Bankar ekki líklegir til gefa hagkerfinu viðspyrnu

Þrátt fyrir vaxtalækkanir hjá Seðlabanka Íslands að undanförnu þá er ólíklegt er að kjör í bönkum batni verulega á útlánum. Þungur rekstur og óhagkvæmni er helsta fyrirstaðan.

Bankarnir
Auglýsing

Ekki er lík­legt að mikið betri tíð sé í vændum hjá heim­ilum og fyr­ir­tækjum í land­inu, þegar kemur að vaxta­kjörum, þrátt fyrir að stýri­vextir Seðla­banka Íslands hafi lækkað hratt und­an­farin miss­er­in.

Ástæðan er þungur rekstur bank­anna og óhag­kvæmni í rekstri. Þrátt fyrir að bank­arnir hafi hag­rætt í rekstri und­an­farin ár, meðal ann­ars með fækkun starfs­fólks, þá virð­ist enn nokkuð í að bank­arnir verði með rekstr­ar­af­komu sem telst vera ásætt­an­leg í alþjóð­legum sam­an­burð­i. 

Stífar eig­in­fjár­kröfur Fjár­mála­eft­ir­lits­ins (FME) eru meðal þátta sem hafa sett þrýst­ing á bank­anna um að hag­ræða enn frekar í rekstri og skerpa á áherslum sín­um. Lík­legt er að sú þróun haldi áfram.

Auglýsing

Nýlegar úttektir FME á þeim bönkum sem metnir eru kerf­is­lægt mik­il­vægir fyrir Ísland, Arion banka, Íslands­banka og Lands­bank­an­um, gefa til kynna að ekki sé verið að slaka neitt á eig­in­fjár­kröfum eða öðru reglu­verki sem á að tryggja öryggi kerf­is­ins, þvert á mót­i. 

Við­mæl­endur Kjarn­ans, sem starfa á fjár­mála­mark­aði, ótt­ast að framundan geti verið tíma­bil þar sem erf­ið­lega gengur að koma hjólum atvinnu­lífs­ins af stað, þrátt fyrir vilja og tæki­færi. Ástæðan sé meðal ann­ars þungt og óhag­kvæmt banka­kerfi lands­ins.

Vextir lækka en hvað svo?

Meg­in­vextir eru nú 3,25 pró­sent en verð­bólga mælist 3 pró­sent. Í máli Ásgeirs Jóns­son, seðla­banka­stjóra, í gær, þegar til­kynnt var um lækkun vaxta um 0,25 pró­sent­ur, kom fram að Seðla­bank­inn og stjórn­völd væru nú að róa í sömu átt, og það ætti að hjálpa til við að koma hjólum atvinnu­lífs­ins af stað. 



Grunn­kostn­aður hár og arð­semi lág

Kostn­að­ar­hlut­fall, þ.e. hlut­fall rekstr­ar­kostn­aðar af rekstr­ar­tekj­um, hefur verið nokkuð hátt hjá bönk­un­um. 

Mark­miðið hjá Arion banka, Íslands­banka og Lands­bank­anum - en ríkið á þá tvo síð­ar­nefndu - er að vera með kostn­að­ar­hlut­fallið á bil­inu 45 til 55 pró­sent, en reyndin hefur verið önnur hjá Arion banka og Íslands­banka sér­stak­lega. Í verstu upp­gjörum hefur hlut­fallið verið yfir 70 pró­sent hjá Arion banka og yfir 60 pró­sent hjá Íslands­banka. 

Lands­bank­inn hefur verið með lægri kostn­að­ar­hlut­fall og einnig meiri arð­semi eig­in­fjár. Hann er stærsti banki lands­ins, en eigið fé hans var um 240 millj­arðar króna um mitt þetta ár. Til sam­an­burðar var eigið fé Arion banka 195 millj­arðar og eigið fé Íslands­banka 176 millj­arð­ar. 

Arð­semi eigin fjár bank­anna hefur verið á bil­inu 2 til 12 pró­sent, sé horft yfir síð­ustu mán­uði og ár. Hjá Arion banka hefur þetta hlut­fall verið lægst, hjá Íslands­banka næst lægst - á bil­inu 5 til 8 pró­sent - og síðan hefur það verið hæst hjá Lands­bank­an­um, en á öðrum árs­fjórð­ungi var það 9,9 pró­sent. 

Til sam­an­burðar þá hefur Arion banki nú sett sér mark­mið um að reka bank­ann með 50 pró­sent kostn­að­ar­hlut­falli og 10 pró­sent arð­semi eigin fjár, og voru fjölda­upp­sagnir upp á sam­tals 112 starfs­menn - sé dótt­ur­fé­lagið Valitor tekið með reikn­ing­inn - hluti af þeirri stefnu bank­ans.

Allt önnur staða er nú í hag­kerf­inu heldur en síð­ustu ár, þegar fjár­fest­ing var mikil og hag­vöxtur á bil­inu 3 til 6 pró­sent á ári. Um þessa stöðu var meðal ann­ars fjallað í ítar­legri frétta­skýr­ingu á vef Kjarn­ans á föstu­dag­inn fyrir viku.

Spár gera ráð fyrir stöðnun á þessu ári, eða á bil­inu -0,2 pró­sent til 0,4 pró­sent hag­vexti. Á meðan svo er þá er ólík­legt að útlána­tæki­færum fjölgi mik­ið, enda útlána­þróun hefur í sögu­legu til­liti verið veru­lega tengd þróun lands­fram­leiðsl­unn­ar, eins og gefur að skilja.

Ríkar kröfur um eigið fé hjá bönk­un­um, og einnig krafa um góða lausa­fjár­stöðu, gerir það að verkum að bank­arnir eiga erfitt verið að skila vaxta­lækk­unum til við­skipta­vina sinna. Til þess að svo verði, þurfa bank­arnir að öllum lík­indum að hag­ræða mun meira en þeir hafa nú þegar gert, enda má hag­kerfið ekki við því að vera með óskil­virkt eða óhag­kvæmt banka­kerf­i. 

Allt annar veru­leiki

Líf­eyr­is­sjóðir lands­ins eru hins vegar ekki í sömu stöðu og geta boðið mun betri vaxta­kjör en bank­arn­ir, enda ekki með sömu yfir­bygg­ingu og reglu­verk til hlið­sjón­ar, þó sumir þeirra séu farnir að setja bremsur á útlán sín til fast­eigna­kaupa, eins og greint var frá á vef Kjarn­ans í morgun

Lægstu vextir líf­eyr­is­sjóða eru í boði hjá Almenna líf­eyr­is­sjóðnum en hann býður nú sjóð­fé­lögum sínum að taka verð­tryggð fast­eigna­lán á 1,64 pró­sent breyti­legum vöxt­um. Vextir sem bank­arnir bjóða hafa á sama tíma verið á bil­inu 3,4 til 4 pró­sent. 

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Gunnlaugur K. Jónsson er formaður rekstrarstjórnar Heilsustofnunarinnar í Hveragerði.
Sjúkratryggingar Íslands í úttekt á starfsemi Heilsustofnunar í Hveragerði
Heilsustofnunin í Hveragerði fékk 875,5 milljónir króna úr ríkissjóði á síðasta ári. Samkvæmt ársreikningi hennar hækkuðu stjórnarlaun um 43,3 prósent á árinu 2018. Sjúkrastofnun Íslands hefur hafið úttekt á starfseminni.
Kjarninn 24. janúar 2020
Átta milljarða niðurfærsla á eignum Arion banka þurrkar upp hagnaðinn
Arion banki niðurfærir eignir, sem hefur mikil áhrif á rekstrarniðurstöðu ársins í fyrra.
Kjarninn 24. janúar 2020
Útilokar ekki að Þorsteinn Már snúi aftur sem forstjóri Samherja
Samherji einbeitir sér nú að því kanna ásakanir um mútugreiðslur í Namibíu en fyrirtækið telur sig hafa útilokað að ásakanir um peningaþvætti eigi við rök að styðjast. Enn er þó verið að rannsaka þær ásakanir.
Kjarninn 23. janúar 2020
Guðlaugur Þór Þórðarson og Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Spyr hver afstaða íslenskra stjórnvalda sé til aftaka án dóms og laga
Þingmaður VG hefur lagt fram fyrirspurn á Alþingi til utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra þar sem hún spyr hver afstaða íslenskra stjórnvalda sé til þess þegar ríki beiti aftökum án dóms og laga. Hún telur svör ráðherra hafa verið óskýr hingað til.
Kjarninn 23. janúar 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Braskað í brimi
Kjarninn 23. janúar 2020
Kolbrún Baldursdóttir
Vill að Líf víki sem stjórnarmaður borgarinnar í Sorpu
Borgarfulltrúi Flokks fólksins hefur lagt fram tillögu þess efnis að Líf Magneudóttir, stjórnarmaður Reykjavíkurborgar í Sorpu og borgarfulltrúi VG, víki úr stjórninni og í reynd að öll stjórnin segi af sér.
Kjarninn 23. janúar 2020
Maður heldur á hagléli á stærð við golfbolta fyrir framan þinghúsið í Canberra þann 20. janúar.
Ein vika í Ástralíu: Eldar, flóð, sandbyljir og haglél
Ástralía hefur fengið að finna fyrir dekkri tónum litrófs náttúruaflanna á aðeins einni viku. Frumbyggjar landsins segja að fyrirbyggjandi aðgerðir, sem forfeður þeirra stunduðu, hefðu getað bjargað miklu.
Kjarninn 23. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Dómsmálaráðherra skipar hæfnisnefnd vegna stöðu ríkislögreglustjóra
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir hefur skipað hæfnisnefndir vegna stöðu ríkislögreglustjóra, lögreglustjórans á Austurlandi og sýslumannsins í Vestmannaeyjum.
Kjarninn 23. janúar 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar