Grænlenski olíudraumurinn lifir enn

Þrátt fyrir mikla leit að olíu og margar tilraunaboranir sem hafa engan árangur borið hyggst grænlenska landsstjórnin ekki leggja árar í bát. Landsstjórnin kynnir þessa dagana nýja olíuáætlun.

olilgreenland.jpeg
Auglýsing

Fræg er sagan af bónd­anum í Texas sem skömmu fyrir alda­mótin 1900 bor­aði eftir vatni á land­ar­eign sinni. Von­brigði hans urðu mikil þegar uppúr hverri bor­hol­unni á eftir ann­ari spýtt­ist, ekki vatn heldur olía. „Ég leita að vatni en hvað fæ ég, olíu. Mig vantar vatn en ekki olíu.“ Á sögu­safn­inu í Austin í Texas er ítar­lega fjallað um upp­haf olíu­vinnslu í Banda­ríkj­unum og þar er sýnd heim­ilda­mynd um áður­nefndan bónda sem er sagður vera sá fyrsti til að  upp­götva olí­una á þessum slóð­um. Við lít­inn eigin fögnuð eins og ummælin sýna. 

Þetta var í upp­hafi olíu­aldar og fæsta grun­aði hve stórt og mik­il­vægt hlut­verk olían ætti eftir að leika í efna­hags­lífi þjóða heims. Sú saga verður ekki rakin nánar hér en eins og flestir vita hefur olíu­vinnsla skapað mörgum þjóðum mik­inn auð. Nær­tæk­asta dæmið er Nor­egur sem safnað hefur í mjög digran sjóð, olíu­sjóð­inn svo­nefnda. Olían hefur líka margoft orðið til­efni átaka þar sem barist hefur verið um yfir­ráð þess­arar miklu auð­lind­ar. 

Ekki ótak­mörkuð auð­lind

Langt fram eftir síð­ustu öld leiddu fæstir hug­ann að því að olí­an, sem pumpað var úr iðrum jarð­ar, væri kannski ekki ótak­mörk­uð. Því meira sem fannst af „svarta gull­inu“ og því hraðar sem olíu­dæl­urnar sner­ust því betra. Meira magn þýddi lægra verð, það var gott fyrir kaup­end­urna. Lægra verð var ekki að sama skapi gott fyrir selj­end­ur, olíu­ríkin svo­nefndu. Þrátt fyrir vilja sumra þeirra til að tak­marka olíu­vinnsl­una hafa inn­byrðis átök og deil­ur, ásamt marg­hátt­uðum hags­mun­um, orðið til þess að sam­staða hefur sjaldn­ast náðst. Margar þjóð­ir, sem ekki ráða yfir olíu­lind­um, eiga mikið undir olíu­verð­inu.

Auglýsing

Á síð­ari hluta síð­ustu aldar fóru af og til að ber­ast fréttir um að kannski væri olían í iðrum jarðar ekki óþrjót­andi. Lítið breytt­ist en smám saman fór röddum af þessu tagi fjölg­and­i. 

Sól, vind­ur, haf­straumar, fall­vötn og kjarn­orka  

Á þess­ari öld hefur umræðan um „nýja orku­gjafa“ sem leyst gætu olí­una af hólmi orðið æ fyr­ir­ferð­ar­meiri. Því veldur einkum tvennt: álit vís­inda­manna þess efnis að olían sé ekki óþrjót­andi og á allra síð­ustu árum hlýnun jarð­ar­inn­ar. Hér verður ekki rakin sú mikla umræða en æ fleiri beina nú sjónum sínum að öðrum orku­gjöfum en olí­unni. Bíla­fram­leið­endur kepp­ast hver við annan um að fram­leiða bíla sem nýta raf­magn sem orku­gjafa, sól­ar­orka er í mörgum löndum orðin mik­il­vægur þáttur í raf­orku­fram­leiðslu, vind­myllum fjölgar eins og gorkúlum og svo fram­veg­is. Allt til höf­uðs olí­unni, eins og þekktur þjóð­höfð­ingi komst að orð­i. 

Græn­lenska lands­stjórnin trúir á fram­tíð olí­unnar

Þrátt fyrir að aðrir orku­gjafar en olían sæki sífellt  á bendir allt til þess að olían verði um langa fram­tíð mik­il­vægur orku­gjafi. 

Græn­lend­ingar eru meðal þeirra þjóða sem lengi hefur átt sér olíu­draum. Árið 1969 var fyrst leitað að olíu á græn­lensku land­svæði en þrátt fyrir vís­bend­ingar um að víða í land­inu gæti olíu verið að finna hefur til þessa ekk­ert komið út úr slíkri leit. Smám saman dró svo úr olíu­leit­inni. Ástæð­urnar voru auk­inn áhugi á öðrum orku­gjöfum eins og áður var nefnt og margir sér­fræð­ingar telja olíu­vinnslu á þessum slóðum erf­iða, þó svo að olía fynd­ist. 

Árið 2010 fengu Græn­lend­ingar aukin umráð yfir auð­lindum sín­um, „rå­stof­om­rådet“. Síðan þá hafa græn­lenskir stjórn­mála­menn lagt mikla áherslu á olíu­leit­ina og boðið stórum alþjóð­legum olíu­vinnslu­fyr­ir­tækjum að leita eftir olíu. Áhug­inn hefur þó farið dvín­andi en græn­lenska land­stjórnin hefur ekki lagt árar í bát. Nýverið sam­þykkti lands­stjórnin nýja olíu- og gasá­ætl­un, henni er ætlað að auka áhuga stórra olíu­vinnslu­fyr­ir­tækja á olíu­leit og vinnslu. Í stuttu máli gengur áætl­unin út á að fyr­ir­tæki sem taka að sér olíu­leit fái sér­staka skattafslætti og jafn­framt úthlutað vinnslu­svæð­u­m. 

For­maður græn­lensku lands­stjórn­ar­inn­ar, Kim Kiel­sen, hefur und­an­farið farið víða um lönd og kynnt hug­myndir Græn­lend­inga. Í lið­inni viku hitti hann for­stjóra nokk­urra stórra olíu­vinnslu­fyr­ir­tækja í Lund­ún­um. Þangað kom hann beint frá Hou­ston í Texas þar sem hann hélt erindi og kynnti hug­myndir Græn­lend­inga á ráð­stefnu um fram­tíð og horfur í olíu­vinnslu. 

Olíu dælt upp úr jörðu í Texas.

Ekki allir jafn hrifnir  

Hug­myndir Græn­lend­inga vekja ekki alls­staðar hrifn­ingu. For­maður Græn­frið­unga á Norð­ur­slóðum (Green­peace Nor­den) kveðst undr­andi á þessum hug­myndum Græn­lend­inga og hvetur þá til að leita ann­arra leiða til að styrkja efna­hag sinn. „Að mínu mati er Græn­land óheppi­leg­asti staður jarð­ar­innar til olíu­vinnslu, ekki síst út frá umhverf­is­sjón­ar­mið­u­m.“ Nokkrir danskir þing­menn hafa lýst svip­uðum við­horfum en leggja áherslu á að það sé Græn­lend­inga að ákveða.

Alls eru svæðin sem um er að ræða, og græn­lenska þingið og lands­stjórnin hefur sam­þykkt, fimm tals­ins. Opnað verður fyrir umsóknir um leit og vinnslu á fyrsta svæð­inu í þessum mán­uði. Þar er um að ræða Nuussuaq skag­ann við Disko flóa. Síðar á þessu ári verður opnað fyrir umsóknir á tveimur svæðum við vest­ur­strönd Græn­lands, á næsta ári eitt svæði á Norð-austur Græn­landi og á fimmta svæð­inu, mið­aust­ur- Græn­landi, í jan­úar 2022.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Dánaraðstoð: Óttinn við misnotkun er ástæðulaus
Kjarninn 4. desember 2021
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, ásamt Agnesi M. Sigurðardóttur, biskup Íslands.
Sóknargjöld lækka um 215 milljónir króna milli ára
Milljarðar króna renna úr ríkissjóði til trúfélaga á hverju ári. Langmest fer til þjóðkirkjunnar og í fyrra var ákveðið að hækka tímabundið einn tekjustofn trúfélaga um 280 milljónir króna. Nú hefur sú tímabundna hækkun verið felld niður.
Kjarninn 4. desember 2021
Íbúðafjárfesting hefur dregist saman á árinu, á sama tíma og verð hefur hækkað og auglýstum íbúðum á sölu hefur fækkað.
Mikill samdráttur í íbúðafjárfestingu í ár
Fjárfestingar í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis hefur dregist saman á síðustu mánuðum, samhliða mikilli verðhækkun og fækkun íbúða á sölu. Samkvæmt Hagstofu er búist við að íbúðafjárfesting verði rúmlega 8 prósentum minni í ár heldur en í fyrra.
Kjarninn 4. desember 2021
„Ég fór með ekkert á milli handanna nema lífið og dóttur mína“
Þolandi heimilisofbeldis – umkomulaus í ókunnugu landi og á flótta – bíður þess að íslensk stjórnvöld sendi hana og unga dóttur hennar úr landi. Hún flúði til Íslands fyrr á þessu ári og hefur dóttir hennar náð að blómstra eftir komuna hingað til lands.
Kjarninn 4. desember 2021
Kynferðisleg áreitni og ofbeldi í álverunum og verklag þeirra
Alls hafa 27 tilkynningar borist álfyrirtækjunum þremur, Fjarðaáli, Norðuráli og Rio Tinto á síðustu fjórum árum. Kjarninn kannaði þá verkferla sem málin fara í innan fyrirtækjanna.
Kjarninn 4. desember 2021
Inga Sæland er hæstánægð með nýja vinnuaðstöðu Flokks fólksins og ljóst er á henni að það skemmir ekki fyrir að Miðflokkurinn neyðist til að kveðja vinnuaðstöðuna vegna mjög dvínandi þingstyrks.
Inga Sæland tekur yfir skrifstofur Miðflokksins og kallar það „karma“
„Hvað er karma, ef það er ekki þetta?“ segir Inga Sæland um flutninga þingflokks Flokks fólksins yfir í skrifstofuhúsnæði Alþingis þar sem níu manna þingflokkur Miðflokksins, sem í dag er einungis tveggja manna, var áður til húsa.
Kjarninn 3. desember 2021
Pawel Bartoszek
Samráðið er raunverulegt
Kjarninn 3. desember 2021
Ásmundur Einar Daðason mun taka við málinu gegn Hafdísi Helgu Ólafsdóttur af Lilju Alfreðsdóttur. Hér eru þau saman á kosningavöku Framsóknarflokksins í september.
Ásmundur Einar tekur við málarekstri Lilju gegn Hafdísi
Nýr mennta- og barnamálaráðherra Framsóknarflokksins hefur fengið í fangið mál sem varðar brot forvera hans í embætti og samflokkskonu gegn jafnréttislögum. Það bíður hans að taka ákvörðun um hvort málarekstri fyrir Landsrétti skuli haldið til streitu.
Kjarninn 3. desember 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar