Tíu staðreyndir um Ásmundarsalsmálið og eftirmála þess

Ráðherra varð uppvís að því að vera viðstaddur viðburð/samkvæmi/listaverkasölu á Þorláksmessu, þegar strangar sóttvarnarreglur voru við lýði. Grunur var um brot á þeim. Síðan þá hefur málið tekið marga pólitíska snúninga. Hér eru helstu staðreyndir þess.

ásmundarsalstía.jpg
Auglýsing

1. Samkvæmi í Ásmundarsal á Þorláksmessu

Klukkan 6:08 að morgni aðfangadags 2020 sendi lögreglan frá sér upplýsingapóst úr dagbók lögreglu þar sem farið var yfir helstu verkefni hennar á Þorláksmessukvöld og aðfaranótt aðfangadags.

Þriðja atriðið í póstinum vakti strax athygli, og átti eftir að draga dilk á eftir sér. Þar var greint frá því að klukkan 22:25 á Þorláksmessu hefði lögreglan verið „kölluð til vegna samkvæmis í sal í útleigu í miðbæ Reykjavíkur. Veitingarekstur er í salnum í flokki II og ætti því að vera lokaður á þessum tíma. Í ljós kom að á milli 40-50 gestir voru samankomin í salnum, þar á meðal einn háttvirtur ráðherra í ríkisstjórn Íslands. Töluverð ölvun var í samkvæminu og voru flestir gestanna með áfengi við hönd. Lögreglumenn veittu athygli að enginn gestanna var með andlitsgrímur fyrir andliti. Lögreglumenn sögðu að nánast hvergi voru fjarlægðartakmörk virt. Lögreglumenn sáu aðeins 3 sprittbrúsa í salnum. Lögreglumenn ræddu við ábyrgðarmenn skemmtunarinnar og þeim kynnt að skýrsla yrði rituð. Þá var gestum vísað út. Þegar að gestir gengu út voru flestir búnir að setja upp andlitsgrímu. Gestirnir kvöddust margir með faðmlögum og einhverjir með kossum. Einn gestanna var ósáttur með afskipti lögreglu og líkti okkur við nasista.“

2. „Háttvirti ráðherrann“ var Bjarni Benediktsson

Um tíuleytið á aðfangadagsmorgun fóru að birtast fréttir, á Vísi og vef Frétta­blaðsins, um að ráðherrann í samkvæminu hefði verið Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins og fjármála- og efnahagsráðherra. 

Auglýsing
Skömmu síðar birti Bjarni stöðuuppfærslu á Facebook þar sem hann gekkst við því að hafa verið á meðal gesta í samkvæminu. Þar sagði: „Á heim­leið úr mið­borg­inni í gær­kvöldi fengum við Þóra sím­tal frá vina­hjón­um, sem voru stödd á lista­safn­inu í Ásmund­ar­sal og vildu gjarnan að við litum inn til þeirra og köst­uðum á þau jóla­kveðju. Þegar við komum inn og upp í sal­inn í gær­kvöldi hefði mér átt að verða ljóst að þar voru fleiri en reglur gera ráð fyr­ir.

Eins og lesa má í fréttum kom lög­reglan og leysti sam­kom­una upp. Og rétti­lega. Þarna hafði of margt fólk safn­ast sam­an.

Ég hafði verið í hús­inu í um fimmtán mín­útur og á þeim tíma fjölg­aði gest­un­um. Rétt við­brögð hefðu verið að yfir­gefa lista­safnið strax þegar ég átt­aði mig á að fjöld­inn rúm­að­ist ekki innan tak­mark­ana. Það gerði ég ekki og ég biðst inni­lega afsök­unar á þeim mis­tök­um.“


3. Ásmundarsalur biðst afsökunar

Í stöðuuppfærslu á Facebook sem birt var skömmu fyrir hádegi á aðfangadag, á síðu Ásmundarsals, sagði: „Eigendur og rekstraraðilar Ásmundarsalar vilja taka fram vegna frétta að salurinn er listasafn og verslun með leyfi til að hafa opið til klukkan 23 á Þorláksmessu. Einnig er salurinn með veitingaleyfi. Ekki var um einkasamkvæmi að ræða í gær heldur var sölusýningin  „Gleðileg jól” opin fyrir gesti og gangandi.

Þegar klukkan var farin að ganga 22:30 dreif að fólk sem var að koma úr miðbænum og við gerðum mistök með að hafa ekki stjórn á fjöldanum sem kom inn. Flestir gestanna voru okkur kunnugir, fastakúnnar, listunnendur og vinir sem hafa undanfarin ár gert það að hefð að leggja leið sína til okkar á Þorláksmessu.

Við misstum yfirsýn og biðjumst afsökunar á því.“

4. Krafa um afsögn

Mikil reiði greip um sig víða, enda höfðu verið við lýði stífar takmarkanir vegna þriðju bylgju kórónuveirunnar. Þegar einn þeirra ráðherra sem setti reglur um þær takmarkanir fór ekki eftir þeim sjálfum fannst mörgum hljóð og mynd ekki fara saman. Að reglurnar giltu ekki um þá sem settu þær.

Þórólfur Guðnason sóttvarnarlæknir sagði strax á aðfangadag að það væri „bara mjög slæmt þegar for­ystu­menn þjóð­ar­innar fara ekki eftir þessum reglum[...]Ef það er rétt sem þar kemur fram þá er þetta klár­lega brot á sótt­varn­ar­reglum og mér finnst það miður að þetta hafi gerst.“ Logi Einarson, formaður Samfylkingarinnar, sagði það sína skoðun að Bjarni hlyti „að íhuga það alvar­lega að segja af sér. Ef hann er ekki að gera það þá hljóta sam­starfs­flokk­arnir tveir að pressa á hann vegna þess að ég trúi varla að hann hafi stuðn­ing allra ann­arra ráð­herra eða meiri­hluta Alþing­is.“ Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmaður Pírata, sagði hegðun Bjarna óforsvaranlega og að uppákoman væri „afsagnarsök“.

Jón Magnús Jóhannesson, deildarlæknir á Landsspítalanum sem hefur meðal annars skrifa um COVID-19 inn á vísindavef Háskóla Íslands, skrifaði stöðuuppfærslu á Facebook þar sem sagði:

„Ég vil vera afdrátt­ar­laus, skýr og ótví­ræður hérna.

1. Þessi sam­koma var fárán­legt, skammar­legt brot á sóttvarnareglum.

2. Þessi sam­koma gæti fræði­lega hleypt af stað ofur­dreifi­við­burði COVID-19 hér­lend­is. Það gæti hrein­lega leitt til dauðs­falla. Ég er ekki að ýkja hérna.

3. Skort­ur­inn á sótt­vörnum í þess­ari sam­komu, sem var nú þegar að brjóta sam­komu­tak­mark­an­ir, lýsir fárán­legum dóm­greind­ar­bresti og virð­ing­ar­leysi gagn­vart alþjóð.

4. Þeir sem skipu­lögðu þessa sam­komu ættu ein­fald­lega að skamm­ast sín.

5. Téður ráð­herra ætti að segja af sér - taf­ar­laust. Fyrir þátt­tak­endur þessa teitis er þetta skömm en fyrir ráð­herra í rík­is­stjórn Íslands er þetta algjör forsendubrestur. Það er erfitt að lýsa því nákvæm­lega hversu mikið dóm­greind­ar- og virð­ing­ar­leysi er hér á ferð­inni.

6. Ég vil biðla til allra sem hafa skoðun á þessu máli að deila henn­i.“

Á jóladag steig Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra fram og tjáði sig um málið. Hún sagði við Vísi að hún hefði rætt við Bjarna daginn áður og tjáð honum óánægju sína með mál­ið. „Svona atvik skaðar traustið á milli flokk­anna og gerir sam­starfið erf­ið­ara. Sér­stak­lega vegna þessa að við stöndum í stór­ræðum þessa dag­ana, hins vegar er sam­staðan innan stjórn­ar­innar verið góð og ég tel okkur hafa náð miklum árangri í því sem við erum að vinna að. Við munum halda því ótrauð áfram.“ Hún gerði þó ekki kröfu um að Bjarni myndi segja af sér vegna málsins. 

5. Lögreglan segir að orðalag hafi verið á skjön við vinnureglur

Á annan í jólum, 26. desember, barst tilkynning fá lögreglunni á höfðuborgarsvæðinu þar sem sagði að það hefði verið á skjön við vinnu­reglur hennar að láta upp­lýs­ingar um að „hátt­virtur ráð­herra“ hafi verið í samkvæminu á Þorláksmessu. Á þeim tíma sem tilkynningin barst hafði ekki birst nein frétt í fjölmiðlum landsins þar sem umrætt verklag hafði verið til umfjöllunar. 

Persónuvernd taldi ekki ástæðu til að aðhaf­ast vegna dag­bók­ar­færsl­unnar þar sem almennt njóti opin­berar per­sónur minni frið­helgi en aðr­ar. 

6. Ný lína frá eigendum salarins

Þann 28. desember 2020 sendu eigendur Ásmundarsals, þau Aðalheiður Magnúsdóttir og Sigurbjörn Þorkelsson, yfirlýsingu þar sem þau sögðu að fjöldatakmarkanir hefðu ekki verið brotnar í samkvæminu á Þorláksmessu. Þar sagði að sýningarsalurinn, sem sé á efri hæð Ásmundasalar, væri verslunarrými og falli því undir þær sóttvarnarreglur sem um þau giltu á þessum tíma. Ekki hafi verið um einkasamkvæmi að ræða heldur opna sýningu. „Á neðri hæð Ásmundarsalar er kaffihús með vínveitingaleyfi þar sem 15 manns mega koma saman og viðbótarrýmið Gryfjan sem allt að 10 manns mega vera í. Á efri hæð er aðalsýningarrými verka þar sem allt að 35 manns mega koma saman. Heildarfjöldi í byggingunni getur því verið allt að 60 manns að uppfylltum sóttvarnarreglum. Á Þorláksmessukvöld var Gryfjan lokuð og var því leyfi fyrir 50 manns í húsinu. Eigendur telja ótvírætt að fjöldi gesta hafi ávallt verið undir því viðmiði.“

Þennan sama dag fór Bjarni í viðtal í Kastljósi, sagðist hafa þegið léttvín í Ásmundarsal en hafi „aldrei [verið] stadd­ur í neinu par­tíi.“ Hann hefði upplifað að hann hefði verið í salnum í korter og stæði við það mat. Bjarni taldi sig ekki hafa brotið sóttvarnalög. 

7. Formleg rannsókn fór fram en niðurstaða liggur ekki fyrir

Þrátt fyrir þessa afstöðu ákvað lögreglan að hefja formlega rannsókn á mögulegu sóttvarnarbroti í Ásmundarsal á Þorláksmessu og gerði grein fyrir því í tilkynningu 30. desember. Þar kom fram að rannsóknin myndi meðal annars fela í sér að yfir­fara upp­tökur úr búk­mynda­vélum lög­reglu­manna með til­liti til brota á sótt­vörn­um.

Þeirri rannsókn lauk í janúar og var málið í kjölfar sent ákærusviði lögreglunnar 22. janúar sem átti að taka ákvörðun um hvort sektir yrðu gefnar út eða ekki. Enn þann dag í dag, tæpum einum og hálfum mánuði síðar, liggur ekki fyrir niðurstaða ákærusviðs. 

Þann 26. febrúar greindi mbl.is frá því að nefnd sem hefur eft­ir­lit með störfum lög­reglu sé að kanna sam­skipti hennar við fjöl­miðla eftir að sam­kvæmið í Ásmund­ar­sal á Þor­láks­messu var leyst upp. Einnig verður kannað hvort sam­ræmi sé milli þess sem komi fram á upp­töku og þess sem skrifað var í skýrslu lög­reglu. 

8. Dómsmálaráðherra hringdi tvívegis í lögreglustjórann

Þann 23. febrúar opin­ber­aði RÚV að Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra hefði hringt tví­­­­­vegis í Höllu Berg­þóru Björnsdóttur, lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins, á aðfanga­dag 2020 í kjöl­far þess að lög­­­reglan hafði greint fjöl­miðlum frá því að „hátt­­­virkur ráð­herra“ hefði verið staddur í sam­­­kvæmi í Ásmund­­­ar­­­sal kvöldið áður. 

Áslaug Arna sagði í við RÚV að sam­­­töl hennar við lög­­­­­reglu­­­stjór­ann hafi verið vegna spurn­inga sem hún hafði um verk­lag og upp­­­lýs­inga­­­gjöf við gerð dag­bók­ar­færslna lög­reglu. „Fjöl­miðlar spurðu mig hvort hún væri eðli­leg. Ég þekkti ekki verk­lag dag­bók­ar­færslna lög­regl­unnar og spurði aðeins um það.“

Auglýsing
Kjarninn greindi frá því á miðvikudag að í svari dómsmálaráðherra við fyrirspurn miðilsins hafi ekki komið skýrt fram hvort allir helstu fjölmiðlar landsins, sem hún segir að hafi sett sig í samband við hana á aðfangadag, hafi spurt sér­stak­lega út í verk­lags­reglur lög­reglu í tengslum við dag­bók­ar­færslu lögreglunnar á aðfangadag. Í skriflegu svari sagði Áslaug Arna: „„Þegar ljóst var hvers eðlis málið var og hvernig það var að þró­ast þennan sama dag, taldi ég ekki við hæfi að tjá mig um það – hvorki um dag­bók­ar­færsl­una sjálfa né aðra anga máls­ins.“

9. Átti ekki samskipti við Bjarna áður en hún hringdi í lögreglustjórann

Vegna þessa var Áslaug Arna boðuð fyrir stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd. Hún kom fyrir nefndina á mánudag. Hún sagði í áðurnefndu skriflegu svari við fyrirspurn Kjarnans um málið að hún hefði ekki átt sam­skipti við Bjarna áður en hún átti sam­skipti við lög­reglu­stjóra, en að hún hafi átt sam­skipti við Bjarna síðar á aðfanga­dag.

Í viðtali við RÚV eftir fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar var hins vegar haft eftir dóms­mála­ráð­herra að hún hafi vitað að það var Bjarni sem hafði verið í Ásmund­ar­sal á Þor­láks­messu áður en hún hringdi. 

Halla Bergþóra mætti svo sjálf fyrir nefndina á þriðjudag. Hún hefur ekki viljað tjá sig um símtölin opinberlega. Þegar hún var til viðtals í Silfrinu um síðustu helgi bar hún það fyrir sig að málið væri til meðferðar hjá þingnefnd og vegna þess gæti lögreglustjórinn ekki tjáð sig um það.

10. Vilja skýra hvort samskiptin hafi verið í samræmi við lög og reglur

Guðmundur Andri Thorsson, þingmaður Samfylkingarinnar og nefndarmaður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, spurði Áslaugu Örnu um málið á Alþingi á þriðjudag. Í fyrirspurn hans kom meðal annars fram að annað símtalið sem hún hafi átt við Höllu Bergþóru hafi verið klukkan hálf fimm á aðfangadag jóla. 

Eftir fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar á þriðjudag sagði Andrés Ingi Jónsson, nefndarmaður og þingmaður Pírata, að það væri hans tilfinning að ráðherra hafi verið röngu megin línunnar með því að hlutast til um einstök mál. „Það er svona mín tilfinning eftir það að ráðherrann hafi verið röngu megin línunnar þegar kemur að því að vera að hlutast um einstök mál í rannsókn. Það er eitthvað sem við þurfum að skoða frekar tel ég.“

Jón Þór Ólafsson, formaður nefndarinnar, sagði á miðvikudag að nýjar upplýsingar hefðu komið fram þegar dómsmálaráðherra og lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins komu fyrir nefndina. Hann sagði við RÚV að mögulegt væri að nefndin gerði hlé á sínum störfum til þess að gefa umboðsmanni Alþingis færi á að hefja frumkvæðisathugun á málinu. 

RÚV greindi svo frá því á fimmtudag að Halla Bergþóra telji að dómsmálaráðherra hafi ekki „haft afskipti af rannsókn sakamáls“ með símtölum sínum á aðfangadag. Hún svaraði ekki spurningum RÚV um hvort samskiptin við dómsmálaráðherra hefðu verið óeðlileg.

Óli Björn Kárason, samflokksmaður Áslaugar Örnu og nefndarmaður í stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, sagði við Morgunblaðið í gær að Jón Þór og Andrés, þingmenn Pírata í nefndinni, hafi ekki sést fyrir í málinu í „„óstjórn­legri löng­un til að koma höggi á póli­tísk­an and­stæðing“ og ásakar þá báða um trúnaðarbrest. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Það liggur ekki fyrir hvort Ísland geti gert tvíhliða samning til að tengja krónu við evru
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur um það sé mögulegt fyrir Ísland að gera samkomulag við Seðlabanka Evrópu um að tengja krónuna við evru.
Kjarninn 23. september 2021
Sigríður Ólafsdóttir
Draumastarf og búseta – hvernig fer það saman?
Kjarninn 23. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd: Í aðdraganda kosninganna er blóðmeraiðnaðurinn svarti blettur búfjáreldis – Hluti II
Kjarninn 23. september 2021
Segist hafa reynt að komast að því hvað konan vildi í gegnum tengilið – „Við náðum aldrei að ræða við hana“
Fyrrverandi formaður KSÍ segir að sambandið hafi frétt af meintu kynferðisbroti landsliðsmanna í gegnum samfélagsmiðla. Formleg ábending hafi aldrei borist.
Kjarninn 23. september 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður Vinstri grænna.
Fleiri kjósendur Sjálfstæðisflokks vilja Katrínu sem forsætisráðherra en Bjarna
Alls segjast 45,2 prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins að þeir vilji fá formann Vinstri grænna til að leiða þá ríkisstjórn sem mynduð verður eftir kosningar.
Kjarninn 23. september 2021
Hugarvilla að Ísland sé miðja heimsins
Þau Baldur, Kristrún og Gylfi spjölluðu um Evrópustefnu stjórnvalda í hlaðvarpsþættinum Völundarhús utanríkismála.
Kjarninn 23. september 2021
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 4: Byggir Evrópustefna íslenskra stjórnvalda á áfallastjórnun?
Kjarninn 23. september 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Kosningarnar núna snúast um loftslagsmál
Kjarninn 23. september 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar