Reiðhjól í reiðuleysi

Danir eru hjólreiðaþjóð, og Dönum sem hjóla fjölgar stöðugt. Á Kaupmannahafnarsvæðinu búa rúmlegar tvær milljónir og talið er að reiðhjólin séu um það bil helmingi fleiri. Þau eru þó ekki öll í vörslu eigendanna.

Hjól í Berlín
Auglýsing

Danir full­yrða iðu­lega að þeir séu mesta hjól­reiða­þjóð í heimi og segja Kaup­manna­höfn höf­uð­borg hjól­reið­anna. Eng­inn dómur skal hér lagður á þessar full­yrð­ingar en víst er að járn­hest­ur­inn, eins og Danir kalla reið­hjólið gjarna er mik­il­vægt sam­göngu­tæki í borg­inni við sund­ið. Um það bil helm­ingur borg­ar­búa hjólar til dag­legra starfa. Hjólin eru af öllum gerð­um, gömul og ný, sum gljá­fægð en önnur hálf­gerðar ryð­hrúgur þar sem ískrar í keðj­unni þegar stigið er. Allir hjóla: kenn­arar og kontóristar, bak­arar og bryggju­verð­ir, frétta­menn og fánastanga­smið­ir, lög­fræð­ingar og lag­anna verð­ir, skradd­arar og skúr­inga­fólk, ráð­herrar og rit­höf­und­ar, hefð­ar­frúr og hunda­temj­arar o.s.frv.

Margir láta sér ekki nægja eitt hjól, eiga kannski eitt „hvers­dags­hjól“ og svo annað sem notað er í lengri hjóla­ferð­ir. Eng­inn veit með vissu hve mörg reið­hjól fyr­ir­finn­ast á ,,stór Kaup­manna­hafn­ar­svæð­inu“ en talið er að þau séu næstum helm­ingi fleiri en íbú­arnir sem eru rúm­lega tvær millj­ón­ir.

Mörgum hjólum stolið

Fyrir skömmu var birt árleg grein­ar­gerð Kaup­manna­hafn­ar­borgar um hjól­reiðar í borg­inni. Þar er að finna tölur um flest það sem við­kemur hjól­reið­um: lengd nýrra hjóla­stíga, heild­ar­lengd slíkra stíga í borg­inni, fjölda þeirra borg­ar­búa sem hjóla, breyt­ingar frá fyrra ári o.s.frv. Sem sé sægur upp­lýs­inga um allt sem við­kemur þessum sam­göngu­máta.

Auglýsing

Danska lög­reglan fær dag­lega rúm­lega tvö hund­ruð til­kynn­ingar um stolin reið­hjól, lang­flest í Kaup­manna­höfn. Lög­reglan telur að hún fái þó ekki til­kynn­ingar um nándar nærri öll hjól sem stolið er og árlega séu að minnsta kosti 100 þús­und hjól tekin ófrjálsri hendi. Þeir sem hafa eign­ast hjól sitt með lög­legum hætti og fengið það skráð, og keypt trygg­ingu, fá hjólið bætt. Dönsku trygg­inga­fé­lögin greiða árlega út jafn­gildi um það bil sex millj­arða íslenskra króna vegna þessa. Mjög fáa reið­hjóla­þjófn­aði tekst að upp­lýsa og dómar vegna slíkra þjófn­aða ein­ungis örfáir á hverju ári.

Hverjir stela reið­hjól­um?

Lög­reglan segir að skipta megi reið­hjóla­þjófum í fjóra flokka. Fyrst eru það þeir sem nappa hjóli til að vera fljót­ari á áfanga­stað og skilja svo hjólið eftir þegar þangað er kom­ið. Þetta er all­nokkur hóp­ur. Svo eru það þeir sem stela hjóli og slá eign sinni á það. Kannski af því að þeirra eigin hjóli hefur verið stolið. Í þriðja flokknum eru þeir sem stela hjól­um, kannski eftir pönt­un­um, og selja svo áfram. Þetta er ekki stór hópur en lög­reglan segir að „velt­an“ hjá þeim sem stundi þessa iðju sé umtals­verð. Í fjórða hópnum eru þeir sem lög­reglan kallar „næt­ur­vinnu­menn“. Gjarna útlend­ingar sem fara um að næt­ur­lagi, á sendi­ferða­bíl, sem þeir fylla af reið­hjólum og bruna svo úr landi og selja góssið utan Dan­merk­ur. Lög­reglan segir að þessum „næt­ur­vinnu­mönn­um“ hafi fjölgað mikið á allra síð­ustu árum og svo virð­ist sem víða í Evr­ópu sé auð­velt að selja stolin reið­hjól.

Þús­undir hjóla í reiðu­leysi

Í áður­nefndri grein­ar­gerð Kaup­manna­hafn­ar­borgar kemur fram að í dag séu að minnsta kosti 32 þús­und reið­hjól sem hafi verið yfir­gef­in, eins og lög­reglan orðar það. Ástandið er verst við lest­ar­stöðv­arn­ar, þar eru þús­undir reið­hjóla sem eng­inn virðsti eiga. Þetta segir starfs­fólk borg­ar­innar baga­legt því mik­ill skortur er á hjóla­stæðum við stöðv­arn­ar, og reyndar eru nán­ast öll hjóla­stæði, á almanna­færi, í borg­inni yfir­full alla daga. Sömu sögu er að segja um reið­hjóla­stæði við fjöl­býl­is­hús og versl­ana­mið­stöðv­ar, allt yfir­fullt.

Starfs­fólk borg­ar­innar fjar­lægir árlega um það bil 15 þús­und reið­hjól sem skilin hafa verið eftir á gang­stéttum og stíg­um, í almenn­ings­görðum og víð­ar. Þetta hrekkur þó ekki til og í grein­ar­gerð borg­ar­innar kemur fram að æski­legt væri að fjölga starfs­fólki sem vinnur við að fjar­lægja reið­hjólin sem eng­inn virð­ist eiga eða kæra sig um. En fylgja þarf ákveðnum reglum í þessum efn­um.

Hjól eru mikið notuð víða í Evrópu. Mynd: Bára Huld Beck

Hvað verður um reið­hjóla­fjall­ið?

Eins og áður sagði er það starfs­fólk borg­ar­innar sem sér um að fjar­lægja hjól sem hafa verið skilin eftir á almanna­færi. Rekstr­ar­fé­lögum fjöl­býl­is­húsa ber að sjá um slíka hluti á sínu svæði. Höf­undur þessa pistils bjó um ára­bil í nýlegu fjöl­býl­is­húsi í Kaup­manna­höfn. Þarna eru um það bil 300 íbúð­ir, í eins konar fer­hyrn­ingi utan um garð. Í garð­inum eru reið­hjóla­stæði. Árlega voru yfir­gefin hjól í tuga­tali fjar­lægð úr garð­in­um, og þannig er það sjálf­sagt enn. Fyrst þarf að setja sér­stakt merki eða borða á hvert ein­asta hjól. Þar er til­tek­inn frest­ur, og jafn­framt til­kynnt að hjól sem verði enn með borð­anum þegar frest­ur­inn er úti verði fjar­lægð. Þegar sá dagur kemur er hjól­unum safnað á einn stað og svo beðið eftir lög­regl­unni, það getur tekið nokkurn tíma, allt upp í mán­uð. Lög­reglan metur svo hvert ein­asta hjól og sé það talið minna en 500 króna virði (9 þús­und íslenskar) fer hjólið í end­ur­vinnslu. Sé um verð­mæt­ara hjól að ræða þarf að geyma það til­tek­inn tíma áður en það endar á upp­boði. Þetta fyr­ir­komu­lag, sem þarna er lýst er almennt fylgt, enda bundið í reglu­gerð­um.

Und­an­farið hefur Kaup­manna­hafn­ar­borg, með aug­lýs­ing­um, hvatt íbú­ana til að koma hjól­um, sem þeir ekki ætli sér að eiga leng­ur, í end­ur­nýt­ingu. Til dæmis til góð­gerða­sam­taka og verk­stæða sem gera við notuð hjól og selja. Þannig öðlist notuð hjól nýtt líf.

Sam­tök danskra hjól­reiða­manna segja núver­andi fyr­ir­komu­lag varð­andi yfir­gefnu hjólin bæði flókið og sein­virkt, brýnt sé að ein­falda reglu­verk­ið. Sífellt sé verið að hvetja borg­ar­ana til að nota hjól­hest­inn en þá þurfi að búa svo um að alls­staðar sé hægt að „leggja“ lög­lega. Í dag skorti mikið á að svo sé í höf­uð­borg­inni.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásta Logadóttir, Lárus S. Guðmundsson og Ólafur Hjálmarsson
Þétting byggðar – Lýðheilsa og lífsgæði
Kjarninn 31. október 2020
Steingrímur J. Sigfússon hættir
Forseti Alþingis mun ekki vera í framboði í næstu þingkosningum. Það verður í fyrsta sinn frá 1978 sem hann verður ekki í framboði til Alþingis.
Kjarninn 31. október 2020
Benedikt Gíslason, bankastjóri Arion banka.
Arion banki búinn að höfða mál gegn Fjármálaeftirlitinu
Fjármálaeftirlit Seðlabankans sektaði Arion banka um tæpar 88 milljónir króna í sumar. Ástæðan var sú að upplýsingar um fyrirhugaðar fjöldauppsagnir í bankanum birtust í fjölmiðlum. Arion banki vill að ákvörðunin verði ógild.
Kjarninn 31. október 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, annar forstjóri Samherja, er stjórnarformaður Síldarvinnslunnar.
Eigið fé Síldarvinnslunnar nú 50 milljarðar króna
Síldarvinnslan hefur verið dugleg við að kaupa upp aflaheimildir síðust ár. Hún er að uppistöðu í eigu Samherja og fjölskyldufyrirtækis annars forstjóra Samherja. Saman halda útgerðir sem tengjast forstjórum Samherja á um 20 prósent af öllum kvóta.
Kjarninn 31. október 2020
Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra lét Katrínu Jakobsdóttir forsætisráðherra vita af málinu eftir að ráðuneyti hans fékk ábendingu um það.
Kristján Þór upplýsti Katrínu um samskipti skrifstofustjóra við Stjórnartíðindi
Sjávarútvegsráðherra upplýsti forsætisráðherra um það í júlímánuði síðastliðnum að í júlí í fyrra hefði þáverandi skrifstofustjóri ráðuneytis hans átt samskipti við Stjórnartíðindi og látið fresta birtingu nýrra laga um laxeldi, sem kom fyrirtækjunum vel.
Kjarninn 31. október 2020
Jeff Bezos forstjóri Amazon
Metfjórðungur hjá Amazon
Tekjur Amazon á síðustu þremur mánuðum voru rúmlega fjórum sinnum meiri en landsframleiðsla Íslands í fyrra.
Kjarninn 30. október 2020
Guðni Bergsson er formaður KSÍ.
Íslandsmótið í knattspyrnu flautað af – efstu liðin krýnd Íslandsmeistarar
Valur er Íslandsmeistari í knattspyrnu karla og Breiðablik Íslandsmeistari kvenna.
Kjarninn 30. október 2020
Þríeykið og aðrir sérfróðir viðbragðsaðilar njóta yfirburðatrausts hjá Íslendingum – en á bilinu 94-96 prósenst segjast treysta því að fá áreiðanlegar upplýsingar um veirufjárann þaðan.
Íslendingar treysta sérfróðum yfirvöldum og fjölmiðlum vel í tengslum við COVID-19
Vinnuhópur þjóðaröryggisráðs um upplýsingaóreiðu í tengslum við COVID-19 hefur skilað af sér skýrslu. Þar kemur m.a. fram að traust til þríeykisins og annarra sérfróðra yfirvalda er afgerandi og traust til innlendra fjölmiðla sömuleiðis mjög mikið.
Kjarninn 30. október 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar