Skellurinn af makrílbanni ekki eins stór og ætla mætti

kjarninn_makrill.jpg
Auglýsing

Skell­ur­inn sem útgerðin varð fyrir vegna þess að Rússar bönn­uðu sölu á íslenskum mak­ríl og fleiri afurðum nýlega er stór en langt í frá eins stór og ætla mætti af opin­berri umræðu. Verð á mjöli og þó einkum lýsi vegur þar þungt á móti. Raunar má gróf­lega reikna það úr að skell­ur­inn sé ­ná­lægt tíu millj­örðum króna en ekki 30 millj­örðum eins og oft hefur verið nefnt.

Sig­urður Ingi Jóhanns­son sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra jók hlut­fall mak­ríls sem má fara í bræðslu í kjöl­far inn­flutn­ings­banns Rússa úr 30 pró­sent og í 50 pró­sent í síð­asta mán­uði. Heims­mark­aðs­verð á mjöli liggur nú í um 1.700 Banda­ríkja­döl­u­m á tonnið og hefur farið hríð­lækk­andi frá ára­mótum þegar það stóð í um 2.400 Banda­ríkja­döl­um. Sér­fræð­ingar spá því að þetta verð verði stöðugt næstu tvo árs­fjórð­unga.

Verð á lýsi hefur hins­vegar farið stöðugt hækk­andi und­an­farin miss­eri og stendur nú í um 2.500 doll­urum tonn­ið. Búist er við að það haldi áfram að hækka. Til sam­an­burðar feng­ust um 1.450 til 1.500 doll­arar fyrir frystan mak­ríl í Rúss­landi þegar bannið skall á. Hafði mak­ríl­verðið þá lækkað nokkuð frá því í fyrra þegar besti mak­ríll­inn seld­ist á vel yfir 2.000 doll­ara á tonnið og algengt verð var hátt í 1.700 doll­arar per tonn.

Auglýsing

Nýt­ing­ar­stuðlar fyrir mjöl og lýsi hvað mak­ríl varðar eru 22,5 pró­sent í mjöl­inu og 21,5 pró­sent í lýs­inu. Það er úr hverju tonni af veiddum mak­ríl má vinna 225 kíló af mjöli og 215 kíló af lýsi. Miðað við fyrr­greind verð skilar mak­ríll í bræðslu í heild tæpum 1.000 Banda­ríkja­döl­u­m á tonn­ið. Því má gróf­lega áætla að fjár­hags­legt tjón útgerð­ar­innar sé nær 10 millj­örðum krón en þeim 30 millj­örðum króna sem voru mikið í umræð­unni í sumar og byggði á árlegum inn­flutn­ingi mak­ríls á Rúss­lands­mark­að.

Kreppan hefur lítil áhrif



Við vinnslu þess­arar greinar var haft sam­band við menn sem reynslu hafa af sölu á mak­ríl inn á Rúss­lands­mark­að. Þeir segja að sem stendur selji Fær­ey­ingar sinn mak­ríl til Rúss­lands á verði sem liggur í kringum 1.650 doll­arar á tonnið og kannski væri nær að miða við það verð þegar tjón af völdum mak­ríl­banns­ins er met­ið.  Á hitt ber að líta að Fæey­ingar eru eina þjóðin í Evr­ópu sem getur selt mak­ríl til Rúss­lands í dag og þeir eru örugg­lega að kreista eins mikið úr þeim við­skiptum og þeir geta.

Brott­hvarf Rúss­lands­mark­að­ar­ins er þó erf­iður fyrir Íslend­inga því að þrátt fyrir efna­hags­þreng­ingar þar í landi með hruni olíu­verðs á heims­mark­aði hélt mak­ríll­inn verði sínu betur en flestar aðrar inn­flutn­ings­vörur í lands­inu. „Rússar borg­uðu ætíð bestu verðið fyrir stærsta fisk­inn,“ eins og einn sölu­stjóri útgerðar orð­aði það í sam­tal­i.  Þess vegna eru útgerð­ar­menn ekki að setja markríl­inn í bræðslu til hægri og vinstri. Enn er hægt að selja mak­ríl, einkum til Afr­íku­ríkja, á verði sem liggur á bil­inu 1.200 til 1.300 Banda­ríkja­döl­u­m á tonn­ið. Og menn horfa nokkuð til þess að þann 31. jan­úar n.k. ætla Rússar að end­ur­skoða bann­ið.

Björt fram­tíð í bræðsl­unni



Grein­ing Rabo­bank í Hollandi sendi frá sér viða­mikla skýrslu í sumar um ástand og horfur á mjöl- og lýs­is­mörk­uðum heims­ins. Þar kemur m.a. fram að lang­tíma­horfur hvað báðar afurðir eru góðar og þó einkum hvað lýsið varð­ar.

Helstu ástæður fyrir spáum um áfram­hald­andi hækkun á lýs­inu eru einkum sökum þess að æ stærri hluti þess fer til mann­eld­is. Lýsið er m.a. und­ir­staðan undir sívax­andi fram­leiðslu á heilsu­af­urðum sem inni­halda omega 3 fitu­sýr­ur. Hvað varðar fiski­mjöl mun verð á því fara hækk­andi í fram­tíð­inni af tveimur ástæð­um. Sú fyrri er að fisk­eldi getur ekki án þess ver­ið. Sem stendur er mjölið á bil­inu 7 til 9% af fóðri fisk­eld­is­stöðva. Rabo­bank telur að hugs­an­lega sé hægt að ná því hlut­falli niður í 6% en alls ekki neðar því þá sé hætta á að fisk­eldið mis­farist.

Hin ástæðan er ört minnk­andi fram­boð af mjöli í heim­inum því æ hærra hlut­fall af þeim fiski sem fór í bræðslu er nú not­aður beint til mann­eld­is. Við Íslend­ingar þekkjum Þetta vel t.d.  hvað loðnu­veið­arnar varð­ar. Í upp­hafi fór nær allur loðnu­afl­inn í bræðslu. Síðan kom hrogna­takan fyrir Jap­ans­markað og fleiri. Enn síð­ar­var byrjað að heilfrysta  loðnu til mann­eldis en þar hefur Rúss­land einnig verið stór mark­aður fyrir Íslend­inga.

Lýsið spólar framúr jurta­olíu



Í grein­ingu Rabo­bank er að finna sam­an­burð á verð­þróun á lýsi og jurta­olíu á und­an­förnum árum.

Heimild/Mynd: Bloomberg. Heim­ild/­Mynd: Bloomberg.

 

Þar kemur fram að allt til árs­loka 2012 var verð fyrir lýsi nær hið sama og fyrir soja­ol­íu. Frá árinu 2013 hefur verð á lýsi hins­vegar rokið upp á meðan verð á soja­olíu hefur farið lækk­and­i.  Í dag er verð á tonn­inu af soja­olíu ekki nema rúm­lega fjórð­ungur af lýs­is­verð­inu. Hér er miðað við lýsi frá Perú sem er stærsti fram­leið­andi þess í dag. Reikna má með að íslenska lýsið sé verð­mæt­ara þar sem prótein­inni­hald þess er hærra.

Svip­aða þróun má sjá hvað mjölið varðar frá árinu í fyrra. Fram til þess tíma var verð á fiski­möli á pari við verð á soja­mjöli en síðan hefur þró­unin verið í sitt­hvora átt­ina. Fiski­mjölið hefur hækkað í verði meðan að soja­mjölið hefur lækkað í verði og er orðið tæp­lega tvö­falt ódýr­ara í dag en fiski­mjöl. Rabo­bank reiknar með að sá munur fari vax­andi.

Olíu­verðið hjálpar til



Annað sem mildar skell­inn sem útgerðin varð fyrir með mak­ríl­bann­inu í Rúss­landi er þróun olíu­verðs. Frá því í fyrra­sumar hefur heims­mark­aðs­verð á olíu lækkað úr nokkuð yfir 100 Banda­ríkja­döl­u­m á tunn­una og niður í undir 50 Banda­ríkja­dali í dag eða um meira en helm­ing.  Spár gera ráð fyrir að olíu­verðið hækki ekki mikið í náinni fram­tíð.

Olíu­kostn­aður útgerð­ar­innar er stærsti útgjald­póstur hennar á eftir launum eða um tutt­ugu pró­sent.  Þar sem þessi kostn­aður hefur lækkað um helm­ing sam­kvæmt þessum tölum og að teknu til­liti til fram­an­greinds má jafn­vel gefa sér að hagn­að­ur­inn af mak­ríl­veiðum þessa árs sé næstum á pari við síð­asta ár.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Starfslokasamningur fílanna
Danska ríkið greiddi nýlega jafnvirði 222 milljóna íslenskra króna vegna starfsloka fjögurra fíla sem ekki þurfa lengur að „vinna“. Dvalarheimili fílanna á Lálandi er 140 þúsund fermetrar að stærð.
Kjarninn 7. júní 2020
Flestir Íslendingar breyttu ekki áfengisnotkun sinni í faraldrinum
Fimmtán prósent Íslendinga drukku oftar eða mun oftar en venjulega í mars og apríl en flestir breyttu þó ekki áfengisnotkun sinni á þessu tímabili.
Kjarninn 6. júní 2020
Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata.
Björn Leví: Höfum hjakkað í sama farinu
„Á undanförnum árum höfum við verið að hjakka í sama farinu. Við höfum verið að nýta okkur þennan enn eina hvalreka sem ferðaþjónustan hefur verið,“ segir þingmaður Pírata.
Kjarninn 6. júní 2020
Leikhópurinn Lotta: Bakkabræður
Bakkabræður teknir í samfélagssátt
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Bakkabræður í uppsetningu Leikhópsins Lottu.
Kjarninn 6. júní 2020
Heil vika án nýrra smita
Nýgreind smit síðasta sólarhringinn: Núll. Greind smit síðustu sjö sólarhringa: Núll. Í dag eru tímamót í baráttu Íslendinga gegn COVID-19. Í baráttunni gegn litla gaddaboltanum, veirunni sem virðist ekki hafa tekist að finna líkama að sýkja í viku.
Kjarninn 6. júní 2020
Jói Sigurðsson, sem sést hér fyrir miðju á myndinni og Þorgils Sigvaldason, sem stendur lengst til hægri, fengu hugmyndina að CrankWheel árið 2014.
Hafa tekist á við vaxtarverki vegna heimsfaraldursins
CrankWheel er íslenskt nýsköpunarfyrirtæki sem hefur vaxið nokkuð að undanförnu vegna áhrifa kórónuveirufaraldursins, enda gerir tæknilausn fyrirtækisins sölufólki kleift að leysa störf sín af hendi úr fjarlægð.
Kjarninn 6. júní 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Viðtal við Christof Wehmeier
Kjarninn 6. júní 2020
Víða í Bandaríkjunum standa yfir mótmæli í kjölfar morðsins á George Floyd.
Vöxtur Antifa í Bandaríkjunum andsvar við uppgangi öfgahægrisins
Bandarískir ráðamenn saka Antifa um að bera ábyrgð á því að mótmælin sem nú einkenna bandarískt þjóðlíf hafi brotist út í óeirðir. Trump vill að hreyfingin verði stimpluð sem hryðjuverkasamtök en það gæti reynst erfitt.
Kjarninn 6. júní 2020
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None