Kjarninn birtir leyniskjöl úr TISA-viðræðum: Upplýsingar um réttindi vinnuafls og kjarnatexti

Breaking-Down-Barriers1.jpg
Auglýsing

Kjarn­inn, í sam­starfi við Wiki­Leaks, birtir í dag kjarna­texta TISA-við­ræðn­anna og fjóra við­auka úr þeim tengdum ákveðnum þjón­ustu­svið­um. Öll gögnin eru úr við­ræðu­lotum sem fóru fram í apríl 2015. Tólf aðrir fjöl­miðlar víða um heima birta gögnin einnig. Á meðal þeirra eru Dag­ens Nær­ingsliv í Nor­egi, Südd­eutsche Zeit­ung frá Þýska­landi og Libér­ation frá Frakk­landi. Þetta er í fjórða sinn sem Kjarn­inn birtir leyni­gögn úr TISA-við­ræð­un­um.

TISA-við­ræð­unum er ætlað að auka frelsi í þjón­ustu­við­skipt­um. Þær hafa staðið yfir frá vor­mán­uðum árs­ins 2013 og von­ast þau ríki sem taka þátt í þeim að við­ræð­unum ljúki á næsta ári, árið 2016. Alls taka 23 aðilar þátt í þeim (Evr­ópu­sam­band­ið, sem kemur fram fyrir sín 28 aðild­ar­lönd, er talið sem einn aðili í við­ræð­un­um), þeirra á meðal er Ísland.

Því eru alls 50 lönd þátt­tak­endur í við­ræð­un­um. Þau lönd sem taka þátt í við­ræð­unum eru sam­tals ábyrg fyrir um tveimur þriðju hluta heims­fram­leiðsl­unn­ar. Þjón­ustu­við­skipti eru ábyrg fyrir um 80 pró­sent af þjóð­ar­fram­leiðslu í Banda­ríkj­unum og Evr­ópu­sam­band­inu. Því er ljóst að mikið er und­ir.

Auglýsing

TISA stendur fyrir Trade in Services Agreem­ent. Við­ræð­urnar eru marg­hliða og snú­ast um að auka frelsi í þjón­ustu­við­skiptum milli landa. Yfir­lýst mark­mið þeirra er að fækka hindr­unum í vegi fyr­ir­tækja sem starfa á vett­vangi þjón­ustu­við­skipta og auka gegn­sæi í milli­ríkja­við­skiptum með þjón­ustu. Samn­ings­við­ræð­urnar skipta Ísland miklu máli enda spanna þátt­töku­ríkin helstu mark­aðs­svæði íslenskra fyr­ir­tækja.

wiki Gögnin sem birt eru í dag eru frá Wiki­Leaks kom­in. Alls birt­ast þau í þrettán mis­mun­andi fjöl­miðlum víða um heim.

 

Ein­ungis einn almennur alþjóð­legur samn­ingur um þjón­ustu­við­skipti hefur verið gerður í sög­unni. Hann gengur undir nafn­inu GATS og gekk í gildi árið 1996. Síðan hefur ekki náðst að semja um nýja lausn sem tekur til­lit til þeirra breyt­inga sem orðið hafa á heim­inum und­an­farna tæpa tvo ára­tugi.

Alþjóða­sam­tök starfs­fólks í almanna­þjón­ustu (PSI) hafa gagn­rýnt TISA-við­ræð­urnar harð­lega. Í skýrslu sem þau gáfu út vegna þeirra í lok apríl 2014 ­segir meðal ann­ars að við­ræð­urnar séu vís­vit­andi til­raun til að auka hagnað stærstu og rík­ustu fyr­ir­tækja og þjóð­ríkja heims á kostnað þeirra sem verst hafa það. Verði sam­komu­lagið að veru­leika muni það auka ójöfnuð gríð­ar­lega.

Með TISA-­sam­komu­lag­inu, og öðrum slíkum yfir­­­þjóð­legum við­skipta­sátt­mál­um, sé verið að festa í sessi rétt fjár­festa og koma í veg fyrir að rík­is­stjórnir geti gripið til aðgerða á fjöl­mörgum sviðum sem teng­ist við­skipt­um. Á meðal þess sem PSI segir að TISA-­sam­komu­lagið muni hafa í för með sér er að rík­is­stjórnir muni ekki geta tekið aftur yfir opin­bera þjón­ustu ef einka­væð­ing hennar hafi mis­tekist, reglu­gerðir þjóða sem snúa að öryggi verka­manna verði tak­mark­að­ar, sömu­leiðis umhverf­is­vernd­ar­reglu­verk, neyt­enda­vernd og eft­ir­lits­starf­semi með heil­brigð­is­þjón­ustu, orku­verum, úrgangslosun og fag­gild­ingu í mennta­kerf­inu. „Þetta sam­komu­lag mun koma fram við far­and­verka­menn (e. migr­ant wor­kers) sem vörur og tak­marka getu rík­is­stjórna til að tryggja rétt­indi þeirra,“ segir enn fremur í skýrslu PSI.

Úr við­ræðu­lotu sem fór fram í apríl



Wiki­Leaks birtir í dag, í sam­starfi við Kjarn­ann og tólf aðra fjöl­miðla víða um heim, kjarna­text­ann úr TISA-við­ræð­unum auk þess sem fjórir við­aukar um ákveðin svið við­ræðn­anna eru birt­ir. Þetta er í fyrsta sinn sem kjarna­text­inn úr við­ræð­unum er birtur en Wiki­Leaks hefur áður birt ýmsa við­auka. Í kjarna­text­anum er greint frá þeim laga­legu meg­in­at­riðum sem eru undir í við­ræð­unum auk þess sem hann setur þá við­auka úr við­ræð­unum sem þegar hafa verið birtir opin­ber­lega í sam­hengi.

Hægt er að lesa kjarna­text­ann hér.

Hver við­auki fjallar um ákveðið þjón­ustu­svið sem er til umræðu í TISA-við­ræð­un­um, eða hindrun sem þarf að ryðja úr vegi til að hægt sé að semja.

Einn við­aukanna ­sem nú er birtur fjallar um inn­lendar reglu­gerðir hvers lands fyrir sig sem tekur þátt í við­ræð­un­um, og hvernig straum­línu­laga þarf þær til að mark­mið við­ræð­anna um aukin frjáls þjón­ustu­við­skipti nái fram að ganga. Hann er hægt að lesa hér.  

Annar við­auki fjallar um það hvernig ríki aflar sér þjón­ustu­við­skipta, hvernig útboð vegna þeirra eru birt og að það sé gert á þann hátt að allir áhuga­samir aðilar sem aðild eiga að samn­ingnum geti haft aðgengi að þeim upp­lýs­ing­um. Hann er hægt að lesa hér.

Rætt um tak­mörkun á rétt­indum vinnu­afls



Áhuga­verð­asti við­aukin sem birtur er í dag fjall­ar um hreyf­ingar ein­stak­linga (e. movem­ent of natural per­sons) milli þeirra landa sem aðild eiga að við­ræð­un­um, verði samn­ing­ur­inn að veru­leika. Um er að ræða starfs­fólk á vegum þeirra fyr­ir­tækja TISA-­samn­ing­arnir ganga meðal ann­ars út á að veita meira frelsi til að vinna í öllum aðild­ar­löndum við­ræð­anna. Það er hins vegar sér­stak­lega tekið fram í við­auk­anum að TISA-­sam­komu­lag eigi ekki að veita þessu vinnu­afli greið­ari aðgang að vinnu­mark­aði þess ríkis sem það mun starfa í við að veita þjón­ustu umfram það starf. Auk þess mun starfið og veran í umræddu ríki ekki veita aukin rétt til rík­is­borg­ara­rétt­ar, búsetu­réttar eða ann­arar lang­tímat­vinnu á vinnu­mark­aði rík­is­ins.

Í við­ræð­unum er meðal ann­ars verið að semja um mörk á þann tíma sem ríki hefur til að afgreiða leyfi fyrir hið hreyf­an­lega vinnu­afl þjón­ustu­veit­and­ans.

Í skjöl­unum sem nú eru birt sést afstaða Íslands í mörgum þáttum sem snúa að þessu umdeilda máli vel. Gullna reglan þar virð­ist vera sú að elta afstöðu Evr­ópu­sam­bands­ins og Nor­egs, enda öll ríkin aðili að innri mark­aði Evr­ópu og bundin þeim reglum sem um hann gilda. Þar krist­all­ast einnig afstaða ýmissa ann­arra ríkja sem reka aðra stefnu en flest Evr­ópu­ríki varð­andi frjálst flæði vinnu­afls. Ástr­al­ía, sem rekur mjög harða inn­flytj­enda­stefnu, er til að mynda mjög var­kár gagn­vart mörg­u ­sem um er rætt.

Hægt er að lesa við­auk­ann hér.

Fjórði við­aukin sem birtur er í dag snýst um gagn­sæi. Til­gangur hans er sá að skylda öll ríkin sem aðild munu eiga að samn­ingnum til að birta lög, regl­ur, ferla og aðra stjórn­sýslu­lega far­vegi á hátt sem er aðgengi­legur fyrir önnur aðild­ar­ríki.

Hann mál lesa hér.

Í fjórða sinn sem Kjarn­inn birtir gögn



Þetta er í fjórða sinn sem Kjarn­inn birtir gögn úr TISA-við­ræð­un­um. Í júní 2014 birti Kjarn­inn og ýmsir fjöl­miðlar víða um heim, í sam­starfi við Wiki­leaks, fyrstu leyniskjölin sem láku úr TISA-við­ræð­un­um.

Í þeim kom fram að vilji væri til þess að vinda ofan af því reglu­verki sem sett hefur verið á fjár­mála­þjón­ustu eftir hrun, liðka fyrir veru lyk­il­stjórn­enda og sér­fræð­inga í fjár­mála­geir­anum í öðrum löndum en þeirra eigin umfram aðra og setja upp ein­hvers konar yfir­þjóð­legan dóm­stól til að taka ákvarð­anir um deilu­mál sem munu spretta upp á milli fjár­mála­fyr­ir­tækja og þjóða í fram­tíð­inni.

Á for­síðu skjal­anna sem Wiki­leaks lét Kjarn­ann hafa sagði meðal ann­ars að ekki mætti aflétta trún­aði á þeim fyrr en fimm árum eftir að TISA-­sam­komu­lagið taki gildi eða fimm árum eftir að við­ræð­unum ljúki, fari svo að samn­ingar náist ekki. Á skjöl­unum stendur að þau verði að „vera vistuð í lok­aðri eða öruggri bygg­ingu, her­bergi eða hirslu“.

Við­ræð­urnar fara líka fram utan Alþjóða­við­skipta­stofn­un­ar­innar (WTO) og lúta því ekki þeim reglum sem gilda um þá stofn­un. Ljóst er á skjöl­unum frá bæði Wiki­leaks og nú AWP að vilji er til þess að auka frelsi í að selja þjón­ustu milli landa all­veru­lega.

Það er þó ekki vilji til þess á meðal þeirra sem fara með við­ræð­urnar fyrir hönd Íslands að það hvíli nein sér­stök leynd yfir þeim.

Til­laga um aukna sam­keppni í heil­brigð­is­geira



Í byrjun febr­úar greindi Kjarn­inn síðan frá því að til­laga hafi verið lögð fram um við­auka um að auka sam­keppni um heil­brigð­is­þjón­ustu á milli landa með því að mark­aðsvæða þjón­ust­una. Sam­kvæmt til­lög­unni eru miklir ónýttir mögu­leikar til að alþjóða­væða heil­brigð­is­þjón­ustu, aðal­lega vegna þess að heil­brigð­is­þjón­usta er að mestu fjár­mögnuð og veitt af ríkjum eða vel­ferð­ar­stofn­un­um. Það er því nán­ast ekk­ert aðdrátt­ar­afl fyrir erlenda sam­keppn­is­að­ila til að keppa um að veita hana vegna þess hversu lítið mark­aðsvætt umhverfi hennar er.

Það var ­samn­ings­nefnd Tyrk­lands sem lagð­i fram til­lög­una en hún var rædd í átt­undu við­ræðu­lotu TISA-við­ræðn­anna sem fór fram í Genf í sept­em­ber síð­ast­liðn­um. Vert er að taka fram að öllum löndum er frjálst að leggja fram til­lögur um við­auka. Ísland og Nor­egur hafa til að mynda í hyggju að leggja fram til­lögu um við­auka um orku­þjón­ustu, sem löndin tvö standa mjög fram­ar­lega í að veita.

Sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans var tekið afar dræmt í til­lögu Tyrkja þegar hún var lögð fram í við­ræðu­lot­unum í sept­em­ber og des­em­ber á síð­asta ári.

Þann 3. júní síð­ast­lið­inn birti Kjarn­inn síðan ný skjöl úr við­ræð­unum sem fjöll­uðu meðal ann­ars um flutn­ings­þjón­ust­u í lofti, raf­ræn við­skipti, flæði vinnu­afls, fjar­skipta­þjón­ustu, fjár­mála­þjón­ustu og aukið gagn­sæi varð­andi ákvarð­anir og ráð­staf­anir rík­is­stjórna.

Mik­ill titr­ingur



Fréttir af til­lög­unni vöktu samt sem áður heims­at­hygli.Fram­kvæmda­stjórn Evr­ópu­sam­bands­ins sendi meðal ann­ars frá sér frétta­til­kynn­ingu þar sem hún sagði mjög skýrt að heil­brigð­is­kerfi aðild­ar­ríkja verði ekki einka­vædd af Evr­ópu­sam­band­inu né í við­skipta­samn­ingum á borð við TISA, sem sam­bandið gerir fyrir hönd aðild­ar­ríkja sinna.
Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra.
Krist­ján Þór Júl­í­us­son heil­brigð­is­ráð­herra.

Málið olli líka póli­tísku fjaðrafoki á Íslandi. Krist­ján Þór Júl­í­us­son heil­brigð­is­ráð­herra var spurður um það í óund­ir­búnum fyr­ir­spurn­ar­tíma á Alþingi þann 5. febr­úar síð­ast­lið­inn. Hann sagði að eng­inn starfs­maður heil­brigð­is­ráðu­neyt­is­ins hafi aðkomu að TISA-við­ræð­unum, hann hafi ekk­ert heyrt um til­lögu um við­auka við samn­ing­inn sem í fólst að fella mark­aðsvæð­ingu heil­brigð­is­þjón­ustu undir hann og að afstaða Íslands til þessa, sem utan­rík­is­ráðu­neytið sendi frá sér, hafi ekki verið borin undir hann.

Utan­rík­is­ráðu­neytið brást við orðum Krist­jáns með því að senda frá sér til­kynn­ingu um að það hafi upp­lýst vel­ferð­ar­ráðu­neyti hans um fram­lagn­ingu til­lögu um við­auka við TISA-­samn­ing­inn. Það hafi ráðu­neytið gert 6. jan­úar síð­ast­lið­inn. Síðan hafi verið haldin fundur með tengiliðum úr öllum fagráðu­neytum þann 14. jan­ú­ar. Tengiliður úr ráðu­neyti Krist­jáns hefði tekið þátt í þeim fundi.

Sér­stakar umræður á Alþingi



Ög­mundur Jón­as­son, þing­maður Vinstri  grænna, óskaði eftir sér­stökum við­ræðum um TISA-við­ræð­urnar á Alþingi í byrjun mars 2015. Ög­mundur spurði  Gunnar Braga Sveins­son utan­rík­is­ráð­herra hvort samn­ing­ur­inn yrði borin undir Alþingi áður en að skrifað verði undir hann og hvort til greina kæmi að mark­aðsvæða almanna­þjón­ustu með samn­ings­gerð­inni.
Gunnar Bragi Sveinsson, utanríkisráðherra. MYND EPA
Gunnar Bragi Sveins­son, utan­rík­is­ráð­herra. MYND EPA

Gunnar Bragi var afdrátt­ar­laus í til­svörum sín­um. Hann sagði að upp­lýs­ingar um mark­mið Íslend­inga og áherslur í við­ræð­unum væru án nokk­urs leynd­ar. Nú sé hægt að nálg­ast allar upp­lýs­ingar um fram­vindu þeirra á heima­síðu ráðu­neyt­is­ins. Mikið sam­ráð hefði auk þess verið við ýmsa hags­muna­að­ila og utan­rík­is­mála­nefnd verið upp­lýst reglu­lega.

Gunnar Bragi sagði síðan að Ísland myndi ekki gang­ast undir neinar skuld­bind­ingar sem feli í sér að veita erlendum aðilum mark­aðs­að­gang að þjón­ustu sem nú er í almanna­þjón­ustu. Þar á meðal er heil­brigð­is­þjón­usta.

Hann sjái þó ekki ástæðu til að leggja samn­ing­inn fyrir Alþingi fyrr en kemur að full­gild­ingu hans þar sem að TISA-­samn­ing­ur­inn krefst ekki laga­breyt­inga á Íslandi. Hins vegar verði lögð fram þings­á­lykt­un­ar­til­laga um full­gild­ing­una.

Fasteignaverð hækkað lítið eitt á undanförnu ári
Fasteignamarkurðinn hefur kólnað umtalsvert, undanfarin misseri.
Kjarninn 17. september 2019
Fjögur samtök hlutu viðurkenningu Íslandsdeidlar Amnesty.
Skipuleggjendur loftslagsverkfallanna hlutu viðurkenningu Amnesty
Fjögur samtök hlutu viðurkenningu Íslandsdeildar Amnesty International fyrir forystu hérlendis í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Allsherjarverkfallsvika fyrir loftslagið hefst núna á föstudaginn.
Kjarninn 17. september 2019
Skeljungur kaupir Basko á 30 milljónir og yfirtöku skulda
Basko, fyrirtæki sem var áður stýrt af nýráðnum forstjóra Skeljungs, hefur verið selt til Skeljungs. Hlutur í Eldum Rétt verður undanskilin kaupunum.
Kjarninn 17. september 2019
Telja Jónas Jóhannsson lögmann og fyrrverandi héraðsdómara hæfastan
Dómnefnd um hæfni umsækjenda um embætti dómara hefur skilað umsögn sinni um umsækjendur um embætti dómara sem mun hafa starfsstöð við Héraðsdóm Reykjaness en sinna störfum við alla héraðsdómstóla.
Kjarninn 17. september 2019
Þórarinn Hjaltason
Áhrif Borgarlínu og breyttra ferðavenja á bílaumferð
Kjarninn 17. september 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Katrín: Kynjamisrétti er eitt stærsta og þrálátasta böl okkar tíma
Alþjóðleg #Metoo ráðstefna hefst í Hörpu í dag og hafa yfir 800 manns skráð sig á hana. Forsætisráðherra telur að löggjöf og forvarnarstarf sé ekki nóg heldur þurfi róttækar, menningarlegar breytingar.
Kjarninn 17. september 2019
Efling vísar kjaradeilu við Reykjavíkurborg til ríkissáttasemjara
Efling hefur vísað kjaradeilu félagsins við Reykjavíkurborg til ríkissáttasemjara. „Okkur þykir miður að hafa ekki skynjað raunverulegan samningsvilja frá borginni í þessum viðræðum,“ segir formaður Eflingar.
Kjarninn 17. september 2019
Kvikan
Kvikan
Farsi í lögreglunni, doði í stjórnmálunum og meint glimrandi góð lífskjör
Kjarninn 17. september 2019
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None