Margt skrýtið í danska kýrhausnum

Der er noget galt í Danmark heitir þekkt danskt lag. Þessi titill ætti kannski vel við mál dansks athafnamanns sem fékk milljónir í styrki en var á sama tíma dæmdur í háar fjársektir, og fangelsi.

Burger King-verslun á Ráðhústorginu í Kaupmannahöfn
Burger King-verslun á Ráðhústorginu í Kaupmannahöfn
Auglýsing

Líklega kannast fáir lesendur Kjarnans við Riaz Butt, 63 ára athafnamann, búsettan í Danmörku. Nafn hans hefur ekki heldur verið á hvers manns vörum í heimalandinu og stundum hefur hann verið kallaður huldumaðurinn í dönsku atvinnulífi.

Riaz Butt hefur verið eigandi fjölmargra veitingastaða í Kaupmannahöfn, Hróarskeldu og víðar í Danmörku. Sömuleiðis á hann að minnsta kosti eitt keiluhús ásamt hóteli. Þekktustu veitingastaðirnir undir stjórn Riaz Butt eru án vafa Burger King, en átta slíkir voru í hans eigu í Danmörku.

Fyrirkomulagið á rekstri Burger King í Danmörku, eins og víðast hvar, er með þeim hætti að tiltekinn einstaklingur, eða fyrirtæki hefur rekstrarleyfi sem móðurfyrirtækið, í þessu tilviki í Bandaríkjunum, hefur samið um. Útlit staðanna fylgir ákveðnum reglum, sem móðurfyrirtækið hefur ákveðið og sama gildir um matseðilinn. Leyfishafinn greiðir svo sérstakt gjald til móðurfyrirtækisins. Þetta fyrirkomulag er alþekkt. Sá sem ræður yfir rekstrarleyfinu getur svo samið við svonefnda undirverktaka um reksturinn á einum eða fleiri stöðum.

Umfangsmikil rannsókn

Snemma árs 2016 hafði lögreglan fengið veður af því að sitthvað í rekstri fyrirtækja Riaz Butt samræmdist ekki lögum og reglum. 1. mars gerði lögreglan mikla „rassíu“ í fyrirtækjum Riaz Butt, hald var lagt á tölvur, farsíma og skjöl. Í kjölfarið hófst svo umfangsmikil rannsókn á rekstrinum. Rannsóknin spannaði þriggja ára tímabil, frá 2013 til 2016. Lögreglan komst fljótt að því að grunurinn um óhreint mjöl í pokahorni athafnamannsins átti við rök að styðjast.

Auglýsing

Niðurstaða rannsóknarinnar var í stuttu máli sú að Riaz Butt og sex samstarfsmenn hans hefðu gerst brotlegir við lög. Svindlið fór meðal annars þannig fram að, á pappírum, var starfsfólk veitingastaðanna, hótelsins og keiluhússins skráð hjá starfsmannaleigum (vikarbureauer) sem í reynd voru skúffufyrirtæki, skraldespandsselskaber. Eigandi þessara skúffufyrirtækja, sem voru fimm, var einn samstarfsmanna Riaz Butt, Ali Hashem að nafni. Þessi fyrirtæki stóðu ekki skil á sköttum og gjöldum, og fóru svo á hausinn, og áttu öll sameiginlegt að „engar eignir fundust í búinu“.

Auk þess fann lögreglan fjöldann allan af „heimatilbúnum“ reikningum, vegna vinnu iðnaðarmanna, en sú vinna hafði aldrei átt sér stað. Fleira af svipuðu tagi fannst í bókhaldinu, allt gert í þeim tilgangi að búa til frádrátt og lækka þannig virðisaukaskattsgreiðslur. Peningar, sem skúffufyrirtækin drógu af starfsfólkinu, vegna skatta, voru fluttir úr landi og sama gilti um launatengd gjöld.

Rétt er að geta þess að móðurfyrirtæki Burger King hefur sagt upp samingum við Riaz Butt.

Dómarnir

Það tók sérfræðinga lögreglunnar langan tíma að komast til botns í öllum þeim gögnum sem hún hafði lagt hald á. Niðurstaðan var sú að samtals hefðu skattsvik fyrirtækja Riaz Butt numið rúmum 29 milljónum danskra króna (600 milljónir íslenskar).

Dómur í máli Riaz Butt var kveðinn upp 3. júlí í fyrra við bæjarréttinn á Frederiksberg. Dómurinn hljóðar upp á tveggja og hálfs árs fangelsi og jafnframt skal Riaz Butt borga 9,8 milljónir (200 milljónir íslenskar) í sekt. Samstarfsmenn hans fengu sömuleiðis dóma, misþunga. Einn þeirra, erlendur ríkisborgari, var dæmdur í fjögurra ára fangelsi og verður vísað úr landi að lokinni afplánun. Riaz Butt áfrýjaði dóminum til Landsréttar en ekki liggur fyrir hvenær dómur þar verður kveðinn upp.

Dómarnir vöktu ekki sérstaka athygli í Danmörku en það gerðu hinsvegar fréttir sem nýlega birtust í dönskum fjölmiðlum.

Naut góðs af tekjufallsstyrkjum

Fyrir nokkrum dögum greindu danskir fjölmiðlar frá því að á tímabilinu 15. apríl til 16. júní á síðasta ári hefði Riaz Butt móttekið 2,8 milljónir danskra króna (57 milljónir íslenskar) í tekjufallsstyrki. Þetta var á meðan skuldamál hans var fyrir rétti. Síðar, eftir að dómur í máli hans féll, fékk hann greiddar 670 þúsund krónur (14 milljónir íslenskar) í bætur vegna fastra útgjalda Burger King veitingastaðanna. Sem þá, vel að merkja, voru ekki lengur í hans höndum.

Mynd: Shutterstock

Samtals hefur Riaz Butt því fengið um það bil jafngildi 71 milljóna íslenskra króna úr sjóðum danska ríkisins. Fyrir liggur að þessir peningar hafa allir verið fluttir úr landi, inn á reikning hjá breska netbankanum Revolut. Ekki ein einasta króna hefur verið notuð til að bjarga rekstri Burger King, en það var tilgangurinn með tekjufallsstyrkjunum.

Ekki eina tilvikið

Fréttirnar af tekjufallstyrkjunum til Riaz Butt hefur orðið til þess að vekja athygli á fyrirkomulagi þessara styrkveitinga. Samtök danskra endurskoðenda, FSR, hafa fyrir nokkrum dögum birt skýrslu um efnahagsafbrot í Danmörku. Myndin sem þar er dregin upp er dökk. Á síðasta ári hafi rannsóknarnefnd gegn peningaþvætti (Hvidvasksekretariatet) fengið 4500 tilkynningar vegna gruns um svindl í tengslum við tekjufallsstyrki og aðra hjálparpakka stjórnvalda. Charlotte Jepsen, framkvæmdastjóri SFR, sagðist, í viðtali við dagblaðið Information, óttast að þetta væri aðeins toppurinn á ísjakanaum. Greinilegt væri að stjórnvöld þurfi að setja mun skýrari reglur og samræma eftirlit.

Þingmenn eru ósáttir

Margir þingmenn hafa tekið undir það álit framkvæmdastjóra SFR, að eftirlit varðandi aðstoð hins opinbera þurfi að bæta. Það nái ekki nokkurri átt að maður sem var fyrir rétti, vegna skattsvika fái milljónir greiddar úr opinberum sjóðum, jafnvel eftir að hann hefur hlotið dóm. „Það ætti að minnsta kosti að vera hægt að geyma peningana á vörslureikningi (deponere) þangað til endanlegur dómur hefur verið kveðinn upp“ sagði Rune Lund þingmaður Einingarlistans í blaðaviðtali.

Riaz Butt hefur ekki viljað tjá sig við fjölmiðla á meðan mál hans er fyrir Landsrétti.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það er erfitt að ímynda sér að það snjói í Brasilíu en snjókoma er eflaust algengari þar en ætla mætti. Þessi mynd er tekin eftir snjókomu í Brasilíu í ágúst árið 2020
Snjór fellur í Brasilíu
Sumir íbúar í syðsta héraði Brasilíu hafa tekið snjónum fagnandi enda ekki á hverjum degi sem þar snjóar. Bændur gætu aftur á móti átt von á lakari uppskeru og verð á hrávörumörkuðum hefur hækkað í kjölfar kuldakastsins.
Kjarninn 30. júlí 2021
Landspítalinn er á hættustigi vegna kórónuveirufaraldursins.
Sjúklingur á krabbameinsdeild reyndist ekki með COVID
Sjúklingur og starfsmaður á blóð- og krabbameinslækningadeild Landspítalans, sem sagt var frá í gær að hefðu greinst með COVID-19 reyndust ekki smitaðir af kórónuveirunni.
Kjarninn 30. júlí 2021
Óli varð efstur í forvali VG í Norðausturkjördæmi en Bjarkey Olsen í öðru.
Óli Halldórsson hættur við að leiða lista VG í Norðausturkjördæmi
Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir mun leiða lista Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs í Norðausturkjördæmi. Óli Halldórsson færist niður í þriðja sætið en hann stígur til hliðar úr oddvitasætinu vegna veikinda í fjölskyldunni.
Kjarninn 30. júlí 2021
Um 85 prósent Íslendinga sextán ára og eldri eru bólusett
Fjórðungur smitaðra óbólusettur
Að minnsta kosti 255 óbólusettir einstaklingar hafa greinst með kórónuveiruna hér á landi á þremur vikum. Tæplega 750 smit, um 72 prósent, eru hjá fullbólusettum.
Kjarninn 30. júlí 2021
Þessir frambjóðendur skipa sjö efstu sæti Sósíalistaflokksins í Suðvesturkjördæmi.
María Pétursdóttir og Þór Saari leiða sósíalista í Suðvesturkjördæmi
María hefur starfað innan Sósíalistaflokksins í fjögur ár sem formaður Málefnastjórnar. Raðað er á lista flokksins af hópi flokksfélaga sem hefur verið slembivalinn.
Kjarninn 30. júlí 2021
Ísland og Ísrael örva bólusetta
Á Íslandi og í Ísrael er bólusetningarhlutfall með því hæsta sem fyrirfinnst á jörðu. Bæði löndin sáu smit nær þurrkast út en rísa svo í hæstu hæðir á ný. Og nú hafa þau, sama daginn, ákveðið að gefa þegar bólusettum borgurum örvunarskammt.
Kjarninn 30. júlí 2021
Stóru bankarnir þrír fækkuðu allir í starfsliði sínu á fyrstu sex mánuðum ársins.
Starfsmönnum stóru bankanna fækkaði um rúmlega 80 á fyrri helmingi árs
Í lok júní störfuðu 2.167 manns hjá stóru viðskiptabönkunum þremur, Íslandsbanka, Landsbanka og Arion banka. Samanlagður hagnaður bankanna nam 37 milljörðum á fyrstu 6 mánuðum ársins.
Kjarninn 30. júlí 2021
Losun koldíoxíðs út í andrúmsloftið á stóran þátt í því að þolmarkadagur jarðar er jafn snemma á árinu og raun ber vitni.
Þolmarkadagur jarðarinnar er runninn upp
Mannkynið hefur frá upphafi árs notað þær auðlindir sem jörðin er fær um að endurnýja á heilu ári. Til þess að viðhalda neyslunni þyrfti 1,7 jörð.
Kjarninn 29. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar