Norðurlöndin dæla peningum til að berjast gegn kórónukreppunni

Ríkisstjórnir Svíþjóðar, Danmerkur og Noregs hafa tilkynnt miklar útgjaldaaukningar til að berjast gegn efnahagslegum áhrifum kórónuveirunnar á síðustu vikum.

Magdalena Andersson, fjármálaráðherra Svíþjóðar, og Per Bolund, viðskipta- og húsnæðismálaráðherra, á kynningu frumvarpsins í morgun.
Magdalena Andersson, fjármálaráðherra Svíþjóðar, og Per Bolund, viðskipta- og húsnæðismálaráðherra, á kynningu frumvarpsins í morgun.
Auglýsing

Nor­eg­ur, Sví­þjóð og Dan­mörk hafa kynnt stór­huga áætl­anir til þess að bregð­ast við efna­hags­legum áhrifum kór­ónu­veirunnar í vetur og á næsta ári. Fjár­mála­ráð­herra Sví­þjóðar segir að pen­ingar séu engin hindrun fyrir hið opin­bera, á meðan starfs­bróðir hennar í Dan­mörku talar um „stríðskistu“ og Norð­menn beina sjónum sínum að ferða­þjón­ust­unni.

Pen­ingar engin hindrun

Fjár­mála­ráð­herra Sví­þjóð­ar, Magda­lena And­ers­son, lagði í dag fram fjár­laga­frum­varp rík­is­stjórn­ar­innar á sænska þing­inu. Í frum­varp­inu er gert ráð fyrir inn­spýt­ingu að and­virði 200 millj­arða sænskra króna, eða um 3 þús­und millj­arða íslenskra króna, fyrir næstu tvö árin. 

í við­tali við sænska rík­is­út­varpið SVT er haft eftir And­er­son að far­ald­ur­inn krefj­ist for­dæma­lausra aðgerða til að sporna gegn enn frek­ari hækkun atvinnu­leysis og fá hjól sænska hag­kerf­is­ins til að snú­ast aft­ur. „­Pen­ingar munu ekki standa í vegi þess,” segir hún.

Auglýsing

Fjár­lögin gera ráð fyrir að um 105 millj­arðar sænskra króna verði not­aðar í efna­hags­að­gerðir gegn kór­ónu­krepp­unni á næsta ári, en það jafn­gildir tveimur pró­sentum af lands­fram­leiðslu lands­ins í fyrra. Sömu­leiðis er gert ráð fyrir 85 millj­örðum sænskra króna fyrir árið 2022. 

Fjár­lögin inni­halda meðal ann­ars lækkun skatta á unga starfs­menn og flýt­ingu á fjár­fest­ingum í umhverf­is­vænum verk­efn­um, sem rík­is­stjórnin reiknar með að geti skapað allt að 75 þús­und störf í land­in­u. 

Vegna auk­inna útgjalda rík­is­sjóðs er búist við halla­rekstri á næstu árum, þannig að hlut­fall opin­berra skulda af lands­fram­leiðslu muni hækka úr 35 pró­sentum í 42 pró­sent. 

Inn­spýt­ing fyrir ferða­þjón­ust­una

Á sama tíma og fjár­laga­frum­varp sænsku rík­is­stjórn­ar­innar var lagt fram í morgun til­kynnti iðn­að­ar­ráð­herra Nor­egs, Iselin Nybø, ásamt sveit­ar­stjórn­ar­ráð­herr­anum Linda Hell­eland, sér­stakan krísu­pakka fyrir ferða­þjón­ust­una þar í landi. Pakk­inn inni­heldur lækkun virð­is­auka­skatts, leng­ingu brú­ara­lána og styrki fyrir föstum kostn­aði, eins og greint er frá á vef Túrista.

Ráð­herr­arnir bentu á að þessi krísu­pakki kæmi ekki í stað­inn fyrir áður til­kynntar aðgerðir rík­is­stjórn­ar­inn­ar, sem eru að and­virði 124 millj­arða norskra króna, eða um 3,5 pró­sent af lands­fram­leiðslu lands­ins. 

Hins vegar er nýi pakk­inn, sem mun gefa ferða­manna­iðn­að­inum rúman millj­arð norskra króna, eða 15 millj­arða íslenskra króna, lagður fram til að kom­ast til móts við versn­andi skil­yrði í atvinnu­grein­inni. Í því sam­hengi nefndu ráð­herr­arnir sér­stak­lega fækkun ferða­manna í kjöl­far fjölg­unar smita í Evr­ópu í ágúst­mán­uð­i. 

Fjár­lög norsku rík­is­stjórn­ar­innar verða svo kynnt þann 7. októ­ber, en sam­kvæmt norska miðl­inum E24 ríkir mikil óvissa um hvers eðlis hann verð­ur. Fjár­mála­ráð­herra Nor­egs, Jan Tore Sann­er, sagði það vera sér­stak­lega erfitt að gera fjár­lög á kreppu­tím­um. Sam­kvæmt honum verður þó lögð áhersla á að við­halda atvinnustig­inu í land­inu.

Opin stríðs­kista í Dan­mörku

Með fyr­ir­heitum sínum um aukin útgjöld hins opin­bera til að draga úr áhrifum kór­ónu­krepp­unnar feta Norð­menn og Svíar í fót­spor Dana, sem kynntu fjár­laga­frum­varp sitt um síð­ustu mán­að­ar­mót.

Frum­varpið inni­heldur neyð­ar­sjóð, sem rík­is­stjórnin kall­ar „­stríðskist­una“, að and­virði 9,2 millj­arða danskra króna, en það jafn­gildir um hálfu pró­senti af árlegri lands­fram­leiðslu lands­ins.

Stríðskistan svo­kall­aða á að fara í efna­hags­að­gerðir til að sporna gegn kór­ónu­krepp­unni í vet­ur, en ekki liggja fyrir frek­ari útfærslur á það hvert pen­ing­arnir muni fara. Nico­lai Wammen, fjár­mála­ráð­herra Dan­merkur útskýrir hins vegar að rík­is­stjórnin vilji nota pen­ing­ana í heil­brigð­is­kerfið og atvinnu­líf­ið, þar sem áherslan er sett á að draga úr atvinnu­leysi. 

„Þetta eru mjög miklir pen­ingar sem eru klárir til að hjálpa dönskum fyr­ir­tækj­um. Og sem renna til heil­brigð­is­kerf­is­ins okk­ar, sem stendur frammi fyrir miklum áskor­un­um. Það gæti til dæmis komið bólu­efni sem þyrfti að eða pen­ingum í. Við vitum ekki hvaða áskorun við stöndum frammi fyrir en við höfum pen­ing­ana til­bún­a,” segir Wammen.

Danska rík­is­stjórnin reiknar með fjár­laga­halla sem nemur 0,4 pró­sentum af lands­fram­leiðslu, sem er hámark þess sem gera má ráð fyrir sam­kvæmt fjár­mála­stefnu lands­ins. Með því hefur rík­is­stjórnin nið­ur­fært spá sína um rekstur fjár­mála um 0,8 pró­sentu­stig frá síð­ustu spá sinn­i. 

Búist er við 4,5 pró­senta sam­drætti í lands­fram­leiðslu Dan­merkur í ár, miðað við síð­asta ár. Atvinnu­leysi í land­inu stóð í 4,8 pró­sentum í júlí og hafði þá lækkað frá yfir 5 pró­sentum yfir vor­mán­uð­ina. 

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Gríðarlegt uppstreymi í Eystrasalti yfir einu gati á gasleiðslunni.
Hafa uppgötvað fjórða lekann í Eystrasalti
Gasleiðslurnar Nord Stream 1 og 2 í Eystrasalti leka á fjórum stöðum. Fjórði lekinn uppgötvaðist á þriðjudag en sænska strandgæslan staðfesti tilvist hans í morgun.
Kjarninn 29. september 2022
Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum
Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.
Kjarninn 28. september 2022
Blásjór í eðlilegu árferði að hausti. Lónið er nú hálftómt og rafmagnsframleiðslu í virkjununum verið hætt tímabundið.
Stórar virkjanir úti í Noregi vegna vatnsskorts
Skert raforkuframleiðsla vegna vatnsskorts blasir áfram við í mið- og suðurhluta Noregs ef himnarnir fara ekki að opnast almennilega. Í raun þarf úrkoma haustsins að vera óvenjulega mikil til að bæta upp fyrir þurrkatíð sumarsins.
Kjarninn 28. september 2022
Olíubirgðastöðin í Örfirisey.
Eigum aðeins eldsneytisbirgðir til 20-50 daga
Eldsneytisbirgðir hér á landi eru langt undir þeim viðmiðunarmörkum sem í gildi eru innan Evrópusambandsins og víðar. Dæmi eru um að birgðir þotueldsneytis hafi farið undir tíu daga.
Kjarninn 28. september 2022
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Seðlabankinn: Líkur hafa aukist á að fasteignaverð lækki
Útreikningar Seðlabankans á hlutfalli íbúðaverðs og launavísitölu hafa allt frá í mars gefið til kynna bólumyndun á íbúðamarkaði. Hvernig markaðurinn mun mögulega leiðrétta sig er óvíst, en hröð leiðrétting og nafnverðslækkanir eru möguleiki.
Kjarninn 28. september 2022
Gas streymir upp á yfirborðið í Eystrasalti út úr leiðslunum á hafsbotni.
Hvað gerðist eiginlega í Eystrasalti?
Allur vafi hefur nú verið tekinn af því hvort að rússneskt gas muni streyma til Evrópu í vetur. Sprengingar sem mældust á jarðskjálftamælum og gerðu risastór göt á leiðslurnar í Eystrasalti hafa veitt þeim vangaveltum náðarhöggið.
Kjarninn 28. september 2022
Verðbólgan komin niður í 9,3 prósent
Vísitala neysluverðs hækkaði á milli mánaða en ársverðbólga dregst saman annan mánuðinn í röð. Miklar lækkanir á flugfargjöldum til útlanda skiptu miklu.
Kjarninn 28. september 2022
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar