Ólga og áhyggjur í Kristjaníu

Íbúar Kristjaníu í Kaupmannahöfn hafa vaxandi áhyggjur af auknu ofbeldi og afbrotum í tengslum við sölu á fíkniefnum á svæðinu. Þeir eru hinsvegar ekki sammála um til hvaða ráða skuli gripið.

Lögreglumenn í eftirlitsferð um Pusher Street, miðstöð hassviðskipta í Kristjaníu.
Lögreglumenn í eftirlitsferð um Pusher Street, miðstöð hassviðskipta í Kristjaníu.
Auglýsing

Í næsta mán­uði verða 50 ár síðan hópur fólks lagði undir sig fyrr­ver­andi umráða­svæði hers­ins á Krist­jáns­höfn og lýsti yfir stofnun frí­rík­is. Svæðið sem um ræðir er 34 hekt­arar og hóp­ur­inn gaf því nafnið Krist­jan­ía. Krist­janitt­arnir lögðu undir sig fjöl­margar bygg­ingar sem höfðu til­heyrt hern­um. Á þessum tíma var mikil hús­næðisekla í Kaup­manna­höfn og margir því til­búnir að setj­ast að í „frí­rík­in­u“. Íbú­arnir voru lengi vel í kringum eitt þús­und, eru núna rúm­lega átta hund­ruð. Tals­verður hluti þeirra sem sett­ust að í upp­hafi búa þar enn og eru eins og gefur að skilja orðnir nokkuð við ald­ur. Íbúi sem pistla­skrif­ari ræddi við fyrir nokkrum árum sagði Krist­janíu vera hægt og rólega að breyt­ast í hálf­gert elli­heim­ili.

Öðru­vísi og umdeild

Lífstakt­ur­inn í Krist­janíu hefur frá upp­hafi að ýmsu leyti verið öðru­vísi en ann­ars staðar í Kaup­manna­höfn, og þótt víðar væri leit­að. Á árunum um og eftir 1970 var hassneysla orðin all útbreidd og Krist­janía var fljót­lega eins konar sölu­mið­stöð þess­arar ólög­legu neyslu­vöru. Allir vissu að í „frí­rík­inu“ væri auð­velt að verða sér úti um „grasið“. Við­skiptin voru frá upp­hafi að mestu tak­mörkuð við eina til­tekna götu „Pus­her Street“.

Krist­janía hefur alla tíð verið umdeild. Sumum hefur þótt yfir­völd sýna íbúum lin­kind og umborið margt sem ekki lið­ist ann­ars stað­ar. Aðrir segja nauð­syn­legt að í jurta­garði til­ver­unnar þurfi allur gróður að geta þrif­ist. Árum saman heyrð­ust alltaf raddir um að „hreinsa til“ eins og það var orð­að. Aldrei varð þó neitt úr slíku en lengi bjuggu íbú­arnir við algjöra óvissu um fram­tíð svæð­is­ins.

Samn­ing­ur­inn frá 2012

Í byrjun júlí árið 2012, 41 ári eftir að „frí­rík­ið“ varð til, var und­ir­rit­aður kaup­samn­ing­ur. Selj­and­inn var danska rík­ið, kaup­and­inn var sjóð­ur­inn „Frista­den Christ­i­ani­a“. Óhætt er að segja að samn­ingur þessi hafi verið afar mik­il­vægur fyrir báða aðila sem að honum stóðu. Fyrir ríkið var mik­il­vægt að fá ein­hvern botn í þetta „Krist­jan­íu­mál“ eins og það var kallað og ljúka ára­löngum deilum um til­veru Krist­jan­íu. Fyrir kaup­and­ann var samn­ing­ur­inn kannski enn mik­il­væg­ari. Með honum var fram­tíð Krist­janíu tryggð. Í samn­ingnum var kveðið á um að yfir­bragð svæð­is­ins yrði með svip­uðum hætti og verið hafði frá upp­hafi, Krist­janitt­arnir skuld­bundu sig til að hlíta ýmsum reglum svosem íbúa­skrán­ingu, bygg­inga­reglu­gerðum og almennum skipu­lags­regl­um. Þegar nýr reið­hjóla­stígur var lagður árið 2017 reyndi fyrir alvöru á sam­komu­lag­ið. Nýi stíg­ur­inn liggur þvert yfir hluta Krist­jan­í­u­svæð­is­ins, hann tengist hjóla- og göngu­brú frá Nýhöfn­inni yfir á Krist­jáns­höfn og út á Ama­ger. Krist­janitt­anir voru and­snúnir lagn­ingu stígs­ins, en máttu sín lít­ils. Stíg­ur­inn er vin­sæll og um hann fara þús­undir á degi hverj­um.

Slag­ur­inn um pen­ing­ana

Eng­inn veit með vissu umsvifin á hass­mark­aðnum í Krist­jan­íu. Í umfjöllun danskra fjöl­miðla und­an­farið hefur komið fram að árleg velta á hass­mark­aðnum í Krist­janíu sé ekki undir einum millj­arði danskra króna (20 millj­arðar íslenskir). Margir vilja fá bita af þess­ari köku.

Auglýsing

Á 40 ára afmæli Krist­janíu árið 2011, spurði skrif­ari þessa pistils fjöl­miðla­full­trúa Krist­janitt­ana hvað hann teldi helst ógna fram­tíð svæð­is­ins. Ekki stóð á svar­inu „ég hef mestar áhyggjur af rokk­ur­unum (mót­or­hjóla­gengj­un­um) sem reyna, með góðu og illu, að sölsa undir sig hass­mark­að­inn. Þeim fylgir ofbeld­i“. Áhyggjur fjöl­miðla­full­trú­ans hafa ekki reynst ástæðu­lausar og á síð­ast­liðnum ára­tug hafa rokk­ar­arnir barist hart til að ná undir sig hass­mark­aðnum með þeim árangri að í dag ráða þeir stærstum hluta hans. Með ofbeldi og hót­un­um.

Frá Kristjaníu. Mynd: EPA

Í sept­em­ber 2016 lést ungur fíkni­efna­sali eftir skot­bar­daga við lög­reglu. Kvöldið eftir héldu íbúar Krist­janíu fjöl­mennan íbúa­fund og morg­un­inn eftir létu tugir þeirra til skarar skríða og rifu niður hass­sölu­bás­ana í Pus­her Street. Þetta var í fyrsta skipti sem íbú­arnir gripu til þessa ráðs en lög­reglan hafði nokkrum sinnum rifið niður bás­ana. Þetta breytti þó litlu og brátt sótti allt í sama far­ið.

Morð og íbúa­fundur

Aðfara­nótt 4. júlí sl. lést ungur mað­ur, eftir skot­bar­daga í Krist­jan­íu. Mað­ur­inn sem var 22 ára hafði alist upp í Krist­janíu og búið þar alla ævi. Morðið olli mik­illi reiði íbú­anna og sunnu­dag­inn 15. ágúst sl. var efnt til fund­ar. Hátt í tvö hund­ruð höfðu þá kraf­ist þess að fundur yrði hald­inn og að Pus­her Street eða Gaden eins og íbú­arnar kalla göt­una yrði lok­að, í eitt skipti fyrir öll.

Um þrjú hund­ruð manns mættu á fund­inn sem stóð í marga klukku­tíma. Ekki náð­ist sam­komu­lag um að loka Pus­her Street þótt flestir fund­ar­manna væru sam­mála um að ástandið væri algjör­lega óvið­un­andi. Helsta ástæða þess að ekki náð­ist sam­komu­lag á fund­inum var að sögn sú að bar­áttan við glæpa­gengin sem stjórna hass­söl­unni væri íbú­un­um, einum og sér, ofviða. Þar yrði lög­reglan að koma til skjal­anna. Á fund­inum kom fram að þótt hass­salan sé að mestu leyti í höndum glæpa­gengja, en ekki íbú­anna, eiga íbú­arn­ir, sumir hverj­ir, hags­muna að gæta. Ein­hverjir eiga sölu­bása sem þeir leigja út til sölu­mann­anna (glæpa­gengj­anna) eða geyma hass fyrir þá. Þetta fólk er ekki til­búið til að banna hass­söl­una og loka Pus­her Street. Íbúi sem dag­blaðið Politi­ken ræddi við eftir fund­inn sagði að það væri ekki „quick fix“ að upp­ræta ofbeldið sem fylgir hass­söl­unni í Krist­jan­íu.

Í lokin má geta þess að Krist­janía hefur árum saman verið einn fjöl­sótt­asti við­komu­staður erlendra ferða­manna í Kaup­manna­höfn.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hygge
Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægsta tekjuhópnum ná ekki að leggja neitt fyrir, ganga á sparnað eða safna skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiErlent