Mynd: Skjáskot/RÚV

Það er hægt að ákæra þá sem sviku undan skatti fyrir áratugum fyrir peningaþvætti

Niðurstaða Hæstaréttar í máli Júlíusar Vífils Ingvarssonar, fyrrverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins, þar sem hann var dæmdur fyrir peningaþvætti er verulega fordæmisgefandi. Hægt verður að óbreyttu að fara á eftir þeim sem sviku undan skatti fyrir áratugum síðan, ef þeir hafa verið að hreyfa ávinninginn af því broti síðastliðinn áratug.

Í síðasta mánuði var fyrrverandi borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, Júlíus Vífill Ingvarsson, dæmdur í sem mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir peningaþvætti í Hæstarétti Íslands. Sú fjár­hæð sem er talin vera ólög­mætur ávinn­ingur vegna þvætt­is­ins, þ.e. þeir skattar sem Júl­íus Víf­ill átti að greiða og vextir af því fé, er áætluð á bil­inu 49 til 57 millj­ónir króna.

Það sem er athyglisvert í máli Júlíusar Vífils er að hann er dæmdur fyrir svokallað sjálfþvætti, sem varð fyrst refsivert hérlendis í lok árs 2009. Fram að því mátti einfaldlega fremja peningaþvætti með ávinning af afbrotum annarra. Í sjálfþvættinu felst að það varð bannað að geyma eða flytja ávinning af brotum sem viðkomandi framdi. 

Í máli Júlíusar var um að ræða ávinning sem var mjög gamall. Frumbrotið, sem í fólst að svíkjast undan því að greiða skatta, voru framin á níunda og tíunda áratug síðustu aldar. Við rannsókn málsins viðurkenndi Júlíus Vífill að hann hefði framið skattalagabrot með því að hafa ekki gefið upp til skatts tekjur sem honum hlotnuðust og geymdar voru á aflandsreikning. Júl­íus Víf­ill hefur aldrei viljað upp­lýsa um hvenær umræddra tekna var aflað og því er ekki hægt að segja með vissu hver ávinn­ingur hans af skatta­laga­brot­unum hefur ver­ið. Skattalagabrot fyrnast hins vegar á sex árum og því voru brot Júlíusar Vífils löngu fyrnd. 

Prófmál sem hefur mikið fordæmisgildi

Ákæra héraðssaksóknara á hendur Júlíusi Vífli var því prófmál. Embættið vildi komast að því hvort að það gæti ákært einstaklinga fyrir að geyma eða flytja ávinning af fyrndu broti fyrir peningaþvætti. Svarið sem fékkst á öllum dómstigum hérlendis var skýrt: Já.

Auglýsing

Lögmaður Júlíusar Vífils, Hörður Felix Harðarson, sagði við Viðskiptablaðið í vikunni að málinu verði líklega vísað til Mannréttindadómstóls Evrópu. „Að okkar mati er hér á ferð stórt, fordæmisgefandi mál. Í því sambandi er vert að hafa í huga að fjöldi þeirra mála sem hafa fallið á tímafrestum í skattkerfinu síðastliðna áratugi er án nokkurs vafa umtalsverður. Af þessum dómi virðist ljóst að það sé hægt að taka þau mál upp, svo framarlega sem gögn séu enn til staðar og skattaðilinn hafi ekki orðið gjaldþrota, og ákæra fyrir peningaþvætti.“

Þetta þýðir einfaldlega, miðað við niðurstöðu íslenskra dómstóla, að það er til dæmis hægt að ákæra alla þá sem voru opinberaðir í Panamaskjölunum og grunaðir voru um fyrnd skattalagabrot fyrir peningaþvætti ef hægt er að sýna fram á að þeir hafi geymt eða flutt hagnað af þeim frá þeim tíma sem það varð refsivert að þvætta ávinning af eigin afbrotum, eða 30. desember 2009.

Var í Pana­ma­skjöl­unum

Júl­­­­íus Víf­ill var einn þeirra stjórn­­­­­­­mála­­­­manna sem voru opin­beraðir í Pana­ma­skjöl­unum og greint var frá í sér­­­­­­­stökum Kast­­­­ljós­þætti sem sýndur var 3. apríl í 2016. Þar kom meðal ann­­ars fram að hann hefði í árs­­­­byrjun 2014 stofnað félagið Silwood Foundation á Panama. Rík áhersla var lögð á það við stofnun félags­­­­ins að nafn Júl­í­usar Víf­ils kæmi hvergi fram í tengslum við félag­ið, sam­­kvæmt umfjöll­un­inni.

Tveimur dögum áður en að Kast­­ljós­þátt­­ur­inn var sýndur sendi Júl­­íus Víf­ill frá sér yfir­­lýs­ingu þar sem hann sagði að til­­­gang­­ur­inn með stofnun aflands­­fé­lags­ins væri að stofna eft­ir­­launa­­sjóð í Sviss. „Allt sem við kemur þessum sjóði er í sam­ræmi við íslensk lög og regl­­ur, enda naut ég sér­­fræð­i­ráð­gjafar til að tryggja að rétt­i­­lega og lög­­­lega væri að málum stað­ið. Mér var ráð­lagt að skrá stofnun sjóðs­ins í Panama. Ég hef hvorki fengið neitt greitt úr sjóðnum né haft af honum ann­­ars konar tekjur og hef ekki heim­ild til að ráð­stafa fjár­­munum úr hon­­um.”

Auglýsing

Júl­­íus Víf­ill sagði af sér sem borg­­ar­­full­­trúi 5. apríl 2016, tveimur dögum eftir að þátt­­ur­inn var sýnd­­ur.

Sak­aðir um að koma ætt­­­ar­auð undan

Syst­k­ini Júl­í­usar Víf­ils og erf­ingjar for­eldra hans hafa sakað hann og bróður hans, Guð­­mund Ágúst Ing­v­­ar­s­­son, um að komið ætt­­­­­ar­auð for­eldra þeirra undan og geymt hann á aflands­­­reikn­ing­­­um. Það gerðu þau meðal ann­­ars í Kast­­ljós­þætti sem sýndur var í maí 2016. Meintur ætt­­a­r­auður eru sjóðir sem urðu til vegna starf­­semi Ing­v­­ars Helga­­sonar hf., sem um ára­bil var eitt stærsta bílaumboð lands­ins.

Þessum ávirð­ingum hefur Júl­­íus Víf­ill ávallt hafnað með öllu. Í við­tali við Morg­un­­blaðið í maí 2016 sagði hann þvert á móti að syst­k­ini hans hefðu dregið af sér tugi millj­­óna króna af banka­­reikn­ingi móður þeirra og í yfir­­lýs­ingu sem Júl­­íus Víf­ill sendi frá sér sagði hann að ásak­­anir syst­k­ina sinna væru algjör ósann­indi og ómerki­­leg ill­­mælgi.

Þann 5. jan­úar 2017 kærði skatt­rann­­­­sókn­­­­ar­­­­stjóri Júl­­­íus Vífil til emb­ætti hér­­­­aðs­sak­­­­sókn­­­­ara vegna meintra brota á skatta­lögum og vegna gruns um pen­inga­þvætti. Við síð­­­­­­­ara brot­inu gat legið allt að sex ára fang­els­is­­­­dóm­­­­ur.

Auglýsing

Í kærunni kom fram að Júl­­­­íus Víf­ill hafi átt fjár­­­­muni á erlendum banka­­­­reikn­ingum að minnsta kosti frá árinu 2005. Frá árinu 2014 hafi þeir verið hjá svis­s­­­­neska bank­­­­anum Julius Bär í nafni aflands­­­­fé­lags Júl­í­us­­ar Víf­ils.

Ráð­­legg­ingar „svo þetta endi ekki allt í skatti“

Hér­­­­aðs­sak­­­­sókn­­­­ara barst hljóð­­­­upp­­­­­­­taka frá emb­ætti skatt­rann­­­­sókn­­­­ar­­­­stjóra þann 27. mars 2017. Um svipað leyti var sama upp­­­­­­­taka send á fjöl­miðla.

Á upp­­­­tök­unni, sem er af fundi sem fór fram þremur dögum eftir birt­ingu Pana­ma­skjal­anna, mátti heyra Júl­­­­íus Víf­ill og lög­­­­­­­mann hans, Sig­­­­urð G. Guð­jóns­­­­son, ræða um þá fjár­­­­muni sem vistaðir voru í svis­s­­­­neska bank­­­­anum við ætt­­­­ingja Júl­í­usar Víf­ils, sem höfðu ásakað hann um að hafa komið ætt­­­­­­­ar­auð for­eldra sinna undan og geymt á aflands­­­­reikn­ing­­­­um. Júl­­­­íus Víf­ill vildi að Sig­­­­urður G. Guð­jóns­­son myndi verja sig í mál­inu sem hér­­­­aðs­sak­­­­sókn­­­­ari hefur rann­sakað á hendur hon­­­­um. Á það vildi hér­­­­aðs­sak­­­­sókn­­­­ari ekki fall­­­­ast þar sem emb­ættið vildi kalla Sig­­­­urð til skýrslu­­­­töku í mál­inu og það úti­­­­lok­aði ekki að Sig­­­­urður fái stöðu sak­­­­born­ings í því. Ástæðan eru þær ráð­­­­legg­ingar sem Sig­­­­urður veitir á hljóð­­­­upp­­­­tök­unni, um hvernig sé hægt að kom­­­­ast hjá því að greiða fjár­­­­mun­ina til syst­k­ina Júl­í­usar Víf­ils án þess að „þetta endi ekki allt í skatt­i“.

Þessi upp­­­taka átti þátt í því að ákæra var gefin út á hendur Júl­­íusi Vífli og er ferl­inu hér innanlands nú lokið með dómi Hæsta­réttar í mál­inu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar