Margt skrýtið í danska kýrhausnum

Der er noget galt í Danmark heitir þekkt danskt lag. Þessi titill ætti kannski vel við mál dansks athafnamanns sem fékk milljónir í styrki en var á sama tíma dæmdur í háar fjársektir, og fangelsi.

Burger King-verslun á Ráðhústorginu í Kaupmannahöfn
Burger King-verslun á Ráðhústorginu í Kaupmannahöfn
Auglýsing

Lík­lega kann­ast fáir les­endur Kjarn­ans við Riaz Butt, 63 ára athafna­mann, búsettan í Dan­mörku. Nafn hans hefur ekki heldur verið á hvers manns vörum í heima­land­inu og stundum hefur hann verið kall­aður huldu­mað­ur­inn í dönsku atvinnu­lífi.

Riaz Butt hefur verið eig­andi fjöl­margra veit­inga­staða í Kaup­manna­höfn, Hró­arskeldu og víðar í Dan­mörku. Sömu­leiðis á hann að minnsta kosti eitt keilu­hús ásamt hót­eli. Þekkt­ustu veit­inga­stað­irnir undir stjórn Riaz Butt eru án vafa Burger King, en átta slíkir voru í hans eigu í Dan­mörku.

Fyr­ir­komu­lagið á rekstri Burger King í Dan­mörku, eins og víð­ast hvar, er með þeim hætti að til­tek­inn ein­stak­ling­ur, eða fyr­ir­tæki hefur rekstr­ar­leyfi sem móð­ur­fyr­ir­tæk­ið, í þessu til­viki í Banda­ríkj­un­um, hefur samið um. Útlit stað­anna fylgir ákveðnum regl­um, sem móð­ur­fyr­ir­tækið hefur ákveðið og sama gildir um mat­seð­il­inn. Leyf­is­haf­inn greiðir svo sér­stakt gjald til móð­ur­fyr­ir­tæk­is­ins. Þetta fyr­ir­komu­lag er alþekkt. Sá sem ræður yfir rekstr­ar­leyf­inu getur svo samið við svo­nefnda und­ir­verk­taka um rekst­ur­inn á einum eða fleiri stöð­um.

Umfangs­mikil rann­sókn

Snemma árs 2016 hafði lög­reglan fengið veður af því að sitt­hvað í rekstri fyr­ir­tækja Riaz Butt sam­ræmd­ist ekki lögum og regl­um. 1. mars gerði lög­reglan mikla „rass­íu“ í fyr­ir­tækjum Riaz Butt, hald var lagt á tölv­ur, far­síma og skjöl. Í kjöl­farið hófst svo umfangs­mikil rann­sókn á rekstr­in­um. Rann­sóknin spann­aði þriggja ára tíma­bil, frá 2013 til 2016. Lög­reglan komst fljótt að því að grun­ur­inn um óhreint mjöl í poka­horni athafna­manns­ins átti við rök að styðj­ast.

Auglýsing

Nið­ur­staða rann­sókn­ar­innar var í stuttu máli sú að Riaz Butt og sex sam­starfs­menn hans hefðu gerst brot­legir við lög. Svind­lið fór meðal ann­ars þannig fram að, á papp­írum, var starfs­fólk veit­inga­stað­anna, hót­els­ins og keilu­húss­ins skráð hjá starfs­manna­leigum (vik­ar­bur­eauer) sem í reynd voru skúffu­fyr­ir­tæki, skrald­espandsselska­ber. Eig­andi þess­ara skúffu­fyr­ir­tækja, sem voru fimm, var einn sam­starfs­manna Riaz Butt, Ali Has­hem að nafni. Þessi fyr­ir­tæki stóðu ekki skil á sköttum og gjöld­um, og fóru svo á hausinn, og áttu öll sam­eig­in­legt að „engar eignir fund­ust í búin­u“.

Auk þess fann lög­reglan fjöld­ann allan af „heima­til­bún­um“ reikn­ing­um, vegna vinnu iðn­að­ar­manna, en sú vinna hafði aldrei átt sér stað. Fleira af svip­uðu tagi fannst í bók­hald­inu, allt gert í þeim til­gangi að búa til frá­drátt og lækka þannig virð­is­auka­skatts­greiðsl­ur. Pen­ing­ar, sem skúffu­fyr­ir­tækin drógu af starfs­fólk­inu, vegna skatta, voru fluttir úr landi og sama gilti um launa­tengd gjöld.

Rétt er að geta þess að móð­ur­fyr­ir­tæki Burger King hefur sagt upp sam­ingum við Riaz Butt.

Dóm­arnir

Það tók sér­fræð­inga lög­regl­unnar langan tíma að kom­ast til botns í öllum þeim gögnum sem hún hafði lagt hald á. Nið­ur­staðan var sú að sam­tals hefðu skatt­svik fyr­ir­tækja Riaz Butt numið rúmum 29 millj­ónum danskra króna (600 millj­ónir íslenskar).

Dómur í máli Riaz Butt var kveð­inn upp 3. júlí í fyrra við bæj­ar­rétt­inn á Frederiks­berg. Dóm­ur­inn hljóðar upp á tveggja og hálfs árs fang­elsi og jafn­framt skal Riaz Butt borga 9,8 millj­ónir (200 millj­ónir íslenskar) í sekt. Sam­starfs­menn hans fengu sömu­leiðis dóma, mis­þunga. Einn þeirra, erlendur rík­is­borg­ari, var dæmdur í fjög­urra ára fang­elsi og verður vísað úr landi að lok­inni afplán­un. Riaz Butt áfrýj­aði dóm­inum til Lands­réttar en ekki liggur fyrir hvenær dómur þar verður kveð­inn upp.

Dóm­arnir vöktu ekki sér­staka athygli í Dan­mörku en það gerðu hins­vegar fréttir sem nýlega birt­ust í dönskum fjöl­miðl­um.

Naut góðs af tekju­falls­styrkjum

Fyrir nokkrum dögum greindu danskir fjöl­miðlar frá því að á tíma­bil­inu 15. apríl til 16. júní á síð­asta ári hefði Riaz Butt mót­tekið 2,8 millj­ónir danskra króna (57 millj­ónir íslenskar) í tekju­falls­styrki. Þetta var á meðan skulda­mál hans var fyrir rétti. Síð­ar, eftir að dómur í máli hans féll, fékk hann greiddar 670 þús­und krónur (14 millj­ónir íslenskar) í bætur vegna fastra útgjalda Burger King veit­inga­stað­anna. Sem þá, vel að merkja, voru ekki lengur í hans hönd­um.

Mynd: Shutterstock

Sam­tals hefur Riaz Butt því fengið um það bil jafn­gildi 71 millj­óna íslenskra króna úr sjóðum danska rík­is­ins. Fyrir liggur að þessir pen­ingar hafa allir verið fluttir úr landi, inn á reikn­ing hjá breska net­bank­anum Revolut. Ekki ein ein­asta króna hefur verið notuð til að bjarga rekstri Burger King, en það var til­gang­ur­inn með tekju­falls­styrkj­un­um.

Ekki eina til­vikið

Frétt­irnar af tekju­fall­styrkj­unum til Riaz Butt hefur orðið til þess að vekja athygli á fyr­ir­komu­lagi þess­ara styrk­veit­inga. Sam­tök danskra end­ur­skoð­enda, FSR, hafa fyrir nokkrum dögum birt skýrslu um efna­hagsaf­brot í Dan­mörku. Myndin sem þar er dregin upp er dökk. Á síð­asta ári hafi rann­sókn­ar­nefnd gegn pen­inga­þvætti (Hvidvasksekret­ari­atet) fengið 4500 til­kynn­ingar vegna gruns um svindl í tengslum við tekju­falls­styrki og aðra hjálp­ar­pakka stjórn­valda. Charlotte Jep­sen, fram­kvæmda­stjóri SFR, sagð­ist, í við­tali við dag­blaðið Information, ótt­ast að þetta væri aðeins topp­ur­inn á ísjaka­naum. Greini­legt væri að stjórn­völd þurfi að setja mun skýr­ari reglur og sam­ræma eft­ir­lit.

Þing­menn eru ósáttir

Margir þing­menn hafa tekið undir það álit fram­kvæmda­stjóra SFR, að eft­ir­lit varð­andi aðstoð hins opin­bera þurfi að bæta. Það nái ekki nokk­urri átt að maður sem var fyrir rétti, vegna skattsvika fái millj­ónir greiddar úr opin­berum sjóð­um, jafn­vel eftir að hann hefur hlotið dóm. „Það ætti að minnsta kosti að vera hægt að geyma pen­ing­ana á vörslu­reikn­ingi (deponere) þangað til end­an­legur dómur hefur verið kveð­inn upp“ sagði Rune Lund þing­maður Ein­ing­ar­list­ans í blaða­við­tali.

Riaz Butt hefur ekki viljað tjá sig við fjöl­miðla á meðan mál hans er fyrir Lands­rétti.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Málsmeðferð kærunefndar fær falleinkunn hjá Héraðsdómi Reykjavíkur
Kærunefnd útboðsmála er sögð hafa farið á svig við lög og stuðst við vafasama útreikninga er hún komst að þeirri niðurstöðu að rétt væri að óvirkja samning Orku náttúrunnar við Reykjavíkurborg um hraðhleðslustöðvar.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur undirritað reglugerð sem markar fyrstu viðbrögð íslenskra stjórnvalda við hinu svokallað Ómíkrón-afbrigði veirunnar.
Síðasta kórónuveiruverk Svandísar að bregðast við „Ómíkrón“
Á sunnudag tekur gildi reglugerð sem felur í sér að þeir sem koma til landsins frá skilgreindum hááhættusvæðum þurfa að fara í tvö PCR-próf með sóttkví á milli. Ómíkrón-afbrigðið veldur áhyggjum víða um heim og líka hjá sóttvarnalækni.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Vinstri græn fá sjávarútvegsmálin og Framsókn sest í heilbrigðisráðuneytið
Miklar breytingar verða gerðar á stjórnarráði Íslands, ný ráðuneyti verða til og málaflokkar færðir. Ráðherrarnir verða tólf og sá sem bætist við fellur Framsóknarflokknum í skaut. Vinstri græn stýra sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Hjalti Hrafn Hafþórsson
Það sem ekki var talað um á COP26
Kjarninn 27. nóvember 2021
Bankastjórar þriggja stærstu banka landsins.
Útlán til heimila hafa aukist en útlán til fyrirtækja dregist saman það sem af er ári
Bankarnir nýttu svigrúm sem var gefið til að takast á við efnahagslegar afleiðingar kórónuveirunnar til að stórauka útlán til íbúðarkaupa. Útlán til fyrirtækja hafa hins vegar dregist saman.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Lerbjergskógurinn er nú kominn í eigu og umsjá Danska náttúrusjóðsins.
Danir gripnir kaupæði – „Við stöndum frammi fyrir krísu“
Lerbjergskógurinn mun héðan í frá fá að dafna án mannlegra athafna. Hann er hluti þess lands sem Danir hafa keypt saman til að auka líffræðilegan fjölbreytileika og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Þolendur kynfæralimlestinga, nauðgana, ofbeldis og fordóma sendir til baka til Grikklands
Tvær sómalskar konur standa nú frammi fyrir því að verða sendar til Grikklands af íslenskum stjórnvöldum og bíða þær brottfarardags. Þær eru báðar þolendur grimmilegs ofbeldis og þarfnast sárlega aðstoðar fagfólks til að vinna í sínum málum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Undirbúa sókn fjárfesta í flesta innviði samfélagsins „til að létta undir með hinu opinbera“
Í nýlegri kynningu vegna fyrirhugaðrar stofnunar á 20 milljarða innviðasjóði er lagt upp með að fjölmörg tækifæri séu í fjárfestingu á innviðum á Íslandi. Það eru ekki einungis hagrænir innviðir heldur líka félagslegir.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar