Grænlenski olíudraumurinn lifir enn

Þrátt fyrir mikla leit að olíu og margar tilraunaboranir sem hafa engan árangur borið hyggst grænlenska landsstjórnin ekki leggja árar í bát. Landsstjórnin kynnir þessa dagana nýja olíuáætlun.

olilgreenland.jpeg
Auglýsing

Fræg er sagan af bónd­anum í Texas sem skömmu fyrir alda­mótin 1900 bor­aði eftir vatni á land­ar­eign sinni. Von­brigði hans urðu mikil þegar uppúr hverri bor­hol­unni á eftir ann­ari spýtt­ist, ekki vatn heldur olía. „Ég leita að vatni en hvað fæ ég, olíu. Mig vantar vatn en ekki olíu.“ Á sögu­safn­inu í Austin í Texas er ítar­lega fjallað um upp­haf olíu­vinnslu í Banda­ríkj­unum og þar er sýnd heim­ilda­mynd um áður­nefndan bónda sem er sagður vera sá fyrsti til að  upp­götva olí­una á þessum slóð­um. Við lít­inn eigin fögnuð eins og ummælin sýna. 

Þetta var í upp­hafi olíu­aldar og fæsta grun­aði hve stórt og mik­il­vægt hlut­verk olían ætti eftir að leika í efna­hags­lífi þjóða heims. Sú saga verður ekki rakin nánar hér en eins og flestir vita hefur olíu­vinnsla skapað mörgum þjóðum mik­inn auð. Nær­tæk­asta dæmið er Nor­egur sem safnað hefur í mjög digran sjóð, olíu­sjóð­inn svo­nefnda. Olían hefur líka margoft orðið til­efni átaka þar sem barist hefur verið um yfir­ráð þess­arar miklu auð­lind­ar. 

Ekki ótak­mörkuð auð­lind

Langt fram eftir síð­ustu öld leiddu fæstir hug­ann að því að olí­an, sem pumpað var úr iðrum jarð­ar, væri kannski ekki ótak­mörk­uð. Því meira sem fannst af „svarta gull­inu“ og því hraðar sem olíu­dæl­urnar sner­ust því betra. Meira magn þýddi lægra verð, það var gott fyrir kaup­end­urna. Lægra verð var ekki að sama skapi gott fyrir selj­end­ur, olíu­ríkin svo­nefndu. Þrátt fyrir vilja sumra þeirra til að tak­marka olíu­vinnsl­una hafa inn­byrðis átök og deil­ur, ásamt marg­hátt­uðum hags­mun­um, orðið til þess að sam­staða hefur sjaldn­ast náðst. Margar þjóð­ir, sem ekki ráða yfir olíu­lind­um, eiga mikið undir olíu­verð­inu.

Auglýsing

Á síð­ari hluta síð­ustu aldar fóru af og til að ber­ast fréttir um að kannski væri olían í iðrum jarðar ekki óþrjót­andi. Lítið breytt­ist en smám saman fór röddum af þessu tagi fjölg­and­i. 

Sól, vind­ur, haf­straumar, fall­vötn og kjarn­orka  

Á þess­ari öld hefur umræðan um „nýja orku­gjafa“ sem leyst gætu olí­una af hólmi orðið æ fyr­ir­ferð­ar­meiri. Því veldur einkum tvennt: álit vís­inda­manna þess efnis að olían sé ekki óþrjót­andi og á allra síð­ustu árum hlýnun jarð­ar­inn­ar. Hér verður ekki rakin sú mikla umræða en æ fleiri beina nú sjónum sínum að öðrum orku­gjöfum en olí­unni. Bíla­fram­leið­endur kepp­ast hver við annan um að fram­leiða bíla sem nýta raf­magn sem orku­gjafa, sól­ar­orka er í mörgum löndum orðin mik­il­vægur þáttur í raf­orku­fram­leiðslu, vind­myllum fjölgar eins og gorkúlum og svo fram­veg­is. Allt til höf­uðs olí­unni, eins og þekktur þjóð­höfð­ingi komst að orð­i. 

Græn­lenska lands­stjórnin trúir á fram­tíð olí­unnar

Þrátt fyrir að aðrir orku­gjafar en olían sæki sífellt  á bendir allt til þess að olían verði um langa fram­tíð mik­il­vægur orku­gjafi. 

Græn­lend­ingar eru meðal þeirra þjóða sem lengi hefur átt sér olíu­draum. Árið 1969 var fyrst leitað að olíu á græn­lensku land­svæði en þrátt fyrir vís­bend­ingar um að víða í land­inu gæti olíu verið að finna hefur til þessa ekk­ert komið út úr slíkri leit. Smám saman dró svo úr olíu­leit­inni. Ástæð­urnar voru auk­inn áhugi á öðrum orku­gjöfum eins og áður var nefnt og margir sér­fræð­ingar telja olíu­vinnslu á þessum slóðum erf­iða, þó svo að olía fynd­ist. 

Árið 2010 fengu Græn­lend­ingar aukin umráð yfir auð­lindum sín­um, „rå­stof­om­rådet“. Síðan þá hafa græn­lenskir stjórn­mála­menn lagt mikla áherslu á olíu­leit­ina og boðið stórum alþjóð­legum olíu­vinnslu­fyr­ir­tækjum að leita eftir olíu. Áhug­inn hefur þó farið dvín­andi en græn­lenska land­stjórnin hefur ekki lagt árar í bát. Nýverið sam­þykkti lands­stjórnin nýja olíu- og gasá­ætl­un, henni er ætlað að auka áhuga stórra olíu­vinnslu­fyr­ir­tækja á olíu­leit og vinnslu. Í stuttu máli gengur áætl­unin út á að fyr­ir­tæki sem taka að sér olíu­leit fái sér­staka skattafslætti og jafn­framt úthlutað vinnslu­svæð­u­m. 

For­maður græn­lensku lands­stjórn­ar­inn­ar, Kim Kiel­sen, hefur und­an­farið farið víða um lönd og kynnt hug­myndir Græn­lend­inga. Í lið­inni viku hitti hann for­stjóra nokk­urra stórra olíu­vinnslu­fyr­ir­tækja í Lund­ún­um. Þangað kom hann beint frá Hou­ston í Texas þar sem hann hélt erindi og kynnti hug­myndir Græn­lend­inga á ráð­stefnu um fram­tíð og horfur í olíu­vinnslu. 

Olíu dælt upp úr jörðu í Texas.

Ekki allir jafn hrifnir  

Hug­myndir Græn­lend­inga vekja ekki alls­staðar hrifn­ingu. For­maður Græn­frið­unga á Norð­ur­slóðum (Green­peace Nor­den) kveðst undr­andi á þessum hug­myndum Græn­lend­inga og hvetur þá til að leita ann­arra leiða til að styrkja efna­hag sinn. „Að mínu mati er Græn­land óheppi­leg­asti staður jarð­ar­innar til olíu­vinnslu, ekki síst út frá umhverf­is­sjón­ar­mið­u­m.“ Nokkrir danskir þing­menn hafa lýst svip­uðum við­horfum en leggja áherslu á að það sé Græn­lend­inga að ákveða.

Alls eru svæðin sem um er að ræða, og græn­lenska þingið og lands­stjórnin hefur sam­þykkt, fimm tals­ins. Opnað verður fyrir umsóknir um leit og vinnslu á fyrsta svæð­inu í þessum mán­uði. Þar er um að ræða Nuussuaq skag­ann við Disko flóa. Síðar á þessu ári verður opnað fyrir umsóknir á tveimur svæðum við vest­ur­strönd Græn­lands, á næsta ári eitt svæði á Norð-austur Græn­landi og á fimmta svæð­inu, mið­aust­ur- Græn­landi, í jan­úar 2022.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kolafarmi frá Suður-Afríku skipað upp í pólskri höfn í sumar.
Pólverjum er vandi á höndum
Stærsti framleiðandi kola í Evrópu utan Rússlands er í vanda staddur eftir að hafa bannað innflutning á rússneskum kolum vegna innrásarinnar í Úkraínu.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Kristján Loftsson forstjóri Hvals hf. virðir hér fyrir sér dauðan hval í Hvalfirði í júlímánuði.
Lögregla væntir þess að Hvalur hf. skili dróna svissneska ríkisútvarpsins í dag
Teymi frá svissneska ríkisfjölmiðlafyrirtækinu SRG SSR flaug dróna yfir hvalstöð Hvals hf. fyrr í vikunni. Starfsmenn Hvals hf. hirtu af þeim drónann og lögreglan á Akranesi hefur krafið fyrirtækið um að skila dróna Svisslendinganna.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Hildur varði 9,3 milljónum í prófkjörsslaginn og átti eina og hálfa milljón afgangs
Hildur Björnsdóttir oddviti Sjálfstæðisflokksins átti 1,5 milljónir eftir í kosningasjóði sínum þegar prófkjör Sjálfstæðisflokksins í borginni var um garð gengið. Það fé ætlar hún að færa félagi sem hún sjálf stjórnar, en það heitir Frelsisborgin.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Skúli Mogensen hefur byggt upp mikla ferðaþjónustu í Hvammsvík i Hvalfirði.
Áformin einkennist af „einhvers konar firringu“
Zephyr Iceland, sem áformar vindorkuver í Hvalfirði, „forðast að snerta á kjarna málsins“ í matsáætlun á framkvæmdinni. Kjarninn er sá að mati Skúla Mogensen, eiganda sjóbaðanna í Hvammsvík, að áformin einkennast af „einhvers konar firringu“.
Kjarninn 12. ágúst 2022
Vatnsyfirborð Rínarfljóts hefur lækkað stöðugt síðustu vikur.
Hættuástand að skapast í Rínarfljóti – Munu skipin geta siglt?
Vatnsyfirborð Rínarfljóts gæti á næstu dögum orðið hættulega lágt að mati þýskra yfirvalda. Sífellt erfiðara er að flytja vörur um ána, m.a. kol og bensín. Gríðarmiklir þurrkar hafa geisað víða í Evrópu með margvíslegum afleiðingum.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Langreyður dregin á land í Hvalfirði með sprengiskutulinn enn í sér.
Fiskistofa mun taka upp veiðiaðferðir Hvals hf.
Ný reglugerð um verulega hert eftirlit með hvalveiðum hefur verið sett og tekur gildi þegar í stað. Veiðieftirlitsmenn munu héðan í frá verða um borð í veiðiferðum Hvals hf.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Eldgosið í Meradölum er mikið sjónarspil, en nú bannað börnum yngri en 12 ára.
Umboðsmaður Alþingis vill fá skýringar frá lögreglustjóra á barnabanninu við eldgosið
Umboðsmaður Alþingis hefur sent bréf á lögreglustjórann á Suðurnesjum með ósk um útskýringar á umdeildu banni við umferð barna yngri en 12 ára upp að gosstöðvunum í Meradölum. Lögreglustjóri hefur sagt ákvörðunina reista á ákvæðum almannavarnarlaga.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Ekki allur munurinn á að kaupa af bankanum eða byggja jafn dýrt hinu megin við götuna
Fjármála- og efnahagsráðherra segir að þegar upp sé staðið þá haldi hann að nýjar höfuðstöðvar Landsbankans, á dýrasta stað í borginni, muni vel geta staðið undir sér. Hann sjái þó ekki neina rökbundna nauðsyn á því að höfuðstöðvar bankans rísi þar.
Kjarninn 11. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar