Heimilin í landinu, hrægammar og íslenski kúrinn allt dæmi um popúlíska orðræðu

14428296416_594c7b9d02_z.jpg
Auglýsing

Orð­ræða ýmissa fram­sókn­ar­manna um Ices­a­ve, gegn Evr­ópu­sam­band­inu, um íslenska kúr­inn, hrægamma­sjóði, heim­ilin í land­inu og gegn inn­flytj­end­um, nú síð­ast múslim­um, ber ein­kenni þess að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn sé orð­inn þjóð­ern­ispopúl­ískur flokk­ur. Þetta kemur fram í fræði­grein Eiríks Berg­mann, „Pop­u­l­ism in Iceland: Has the Progressive Party tur­ned pop­u­list?“ sem birt­ist í tíma­rit­inu Stjórn­mál og stjórn­sýsla í dag. Ei­ríkur kemst að þeirri nið­ur­stöðu að flokk­ur­inn sé að minnsta kosti mjúk útgáfa af popúl­ískum flokki.

Popúl­ism­inn ekki ein­faldur



Ei­ríkur segir að þjóð­ern­is­hyggja hafi lengi verið und­ir­liggj­andi í evr­ópskum stjórn­málum og popúl­ismi sé „ná­skyldur ætt­ingi“ þjóð­ern­is­hyggj­unn­ar. Popúl­ismi sé hins vegar ekki ein­hver vel afmörkuð og rök­rétt stefna og að minnsta kosti þrjár bylgjur popúl­isma hafi riðið yfir á und­an­förnum 40 til 50 árum og alltaf í tengslum við kreppur eða miklar félags­legar breyt­ing­ar. Þær hafi allar verið ólíkar rétt eins og flokk­arnir sem hafa talist til popúlista.

Í grein­inni kemur fram að ekki er sam­hljómur um það í fræð­unum hver skil­grein­ingin á popúl­isma eigi að vera, en Eiríkur tekur fram tíu ein­kenni sem nútíma popúl­ískir stjórn­mála­flokkar í Evr­ópu bera.

Þessir flokkar eru iðu­lega á móti inn­flytj­endum og elít­um. Þeir eru fullir efa­semda um Evr­ópu­sam­run­ann, í þeim eru siða­predik­arar sem aðhyll­ast vernd­un­ar­stefnu í efna­hags­mál­um, tala fyrir lögum og reglu og eru á móti fjöl­menn­ing­ar­þróun í Evr­ópu. Þeir vilji heldur höfða til til­finn­inga en raka, geri grein­ar­mun á „okk­ur“ og „hin­um“ og treysti á sterka leið­toga sem séu gæddir per­sónu­töfrum og tali í ein­földum lausnum á flóknum málum sem íþyngi almenn­ingi. Hann segir að hægt sé að finna dæmi um öll þessi ein­kenni hjá Fram­sókn­ar­flokknum und­an­farin ár.

Auglýsing

Breytti um stefnu mjög hratt eftir að Sig­mundur tók við



Ei­ríkur segir að þrátt fyrir að þjóð­ern­is­hyggja sé og hafi alltaf verið sterk á Íslandi hafi þjóð­ern­ispopúl­ískir flokkar ekki, svip­aðir þeim sem hafi rutt sér til rúms ann­ars staðar í Evr­ópu, ekki náð mik­illi fót­festu fyrr en eftir hrun­ið. Það hafi verið í því umhverfi sem ný for­ysta komst til valda í gamla land­bún­að­ar­flokkn­um.

Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hafi átt rætur sínar að rekja til land­bún­að­ar­sam­fé­lags­ins og hafi alla tíð verið byggður á þjóð­ern­is­kennd. Flokk­ur­inn hafi þó reynt að nútíma­væð­ast fyrir hrunið og reynt að ná til kjós­enda í þétt­ari byggðum lands­ins. Hann hefði alltaf verið efa­semd­ar­flokkur þegar kom að Evr­ópu­sam­band­inu en þetta hafi breyst og á árunum 2000 til 2004 hafi hann jafn­vel verið í for­ystu þeirra flokka sem töl­uðu fyrir Evr­ópu­sam­bands­að­ild.

Þegar Sig­mundur Davíð hafi tekið við stjórn­ar­taumunum eftir kreppu hafi hins vegar fljótt verið snúið aftur til stjórn­mála fyrri tíma. Ný for­ysta flokks­ins hafi hoppað yfir frjáls­lyndu tím­ana og farið aftur í að sam­sama sig með þjóð­ern­issinn­uðum for­verum eins og Jónasi Jóns­syni frá Hriflu. Flokk­ur­inn hafi fljótt breytt um stefnu og fært sig í popúl­ísk­ari átt.

Hann sé þannig eitt mjög fárra dæma um hefð­bundna flokka sem færi sig yfir í popúl­is­mann. Hinir flokk­arnir séu Þjóð­ar­flokk­ur­inn í Sviss og Frels­is­flokk­ur­inn í Aust­ur­rík­i. Ei­ríkur bendir einnig á að flokk­ur­inn sé þá fyrsti popúl­íski flokk­ur­inn á Norð­ur­lönd­unum til að vera í for­svari rík­is­stjórn­ar.

Orð­ræðan passar við öll ein­kenni popúl­isma



Ei­ríkur rekur dæmi um orð­ræðu fram­sókn­ar­manna, ekki síst Sig­mundar Dav­íðs, gegn ESB og gegn Ices­a­ve. Þá fjallar hann um ummæli fram­sókn­ar­manna um erlenda kröfu­hafa, sem hafi kerf­is­bundið verið kall­aði hrægammar, og um ummæli gegn inn­flytj­end­um, flótta­mönnum og múslim­um.

Eiríkur rekur einnig óánægju meðal fram­sókn­ar­manna sem sögðu sig úr flokknum vegna stefnu­breyt­inga. Frjáls­lynd­ari með­limir eins og Guð­mundur Stein­gríms­son hafi farið úr flokkn­um, og þá hafi Sig­mundur Davíð orðið óum­deildur og vel lið­inn leið­togi, sem sé eitt merkj­anna um popúl­isma. Gagn­rýni frá öðrum um að flokk­ur­inn væri að fær­ast í popúl­íska átt hafi verið mætt með því að segja það taktík vinstri­s­inn­aðrar elítu og ein­elti.

Eiríkur fjallar einnig um sjálfs­mynd þjóð­ar­inn­ar, og það að þjóð­ern­is­kennd hafi alltaf verið rík hér á landi. Þetta lit­ist af því að vilja vera sjálf­stæð og full­valda þjóð en á sama tíma vera við­ur­kennd sem jafn­ingi ann­arra ríkja. Einn hluti sjálfs­mynd­ar­innar togi Ísland frá öðrum ríkjum með því að leggja áherslu á hversu ein­stakir Íslend­ingar séu, en annar ýti á þátt­töku í alþjóða­hag­kerf­inu. Þetta valdi oft spennu, nú síð­ast í hrun­inu og eftir það.

Ennþá frekar þjóð­ern­is­flokkur en ein­göngu popúl­ískur



Flokk­ur­inn er þrátt fyrir allt ekki ein­göngu popúl­ískur að mati Eiríks, heldur enn meiri þjóð­ern­is­flokkur en nokkuð ann­að. Samt sem áður segir hann ekki annað hægt en að flokka Fram­sókn­ar­flokk­inn með „að minnsta kosti“ mýkri útgáfum af popúlista­flokkum í Evr­ópu.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Páll Hermannsson
Sundabraut og Sundahöfn
Kjarninn 22. nóvember 2019
Samruninn bjargaði Hringbraut frá þroti
Hringbraut var á leið í þrot og því bjargaði samnruninn við Torg, útgáfufélags Fréttablaðsins, því sem bjargað varð.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Kraumandi óánægja hjá starfsfólki Hafró
Starfsfólk Hafrannsóknarstofnunar hefur miklar áhyggjur af því að hagræðing hjá stofnuninni muni höggva í kjarnastarfsemi stofnunarinnar.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Þóra Sveinsdóttir
Eru konur kannski menn?
Kjarninn 22. nóvember 2019
Ilia Shumanov
Hægt að lágmarkað skaðann vegna peningaþvættis með ákveðnum skrefum
Aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóri Rúss­lands­deildar Tran­sparency International mun á umræðufundi í dag fjalla um hvernig alþjóð­legir hringir séu oft­ast einu skrefi á undan yfir­völdum og hvert hlut­verk milli­liða sé í pen­ingaþvætti.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Risatogarinn Heineste kyrrsettur
Yfirvöld í Namibíu hafa ákveðið að kyrrsetja risatogarann Heineste sem er í eigu félags í Namibíu sem Samherji á hlut í, samkvæmt RÚV.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Miðflokkurinn með 16,8 prósent – Sjálfstæðisflokkur með 18,1 prósent
Sjálfstæðisflokkurinn missir þrjú prósentustig af fylgi milli kannana og hefur aldrei mælst lægra. Miðflokkurinn tekur það fylgistap til sín.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Blása til mótmæla – Vilja að Kristján Þór segi tafarlaust af sér
Boðað er til mótmæla á morgun, laugardag, en helstu kröfur mótmælenda eru að sjávarútvegsráðherra segi af sér embætti, Alþingi lögfesti nýja og endurskoðaða stjórnarskrá og að arður af nýtingu sameiginlegra auðlinda landsmanna renni í sjóði almennings.
Kjarninn 22. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnÞórunn Elísabet Bogadóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None