Ætla að ræða betur framtíð Skjálfandafljóts frá „upptökum til ósa“

Í ljósi athugasemda sem komu fram í kjölfar kynningar á skipulagsáformum vegna Einbúavirkjunar í Skjálfandafljóti hefur sveitarstjórn Þingeyjarsveitar ákveðið að kæla málið og ræða það betur. Engin virkjun er í fljótinu í dag.

Skjálfandafljót rennur í flúðum um hið fyrirhugaða framkvæmdasvæði Einbúavirkjunar.
Skjálfandafljót rennur í flúðum um hið fyrirhugaða framkvæmdasvæði Einbúavirkjunar.
Auglýsing

Sveit­ar­stjórn Þing­eyj­ar­sveitar hefur ákveðið að vísa skipu­lags­til­lögum vegna fyr­ir­hug­aðrar Ein­búa­virkj­unar í Skjálf­anda­fljóti til heild­ar­skoð­unar á aðal­skipu­lagi sveit­ar­fé­lags­ins sem nú er í vinnslu. Ákvörð­unin var tekin í gær og felur í sér stefnu­breyt­ingu því um miðjan jan­úar sam­þykkti sveit­ar­stjórn að aug­lýsa til­lög­urnar í sam­ræmi við skipu­lags­lög að und­an­geng­inni kynn­ingu fyrir íbúum og öðrum hags­muna­að­il­um.



Sá kynn­ing­ar­fundur var hald­inn í félags­heim­il­inu Kiða­gili 28. jan­úar og streymt í gegnum Face­book. Líkt og Kjarn­inn greindi frá kom þar fram hörð gagn­rýni á hina fyr­ir­hug­uðu fram­kvæmd sem og á til­högun kynn­ing­ar­fund­ar­ins sem umhverf­is- og skipu­lags­nefnd sveit­ar­fé­lags­ins boð­aði til en sveit­ar­stjórn­ar­menn voru ekki til svara á. Um kynn­ing­una sáu alfarið fram­kvæmda­að­ilar og full­trúar verk­fræði­stof­unnar Ver­kís sem vann bæði umhverf­is­mat virkj­un­ar­innar sem og skipu­lags­til­lög­urn­ar.

Auglýsing



Í ljósi þeirra athuga­semda sem fram komu á kynn­ing­ar­fund­inum og í kjöl­far hans hefur sveit­ar­stjórnin ákveðið að halda fund með land­eig­endum að Skjálf­anda­fljóti „og ræða nýt­ing­ar­á­form og fram­tíð­ar­sýn varð­andi fljót­ið,“ líkt og segir í bókun sveit­ar­stjórnar frá fundi gær­dags­ins. Jafn­framt áformar sveit­ar­stjórn fleiri almenna kynn­ing­ar­fundi um mál­efn­ið. Arnór Ben­ón­ýs­son, odd­viti Þing­eyj­ar­sveit­ar, sagði í sam­tali við RÚV í gær að sveit­ar­stjórn vilji gefa mál­inu meiri tíma og dýpka umræð­una. Hann segir til­efni til að ræða heild­stætt um Skjálf­anda­fljót frá „upp­tökum til ósa“.



Ein helsta gagn­rýnin sem kom fram á fund­inum í Kiða­gili á dög­unum var sú að of lítið sam­ráð hefði verið haft við íbúa og að sam­fé­lags­leg áhrif af virkj­un­inni óljós. Guð­rún Sig­ríður Tryggva­dótt­ir, bóndi í Svart­ár­koti í Bárð­ar­dal, sagði á fund­inum að Ein­búa­virkjun væri ekk­ert meðal dal­bú­anna. Hún velti því upp hvort að það væri ekki einmitt rík ástæða til að ræða mál­in, „jafn­vel þó að þau séu erf­ið“. Guð­rún sagð­ist telja að ein helsta ástæða þess að fyr­ir­huguð Ein­búa­virkjun hafi ekki verið rædd sé hvernig við­brögðin urðu í aðdrag­anda Svart­ár­virkj­unar „Við erum svo góð í því að ákveða að láta ekki eitt­hvað svona eyði­leggja sam­fé­lagið okkar að við ræddum þetta ein­fald­lega aldrei. Þetta var sett til hlið­ar.“



Ein­búa­virkjun ehf., félag í eigu Hilm­ars Ágústs­sonar og Krist­jáns Gunn­ars Rík­harðs­son­ar, hefur áform um að reisa 9,8 MW virkjun í Skjálf­anda­fljóti í landi jarð­anna Kálf­borg­arár og Ein­búa í Bárð­ar­dal.

Upp­gangur aflminni virkj­ana



 Engin virkjun er í Skjálf­anda­fljóti í dag en tvær virkj­ana­hug­mynd­ir, Fljóts­hnúks­virkjun og Hrafna­bjarga­virkj­un, eru í vernd­ar­flokki 3. áfanga ramma­á­ætl­unar sam­kvæmt þings­á­lykt­un­ar­til­lögu sem enn hefur ekki verið sam­þykkt á Alþingi, meira en fjórum árum eftir að hún var fyrst lögð fram. Ein­búa­virkjun fellur hins vegar ekki undir ákvæði laga um vernd­ar- og orku­nýt­ing­ar­á­ætlun (ramma­á­ætl­un) þar sem hún er undir 10 MW að upp­settu afli. Slíkar virkj­ana­hug­mynd­ir, sem stundum hafa verið nefndar smá­virkj­an­ir, m.a. af Orku­stofn­un, hafa í auknum mæli komið fram síð­ustu miss­eri og margar valdið deil­um.



Skipu­lags­stofnun gaf álit sitt á mats­skýrslu Ein­bú­ar­virkj­unar síð­asta sumar og komst m.a. að þeirri nið­ur­stöðu að eld­hrauni yrði raskað sem sýna þyrfti fram á brýna nauð­syn til sem stofn­unin taldi ekki til stað­ar.

Einbúavirkjun er fyrirhuguð í landi tveggja jarða í Bárðardal, um sjö kílómetrum ofan Goðafoss.

Í grein­ar­gerð aðal­skipu­lags Þing­eyj­ar­sveit­ar, sem sam­þykkt var árið 2011, kemur fram sú stefna sveit­ar­fé­lags­ins að nýta vatns­afl innan þess, sé það til hags­bóta fyrir íbúa og í sam­ræmi við sjálf­bæra þró­un. „Þing­eyj­ar­sveit telur eft­ir­sókn­ar­vert að kanna frekar fram­tíð­ar­mögu­leika á og kosti þess að byggja fleiri virkj­anir til einka­nota sem og orku­sölu á frjálsum raf­orku­mark­aði, en sveit­ar­fé­lagið er á móti hug­myndum um að virkja Skjálf­anda­fljót.“



Dag­björt Jóns­dótt­ir, sveit­ar­stjóri Þing­eyj­ar­sveit­ar, sagði við Kjarn­ann fyrr í vik­unni að engin sér­stök tíma­mörk væru á því kynn­ing­ar­ferli sem skipu­lags­á­form Ein­búa­virkj­unar væru nú í þar sem aug­lýs­inga­ferli væri ekki haf­ið.



Skipu­lags­ferlið hófst hins vegar fyrir rúmu ári. Þá sam­þykkti sveit­ar­stjórn með fimm atkvæðum af sjö að gerð yrði skipu­lags- og mats­lýs­ingu vegna breyt­ingar á aðal­skipu­lagi í sam­ræmi við óskir fram­kvæmd­ar­að­ila. Á þeim tíma lá frum­mats­skýrsla Ein­búa­virkj­unar ehf. fyr­ir. Í júlí var skipu­lags- og  mats­lýs­ingin aug­lýst en á kynn­ing­ar­tím­an­um, sem stóð til 6. ágúst, birti Skipu­lags­stofnun álit sitt á mats­skýrslu fram­kvæmda­að­ila um virkj­un­ina.

Sam­ein­ing­ar­við­ræður standa nú yfir milli Þing­eyj­ar­sveitar og Skútu­staða­hrepps.

Settu skil­yrði



Á sveit­ar­stjórn­ar­fund­inum nú í jan­ú­ar, þegar Ein­búa­virkjun var til umfjöll­unar skipu­lags­til­lög­urnar sam­þykktar til aug­lýs­ingar að und­an­geng­inni kynn­ingu var það gert með þeim skil­yrðum „að skýrt verði að frá­rennsl­is­göng séu skil­yrði sam­kvæmt val­kosti A í skipu­lags­til­lög­un­um“. Er þetta skil­yrði í sam­ræmi við þá nið­ur­stöðu Skipu­lags­stofn­unar að jarð­göng hefðu minni umhverf­is­á­hrif en opinn veitu­skurður á þeim 2,6 kíló­metra kafla sem vatni yrði veitt úr far­vegi Skjálf­anda­fljóts eins og gert er ráð fyrir í öðrum val­kost­um.

Opnir veituskurðir, um lengri eða skemmri veg, eru settir fram sem valkostur við framkvæmd Einbúavirkjunar. Mynd: Úr matsskýrslu



  Að mati Skipu­lags­stofn­unar ætti að gera ráð fyrir þeim jarð­ganga­kosti sem aðal­val­kosti, sýni rann­sóknir á jarð­lögum fram á að slíkt sé ger­legt. „Ætti fram­kvæmd­ar­að­ili að leggja fram gögn sem sýna fram á að slíkt sé ekki hægt, verði það raun­in,“ sagði í áliti Skipu­lags­stofn­un­ar. „Það er jafn­framt hlut­verk sveit­ar­fé­lags, í sam­vinnu við fram­kvæmd­ar­að­ila að fylgja þessu atriði eftir við deiliskipu­lags­gerð og und­ir­bún­ing fram­kvæmda­leyf­is.“

Nátt­úru­verndin fagn­ar 

Sam­tök um nátt­úru­vernd á Norð­ur­landi, SUNN, fagna þeirri ákvörðun sveit­ar­stjórnar Þing­eyj­ar­sveitar að setja ferli skipu­lags­breyt­inga vegna  Ein­búa­virkj­unar á bið. Í frétta­til­kynn­ingu segir að sam­tökin hafi verið „ugg­andi vegna áforma um virkjun Skjálf­anda­fljóts“ og hafi talað afdrátt­ar­laust gegn þeim. Mikið fagn­að­ar­efni sé að sveit­ar­stjórn bregð­ist við þeirri umræðu sem hefur skap­ast vegna máls­ins und­an­far­ið. 

Ef Ein­búa­virkjun yrði að veru­leika yrðu stórir opnir skurðir grafnir í lands­lagið við bakka Skjálf­anda­fljóts og virkj­unin yrði nálægt einni af skil­greindum gáttum inn í fyr­ir­hug­aðan hálend­is­þjóð­garð. Telja sam­tökin mikla nátt­úru­vernd­ar­hags­muni fólgna í því að vernda allt Skjálf­anda­fljót fyrir virkj­un­um. „Mögu­leikar á raf­orku­fram­leiðslu á þegar rösk­uðum svæðum eru til staðar og ættu alltaf að njóta for­gangs þegar og ef orku­þörf kallar á frek­ari fram­leiðslu,“ segir í frétta­til­kynn­ingu sam­tak­anna. „Ein­búa­virkjun hefði ekk­ert gert fyrir sam­fé­lagið í Bárð­ar­dal.“



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bækur Enid Blyton hafa hafa selst í rúmlega 600 milljónum eintaka og verið þýddar á meira en 90 tungumál.
762 bækur
Útlendingar, svertingjar, framandi, sígaunar. Stela, hóta, svíkja, lemja. Vesalingar og ómerkilegir aumingjar. Þetta orðfæri þykir ekki góð latína í dag, en konan sem notaði þessi orð er einn mest lesni höfundur sögunnar. Enid Blyton.
Kjarninn 25. september 2021
Lokaspá: Líkur frambjóðenda á að komast inn á Alþingi
Kjarninn birtir síðustu þingmannaspá sína í aðdraganda kosninga. Ljóst er að margir frambjóðendur eiga fyrir höndum langar nætur til að sjá hvort þeir nái inn eða ekki og töluverðar sviptingar hafa orðið á líkum ýmissa frá byrjun viku.
Kjarninn 25. september 2021
Lokaspá: Meiri líkur en minni á að ríkisstjórnin haldi velli
Samkvæmt síðustu kosningaspánni mun Framsóknarflokkurinn verða í lykilstöðu í fyrramálið þegar kemur að myndun ríkisstjórnar, og endurheimtir þar með það hlutverk sem flokkurinn hefur sögulega haft í íslenskum stjórnmálum.
Kjarninn 25. september 2021
Álfheiður Eymarsdóttir og Gunnar Ingiberg Guðmundsson
Er ekki bara best að kjósa Samherja?
Kjarninn 24. september 2021
Formenn flokkanna sögðu nú sem betur fer að uppistöðu aðallega satt í viðtölunum sem Staðreyndavakt Kjarnans tók fyrir.
Fjögur fóru með fleipur, jafnmörg sögðu hálfsannleik og tvær á réttri leið
Staðreyndavakt Kjarnans rýndi í tíu viðtöl við leiðtoga stjórnmálaflokka sem fram fóru á sama vettvangi. Hér má sjá niðurstöðurnar.
Kjarninn 24. september 2021
Steinar Frímannsson
Stutt og laggott – Umhverfisstefna Samfylkingar
Kjarninn 24. september 2021
Hjördís Björg Kristinsdóttir
Vanda til verka þegar aðstoð er veitt
Kjarninn 24. september 2021
Árni Finnsson
Á að banna olíuleit á hafsvæðum Íslands?
Kjarninn 24. september 2021
Meira eftir höfundinnSunna Ósk Logadóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar