Hundruð milljóna króna undanskot vegna fjárfestingarleiðar vísað til héraðssaksóknara

Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands er farið frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara, sem mun taka ákvörðun um refsimeðferð í málinu.

Ólafur Þór Hauksson er héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson er héraðssaksóknari.
Auglýsing

Emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra hefur vísað máli tengt ein­stak­lingi sem nýtti sér fjár­­­fest­ing­­ar­­leið Seðla­­banka Íslands, og er grun­aður um að hafa skotið undan fjár­magnstekj­um, til hér­aðs­sak­sókn­ara. Í mál­inu er grunur um und­an­skot sem nema á þriðja hund­rað millj­óna króna. Þetta hefur Bryn­dís Krist­jáns­dóttir skatt­rann­sókn­ar­stjóri stað­fest við Kjarn­ann.

Rann­sókn máls­ins lauk fyrir nokkru síðan en mun lengur hefur tekið en búist var við að taka ákvörðun um hvort málið yrði áfram­sent til hér­aðs­sak­sóknar til refsi­með­ferðar eða ekki. Í umsögn sem emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra skil­aði um þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um rann­sókn á fjár­fest­ing­ar­leið­inni, sem var til með­ferðar í stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd fyrr á þessu ári, sagði að í sam­ráði við emb­ætti rík­is­skatt­stjóra hafi verið „tekin ákvörðun um að áfram­hald­andi skoðun gagn­anna yrði í fyrstu á for­ræði þess emb­ættis sem eftir atvikum myndi vísa aftur málum til skatt­rann­sókn­ar­stjóra í þeim til­vikum er athugun myndi vekja grun um refsi­verð brot.“ 

Auglýsing
Eftir rann­sókn skatt­rann­sókn­ar­stjóra fór það því til rík­is­skatt­stjóra sem vís­aði því aftur til skatt­rann­sókn­ar­stjóra, sem sendi það í kjöl­farið til hér­aðs­sak­sókn­ara til refsi­með­ferð­ar.

Hægt að fá mikla virð­is­aukn­ingu

Fjár­­­­­­­­­­­­­fest­inga­­­­­­­leið Seðla­­­­­­­banka Íslands, sem einnig var nefnd 50/50 leið­in, var gríð­­­­­­­ar­­­­­­­lega umdeild aðferð sem Seðla­­­­­­­bank­inn beitti til minnka hina svoköll­uðu snjó­­­­­­­hengju, krón­u­­­­­­­eignir erlendra aðila sem fastar voru innan fjár­­­­­­­­­­­­­magns­hafta og gerðu stjórn­­­­­­­völdum erfitt fyrir að vinna að frek­­­­­­­ari losun þeirra hafta. Sam­­­­­­­kvæmt henni gátu þeir sem sam­­­­­­­þykktu að koma með gjald­eyri til Íslands skipt þeim í íslenskar krónur á hag­­­­­­­stæð­­­­­­­ara gengi en ef þeir myndu gera það í næsta banka. Leiðin stóð til boða frá 2012 til 2015.

794 inn­­­­­­­­­­­­­lendir aðilar komu með pen­inga inn í íslenskt hag­­­­­­­kerfi í gegnum útboð fjár­­­­­­­­­­­­­fest­ing­­­­­­­ar­­­­­­­leiðar Seðla­­­­­­­banka Íslands. Pen­ingar þeirra námu 35 pró­­­­­­­sent þeirrar fjár­­­­­­­hæðar sem alls komu inn í landið með þess­­­­­­­ari leið, en hún tryggði um 20 pró­­­­­­­sent afslátt á eignum sem keyptar voru fyrir pen­ing­anna á Íslandi. Alls fengu þessir aðilar 72 millj­­­­­­­arða króna fyrir þann gjald­eyri sem þeir skiptu í íslenskar krónur sam­­­­­­­kvæmt skil­­­­­­­málum útboða fjár­­­­­­­­­­­­­fest­ing­­­­­­­ar­­­­­­­leið­­­­­­­ar­inn­­­­­­­ar. Afslátt­­­­­­­ur­inn, eða virð­is­aukn­ing­in, sem þeir fengu með þessu umfram það ef þeir hefðu skipt gjald­eyr­inum á skráðu gengi Seðla­­­­­­­bank­ans er um 17 millj­­­­­­­arðar króna.

Skoð­aði nokkra ein­stak­linga

Emb­ætti skatt­rann­sókn­ar­stjóra fékk afhent öll gögn um þá ein­stak­linga sem nýttu fjár­fest­ing­ar­leið­ina á árinu 2016, eða fyrir fjórum árum síð­ar. 

Þegar þau voru sam­keyrð við gögn sem emb­ættið keypti sum­­­­­arið 2015 á 37 millj­­­ónir króna, og sýndu eignir Íslend­inga í þekktum skatta­­­skjól­um, kom í ljós að 21 ein­stak­l­ingar fór fjár­­­­­fest­inga­­­leið­ina var einnig í skatta­­­skjóls­­­gögn­un­­­um. BRyndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri. Í byrjun árs 2018, fyrir tveimur árum síð­an, lágu fyrir nið­ur­stöður for­skoð­unar ell­efu til­vika er vörð­uðu nýt­ingu fjár­fest­ing­ar­leið­ar­innar og voru þau til­vik „valin úr mengi til­vika þar sem aðilar voru ein­stak­lingar búsettir hér á landi á tíma útboðs auk þess sem um hafði rætt fjár­færslur fyrir ofan ákveðna fjár­hæð.“

Það mengi sem skatt­rann­sókn­ar­stjóri skoð­aði sneri þó, líkt og áður sagði, ein­ungis að ein­stak­ling­um, ekki lög­að­ilum eins og einka­hluta­fé­lög­um. Til að setja það í sam­hengi við umfang þeirra sem nýttu sér fjár­fest­ing­ar­leið­ina þá voru alls sam­þykkar umsóknir frá 754 ein­stak­lingum en 318 lög­að­ilum um að fara leið­ina, eða alls 1.072 aðila. Skatt­rann­sókn­ar­stjóri skoð­aði ein­ungis ein­stak­linga sem búsettir voru á Íslandi, en þeir voru 231. Því inni­hélt mengið sem skatt­rann­sókn­ar­stjóri valdi ell­efu til­vik til að skoða úr, tæp­lega 22 pró­sent þeirra ein­stak­linga og lög­að­ila sem nýttu leið­ina. Þau ell­efu til­vik sem emb­ættið tók til for­skoð­unar eru um eitt pró­sent þeirra sem tóku þátt í útboðum leið­ar­inn­ar.

Vildu láta skipa rann­sókn­ar­nefnd um leið­ina

Í nóv­em­ber í fyrra lögðu allir þing­menn Pírata, Sam­­fylk­ingar og Við­reisnar fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um að skipa rann­sókn­ar­nefnd á fjár­fest­ing­ar­leið Seðla­banka Íslands­.  

Í þings­á­­lykt­un­­ar­til­lög­unni er farið fram á að rann­­sókn­­ar­­nefndin geri grein fyrir því hvaðan fjár­­­magnið sem flutt var til lands­ins með fjár­­­fest­ing­­ar­­leið­inni kom, hvaða ein­stak­l­ingar eða félög voru skráð fyrir fjár­­­magn­inu sem flutt var til lands­ins, hvernig fénu sem flutt var inn til lands­ins var varið og hver áhrif þess voru á íslenskt efna­hags­líf. 

Þar er einnig kallað eftir að upp­­lýs­ingar verði dregnar fram um hvort rík­­is­­sjóður hafi orðið af skatt­­tekjum vegna leið­­ar­innar og þá hversu mikið það tap var, hvort að sam­­þykkt til­­­boð í útboðum fjár­­­fest­ing­­ar­­leið­­ar­innar kunni í ein­hverjum til­­vikum að hafa brotið gegn skil­­málum hennar og hvort fjár­­­fest­ing­­ar­­leiðin kunni að hafa verið notuð til að koma óskráðum og óskatt­lögðum eignum Íslend­inga á aflands­­svæðum aftur til lands­ins, til að stunda pen­inga­þvætti eða mis­­notuð með öðrum hætti.

Nefnd­in á, sam­kvæmt til­lög­unni, að skila nið­­ur­­stöðum sínum í skýrslu­­formi svo fljótt sem verða má og eigi síðar en 1. októ­ber 2020. 

Þótt málið hafi gengið til stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefndar í jan­úar síð­ast­liðnum þá hefur það ekki verið afgreitt þaðan og engar líkur á að það klárist á yfir­stand­andi þingi. Því má telja það ljóst að rann­sókn­ar­nefnd­in, verði hún skip­uð, mun ekki geta skilað nið­ur­stöðu fyrir 1. októ­ber næst­kom­andi.

Leggj­ast ekki gegn rann­sókn

Ýmsir hafa þó skilað inn umsögnum um mál­ið. Kjarn­inn greindi til að mynda frá því í febr­úar að Seðla­­banki Íslands legg­ist ekki sér­­stak­­lega gegn því að fram fari rann­­sókn á flutn­ingi fjár til lands­ins á grund­velli fjár­­­fest­ing­­ar­­leiðar hans telji Alþingi lík­­­legt að slík rann­­sókn bæti ein­hverju við þá rann­­sókn sem þegar hefur farið fram á vegum rík­­is­skatt­­stjóra og skatt­rann­­sókn­­ar­­stjóra á leið­inni.

Sið­fræð­i­­stofnun Háskóla Íslands hefur líka skilað umsögn um til­­lög­una þar sem fram kemur að hún styðji til­lög­una um rann­sókn. 

Seðla­­banki Íslands hefur hingað til ekki viljað upp­­lýsa um hverjir það voru sem nýttu sér leið­ina, og borið fyrir sig þagn­­ar­­skyld­u­á­­kvæði laga um bank­ann. ­Bjarni Bene­dikts­­­son, fjár­­­­­mála- og efna­hags­ráð­herra, svar­aði fyr­ir­­spurn um málið á Alþingi í jan­úar og tók sama pól í hæð­ina og Seðla­­bank­inn. Hann taldi sér ekki heim­ilt að birta nöfn þeirra sem fluttu fjár­­­­­magn til Íslands í gegnum fjár­­­­­fest­ing­­­ar­­­leið­ina. 

Máli sínu til stuðn­­­ings vís­aði Bjarni í úrskurð úrskurð­­­ar­­­nefndar um upp­­­lýs­ing­­­ar­­­mál vegna kæru Kjarn­ans á synjun Seðla­­­banka Íslands um aðgang að upp­­­lýs­ing­unum frá því í jan­úar 2019. Í þeim úrskurði sagði meðal ann­­­ars að for­taks­­­laus þagn­­­ar­­­skylda Seðla­­­banka Íslands gagn­vart við­­­skipta­­­mönnum sínum komi í veg fyrir að slíkar upp­­­lýs­ingar séu gerðar opin­berar „óháð hags­munum almenn­ings af því að fá að kynna sér þær.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Víðir Reynisson, Þórólfur Guðnason og Alma Möller á upplýsingafundi dagsins.
Þórólfur þakkaði Íslenskri erfðagreiningu fyrir samstarfið
Sóttvarnalæknir segir að Íslensk erfðagreining hafi „nokkuð óvænt“ lýst því yfir í gær að hún muni hætta að skima á landamærum í næstu viku. Leitað verður annarra leiða til að halda landamæraskimun áfram.
Kjarninn 7. júlí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Skrifist á Sjálfstæðisflokkinn og „hamfarakapítalismann þeirra“
Þingmaður Pírata segir að sama hvert litið er hafi Sjálfstæðisflokkurinn undanfarna áratugi notað valdastöðu sína til að moka verkefnum yfir á einkageirann en að ábyrgðin sé samt áfram hjá ríkinu. Þar vísar hann meðal annars til ástandsins í skimunum.
Kjarninn 7. júlí 2020
Lárus Sigurður Lárusson er fyrsti stjórnarformaður nýs Menntasjóðs námsmanna.
Lilja skipar Lárus sem stjórnarformann Menntasjóðs námsmanna
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra hefur skipað Lárus Sigurð Lárusson lögmann sem stjórnarformann nýs Menntasjóðs námsmanna. Hann leiddi lista Framsóknar í Reykjavík norður til síðustu alþingiskosninga.
Kjarninn 7. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Kári: Þú hreyfir þig ekki hægt í svona ástandi
Forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar hefur boðið forsætisráðherra að koma til hans á fund í Vatnsmýrinni þar sem fyrirtækið er til húsa.
Kjarninn 7. júlí 2020
Jakob Már Ásmundsson, forstjóri Korta.
Fjártæknifyrirtækið Rapyd kaupir Korta
Fjártæknifyrirtækið Rapyd hyggst samþætta og útvíkka starfsemi Korta í posa- og veflausnum, ásamt því að „efla starfsemina á Íslandi með áframhaldandi vexti og ráðningu starfsfólks“.
Kjarninn 7. júlí 2020
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
Pólitíkin og eiginhagsmunirnir á bak við stríðið gegn offitu – I. hluti
Kjarninn 7. júlí 2020
Kristbjörn Árnason
80 milljarða skattsvik á ári
Leslistinn 6. júlí 2020
Huawei á undir högg að sækja beggja vegna Ermasunds
Kínverski fjarskiptarisinn Huawei hefur mætt andstöðu franskra og breskra yfirvalda í kjölfar viðskiptaþvingana Bandaríkjanna gegn fyrirtækinu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar