Hundruð milljóna króna undanskot vegna fjárfestingarleiðar vísað til héraðssaksóknara

Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands er farið frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara, sem mun taka ákvörðun um refsimeðferð í málinu.

Ólafur Þór Hauksson er héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson er héraðssaksóknari.
Auglýsing

Emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra hefur vísað máli tengt ein­stak­lingi sem nýtti sér fjár­­­fest­ing­­ar­­leið Seðla­­banka Íslands, og er grun­aður um að hafa skotið undan fjár­magnstekj­um, til hér­aðs­sak­sókn­ara. Í mál­inu er grunur um und­an­skot sem nema á þriðja hund­rað millj­óna króna. Þetta hefur Bryn­dís Krist­jáns­dóttir skatt­rann­sókn­ar­stjóri stað­fest við Kjarn­ann.

Rann­sókn máls­ins lauk fyrir nokkru síðan en mun lengur hefur tekið en búist var við að taka ákvörðun um hvort málið yrði áfram­sent til hér­aðs­sak­sóknar til refsi­með­ferðar eða ekki. Í umsögn sem emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra skil­aði um þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um rann­sókn á fjár­fest­ing­ar­leið­inni, sem var til með­ferðar í stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd fyrr á þessu ári, sagði að í sam­ráði við emb­ætti rík­is­skatt­stjóra hafi verið „tekin ákvörðun um að áfram­hald­andi skoðun gagn­anna yrði í fyrstu á for­ræði þess emb­ættis sem eftir atvikum myndi vísa aftur málum til skatt­rann­sókn­ar­stjóra í þeim til­vikum er athugun myndi vekja grun um refsi­verð brot.“ 

Auglýsing
Eftir rann­sókn skatt­rann­sókn­ar­stjóra fór það því til rík­is­skatt­stjóra sem vís­aði því aftur til skatt­rann­sókn­ar­stjóra, sem sendi það í kjöl­farið til hér­aðs­sak­sókn­ara til refsi­með­ferð­ar.

Hægt að fá mikla virð­is­aukn­ingu

Fjár­­­­­­­­­­­­­fest­inga­­­­­­­leið Seðla­­­­­­­banka Íslands, sem einnig var nefnd 50/50 leið­in, var gríð­­­­­­­ar­­­­­­­lega umdeild aðferð sem Seðla­­­­­­­bank­inn beitti til minnka hina svoköll­uðu snjó­­­­­­­hengju, krón­u­­­­­­­eignir erlendra aðila sem fastar voru innan fjár­­­­­­­­­­­­­magns­hafta og gerðu stjórn­­­­­­­völdum erfitt fyrir að vinna að frek­­­­­­­ari losun þeirra hafta. Sam­­­­­­­kvæmt henni gátu þeir sem sam­­­­­­­þykktu að koma með gjald­eyri til Íslands skipt þeim í íslenskar krónur á hag­­­­­­­stæð­­­­­­­ara gengi en ef þeir myndu gera það í næsta banka. Leiðin stóð til boða frá 2012 til 2015.

794 inn­­­­­­­­­­­­­lendir aðilar komu með pen­inga inn í íslenskt hag­­­­­­­kerfi í gegnum útboð fjár­­­­­­­­­­­­­fest­ing­­­­­­­ar­­­­­­­leiðar Seðla­­­­­­­banka Íslands. Pen­ingar þeirra námu 35 pró­­­­­­­sent þeirrar fjár­­­­­­­hæðar sem alls komu inn í landið með þess­­­­­­­ari leið, en hún tryggði um 20 pró­­­­­­­sent afslátt á eignum sem keyptar voru fyrir pen­ing­anna á Íslandi. Alls fengu þessir aðilar 72 millj­­­­­­­arða króna fyrir þann gjald­eyri sem þeir skiptu í íslenskar krónur sam­­­­­­­kvæmt skil­­­­­­­málum útboða fjár­­­­­­­­­­­­­fest­ing­­­­­­­ar­­­­­­­leið­­­­­­­ar­inn­­­­­­­ar. Afslátt­­­­­­­ur­inn, eða virð­is­aukn­ing­in, sem þeir fengu með þessu umfram það ef þeir hefðu skipt gjald­eyr­inum á skráðu gengi Seðla­­­­­­­bank­ans er um 17 millj­­­­­­­arðar króna.

Skoð­aði nokkra ein­stak­linga

Emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra fékk afhent öll gögn um þá ein­stak­linga sem nýttu fjár­fest­ing­ar­leið­ina á árinu 2016, eða fyrir fjórum árum síð­ar. 

Þegar þau voru sam­keyrð við gögn sem emb­ættið keypti sum­­­­­arið 2015 á 37 millj­­­ónir króna, og sýndu eignir Íslend­inga í þekktum skatta­­­skjól­um, kom í ljós að 21 ein­stak­l­ingar fór fjár­­­­­fest­inga­­­leið­ina var einnig í skatta­­­skjóls­­­gögn­un­­­um. BRyndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri. Í byrjun árs 2018, fyrir tveimur árum síð­an, lágu fyrir nið­ur­stöður for­skoð­unar ell­efu til­vika er vörð­uðu nýt­ingu fjár­fest­ing­ar­leið­ar­innar og voru þau til­vik „valin úr mengi til­vika þar sem aðilar voru ein­stak­lingar búsettir hér á landi á tíma útboðs auk þess sem um hafði rætt fjár­færslur fyrir ofan ákveðna fjár­hæð.“

Það mengi sem skatt­rann­sókn­ar­stjóri skoð­aði sneri þó, líkt og áður sagði, ein­ungis að ein­stak­ling­um, ekki lög­að­ilum eins og einka­hluta­fé­lög­um. Til að setja það í sam­hengi við umfang þeirra sem nýttu sér fjár­fest­ing­ar­leið­ina þá voru alls sam­þykkar umsóknir frá 754 ein­stak­lingum en 318 lög­að­ilum um að fara leið­ina, eða alls 1.072 aðila. Skatt­rann­sókn­ar­stjóri skoð­aði ein­ungis ein­stak­linga sem búsettir voru á Íslandi, en þeir voru 231. Því inni­hélt mengið sem skatt­rann­sókn­ar­stjóri valdi ell­efu til­vik til að skoða úr, tæp­lega 22 pró­sent þeirra ein­stak­linga og lög­að­ila sem nýttu leið­ina. Þau ell­efu til­vik sem emb­ættið tók til for­skoð­unar eru um eitt pró­sent þeirra sem tóku þátt í útboðum leið­ar­inn­ar.

Vildu láta skipa rann­sókn­ar­nefnd um leið­ina

Í nóv­em­ber í fyrra lögðu allir þing­menn Pírata, Sam­­fylk­ingar og Við­reisnar fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um að skipa rann­sókn­ar­nefnd á fjár­fest­ing­ar­leið Seðla­banka Íslands­.  

Í þings­á­­lykt­un­­ar­til­lög­unni er farið fram á að rann­­sókn­­ar­­nefndin geri grein fyrir því hvaðan fjár­­­magnið sem flutt var til lands­ins með fjár­­­fest­ing­­ar­­leið­inni kom, hvaða ein­stak­l­ingar eða félög voru skráð fyrir fjár­­­magn­inu sem flutt var til lands­ins, hvernig fénu sem flutt var inn til lands­ins var varið og hver áhrif þess voru á íslenskt efna­hags­líf. 

Þar er einnig kallað eftir að upp­­lýs­ingar verði dregnar fram um hvort rík­­is­­sjóður hafi orðið af skatt­­tekjum vegna leið­­ar­innar og þá hversu mikið það tap var, hvort að sam­­þykkt til­­­boð í útboðum fjár­­­fest­ing­­ar­­leið­­ar­innar kunni í ein­hverjum til­­vikum að hafa brotið gegn skil­­málum hennar og hvort fjár­­­fest­ing­­ar­­leiðin kunni að hafa verið notuð til að koma óskráðum og óskatt­lögðum eignum Íslend­inga á aflands­­svæðum aftur til lands­ins, til að stunda pen­inga­þvætti eða mis­­notuð með öðrum hætti.

Nefnd­in á, sam­kvæmt til­lög­unni, að skila nið­­ur­­stöðum sínum í skýrslu­­formi svo fljótt sem verða má og eigi síðar en 1. októ­ber 2020. 

Þótt málið hafi gengið til stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefndar í jan­úar síð­ast­liðnum þá hefur það ekki verið afgreitt þaðan og engar líkur á að það klárist á yfir­stand­andi þingi. Því má telja það ljóst að rann­sókn­ar­nefnd­in, verði hún skip­uð, mun ekki geta skilað nið­ur­stöðu fyrir 1. októ­ber næst­kom­andi.

Leggj­ast ekki gegn rann­sókn

Ýmsir hafa þó skilað inn umsögnum um mál­ið. Kjarn­inn greindi til að mynda frá því í febr­úar að Seðla­­banki Íslands legg­ist ekki sér­­stak­­lega gegn því að fram fari rann­­sókn á flutn­ingi fjár til lands­ins á grund­velli fjár­­­fest­ing­­ar­­leiðar hans telji Alþingi lík­­­legt að slík rann­­sókn bæti ein­hverju við þá rann­­sókn sem þegar hefur farið fram á vegum rík­­is­skatt­­stjóra og skatt­rann­­sókn­­ar­­stjóra á leið­inni.

Sið­fræð­i­­stofnun Háskóla Íslands hefur líka skilað umsögn um til­­lög­una þar sem fram kemur að hún styðji til­lög­una um rann­sókn. 

Seðla­­banki Íslands hefur hingað til ekki viljað upp­­lýsa um hverjir það voru sem nýttu sér leið­ina, og borið fyrir sig þagn­­ar­­skyld­u­á­­kvæði laga um bank­ann. ­Bjarni Bene­dikts­­­son, fjár­­­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, svar­aði fyr­ir­­spurn um málið á Alþingi í jan­úar og tók sama pól í hæð­ina og Seðla­­bank­inn. Hann taldi sér ekki heim­ilt að birta nöfn þeirra sem fluttu fjár­­­­­magn til Íslands í gegnum fjár­­­­­fest­ing­­­ar­­­leið­ina. 

Máli sínu til stuðn­­­ings vís­aði Bjarni í úrskurð úrskurð­­­ar­­­nefndar um upp­­­lýs­ing­­­ar­­­mál vegna kæru Kjarn­ans á synjun Seðla­­­banka Íslands um aðgang að upp­­­lýs­ing­unum frá því í jan­úar 2019. Í þeim úrskurði sagði meðal ann­­­ars að for­taks­­­laus þagn­­­ar­­­skylda Seðla­­­banka Íslands gagn­vart við­­­skipta­­­mönnum sínum komi í veg fyrir að slíkar upp­­­lýs­ingar séu gerðar opin­berar „óháð hags­munum almenn­ings af því að fá að kynna sér þær.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Yfirlitsmynd af öllum fyrirhuguðum landfyllingum og dýpkunarsvæði.
Vilja dýpka Viðeyjarsund og losa efni við Engey
Til að dýpka Viðeyjarsund í 10 og 12,5 metra, líkt og Faxaflóahafnir stefna að, þarf að fjarlægja rúmlega þrjár milljónir rúmmetra af efni af hafsbotni. Hluta efnisins á að nýta í landfyllingar en varpa afganginum í hafið við Engey.
Kjarninn 19. janúar 2021
Andrés Ingi Jónsson, þingmaður utan flokka.
Sérstakur transskattur „ósanngjarn og óréttlátur“
Þingmaður gagnrýndi á þingi í dag gjald sem Þjóðskrá rukkar fólk sem vill breyta skráningu á kyni sínu. „Þingið þarf að viðurkenna að þarna varð okkur á í messunni, leiðrétta mistökin og afnema transskattinn strax.“
Kjarninn 19. janúar 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins, sem myndi gera afneitun helfararinnar refsiverða á Íslandi.
Vilja gera það refsivert að afneita helförinni
Tveggja ára fangelsi gæti legið við því að afneita eða gera gróflega lítið úr helförinni gegn gyðingum í seinni heimstyrjöldinni, ef nýtt frumvarp sem lagt hefur verið fram á þingi nær fram að ganga.
Kjarninn 19. janúar 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Enn reynt að banna verðtryggð lán án þess að banna þau að fullu
Fjármála- og efnahagsráðherra hefur lagt fram frumvarp sem á að banna veitingu 40 ára verðtryggðra jafngreiðslulána til flestra. Þeir sem eru undanskildir eru hóparnir sem líklegastir eru til að taka lánin. Íslendingar hafa flúið verðtryggingu á methraða.
Kjarninn 19. janúar 2021
Sveinbjörn Indriðason forstjóri Isavia segir hlutafjáraukninguna gera Isavia kleift að ráðast í framkvæmdir til að auka samkeppnishæfni Keflavíkurflugvallar.
Ríkið spýtir fimmtán milljörðum inn í Isavia
Hlutafé í opinbera hlutafélaginu Isavia hefur verið aukið um 15 milljarða króna. Þetta er gert til að mæta tapi vegna áhrifa COVID-faraldursins og svo hægt verði að ráðast í framkvæmdir á Keflavíkurflugvelli, sem eiga að skapa störf strax á þessu ári.
Kjarninn 19. janúar 2021
Boeing 737 MAX-vélar hafa ekki mátt fljúga í evrópskri lofthelgi frá því í mars 2019.
Evrópsk flugmálayfirvöld ætla að hleypa MAX-vélunum í loftið í næstu viku
Stjórnandi Flugöryggisstofnunar Evrópu boðaði á blaðamannafundi í morgun að Boeing 737 MAX-vélarnar, sem hafa verið kyrrsettar frá því í mars 2019, fái heimild til flugs í evrópskri lofthelgi í næstu viku.
Kjarninn 19. janúar 2021
Nafn Joe Manchin verður það fyrsta sem flýgur upp í huga fréttamanna þegar umdeild þingmál eru lögð fyrir öldungadeild Bandaríkjaþings. Íhaldssamasti demókratinn mun hafa mikið um að segja hvort þau komist í gegn.
Maðurinn sem Biden þarf að semja við
Sá þingmaður sem talinn er verða með mest ítök í öldungadeild Bandaríkjaþings á komandi misserum er demókratinn Joe Manchin frá Vestur-Virginíu. Ætli demókratar að ná 51 atkvæði með sínum málum þarf að komast að samkomulagi við hann.
Kjarninn 19. janúar 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – „Hvað hefurðu eiginlega á móti lestri?“
Kjarninn 19. janúar 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar