Loksins hillir undir göngin

Eftir áralangar umræður og þrætur, að ógleymdum óteljandi kærumálum, hillir loks undir að göng undir Femern sundið milli Danmerkur og Þýskalands verði að veruleika. Framkvæmdir hefjast í ársbyrjun 2021.

Vonast er til þess að um 6.000 störf skapist við byggingu  Femern-ganganna.
Vonast er til þess að um 6.000 störf skapist við byggingu Femern-ganganna.
Auglýsing

Sagt er að Friðrik VII Danakonungur hafi brosað í kampinn þegar byggingameistari hans, hinn 37 ára gamli verkfræðingur G.V.A. Krühnke sýndi honum stóran uppdrátt sem hann hafði gert. Uppdrátturinn sýndi hugmyndir byggingameistarans um lagningu járnbrautar frá Kaupmannahöfn til Hamborgar um Femern sund. 

Þetta var árið 1863. Hugmynd Krühnke var að á landi yrði járnbrautin í eins beinni línu og mögulegt væri en yfir Femern sundið yrði lagður eins konar flóðgarður, eða brú, sem lestin færi um. Kóngi þótti hugmyndin athyglisverð og hvatti Krühnke til að útfæra hugmyndina betur. Þremur árum síðar fékk Krühnke samþykki og fjárveitingu til að leggja járnbraut og gera ferjuhöfn við Rødby á Lálandi.

Auglýsing

Svo liðu árin

Ýmsar ástæður urðu til þess að ekki varð meira úr áformum Krühnken fyrr en uppúr 1920. Þá urðu stjórnendur þýsku og dönsku ríkisjárnbrautanna sammála um að taka málið upp að nýju og í áætlunum sem þá urðu til var gert ráð fyrir einhverskonar brú yfir Femern sundið. 

Ekkert varð þó úr þessum fyrirætlunum og það var ekki fyrr en árið 1955 að samningur um fastar ferðir lestaferja yfir sundið hófust. Brúarhugmyndin hafði verið lögð á hilluna. Fastar ferðir yfir Femernsund, með járnbrautatengingum beggja vegna hófust árið 1963. Þá voru nákvæmlega 100 síðan Krühnke lagði teikningar sínar á borðið hjá Friðriki VII.

Brúarhugmyndin endurvakin

Árið 1985 var á ný farið að tala um að tengja saman Þýskaland og Danmörku um Femern sund. Þótt mikið væri talað, og reiknað, gerðist fátt og engar ákvarðanir teknar. Það var ekki fyrr en árið 2008 sem ráðherrar samgöngumála í báðum löndum skrifuðu undir samkomulag um gerð tengingar yfir sundið. Þegar þjóðþing beggja landa höfðu staðfest samkomulagið var komið að því að reikna og teikna.


Árið 2011 skiluðu tvö ráðgjafarfyrirtæki skýrslum sínum varðandi verkið. Bæði fyrirtækin mæltu með að æskilegra væri að leggja göng í stað brúar eins og rætt hafði verið um fram að því. Helstu rökin voru að göng yrðu óháð veðri en á þessum slóðum er vindasamt og því fyrirséð að brú yrði lokuð margsinnis á ári hverju.

Tækninni við lagningu ganga í sjó hefur fleygt mjög fram, slík göng eru í dag einskonar risarör, fyrirfram steyptar einingar sem tengdar eru saman og liggja á botninum. Kostnaðurinn langtum minni en að bora. Hver eining, eða rörbútur í Femerngögnunum myndi vega 73.500 tonn, yrði um það bil 200 metra langur, 40 metra breiður og 9 metra hár. Göngin því samtals um 18 kílómetra löng, með landfyllingum beggja vegna. Tvær akreinar í hvora átt fyrir bíla og tvöfaldir lestateinar. Mat ráðgjafarfyrirtækjanna var að framkvæmdirnar tækju átta ár.

Mörg ljón í veginum og kæruflóð

Ráðgjafarfyrirtækin fyrrnefndu töldu að göngin gætu orðið tilbúin  árið 2020. Sú dagsetning var miðuð við að strax árið 2011 yrði hafist handa. Öllum var hinsvegar ljóst að þetta gengi ekki eftir. Verkið yrði mjög flókið og ótal samningar sem ganga þyrfti frá áður en framkvæmdir gætu hafist.

Eins og fyrirfram var búist við voru ekki allir jafn ánægðir með hina fyrirhuguðu framkvæmd. Danski samgönguráðherrann Benny Engelbrect sagði að þótt búast hefði mátt við mörgum kærum hefði fæsta grunað að þær yrðu 30 þúsund eins og raunin varð. Margar þeirra voru vegna umhverfismála og einnig vegna útboða. Sum þessara mála komu til kasta Evrópudómstólsins en í mars á þessu ári átti öllum slíkum hindrunum að hafa verið rutt úr vegi. Í þessu sambandi má nefna að verkefnið fær verulegan fjárstuðning frá Evrópusambandinu því það flokkast undir það sem nefnt er forgangsverkefni í samgöngumálum.

Danska þingið, Folketinget, samþykkti sl. föstudag 24. apríl, með formlegum hætti að hefja verkið og nú fer allur undirbúningur á fullt skrið.

Ekki smápeningar

Langan tíma tók að ganga frá fjármálahliðinni en niðurstaðan var að Þjóðverjar borga allt sín megin við göngin en Danir hinsvegar göngin sjálf og mannvirki Danmerkurmegin, ásamt viðhaldi á göngunum. Kostnaðaráætlunin hljóðar uppá 60 milljarða danskra króna (1.231 milljarð íslenskan). Á kynningarfundi vegna ganganna sagði danski samgönguráðherrann að þetta yrði kostnaðarsamasta framkvæmd sem Danir hefðu nokkru sinni ráðist í.

Femern-göngin stytta leiðina frá Kaupmannahöfn til Hamborgar um 130 kílómetra.

Danir fá allar tekjur af fyrirhuguðu veggjaldi, upphæð þess hefur ekki verið endanlega ákveðin en áætlanir gera ráð fyrir að fullt gjald fyrir fólksbíl verði um það bil 500 krónur danskar (10.600 íslenskar) fyrir hverja ferð. Til samanburðar kostar stök ferð yfir Eyrarsundsbrúna 390 krónur danskar (8.300 íslenskar). Sú tala segir þó ekki alla söguna því í boði eru alls kyns afslættir og gera má ráð fyrir að sama verði upp á teningnum varðandi Femern. Gert er ráð fyrir að göngin verði greidd upp á 36 árum, en sá tími gæti orðið lengri, eða skemmri, það veltur á umferðinni. Hér er rétt að nefna að fullt verð fyrir staka ferð með ferju frá Rødby til Puttgarden er 605 danskar krónur (12.900 íslenskar), en þar eru ýmsir afslættir í boði.

Ekki alveg komið að því að kaupa miða

Eins og fyrr var nefnt gerðu áætlanir upphaflegar ráð fyrir að framkvæmdatíminn yrði rúm átta ár. Þær áætlanir eru óbreyttar og því gert ráð fyrir að hægt verði að opna göngin á miðju ári 2029.

Ef ekið er í bíl frá Kaupmannahöfn um Fjón og Jótland til Hamborgar er vegalengdin tæpir 500 kílómetrar. Með því að aka suður Danmörku, gegnum göngin og áfram til Hamborgar, verður vegalengdin um það bil 370 kílómetrar. Það mun taka um það bil sjö mínútur að aka gegnum göngin en það tekur ferjuna 45 mínútur að sigla yfir sundið, þar við bætist biðtími til að komast í ferjuna og úr henni þegar yfir er komið. 

Á kynningarfundi vegna ganganna fyrir nokkrum dögum sagðist danski samgönguráðherrann þess fullviss að margir bíði nú þegar eftir að geta ekið um göngin. „Þeir verða þó að sýna biðlund, það er ekki búið að opna miðasöluna,“ sagði ráðherrann.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sjókvíaeldi hefur aukist hratt á síðustu árum
Sjókvíaeldi hefur 13-faldast á sex árum
Umfang laxeldis hefur margfaldast á síðustu árum og útlit er fyrir að það muni vaxa enn frekar í náinni framtíð. Gangi spár eftir mun sjókvíaeldi á laxi árið 2023 verða tæplega helmingi meira en það var samanlagt á árunum 2010-2018.
Kjarninn 7. maí 2021
Eldgos hófst í Geldingadölum í Fagradalsfjalli þann 19. mars síðastliðinn.
„Nýr ógnvaldur“ við heilsu manna kominn fram á suðvesturhluta Íslands
Lungnalæknir segir að lítið sé vitað um langtímaáhrif vegna gasmengunar í lágum styrk til lengri tíma og áhrif kvikugasa í mjög miklum styrk í skamman tíma á langtímaheilsu. Nauðsynlegt sé að rannsóknir hefjist sem fyrst.
Kjarninn 7. maí 2021
Viðsnúningur Bandaríkjanna í óþökk lyfjarisa
Óvænt og fremur óljós stefnubreyting Bandaríkjanna varðandi afnám einkaleyfa af bóluefnum gegn COVID-19 hefur vakið litla kátínu í lyfjageiranum. Deildar meiningar eru um hvort afnám einkaleyfa kæmi til með að hraða framleiðslu bóluefna.
Kjarninn 7. maí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Ísland skoðar að kaupa 100 þúsund skammta af Spútnik V og vill fá þorra þeirra fyrir 2. júní
Viðræður hafa átt sér stað milli fulltrúa íslenskra stjórnvalda og þeirra sem framleiða og markaðssetja hið rússneska Spútnik V bóluefni. Ísland myndi vilja fá að minnsta kosti 75 þúsund skammta fyrir 2. júní.
Kjarninn 7. maí 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Sonos fær uppreist æru og Framsóknarmaður vill aldurstakmark á snjalltæki
Kjarninn 7. maí 2021
Bólusetningar ganga nú mjög hratt fyrir sig á Íslandi og samhliða dregur úr takmörkunum.
Fjöldatakmarkanir hækkaðar í 50 manns frá og með næsta mánudegi
Opnunartími veitingastaða verður lengdur um klukkustund, leyfilegur fjöldi í verslunum tvöfaldast, fleiri mega vera í sundi og fara í ræktina. Grímuskylda verður hins vegar óbreytt.
Kjarninn 7. maí 2021
Skálað á kaffihúsi í Danmörku.
Ýta við ferðaþjónustunni með 32 milljarða króna „sumarpakka“
Danska ríkisstjórnin ætlar að setja 1,6 milljarða danskra króna, um 32 milljarða íslenskra, í „sumarpakka“ til að örva ferðaþjónustu landsins.
Kjarninn 7. maí 2021
Kvótinn um 1.200 milljarða króna virði – Þrjár blokkir halda á tæplega helmingi hans
Miðað við síðustu gerðu viðskipti með aflaheimildir þá er virði þeirra langtum hærra en bókfært virði í ársreikningum útgerða. Í næstu viku munu örfáir eigendur útgerðar selja tæplega 30 prósent hlut sinn í henni.
Kjarninn 7. maí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar