu vanda­mál geta komið upp þegar um er að ræða her­ferðir í þágu til­tek­inna mál­efna án þess að þær teng­ist til­teknum stjórn­mála­sam­tök­um. Þessi atriði ásamt fleirum verða tekin til nán­ari skoð­unar í áfram­hald­andi vinnu af hálfu stjórn­valda.“

Auglýsing
Ástæða þessa hluta er ein­föld: ekk­ert hefur komið fram um að stjórn­mála­sam­tök eða fram­bjóð­endur hafi greitt fyrir starf­semi þeirra sem birtu og bjuggu til nafn­lausan kosn­inga­á­róður fyrir síð­ustu tvær kosn­ing­ar. Óþekktir þriðju aðil­ar, sem voru fjár­magn­aðir af huldu­mönn­um, sáu um slíkan rekstur og slíkar birt­ing­ar. Boð­aðar laga­breyt­ingar ná ekki með nokkrum hætti til slíkra.

Óeðli­leg áhrif á kosn­ingar

Í alþing­is­­kosn­­ingum árin 2016 og 2017 var nafn­­laus áróður gegn ákveðnum stjórn­­­mála­­flokkum áber­andi á sam­­fé­lags­mið­l­­um. Í mars lögðu þing­­menn fjög­­urra stjórn­­­mála­­flokka fram beiðni um skýrslu frá Katrínu Jak­obs­dóttur for­­sæt­is­ráð­herra um aðkomu og hlut­­deild huld­u­að­ila í kosn­­ingum til Alþing­­is. Þeir vildu meðal ann­­ars að kom­ist yrði að því hverjir stóðu að nafn­­lausum áróðri í kringum alþing­is­­kosn­­ing­­arnar 2016 og 2017 og kanna tengslin milli þeirra og stjórn­­­mála­­flokk­anna sem buðu fram til Alþing­­is.

Í beiðn­inni sagði að um hafi verið að ræða „rætnar og and­lýð­ræð­is­­legar her­­ferðir sem eng­inn vill gang­­ast við. Á skömmum tíma höfðu tug­­þús­undir ein­stak­l­inga séð og dreift umræddum mynd­­böndum og áróðri á sam­­fé­lags­miðlum (einkum á Face­book og YouTu­be) þar sem veist var að póli­­tískum and­­stæð­ingum í skjóli nafn­­leyndar og ráð­ist að þeim per­­són­u­­lega með ósann­indum og skrum­skæl­ingum án þess að kjós­­endum væri ljóst hverjir stæðu á bak við áróð­­ur­inn. Þær síður sem mest voru áber­andi voru ann­­ars vegar Face­­book-­­síð­­­urnar Kosn­­ingar 2016 og Kosn­­ingar 2017, sem beindu spjótum sínum að flokkum á vinstri væng stjórn­­­mál­anna, og hins vegar Face­­book-­­síðan Kosn­­inga­vakt­in, sem beindi spjótum sínum að hægri væng stjórn­­­mál­anna.

Auglýsing
Í skýrslu Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofn­unar Evr­­ópu (ÖSE) í kjöl­far alþing­is­­kosn­­ing­anna árið 2017 kom m.a. fram að umboð eft­ir­lits­að­ila til eft­ir­lits með ólög­­mætum og nafn­­lausum kosn­­inga­á­róðri á net­miðlum væri ófull­nægj­andi. Athuga­­semdir ÖSE eru alvar­­legar og renna stoðum undir mik­il­vægi þess­­arar skýrslu­beiðn­­i.“

Ekk­ert hægt að skoða for­tíð­ina

For­sæt­is­ráð­herra skil­aði umræddri skýrslu í júní síð­ast­liðn­um. Nið­ur­staða hennar var að ekk­ert lægi fyrir um það hvaða huld­u­að­ilar stóðu að nafn­­lausum áróðri í kringum alþing­is­­­kosn­­­ing­­­arnar 2016 og 2017 og ekk­ert lægi fyrir hvort stjórn­­­mála­­sam­tök sem lúta eft­ir­liti Rík­­is­end­­ur­­skoð­unar hafi „staðið á bak við umræddar her­­ferðir eða notið góðs af þeim þannig að slíks fram­lags bæri að geta í reikn­ingum stjórn­­­mála­­sam­tak­anna eða ein­stakra fram­­bjóð­enda.“ Þá væri vand­­séð hvað stjórn­­völd geti gert til að graf­­ast fyrir um hverjir standi á bak við þær.

Því telja stjórn­völd sig ekki hafa neina heim­ild, né nein úrræði, til að rann­saka eða skýra það sem í frum­varp­inu sem var lagt fram í gær er kallað mögu­legar til­raunir „ým­issa aðila til að hafa óeðli­leg áhrif á kosn­ingar eða draga taum til­tek­inna stjórn­mála­afla án þess að kjós­endur geti áttað sig á hver eigi í hlut eða varað sig á ann­ar­legum hvötum og hags­munum sem kunna að búa að baki.“

Persónuvernd segir Báru hafa brotið gegn lögum með upptöku
Stjórn Persónuverndar hefur komist að því að Bára Halldórsdóttir hafi brotið gegn lögum um persónuvernd, með upptöku sinni á spjalli Alþingismanna á Klaustur bar.
Kjarninn 22. maí 2019
Kærkomin vaxtalækkun - Frekari vaxtalækkun í pípunum?
Það kom ekki á óvart að meginvextir Seðlabanka Íslands hafi lækkað í morgun. Nú er spurningin: verður gengið enn lengra?
Kjarninn 22. maí 2019
Tveir landsréttardómarar sækja um embætti landsréttardómara
Þrír þeirra sem sækja um stöðu Landsréttardómara eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður Á. Andersen fjarlægði af lista sem hæfisnefnd hafði lagt fyrir. Tveir aðrir umsækjendur eru á meðal þeirra fjögurra sem Sigríður bætti á listann.
Kjarninn 22. maí 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Nemendur beita kennara ofbeldi
Kjarninn 22. maí 2019
Aðsókn í listkennsludeild LHÍ eykst um ríflega 120 prósent
Aðsókn í listkennsludeild Listaháskóla Íslands jókst um ríflega 120 prósent á milli áranna 2018 og 2019 en nú standa yfir inntökuviðtöl við deildina.
Kjarninn 22. maí 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar