Loksins hillir undir göngin

Eftir áralangar umræður og þrætur, að ógleymdum óteljandi kærumálum, hillir loks undir að göng undir Femern sundið milli Danmerkur og Þýskalands verði að veruleika. Framkvæmdir hefjast í ársbyrjun 2021.

Vonast er til þess að um 6.000 störf skapist við byggingu  Femern-ganganna.
Vonast er til þess að um 6.000 störf skapist við byggingu Femern-ganganna.
Auglýsing

Sagt er að Frið­rik VII Dana­kon­ungur hafi brosað í kamp­inn þegar bygg­inga­meist­ari hans, hinn 37 ára gamli verk­fræð­ingur G.V.A. Krühnke ­sýndi honum stóran upp­drátt sem hann hafði gert. Upp­drátt­ur­inn sýndi hug­mynd­ir ­bygg­inga­meist­ar­ans um lagn­ingu járn­brautar frá Kaup­manna­höfn til Ham­borgar um ­Fem­ern sund. 

Þetta var árið 1863. Hug­mynd Krühnke var að á landi yrð­i ­járn­brautin í eins beinni línu og mögu­legt væri en yfir Fem­ern sundið yrð­i lagður eins konar flóð­garð­ur, eða brú, sem lestin færi um. Kóngi þótt­i hug­myndin athygl­is­verð og hvatti Krühnke til að útfæra hug­mynd­ina bet­ur. Þrem­ur árum síðar fékk Krühnke sam­þykki og fjár­veit­ingu til að leggja járn­braut og ­gera ferju­höfn við Rødby á Lálandi.

Auglýsing

Svo liðu árin

Ýmsar ástæður urðu til þess að ekki varð meira úr áform­um Krühnken fyrr en uppúr 1920. Þá urðu stjórn­endur þýsku og dönsku ­rík­is­járn­braut­anna sam­mála um að taka málið upp að nýju og í áætl­unum sem þá ­urðu til var gert ráð fyrir ein­hvers­konar brú yfir Fem­ern sund­ið. 

Ekk­ert varð þó úr þessum fyr­ir­ætl­unum og það var ekki fyrr en árið 1955 að samn­ingur um fastar ferðir lesta­ferja yfir sundið hófust. Brú­ar­hug­myndin hafði verið lögð á hill­una. Fastar ferðir yfir Fem­ernsund, með járn­brauta­teng­ingum beggja vegna hófust árið 1963. Þá voru nákvæm­lega 100 síðan Krühnke lagði teikn­ingar sínar á borðið hjá Frið­riki VII.

Brú­ar­hug­myndin end­ur­vakin

Árið 1985 var á ný farið að tala um að tengja sam­an­ Þýska­land og Dan­mörku um Fem­ern sund. Þótt mikið væri tal­að, og reikn­að, ­gerð­ist fátt og engar ákvarð­anir tekn­ar. Það var ekki fyrr en árið 2008 sem ráð­herrar sam­göngu­mála í báðum löndum skrif­uðu undir sam­komu­lag um gerð teng­ingar yfir sund­ið. Þegar þjóð­þing beggja landa höfðu stað­fest sam­komu­lag­ið var komið að því að reikna og teikna.



Árið 2011 skil­uðu tvö ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tæki skýrslum sín­um varð­andi verk­ið. Bæði fyr­ir­tækin mæltu með að æski­legra væri að leggja göng í stað brúar eins og rætt hafði verið um fram að því. Helstu rökin voru að göng yrðu óháð veðri en á þessum slóðum er vinda­samt og því fyr­ir­séð að brú yrð­i lokuð marg­sinnis á ári hverju.

Tækn­inni við lagn­ingu ganga í sjó hefur fleygt mjög fram, slík göng eru í dag eins­konar risarör, fyr­ir­fram steyptar ein­ingar sem tengd­ar eru saman og liggja á botn­in­um. Kostn­að­ur­inn langtum minni en að bora. Hver ein­ing, eða rör­bútur í Fem­ern­gögn­unum myndi vega 73.500 tonn, yrði um það bil 200 metra lang­ur, 40 metra breiður og 9 metra hár. Göngin því sam­tals um 18 kíló­metra löng, með land­fyll­ingum beggja vegna. Tvær akreinar í hvora átt fyr­ir­ bíla og tvö­faldir lesta­tein­ar. Mat ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tækj­anna var að fram­kvæmd­irn­ar tækju átta ár.

Mörg ljón í veg­inum og kæru­flóð

Ráð­gjaf­ar­fyr­ir­tækin fyrr­nefndu töldu að göngin gætu orð­ið til­bú­in  árið 2020. Sú dag­setn­ing var miðuð við að strax árið 2011 yrði haf­ist handa. Öllum var hins­vegar ljóst að þetta gengi ekki eft­ir. Verkið yrði mjög flókið og ótal samn­ingar sem ganga ­þyrfti frá áður en fram­kvæmdir gætu haf­ist.

Eins og fyr­ir­fram var búist við voru ekki allir jafn ánægð­ir ­með hina fyr­ir­hug­uðu fram­kvæmd. Danski sam­göngu­ráð­herr­ann Benny Eng­el­brect­ ­sagði að þótt búast hefði mátt við mörgum kærum hefði fæsta grunað að þær yrð­u 30 þús­und eins og raunin varð. Margar þeirra voru vegna umhverf­is­mála og einnig ­vegna útboða. Sum þess­ara mála komu til kasta Evr­ópu­dóm­stóls­ins en í mars á þessu ári átti öllum slíkum hindr­unum að hafa verið rutt úr vegi. Í þessu ­sam­bandi má nefna að verk­efnið fær veru­legan fjár­stuðn­ing frá Evr­ópu­sam­band­in­u því það flokk­ast undir það sem nefnt er for­gangs­verk­efni í sam­göngu­mál­um.

Danska ­þing­ið, Fol­ket­in­get, sam­þykkti sl. föstu­dag 24. apr­íl, með form­legum hætti að hefja verkið og nú fer allur und­ir­bún­ingur á fullt skrið.

Ekki smá­pen­ingar

Langan tíma tók að ganga frá fjár­mála­hlið­inni en nið­ur­stað­an var að Þjóð­verjar borga allt sín megin við göngin en Danir hins­vegar göng­in ­sjálf og mann­virki Dan­merk­ur­meg­in, ásamt við­haldi á göng­un­um. Kostn­að­ar­á­ætl­un­in hljóðar uppá 60 millj­arða danskra króna (1.231 millj­arð íslenskan). Á kynn­ing­ar­fundi vegna gang­anna sagði danski sam­göngu­ráð­herr­ann að þetta yrð­i ­kostn­að­ar­samasta fram­kvæmd sem Danir hefðu nokkru sinni ráð­ist í.

Femern-göngin stytta leiðina frá Kaupmannahöfn til Hamborgar um 130 kílómetra.

Danir fá allar tekjur af fyr­ir­hug­uðu veggjaldi, upp­hæð þess hefur ekki verið end­an­lega ákveðin en áætl­anir gera ráð fyrir að fullt gjald ­fyrir fólks­bíl verði um það bil 500 krónur danskar (10.600 íslenskar) fyr­ir­ hverja ferð. Til sam­an­burðar kostar stök ferð yfir Eyr­ar­sunds­brúna 390 krón­ur d­anskar (8.300 íslenskar). Sú tala segir þó ekki alla sög­una því í boði eru alls kyns afslættir og gera má ráð fyrir að sama verði upp á ten­ingnum varð­and­i ­Fem­ern. Gert er ráð fyrir að göngin verði greidd upp á 36 árum, en sá tími gæt­i orðið lengri, eða skemmri, það veltur á umferð­inni. Hér er rétt að nefna að ­fullt verð fyrir staka ferð með ferju frá Rødby til Putt­gar­den er 605 danskar krónur (12.900 íslenskar), en þar eru ýmsir afslættir í boði.

Ekki alveg komið að því að kaupa miða

Eins og fyrr var nefnt gerðu áætl­anir upp­haf­legar ráð fyr­ir­ að fram­kvæmda­tím­inn yrði rúm átta ár. Þær áætl­anir eru óbreyttar og því gert ráð fyrir að hægt verði að opna göngin á miðju ári 2029.

Ef ekið er í bíl frá Kaup­manna­höfn um Fjón og Jót­land til­ Ham­borgar er vega­lengdin tæpir 500 kíló­metr­ar. Með því að aka suður Dan­mörku, ­gegnum göngin og áfram til Ham­borg­ar, verður vega­lengdin um það bil 370 kíló­metr­ar. Það mun taka um það bil sjö mín­útur að aka gegnum göngin en það ­tekur ferj­una 45 mín­útur að sigla yfir sund­ið, þar við bæt­ist bið­tími til að kom­ast í ferj­una og úr henni þegar yfir er kom­ið. 

Á kynn­ing­ar­fundi vegna gang­anna fyrir nokkrum dögum sagð­ist d­anski sam­göngu­ráð­herr­ann þess full­viss að margir bíði nú þegar eftir að geta ekið um göng­in. „Þeir verða þó að sýna bið­lund, það er ekki búið að opna miða­söl­una,“ sagði ráð­herr­ann.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóra salamandra, svokölluð, verður um 10-16 sentimetrar á lengd. Vegna þessa litla dýrs eru fyrirætlanir um uppbyggingu húsnæðis á Amager fælled í Kaupmannahöfn í uppnámi.
Froskaflækjur
Froskar hafa sig að jafnaði lítt í frammi og vilja helst fá að vera í friði með sitt kvakk. Þetta litla dýr veldur nú miklum deilum í Kaupmannahöfn, þótt það hafi ekki annað til saka unnið en að vera til.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Málsmeðferð kærunefndar fær falleinkunn hjá Héraðsdómi Reykjavíkur
Kærunefnd útboðsmála er sögð hafa farið á svig við lög og stuðst við vafasama útreikninga er hún komst að þeirri niðurstöðu að rétt væri að óvirkja samning Orku náttúrunnar við Reykjavíkurborg um hraðhleðslustöðvar.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur undirritað reglugerð sem markar fyrstu viðbrögð íslenskra stjórnvalda við hinu svokallað Ómíkrón-afbrigði veirunnar.
Síðasta kórónuveiruverk Svandísar að bregðast við „Ómíkrón“
Á sunnudag tekur gildi reglugerð sem felur í sér að þeir sem koma til landsins frá skilgreindum hááhættusvæðum þurfa að fara í tvö PCR-próf með sóttkví á milli. Ómíkrón-afbrigðið veldur áhyggjum víða um heim og líka hjá sóttvarnalækni.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Vinstri græn fá sjávarútvegsmálin og Framsókn sest í heilbrigðisráðuneytið
Miklar breytingar verða gerðar á stjórnarráði Íslands, ný ráðuneyti verða til og málaflokkar færðir. Ráðherrarnir verða tólf og sá sem bætist við fellur Framsóknarflokknum í skaut. Vinstri græn stýra sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Hjalti Hrafn Hafþórsson
Það sem ekki var talað um á COP26
Kjarninn 27. nóvember 2021
Bankastjórar þriggja stærstu banka landsins.
Útlán til heimila hafa aukist en útlán til fyrirtækja dregist saman það sem af er ári
Bankarnir nýttu svigrúm sem var gefið til að takast á við efnahagslegar afleiðingar kórónuveirunnar til að stórauka útlán til íbúðarkaupa. Útlán til fyrirtækja hafa hins vegar dregist saman.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Lerbjergskógurinn er nú kominn í eigu og umsjá Danska náttúrusjóðsins.
Danir gripnir kaupæði – „Við stöndum frammi fyrir krísu“
Lerbjergskógurinn mun héðan í frá fá að dafna án mannlegra athafna. Hann er hluti þess lands sem Danir hafa keypt saman til að auka líffræðilegan fjölbreytileika og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Þolendur kynfæralimlestinga, nauðgana, ofbeldis og fordóma sendir til baka til Grikklands
Tvær sómalskar konur standa nú frammi fyrir því að verða sendar til Grikklands af íslenskum stjórnvöldum og bíða þær brottfarardags. Þær eru báðar þolendur grimmilegs ofbeldis og þarfnast sárlega aðstoðar fagfólks til að vinna í sínum málum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar