Hetjurnar frá Chernobyl

Chernobyl slysið var atburður sem er þrykktur í minni margra. Um þessar mundir er verið að sýna sjónvarpsþætti um atburðina.

Flosi Þorgeirsson
chernobyl.jpg
Auglýsing

Um þessar mundir eru í sýn­ingu sjón­varps­þættir frá HBO sem fjalla um Cherno­byl-slysið í apríl 1986 en það er alvar­leg­asta kjarn­orku­slys sög­unn­ar. Und­ir­rit­aður man vel eftir þessum tíma og hræðslu almenn­ings gagn­vart Sov­ét­ríkj­unum þá. 

Sú hræðsla sner­ist ekki lengur um neina hern­að­ar­lega íhlut­un, heldur var nú flestum ljóst að inn­viðir þessa tröllaukna heims­veldis voru orðnir veikir og ótt­að­ist fólk frekar að mis­tök eða slys gætu valdið stór­skaða. Aðeins nokkrum árum fyrr höfðu Sov­ét­menn skotið niður suður kóreska far­þega­þotu. Allir far­þegar fór­ust og Sov­ét­ríkin voru harð­lega for­dæmd. Svör Sov­ét­ríkj­anna voru nær alltaf á sama veg: Öryggi lands­ins var ógnað og þau þurftu að bregð­ast við. Væn­i­sýki og sjúk leynd­ar­hyggja virt­ust ráða lögum og lofum í Kreml.

Við skulum samt ekki gleyma því að rúss­neska þjóðin og nágrannar þeirra hafa mátt þola ýmis­legt í gegnum tíð­ina. Styrj­ald­ir, hung­ursneyð og harð­indi, allt þetta hefur skapað fólk sem býr yfir ótrú­legri seiglu, ósér­hlífni og fórn­fýsi. Það kom ber­lega í ljós er Sov­ét­menn þurftu að takast á við afleið­ingar þessa hrika­lega atburðar í Cherno­byl þann 26. apríl 1986. Það eru ótal­margar „hvunn­dags­hetj­ur“ sem koma að þess­ari sögu, hvort sem það eru slökkvi­liðs­menn, læknar og hjúkr­un­ar­fólk eða aðr­ir, margir unnu af óeig­in­girni og ósér­hlífni og sumir guldu fyrir það með lífi sínu. Við munum aldrei fá að vita nöfn allra sem unnu hetju­dáðir en við höfum þrjú nöfn sem við skulum skoða bet­ur.

Auglýsing

Alexei Ara­nen­ko, Valeri Bezpa­lov og Boris Bara­nov. Fæstir Evr­ópu­búar kann­ast við nöfn þess­ara manna en ýmsir telja að þeir hafi mögu­lega komið í veg fyrir að Cherno­byl-slysið yrði jafn­vel meiri ham­farir en það varð í raun.  Þyrlur höfðu flogið yfir svæðið og stað­fest að þakið yfir kjarna­ofn­inum hafði brotnað og ofn­inn sendi við­stöðu­laust ban­vænan skammt af geisla­virkni út í and­rúms­loft­ið. Það var nógu slæmt en verra var að ofn­inn var hægt að sökkva ofan í jörð­ina en undir honum voru hol­rými full af vatni. Sér­fræð­ingar töldu hættu á því að þetta myndi á end­anum leiða til svo öfl­ugrar spreng­ingar að nær­liggj­andi svæði í 200 km rad­íus myndu gjör­eyðast, þar á meðal Kænu­garð­ur, höf­uð­borg Úkra­ín­u. 

Ákveðið var að senda þrjá menn í köf­un­ar­bún­ingum niður í vatn­ið, þeir þyrftu að kom­ast að loka og opna hann svo vatnið myndi streyma úr rým­inu. Þetta var hæg­ara sagt en gert. Aðstæður væru erf­iðar í myrkri og vatni en auk þess var geisla­virknin á þessu svæði, rétt undir ofn­in­um, algjör­lega ban­væn. Það var öllum ljóst að þetta væri sjálfs­morðs­leið­ang­ur. Þrátt fyrir það þá buðu sig fram þrír sjálf­boða­lið­ar: Alexei Ananen­ko, verk­fræð­ingur sem vissi hvar lok­ann væri að finna. Valeri Bezpa­lov, sam­starfs­maður Ananenko og því stað­ar­háttum kunn­ug­ur. Boris Bara­nov, verk­stjóri sem átti að vera þeim Ananenko og Bara­nov til aðstoð­ar.  

Í fyrstu gekk þeim ágæt­lega að kom­ast áfram en ljós þeirra gáfu sig og þurftu þeir þá að þreifa sig áfram í myrkv­uðu vatn­inu. Varla er hægt að ímynda sér hve erfitt það hefur verið en þeir héldu ró sinni og vissu­lega hjálp­aði að þeir þekktu vel til bygg­ing­ar­inn­ar. Þó sótt­ist ferð þeirra seint en þeir gáfust ekki upp eða misstu stjórn á sér. Þeim var vel ljóst hve alvar­legar afleið­ingar það hefði ef þeim tæk­ist ekki ætl­un­ar­verk sitt. Að end­ingu fundu þeir lok­ann og tókst að opna hann. 

Á næstu dögum var um 30 þús­und tonnum af geisla­virku vatni dælt burt af svæð­inu. Hætt­unni á spreng­ingu sem hefði getað breytt stórum hluta Evr­ópu í óbyggi­lega eyði­mörk, hafði verið afstýrt. Þre­menn­ingum var fagnað sem hetjum er þeir birtu­st, öllum var ljóst hve mikið var í húfi og að fórn­fýsi þeirra myndi lík­lega hafa kostað þá líf­ið. Þeir höfðu allir orðið fyrir ban­vænum skammti af geisla­virkni. En það furðu­lega gerð­ist, allir þeirra lifðu af. Boris Bara­nov varð bráð­kvaddur árið 2005 en þeir Ananenko og Bezpa­lov eru enn á lífi.



Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Frumvarp um Þjóðarsjóð lagt aftur fram – Yrði stofnaður um áramót
Frumvarp um stofnun Þjóðarsjóðs, sem á að taka við arðgreiðslum frá orkufyrirtækjum ríkisins, hefur verið lagt aftur fram. Ekki hefur verið einhugur um hvort að um sé að ræða góða nýtingu á fjármagninu, sem getur hlaupið á hundruð milljörðum á fáum árum.
Kjarninn 16. október 2019
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir - Þjóðbúningamafían
Kjarninn 16. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Ofurstéttin sem er að eignast Ísland
Kjarninn 16. október 2019
Samningar sagðir vera að nást milli Breta og Evrópusambandsins
Fundað hefur verið stíft í Brussel og einnig í London, síðustu daga. Reynt er til þrautar að ná samningi um forsendur útgöngu Breta úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 16. október 2019
Flokkar Bjarna Benediktssonar og Loga Einarssonar mælast nánast jafn stórir í nýrri könnun Zenter.
Samfylkingin mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkur
Frjálslyndu miðjuflokkarnir þrír í stjórnarandstöðu mælast með meira samanlagt fylgi en ríkisstjórnarflokkarnir þrír í nýrri könnun. Fylgisaukning Miðflokksins, sem mældist í könnun MMR í síðustu viku, er hvergi sjáanleg.
Kjarninn 16. október 2019
AGS segir hættumerkin hrannast upp í heimsbúskapnum
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir að nú séu hagvaxtarhorfur í heimsbúskapnum svipaðar og voru fyrir fjármálakreppuna 2007 til 2009.
Kjarninn 15. október 2019
Rauður dagur á markaði - Arion banki fellur enn í verði
Rauður dagur var í kauphöll Íslands í dag. Öll félögin lækkuðu nema eitt, Origo. Virði þess félags hækkaði um tæplega 2 prósent í dag, í viðskiptum upp á 677 þúsund.
Kjarninn 15. október 2019
Landsvirkjun hækkar raforkuverð um 2,5 prósent
Heildsöluverð á raforku hjá Landsvirkjun mun hækka um 2,5 prósent um næstu áramót.
Kjarninn 15. október 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar