Frá ára­mótum hefur fylgi Pírata auk­ist hratt og í síð­ustu könn­unum mæld­ist það vel yfir 30 pró­sent­um. Það þýðir að Píratar mæl­ast með meira fylgi en báðir rík­is­stjórn­ar­flokk­arnir til sam­ans. Fylgið hefur vakið mikla athygli, og jafn­vel undr­un, en er það eins­dæmi? Hvernig hefur fylgi nýrra flokka þró­ast í sögu­legu sam­hengi? Kjarn­inn kann­aði hvernig nokkrum öðrum flokkum hefur vegnað í gegnum tíð­ina.

Píratar eru í sér­stakri stöðu hvað þetta varð­ar. Þeir voru þegar komnir inn á þing þegar fylgi við þá fór að aukast, en margir aðrir flokkar hafa fengið mikið fylgi til að byrja með og svo hefur fylgið farið hratt lækk­andi. Í við­tali á RÚV fyrir skömmu sagði Stef­anía Ósk­ars­dótt­ir, pró­fessor í stjórn­mála­fræði, að árangur Pírata sé ein­stæð­ur, en þó sé helst hægt að bera hann saman við fylgi Besta flokks­ins í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­unum árið 2010. Besti flokk­ur­inn fór hratt upp á við í könn­un­um, og viku fyrir kosn­ingar mældu Frétta­blaðið og Stöð 2 Besta flokk­inn með hreinan meiri­hluta og 44 pró­senta atkvæði. Það fór þó ekki svo en nið­ur­staðan var þó glæsi­leg fyrir flokk­inn, 34,7 pró­senta fylgi.

Lilja Mósesdóttir og Birgir Örn Guðjónsson, Biggi lögga, á aðalfundi Samstöðu haustið 2012. Mynd: Samstaða Lilja Mós­es­dóttir og Birgir Örn Guð­jóns­son, Biggi lög­ga, á aðal­fundi Sam­stöðu haustið 2012. Mynd: Sam­staða

Auglýsing

Sam­staða Lilju Mós­es­dóttur

Eitt þekktasta dæmi und­an­far­inna ára um nýjan flokk með mikið fylgi er Sam­staða. Lilja Mós­es­dóttir sagði sig úr þing­flokki VG árið 2011 og tæpu ári síðar var stjórn­mála­flokkur undir for­mennsku henn­ar, Sam­staða - flokkur lýð­ræðis og vel­ferð­ar, stofn­að­ur. Flokk­ur­inn boð­aði nýja hugsun í stjórn­málum, sem væri hvorki til hægri né vinstri.

Það var 7. febr­úar 2012 og þremur dögum síð­ar, 10. febr­ú­ar, birt­ist könnun á fylgi flokk­anna í Frétta­blað­inu. Þá mæld­ist flokk­ur­inn með 21,3 pró­senta fylgi og fjórtán þing­menn. Það var lang­mesta fylgið sem flokk­ur­inn mæld­ist nokkurn tím­ann með­. 29. febr­úar mæld­ist flokk­ur­inn með 11,3 pró­sent í könnun Gallup og 18. mars með 9,1 pró­sent hjá MMR.

Strax í næstu könn­unum á eftir fór þó að halla undan fæti og í ágúst til­kynnti Lilja að hún myndi ekki bjóða sig fram til for­manns á ný á aðal­fundi í októ­ber, og axl­aði þannig ábyrgð á fylgis­tapi flokks­ins. Í októ­ber var því kjör­inn nýr for­mað­ur, Birgir Örn Guð­jóns­son, sem seinna varð frægur á Íslandi sem Biggi lögga. Í sam­tali við mbl.is sagði hann Sam­stöðu sýna hug­rekki með því að gefa „þessum venju­lega milli­stétt­ar­manni tæki­færi“ og nú færi í hönd kosn­inga­bar­átta, enda ætl­aði flokk­ur­inn að bjóða fram í kosn­ing­unum 2013.

Flokk­ur­inn hélt þó áfram að tapa fylgi og í síð­ustu könnun sem flokk­ur­inn var mældur í hjá MMR, í febr­úar 2013, var fylgið 0,7 pró­sent. Í febr­úar var hald­inn lands­fundur þar sem ákveðið var að bjóða ekki fram í kosn­ing­un­um, og Lilja var aftur kjörin for­maður í stað Birg­is.

Róbert Marshall og Björt Ólafsdóttir eru meðal sex þingmanna Bjartrar framtíðar. Róbert Mars­hall og Björt Ólafs­dóttir eru meðal sex þing­manna Bjartrar fram­tíð­ar­.

Rysj­ótt gengi Bjartrar fram­tíðar



Eins og skrifað var hér að ofan var árangur Besta flokks­ins í sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­unum ein­stak­ur. Björt fram­tíð var stofnuð árið 2012 og varð eins konar syst­ur­flokkur Besta flokks­ins. Fylgi flokks­ins hefur verið rysj­ótt en fór hæst í 18,6 pró­sent í lok jan­úar 2013 hjá Gallup og mæld­ist um svipað leyti 17,6 og 17,8 pró­sent hjá MMR. Flokk­ur­inn fór svo lægst í 7,7 pró­senta fylgi hjá MMR og 6,6% hjá Gallup skömmu fyrir kosn­ingar en þegar að þeim kom var fylgið 8,2 pró­sent.

Það fór svo upp á við strax eftir kosn­ingar og fór hæst í 17,5 pró­senta fylgi hjá Gallup í lok mars í fyrra og í 21,8 pró­sent í júní í fyrra hjá MMR. Það sveifl­að­ist milli 15 og 20 pró­senta hjá MMR fram í febr­úar á þessu ári en hefur síðan farið niður á við. Í síð­ustu könnun MMR fór fylgi flokks­ins í fyrsta sinn undir kjör­fylg­ið, og mæld­ist 6,3 pró­sent. Hjá Gallup hefur fylgið farið undir kjör­fylgi í apríl og maí, í 7,8 og 7,4 pró­sent.

Jóhanna Sigurðardóttir



Þjóð­vaki Jóhönnu og Borg­ara­flokkur Alberts hátt upp og niður



Það eru líka eldri dæmi um flokka sem byrja vel en missa fylgi fljótt. Þjóð­vaki Jóhönnu Sig­urð­ar­dóttur mæld­ist með 17,5 pró­senta fylgi fyrst eftir að flokk­ur­inn var stofn­að­ur, sem klofn­ingur út úr Alþýðu­flokknum árið 1995. Fylgið minnk­aði og var mán­uði síðar orðið 10,5 pró­sent og þegar að kosn­ingum kom var fylgið farið niður í 7,2 pró­sent, en það þýddi þó fjóra menn inn á þing.

Sömu sögu má segja af Borg­ara­flokki Alberts Guð­munds­son­ar, sem bauð fram í alþing­is­kosn­ing­unum árið 1987, sem mæld­ist fyrst með um 20 pró­senta fylgi í könn­unum en end­aði með að fá 11 pró­sent í kosn­ing­un­um. Þró­unin var eins hjá Banda­lagi jafn­að­ar­manna, með Vil­mund Gylfa­son í for­ystu, sem byrj­aði mjög hátt en end­aði með rúm­lega sjö pró­senta fylgi.

„Þannig að það eru ýmis dæmi um það að flokkar hafi mælst um tutt­ugu pró­sent og endað við tíu pró­sent,“ sagði Ólafur Þ. Harð­ar­son, pró­fessor í stjórn­mála­fræði, við Vísi árið 2012 þegar Sam­staða hafði fengið mikið fylgi.

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Þingmenn Sjálfstæðisflokks vilja ekki hafa fund með Ólafi opinn
Brynjar Níelsson víkur úr stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd þingsins í Búnaðarbankamálinu, en tjáir sig um það við Fréttablaðið í dag. Hann er þeirrar skoðunar að fundur með Ólafi Ólafssyni ætti ekki að vera opinn almenningi og fjölmiðlum.
28. apríl 2017 kl. 15:01
Gunnar Smári Egilsson
Ingi Freyr: Gunnar Smári gaf starfsfólki ranga mynd af stöðu Fréttatímans
Gunnar Smári Egilsson sannfærði starfsfólk um það í febrúar síðastliðnum að rekstur Fréttatímans væri tryggður, og talaði fólk ofan af því að taka öðrum starfstilboðum. Á þeim tíma hafði ekki verið greitt í lífeyrissjóði fyrir starfsfólk í nokkra mánuði.
28. apríl 2017 kl. 13:45
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Manndráp í beinni á Facebook Live
28. apríl 2017 kl. 13:00
Óttarr Proppé er heilbrigðisráðherra.
Þyrftum að útskrifa tvöfalt fleiri heimilislækna
Síðustu ár hafa að meðaltali átta heimilislæknar útskrifast á Íslandi. Þeir þyrftu að vera tæplega tvöfalt fleiri. Stjórnvöld þurfa að grípa inn í til að ekki verði skortur á næstu árum. Skortur er í fleiri sérgreinum, til dæmis geðlæknisfræðum.
28. apríl 2017 kl. 11:37
Ari Trausti Guðmundsson
Ríkisfjármálaáætlun fellur á loftslagsprófi
28. apríl 2017 kl. 10:07
Hópur íslenskra fjárfesta hefur keypt hlut Glitnis í Stoðum.
Ekkert gefið upp um sölu á hlut Glitnis í Stoðum
Forstjóri Glitnis HoldCo var ekki tilbúinn að svara spurningum um sölu á hlut félagsins í Stoðum.
28. apríl 2017 kl. 9:00
Verðmiðinn á stoðtækjafyrirtækinu Össuri er nú tæplega 220 milljarðar króna. Össur er, ásamt Marel, langsamlega vinsælasta fyrirtækið á íslenska markaðinum.
Rekstur Össurar heldur áfram að vaxa og dafna
Forstjóri Össurar segir reksturinn á fyrstu þremur mánuðum ársins hafa gengið vel.
28. apríl 2017 kl. 8:00
Ármann Þorvaldsson tekur við af Sigurði Atla Jónssyni sem forstjóri Kviku.
Ármann sagður taka við stjórnartaumunum hjá Kviku
Sigurður Atli Jónsson er hættur störfum hjá Kviku banka og Ármann Þorvaldsson, hefur verið stjórnandi hjá Virðingu, er sagður vera að taka við sem forstjóri, samkvæmt fréttum Vísis og Viðskiptablaðsins.
27. apríl 2017 kl. 23:04
Meira eftir höfundinnÞórunn Elísabet Bogadóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar