Stórveldi sem berjast með naglaspýtum

Mannskæðar landamæradeilur á milli Kína og Indlands fyrr á árinu er ein birtingarmynd vaxandi spennu á milli stórveldanna tveggja, sem keppast um auðlindir og efnahagsleg ítök.

Narendra Modi, forseti Indlands, og Xi Jinping, forseti Kína.
Narendra Modi, forseti Indlands, og Xi Jinping, forseti Kína.
Auglýsing

Í hrjóstrugri náttúru hárra fjallaskarða Himalayafjallanna á landamærum Indlands og Kína gerðist nokkuð óvenjulegt síðastliðið sumar. Í annars friðsælli og ósnertri náttúru voru þar menn að ráðast á hvorn annan með naglaspýtum, kylfum, steinum og járnpípum sem varð til þess að 24 létu lífið. Mennirnir voru kínverskir og indverskir hermenn.

Deilurnar áttu sér stað við svæði sem nefnist Ladakh. Um 270 þúsund manns búa á svæðinu sem er um 59 þúsund ferkílómetrar. Ladakh teygir sig hátt í Himalayafjöllin og hefur menningarlega tengingu við Tíbet, en á tíbetsku þýðir Ladakh einmitt „land hinna háu fjallaskarða.“

Átökin áttu sér stað í dal við Galwan ána á svæði sem er afar erfitt yfirferðar. Á svæðinu ríkir vopnahlé og því má ekki nota skotvopn, efnavopn né sprengjur innan við tvo kílómetra frá svæðinu. Því brutu hermennirnir í raun ekki samninginn um vopnahlé þegar þeir notuðu naglaspýtur og kylfur í átökunum þar sem að minnsta kosti 4 kínverskir hermenn og 20 indverskir létu lífið.

Auglýsing

Norðurhluti Ladakh sem kallast Aksai Chin og er undir yfirráðum Kína, Indland gerir hins vegar kröfu til svæðisins sem hluta af Ladakh. Aksai Chin fór undir stjórn Kína þegar kommúnistar tóku yfir Tíbet árið 1950 en mikilvægur vegur frá Tíbet til annars héraðs í Kína, Xinjiang, fer í gegnum svæðið. Bæði ríkin krefjast yfirráða á svæðinu og eru ekki líkleg til þess að vilja gefa nokkuð eftir í þeim málum. Indland og Kína hafa áður þónokkrum sinnum barist um svæðið, til að mynda árin 1962, 1967 og 1975.

Hröð hernaðaruppbygging

Bæði Indland og Kína hafa staðið að mikilli uppbyggingu á svæðinu á síðastliðnum árum. Indland hefur til að mynda byggt upp um 5.000 kílómetra af vegum sem tengja Ladakh betur við aðra hluta Indlands. Það sér Kína sem ógn vegna þess að það auðveldar hernað á svæðinu. Kínversk stjórnvöld hafa jafnframt ásakað indverska hermenn um að hafa farið yfir á kínverskt landsvæði. Indversk stjórnvöld telja hins vegar að kínverski herinn hafi fært sig sunnar á Galwan ánni en áður sem gerir kínverska hernum kleift að fylgjast með umferð Indverja um svæðið. Því er ljóst að mikið er um fingrabendingar á milli ríkjanna tveggja.

Hernaðaruppbyggingin á svæðinu var afar hröð í kjölfarið. Kínversk stjórnvöld byggðu upp hersvæði sem olli því að indversk stjórnvöld gerðu slíkt hið sama. Því juku kínversk stjórnvöld við hernaðarlega viðveru sína og í kjölfarið gerðu indversk stjórnvöld það líka og svo koll af kolli.

Gervihnattamyndir frá maí til hausts 2020 sýna mikla hernaðaruppbyggingu á svæðinu. Stórir skriðdrekar, stórskotaliðstæki, og önnur tæki til hernaðar birtust skyndilega á myndunum.

Hluti af stærri deilu

En hvers vegna berjast tvö fjölmennustu ríki heims um þetta hrjóstruga landsvæði? Átökin eru hluti af stærri deilu Indlands og Kína. Þær snúast ekki eingöngu um línur á korti á Ladakh svæðinu, heldur eru aðrir hagsmunir í húfi - til að mynda hvað varðar aðgengi að vatni. Kína stefnir til að mynda á að byggja gígantíska vatnsaflsvirkjun á Yarlung Tsangpo ánni sem flæðir frá Tíbet til Indlands þar sem áin er þekkt undir nafninu Brahmaputra. Það myndi takmarka aðgengi Indlands að vatni úr ánni til muna. Stefnt er á að uppbygging virkjunarinnar hefjist síðar á þessu ári.

Deilurnar tengjast einnig hinu stóra innviða- og fjárfestingaverkefni kínverskra stjórnvalda, Belti og braut. Belti og braut er afar umdeilt og eru Bandaríkin eflaust það ríki sem er opinberlega hvað mest mótfallið verkefninu. Bæði fyrrum varaforseti Bandaríkjanna, Mike Pence, og fyrrum utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Mike Pompeo, hafa gagnrýnt framtakið og sagt það varpa ríkjum í skuldagildru.

Indversk stjórnvöld eru einnig mjög gagnrýnin á verkefnið. Með verkefninu stefna kínversk stjórnvöld á að auka vegasamgöngur sínar til nærliggjandi landa, til að mynda Myanmar, Bangladesh og Pakistan. Jafnframt ætla þau sér að styrkja siglingaleiðir sínar um Indlandshaf til muna og hafa komið upp höfn í Sri Lanka og Gwadar höfn í Pakistan sem hluta af þeirri leið. Pakistan er nefninlega annar hlekkur í deilunni.

Efnahagssamband eða hernaðarbandalag?

Kína og Pakistan hafa á síðustu árum styrkt efnahagslegt samband sitt. Samkvæmt grein The New York Times hefur Kína fjárfest 62 milljörðum dollara í Pakistan undir formerkjum Beltis og brautar sem hefur styrkt samband ríkjanna til muna.

Í gegnum Belti og braut er áætlað að „Efnahagsgátt“ [e. Economic Corridor] Kína og Pakistan muni tengja Gwadar höfnina sem er við Arabíuhaf við lestarteina allt norður til Kína. Vonast er til að vöruviðskipti á milli ríkjanna muni aukast til muna. Það myndi þó líka tryggja aðgengi Kína að Arabíuhafi og auðvelda aðgengi að Indlandshafi.

Mikill skortur hefur verið á fjárfestingum í Pakistan, sérstaklega þegar kemur að innviðum.

Samkvæmt upplýsingum sem blaðamenn the New York Times hafa undir höndunum, liggur fyrir samningur um hernaðarviðskipti á milli Pakistans og Kína. Í samningnum stendur að Kína muni kaupa herþotur, radarsjár og annan hervarning framleiddan í Pakistan fyrir kínverska herinn. En Kína selur Pakistan jafnframt hervarning. Til að jafna leikinn gagnvart Kína og Pakistan stefnir Indland á að kaupa herdróna frá Bandaríkjunum fyrir þrjá milljarða Bandaríkjadali.

Enn bætist í hópinn

Í þennan dans á milli Indlands, Kína og Pakistans bætast svo við Japan, Ástralía og Bandaríkin. Saman mynda Indland með þeim síðarnefndu ríkjum Hin fjóru eða Fjórgengið [e. Quad] sem hefur verið kallað „Nató Indó-Kyrrahafsins“.

Um er að ræða óformlegan öryggisvettvang ríkjanna fjórra. Þau funda reglulega um öryggismál og hvernig þau geti styrkt samband sitt og vegið á móti auknum völdum Kína.

Ófyrirséðar afleiðingar

En snúum okkur aftur að Ladakh. Í kjölfar átakanna á landamærunum var gerð risastór netárás á borgina Mumbai í Indlandi sem varð til þess að rafmagn fór af borginni, lestir stöðvuðust og hlutabréfamarkaðurinn lokaðist tímabundið. Spítalar þurftu að nýta sér neyðarrafala í miðjum COVID-19 faraldri.

Samkvæmt indverskum yfirvöldum var netárásin framkvæmd af kínverskum aðilum og er kínverski herinn sérstaklega nefndur í því samhengi.

Enn gætir vantrausts

Eftir að hafa reynt í tíu skipti að semja um að draga hermenn frá landamærunum náðist loks samkomulag í febrúar síðastliðnum. Bæði ríki hafa því fjarlægt hermenn sína frá svæðinu. Enn er þó deilt um nákvæma staðsetningu landamæranna.

Í kjölfar þess ræddu utanríkisráðherrar ríkjanna tveggja í fyrsta sinn í síma í um fimm mánuði. Samkvæmt tilkynningu frá kínverska utanríkisráðuneytinu sagði Wang Yi, utanríkisráðherra Kína, í símtali sínu við Subrahmanyam Jaishinkar, utanríkisráðherra Indlands, að bæði ríki þyrftu að vinna saman til að koma á stjórnun á landamærunum og byggja upp traust að nýju. Jaishinkar sagði að samskipti ríkjanna hefðu skaðast til muna á síðastliðnu ári.

Samskiptin hafa vissulega skaðast. Í kjölfar átakanna á landamærunum sem og netárásarinnar hafa indversk stjórnvöld reynt að koma í veg fyrir kínverskar fjárfestingar í landinu og bannað notkun meira en 200 kínverskra forrita, til að mynda TikTok og WeChat. Svo má ekki gleyma fyrirhugaðri vatnsaflsvirkjun kínverskra stjórnvalda á Yarlung Tsangpo ánni.

Leiðtogar Kína og Indlands, Xi Jinping og Narendra Modi, eru báðir mjög þjóðernissinnaðir og vilja hvorugir virðast lúffa fyrir hinum. Því er ljóst að þrátt fyrir að hermennirnir hafi verið fjarlægðir þá gæti enn mikils vantrausts á milli ríkjanna tveggja.

Kínverska ríkisfréttastöðin CCTV deildi eftirfarandi myndbandi um átökin.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jenný Ruth Hrafnsdóttir
Ísland - Finnland: 16 - 30
Kjarninn 23. júní 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Engin smit út frá bólusettum með virkt smit – „Hver er þá áhættan? Mikil eða lítil?“
Ellefu bólusettir einstaklingar hafa greinst með veiruna á landamærunum. Engin smit hafa hins vegar greinst út frá þeim. Sóttvarnalæknir segir enn óvíst hvort smithætta fylgi bólusettum með smit en að hún sé „alveg örugglega“ minni en frá óbólusettum.
Kjarninn 23. júní 2021
Benedikt Jóhannesson hefur veifað bless við framkvæmdastjórn flokksins sem hann var aðalhvatamaðurinn að því að stofna.
Benedikt hefur sagt sig úr framkvæmdastjórn og segir framgöngu formanns mestu vonbrigðin
Fyrrverandi formaður Viðreisnar telur að atburðarás hafi verið hönnuð til að koma ákveðnum einstaklingum í efstu sætin á lista flokksins á höfuðborgarsvæðinu og halda öðrum, meðal annars honum, frá þeim sætum.
Kjarninn 23. júní 2021
Drífa Snædal, forseti ASÍ.
ASÍ hvetur forsætisráðherra til að beita sér fyrir alþjóðlegum fyrirtækjaskatti
Verkalýðshreyfingin kallar eftir því að lagður verði á 25 prósent skattur á hagnað alþjóðlegra stórfyrirtækja þar sem hann verður til.
Kjarninn 23. júní 2021
Viðskipti hófust með bréf Íslandsbanka í gær.
20 fjárfestar keyptu rúmlega helminginn af því sem selt var í Íslandsbanka
Búið er að birta lista yfir stærstu eigendur Íslandsbanka. Auk ríkisins eiga lífeyrissjóðir og erlendir fjárfestingarsjóðir stærstu eignarhlutina. Margir einstaklingar leystu út hagnað af viðskiptunum í gær.
Kjarninn 23. júní 2021
Engin ákvörðun hefur enn verið tekin um hvort og þá hvenær farið verður að bólusetja börn við COVID-19 á Íslandi.
Ráðleggja óbólusettum – einnig börnum – frá ónauðsynlegum ferðalögum
Sóttvarnarlæknir segir þær ráðleggingar embættisins að óbólusettir ferðist ekki til útlanda gildi einnig fyrir börn. Engin ákvörðun hefur enn verið tekin um almenna bólusetningu barna.
Kjarninn 23. júní 2021
Miklar sveiiflur hafa verið á virði rafmyntarinnar Bitcoin síðasta sólarhringinn.
Kínverjar snúa baki við Bitcoin og verðið fellur
Verð rafmyntarinnar Bitcoin hefur lækkað umtalsvert á undanförnum dögum en náði sér aðeins á strik síðdegis í dag. Kínverjar hafa reynt að stemma stigu við viðskiptum með myntina þar í landi og nýlega var fjölda gagnavera sem grafa eftir myntinni lokað.
Kjarninn 22. júní 2021
Birna Einarsdóttir bankastjóri Íslandsbanka hringir hér inn fyrstu viðskipti í Íslandsbanka
73 prósent af viðskiptunum voru í Íslandsbanka
Alls námu viðskipti með hlutabréf Íslandsbanka 5,4 milljörðum króna eftir fyrsta viðskiptadag þeirra í Kauphöllinni í dag. Verð bréfanna er nú fimmtungi hærra en útboðsgengi þeirra.
Kjarninn 22. júní 2021
Meira eftir höfundinnGuðbjörg Ríkey Th. Hauksdóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar