Mynd: Bára Huld Beck

453 einstaklingar og lögaðilar eiga fleiri en sex íbúðir á Íslandi

Á fimmta þúsund einstaklingar og lögaðilar eiga fleiri en eina íbúð á Íslandi. Framboð íbúða er í lágmarki, verð þeirra hefur hækkað gríðarlega og hlutfall ráðstöfunartekna verst settu hópa landsins sem fer í húsnæðiskostnað er orðið þannig að það flokkast sem íþyngjandi.

Alls eiga 71 ein­stak­lingar og 382 lög­að­ilar fleiri en sex íbúð­ir, 155 ein­stak­lingar og 101 lög­að­ilar eiga fimm íbúðir og 579 ein­stak­lingar og 165 lög­að­ilar eiga fjórar íbúð­ir. Fjöldi þeirra ein­stak­linga sem eiga þrjár íbúðir er 2.974 og fjöldi lög­að­ila sem eiga sama magn íbúða er 285. Þá eiga 16.501 ein­stak­lingur og 688 lög­að­ilar tvær íbúð­ir. 

Þetta kemur fram í svari Þjóð­skrár við fyr­ir­spurn Kjarn­ans um mál­ið. Vert er að taka fram að ein­stak­lingur eða lög­að­ilar geta verið eig­endur að sömu eign­un­um. 

Þjóð­skrá hóf að birta upp­lýs­ingar um eign­ar­hald íbúða í síð­asta mán­uði. Í þeim tölum sem stofn­unin birtir á heima­síðu sinni má sjá hversu margar þeirra þeirra 148.425 íbúða sem telj­ast full­búnar á Íslandi voru í eigu ein­stak­linga eða lög­að­ila sem áttu bara eina íbúð og hversu margar voru í eigu aðila sem áttu fleiri en eina íbúð. 

Mikil breyt­ing frá því fyrir hrun

Í töl­unum má sjá að 35,1 pró­sent íbúða var í eigu ein­stak­linga eða lög­að­ilar sem áttu fleiri en eina íbúð, alls 52.079 íbúð­ir. Það hlut­fall hefur hald­ist nokkuð stöðugt á síð­ustu árum en hefur hækkað skarpt frá því sem var fyrir 15 árum, þegar 28,5 pró­sent íbúða voru í eigu aðila sem áttu fleiri en eina íbúð. 

Íbúðir sem eru í eigu ein­stak­l­inga sem eiga fleiri en eina íbúð, og þar af leið­andi eignir umfram þá sem þeir búa í, eru nú 30.713. Þeim hefur fjölgað um 9.031 frá árinu 2006, eða 41 pró­­sent. Ef horft er lengra aft­­ur, til árs­ins 2000, hefur þeim fjölgað um 13.838, eða 82 pró­­sent.

Til sam­an­­burðar hefur þeim ein­stak­l­ingum sem eiga eina íbúð fjölgað um tólf pró­­sent frá árinu 2006 og um tæp­­lega 22 pró­­sent frá alda­­mót­­um.

Íbúðir sem eru í eigu lög­­að­ila sem eiga fleiri en eina íbúð, til að mynda leigu­fé­laga, eru nú 21.366 tals­ins. Árið 2006 voru þær 12.503 og því hefur þeim fjölgað um 71 pró­­sent á 15 árum. Frá ald­­ar­­mótum hefur þeim fjölgað um 12.213, eða 133 pró­­sent. 

Hátt í fimm þús­und kenni­tölur eiga fleiri en tvær íbúðir

Eftir að Þjóð­skrá hóf að birta töl­urnar um þá sem áttu fleiri en eina íbúð óskaði Kjarn­inn eftir því að fá upp­lýs­ingar um frekara nið­ur­brot á þeim þannig að hægt væri að sjá hversu margir ættu fleiri en tvær íbúð­ir. 

Í svörum stofn­un­ar­innar kom fram að 3.779 ein­stak­lingar ættu slíkt magn af íbúðum og 933 lög­að­il­ar. Alls áttu 226 ein­stak­lingar fleiri en fimm íbúðir og 483 lög­að­il­ar. 

Ljóst er þó að í ein­hverjum til­vikum eiga ein­stak­lingar og lög­að­ilar sömu íbúð­ina sam­an. Það getur til að mynda verið þannig að ein­stak­lingur eigi hlut í henni á eigin kenni­tölu en svo á lög­að­ili, sem sami ein­stak­lingur getur sann­ar­lega átt en hefur aðra kenni­tölu, átt það sem upp á vantar í eign­inni.

Þannig eru fjöldi kennitalna sem eiga íbúðir á Íslandi 186.327 tals­ins en full­búnar íbúðir á land­inu eru, líkt og áður sagði, 148.425. Af því má ráða að 37.902 íbúðir séu í eigu fleiri en eins aðila. 

Þær kenni­tölur sem eru skráðar fyrir fleiri en einni íbúð eru alls 21.901 en fjöldi íbúða sem eru í eigu aðila sem eiga fleiri en eina íbúð eru 52.079. 

Greiðslu­­byrði sem telj­­ast má íþyngj­andi

Í árlegri könnun Hús­næð­is- og mann­­virkja­­stofn­unar (HMS) á íslenska leig­u­­mark­aðn­­um, sem fram­­kvæmd var frá júní til sept­­em­ber 2021 og nær til ein­stak­l­inga 18 ára og eldri sem eru á leig­u­­mark­aði á land­inu öllu, kom fram að hlut­­fall ráð­­stöf­un­­ar­­tekna allra leigj­enda sem fer í leigu sé nú 45 pró­­sent. Það var 40 pró­­sent 2019. Sam­­kvæmt HMS gefur það hlut­­fall til kynna mjög mikla greiðslu­­byrði að með­­al­tali sem telj­­ast megi íþyngj­andi. Í umfjöllun um könn­un­ina er þó tekið fram að aukn­ing­una á hlut­­fall­inu megi að hluta til skýra með því að tekju- og eigna­­meiri leigj­endur náðu að kom­­ast af leig­u­­mark­aði og yfir í eigið hús­næði á tíma­bil­inu.

Í sömu könnun kom fram að leigj­endur hjá einka­reknum leigu­fé­lögum og ein­stak­l­ingum á almennum mark­aði voru með næst­hæsta hlut­­fall þeirra sem greiddu 70 pró­­sent eða meira af ráð­­stöf­un­­ar­­tekjum sínum í leigu, eða 13 pró­­sent. Ein­ungis leigj­endur á stúd­­enta­­görð­um, að upp­i­­­stöðu náms­­menn með lágar tekj­­ur, voru með hærra hlut­­fall þeirra sem greiddu svo stóran hluta ráð­­stöf­un­­ar­­tekna í leigu, eða 15 pró­­sent.

Hlut­­fall þeirra sem greiddi helm­ing eða meira af ráð­­stöf­un­­ar­­tekjum sínum í leigu var hins vegar lang­hæst hjá einka­reknum leigu­fé­lög­un­um, sam­tals 44 pró­­sent. Til sam­an­­burðar var það hlut­­fall 26 pró­­sent hjá  óhagn­að­­ar­drifnum leigu­fé­lögum og 23 pró­­sent hjá þeim sem leigðu af ætt­­ingjum eða vin­­um.

Kalla eftir stór­átaki í hús­næð­is­­málum

Í umsögn sinni um fyr­ir­liggj­andi fjár­­laga­frum­varp kallar Alþýð­u­­sam­­band Íslands (ASÍ) eftir stór­átaki í hús­næð­is­­málum og lýsir yfir veru­­legum von­brigðum með litla umfjöllun og skort á aðgerðum til að bregð­­ast við stöð­unni á hús­næð­is­­mark­aðn­­­um. Þar segir að íslenskur leig­u­­mark­aður sé óskipu­lagður og hlut­­fall óhagn­að­­ar­drif­ins hús­næðis lít­ið, leigj­endur njóti tak­­mark­aðrar verndar og hafa veika samn­ing­­stöðu. Í yfir­­lýs­ingu stjórn­­­valda til stuðn­­ings kjara­­samn­ingum 2019 hafi verið boð­aðar umbóta­að­­gerðir á leig­u­­mark­aði sem ekki hafi verið fylgt eft­­ir. 

ASÍ segir frum­varpið gera ein­ungis ráð fyrir 2,9 pró­­sent aukn­ingu í hús­næð­is­­stuðn­­ing og að ekki séu gerðar breyt­ingar á fyr­ir­liggj­andi for­­sendu um fjár­­­mögnun upp­­­bygg­ingu óhagn­að­­ar­drif­inna leig­u­í­­búða, þrátt fyrir að allir stjórn­­­mála­­flokkar hafi verið sam­­mála fyrir kosn­­ingar um þörf­ina á auknum fram­lögum til almenna íbúða­­kerf­is­ins. „Fyr­ir­­séð er að leig­u­­mark­aður verði fyrir áhrifum hækk­­unar hús­næð­is­verðs, auk­ins hag­­vaxt­­ar, fjölg­unar ferða­­manna og auknum búferla­­flutn­ing­­um. Leig­u­verð hækk­­aði þannig umfram verð­lag á árunum 2011- 2019, og umfram vísi­­tölu launa.

Sam­­kvæmt tölum frá OECD sem vitnað er í í umsögn ASÍ eru um 43 pró­­sent af leigj­endum í neðsta tekju­fimmt­ungi að glíma við íþyngj­andi hús­næð­is­­kostn­að.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinn
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar