Take the money and run

Fólk grípur til ýmissa ráða í því skyni að drýgja heimilispeningana. Danski myndlistarmaðurinn Jens Haaning bætti jafngildi tæpra ellefu milljóna íslenskra króna í budduna. Aðferðin hefur vakið mikla athygli, enda var það tilgangurinn.

Þrátt fyrir að verk Jens Haaning hafi ekki verið mikið fyrir augað varð það til þess að mun fleiri sóttu listasýninguna í Kunsten en reiknað var með.vÆtlunin var að sýningin yrði opin til áramóta, en var framlengd til 16. janúar sl.
Þrátt fyrir að verk Jens Haaning hafi ekki verið mikið fyrir augað varð það til þess að mun fleiri sóttu listasýninguna í Kunsten en reiknað var með.vÆtlunin var að sýningin yrði opin til áramóta, en var framlengd til 16. janúar sl.
Auglýsing

24. sept­em­ber í fyrra var opnuð í lista­safn­inu Kunsten í Ála­borg sýn­ingin Work it Out. Und­ir­bún­ingur hófst fyrir fimm árum en komst á skrið árið 2018 eftir að Kunsten fékk hug­mynda­verð­laun Biku­ben­fonden, sem er menn­ing­ar­sjóður Spari­sjóðs­ins Biku­ben. Biku­ben var stofn­aður 1857 en menn­ing­ar­sjóð­ur­inn árið 1989. Til­gangur sjóðs­ins hefur frá upp­hafi verið að styrkja ýmis konar menn­ing­ar­starf­semi. Hug­mynda­verð­laun­unum fylgir styrkur til sýn­inga­halds, styrk­ur­inn er mis­hár og fer eftir umfangi sýn­ing­ar, eins og henni er lýst í umsókn.

Work it out

Work it Out er umfangs­mesta sér­sýn­ing sem Kunsten hefur staðið fyrir frá upp­hafi en safnið var opnað árið 1972.

Safnið bauð 19 lista­mönn­um, frá nokkrum lönd­um, eða sam­starfs­hópum lista­manna að taka þátt í Work it Out sýn­ing­unni. Þar skyldi athyglin bein­ast að vinn­unni: hvað er vinna og hvers vegna vinnum við? Hvert er hlut­verk ein­stak­lings­ins í vinnu­sam­fé­lagi sam­tím­ans? Kór­óna­veiran hefur valdið ákveð­inni við­horfs­breyt­ingu til vinn­unn­ar, er sú breyt­ing tíma­bund­in? Þessum og fleiri spurn­ingum var varpað fram í boði safns­ins til lista­mann­anna. Þeir máttu ráða hvort verkin væru ný eða hefðu verið sýnd áður. Lista­mönn­unum var jafn­framt ráð­lagt að koma með, eða senda verkin tím­an­lega til safns­ins þannig að nægur tími gæf­ist til að koma þeim fyr­ir. Vitað var að mörg verk­anna yrðu stór og þess vegna nauð­syn­legt að hafa tím­ann fyrir sér, eins og sagði í bréfi safn­stjór­ans til lista­mann­anna.

Kunsten listasafnið í Álaborg. Mynd: Wikimedia Commons

Umsamið var að lista­menn­irnir myndu, hver um sig, fá greiddar 40 þús­und krónur danskar (jafn­gildir 800 þús­undum íslenskum) fyrir þátt­töku í sýn­ing­unni. Ekki skipti máli hvort verkið hefði verið gert sér­stak­lega fyrir sýn­ing­una eða verið sýnt áður. Jafn­framt var umsamið að safnið myndi borga send­ing­ar­kostnað og umbúðir utan um verk­in. Eins og oft vill verða voru lista­menn­irnir mis­fljótir að bregð­ast við, sumir voru búnir að að koma verk­unum til safns­ins, löngu áður en til stóð að setja sýn­ing­una upp, aðrir á seinni skip­un­um.

Sagð­ist verða seinn fyrir

Einn seinni­skipa­manna var Jens Haan­ing. Hann hafði til­kynnt safn­inu að sitt verk, í tveimur hlut­um, myndi ber­ast safn­inu þegar skammt yrði í að sýn­ingin yrði opn­uð. Hann hafði sent safn­inu málin á tveimur römmum sem verkið yrði í, upp­heng­ing yrði ein­föld ,,bara að smella römm­unum á fest­ing­arnar (naglana) á veggn­um“ sagði Jens Safn­stjórn Kunsten tók þetta gott og gilt, lista­menn hafa iðu­lega í mörg horn að líta og Jens Haan­ing með margt í gangi þessa sept­em­ber­daga í fyrra.

Með­al­árs­laun í Aust­ur­ríki og Dan­mörku

Verkið sem Jens Haan­ing ætl­aði að sýna í Ála­borg var eins konar upp­færsla á verki sem hann hafði sýnt í Hern­ing árið 2010 og vakti þar tals­verða athygli. Eins og áður sagði var verkið í tveimur hlut­um, tveimur mis­stórum römm­um. Upp­setn­ingin var sú sama í báðum til­vik­um, pen­inga­seðlar þöktu allan flöt­inn inni í ramm­an­um, danskir seðlar í öðrum en evrur í hin­um.

Auglýsing

Tit­ill­inn var ein­fald­lega Með­al­árs­laun í Aust­ur­ríki 2007 og Með­al­árs­laun í Dan­mörku 2010. Á sýn­ing­unni í Kunsten átti að vera búið að upp­færa launa­töl­urn­ar, að öðru leyti yrði verkið eins.

Þurfti að fá pen­ing­ana að láni hjá safn­inu

Sam­kvæmt upp­lýs­ingum sem Jens Haan­ing hafði aflað sér voru sam­an­lögð með­al­árs­laun ein­stak­lings í Dan­mörku og Aust­ur­ríki 532.549 danskar krónar (10.5 millj­ónir íslenskar). Jens Haan­ing átti þessa pen­inga ekki í hand­rað­anum og samdi við Kunsten um að fá pen­ing­ana að láni og að þeim yrði skilað þegar sýn­ing­unni lyki. Um þetta atriði, eins og annað varð­andi verkin á sýn­ing­unni, var skrif­legur samn­ing­ur.

Verk Haaning er alveg galtómt. Mynd: Arngrímur Borgþórsson

Á síð­ustu stundu

Tveimur dögum áður en sýn­ingin skyldi opnuð var safn­stjóri Kunsten orð­inn óró­leg­ur, verkið frá Jens Haan­ing var ekki komið til Ála­borg­ar. Safn­stjór­inn hringdi í Jens sem sagði honum að hafa engar áhyggjur verkið kæmi á til­settum tíma. „Það kemur sendi­bíll með þetta og svo er bara að skella þessu upp, ég kem ekki sjálf­ur“ sagði Jens Haan­ing.

Take the money and run

Kunsten hafði aug­lýst sýn­ing­una Work it Out vel og vand­lega. Allt safnið notað undir þessa stærstu sér­sýn­ingu í sögu þess. Um hádeg­is­bil föstu­dag­inn 24. sept­em­ber renndi sendi­ferða­bíll í hlað, með tvö verk, safn­stjór­inn and­aði létt­ar. Verkin voru drifin inn og umbúð­irnar fjar­lægðar í skyndi. Mikil var undrun starfs­fólks­ins þegar inni­haldið kom í ljós. Ramm­arnir voru þarna, með gler­inu, en seðl­arnir ekki. Við­staddir göptu af undrun og sam­tímis varð ljóst af hverju lista­mað­ur­inn hafði ekki sent verkið fyrr en á síð­ustu stundu, þá yrði of seint að bregð­ast við. Í sama mund barst safn­inu tölvu­póstur frá Jens Haan­ing. Þar skýrði hann frá því að pen­ing­arnir sem hann hefði fengið frá safn­inu væru hjá sér og að hann hefði skírt verk­ið, auðu rammana, uppá nýtt. Það héti nú „Take the money and run“. Safn­stjór­inn sagði að lista­mað­ur­inn myndi vænt­an­lega skila pen­ing­unum enda ætti safnið þá.

Mynd: EPA

Sýn­ingin í Ála­borg vakti mikla athygli og verk Jens Haan­ing varð til þess að mun fleiri sóttu sýn­ing­una en reiknað var með, þrátt fyrir kór­óna­veiruna. Ætl­unin var að sýn­ingin yrði opin til ára­móta, en var fram­lengd til 16. jan­úar sl.

Ætlar ekki að skila pen­ing­unum

Dag­inn eftir að sýn­ing­unni lauk lýsti Jens Haan­ing því yfir að hann ætl­aði sér ekki að skila pen­ing­un­um, þeir færu í heim­il­is­buddu hans sjálfs. Hann sagði jafn­framt að það sem hann gerði hefði ekki verið í aug­lýs­inga­skyni. Hins vegar vildi hann vekja athygli á bágum kjörum danskra mynd­list­ar­manna, sem væru til skamm­ar.

Safnið stefnir lista­mann­inum og vill fá pen­ing­ana

Safn­stjóri Kunsten lýsti því yfir, þegar fyrir lá að lista­mað­ur­inn ætl­aði sér ekki að skila pen­ing­un­um, að safnið hefði stefnt Jens Haan­ing fyrir rétt. Málið hefði ekki verið kært til lög­reglu og safn­stjór­inn kvaðst vona að málið yrði leyst og Kunsten fengi pen­ing­ana til baka.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Telja að upplýsingar um fjölda sérstakra vegabréfa geti skaðað tengsl við önnur ríki
Utanríkisráðuneytið vill ekki segja hversu mörg sérstök vegabréf það hefur gefið út til útlendinga á grundvelli nýlegrar reglugerðar. Það telur ekki hægt að útiloka neikvæð viðbrögð ótilgreindra erlendra stjórnvalda ef þau frétta af vegabréfaútgáfunni.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar