Árið 2005 sendi mið­stjórn Raf­iðn­að­ar­sam­bands Íslands frá sér ályktun um að tíma­bært væri að end­ur­skoða hátíð­ar­höldin 1. maí. Kröfu­gangan væri barn síns tíma og stæði ekki undir vænt­ingum félags­manna. Í stað­inn var stungið upp á víð­tækri skemmti­dag­skrá í Laug­ar­dals­höll­inni og frí­miðum í hús­dýra­garð­inn. Að lokum segir í álykt­un­inni: „Mið­stjórn RSÍ leggur til að verka­lýðs­hreyf­ingin sam­ein­ist ásamt Sam­tökum atvinnu­lífs­ins um að tekið verði upp það fyr­ir­komu­lag að ætíð verði frí fyrsta föstu­dag í maí í stað hins hefð­bundna frí­dags 1. maí og hátíð­ar­höld flytj­ist yfir á þennan föstu­dag.“

Álykt­unin fangar anda fyr­ir­hrunsár­anna með allt að því óhugn­an­lega nákvæmum hætti. Síðan þá höfum við farið ótal hringi í þeyti­vind­unn­i. 

Á árunum fyrir hrun höll­uð­umst við mörg að því að tími harðrar stétt­ar­bar­áttu væri lið­inn. Marx sagði á sínum tíma að öll bar­átta væri stétta­bar­átta og að ríkj­andi öfl hvers tíma létu líta út fyrir að þeirra sér­hags­munir væru hags­munir heild­ar­inn­ar. En komm­ún­ism­inn var löngu fall­inn og miðjan færð­ist til hægri. Jafn­vægi ein­stak­lings­hyggju og félags­hyggju riðl­að­ist og óheft nýfrjáls­hyggja með til­heyr­andi einka­væð­ingu og afnámi eft­ir­lits flæddi yfir sam­fé­lag­ið. Blair þótti flottur en komm­arnir hall­æris­leg­ir. Skilj­an­lega. Hver vill ekki þykk­ari sneið af kök­unn­i? 

Auglýsing

En nú ættum við að hafa lært okkar lexíu og eigum skýrslu í níu bind­um, ótal bæk­ur, greinar og dóma um hrun­ið, orsakir þess og afleið­ing­ar. Og á heims­vísu sjáum við að jafn­að­ar­stefnan vinnur á og miðjan í hinu póli­tíksa lit­rófi er að fær­ast aftur til vinstri. Nýjar stjórn­mála­hreyf­ingar sem kenna sig við félags­hyggju, svo sem Podemos á Spáni og Syr­iza í Grikk­landi, hafa átt miklu fylgi að fagna. Ann­ars­staðar virð­ast gömlu vinstri hreyf­ing­arnar vera að end­ur­nýja sig með afger­andi hætti. Nefna má kjör Jer­emy Cor­bins sem leið­toga Verka­manna­flokks­ins í Bret­landi og sögu­legan sigur Frjáls­lynda flokks­ins í Kanada undir for­ystu Justins Tru­deau þar sem lögð var áhersla á félags­leg gildi, rétt­læti, mannúð og jöfn­uð. 

En Sam­fylk­ingin sem var stofnuð árið 2000 til að sam­eina vinstri menn á Íslandi virð­ist hafa keyrt út í skurð, spólar þar í drull­unni og sekkur sífellt dýpra. Aðeins 8,2% kjós­enda myndu treysta sér til veita flokknum atkvæði sitt sam­kvæmt nýj­ustu könnun Frétta­blaðs­ins og sú útskýr­ing að Sam­fylk­ing­ar­menn sé líka að finna í Bjartri fram­tíð dugar ekki lengur því sá flokkur er einnig að hverfa með aðeins 2,9% fylgi.

Þetta ger­ist þrátt fyrir að stuðn­ingur við rík­is­stjórn­ar­flokk­ana sé ekki upp á marga fiska og að flestir lands­menn séu jafn­að­ar­menn í hjarta sínu. Jón Gunnar Bern­burg, pró­fessor í félags­fræði við Háskóla Íslands, hefur rann­sakað við­horf Íslend­inga til ójöfn­uð­ar. Í könnun sem hann gerði eftir hrun kom fram að um 72% aðspurðra sögðu að ríkið ætti að bera ábyrgð á því að jafna tekjumun í sam­fé­lag­inu og yfir 80% var á þeirri skoðun að það væri órétt­látt að þeir tekju­háu gætu keypt sér aðgang að betri grunn­þjón­ustu. Við Íslend­ingar viljum sem sagt upp til hópa það sem kallað hefur verið nor­rænt vel­ferð­ar­sam­fé­lag. 

Það er ekk­ert und­ar­legt. Við þekkjum Norð­ur­löndin og okkur líður vel þar, skiljum tungu­málin og erum þar vel­kom­in. Íslands­sagan er sam­ofin þeirra sögu. Þau eru okkar næstu nágrannar og vin­ir. Þeim hefur vegnað vel, hin nor­rænu sam­fé­lög eru að mörgu leyti fyr­ir­mynd­ar­ríki á heims­vísu. Og þar hafa jafn­að­ar­menn löngum haldið um taumana.

Í kjöl­far krepp­unnar hefur umræða um jöfnuð og ójöfnuð farið á flug. Bent hefur verið á að rík­ustu 1% jarð­ar­búa eigi 99% af auði heims­ins. OECD hefur meira að segja full­yrt að mik­ill ójöfn­uður sé skað­legur og hamli bein­línis hag­vexti. Bæði AGS og Alþjóða­bank­inn hafa tekið undir þetta. Hag­fræð­ingar hafa einnig mælt gegn ójöfn­uði í meira mæli og einn þeirra, Thomas Piketty, telur ójöfnuð eina af orsökum fjár­málakrepp­unn­ar. Brauð­mola­kenn­ingin hefur því svo gott sem verið afsönn­uð. 

Allt þetta ætti að veita Sam­fylk­ing­unni, sem ekki fyrir svo löngu bætti orð­unum „Jafn­að­ar­manna­flokkur Íslands“ við nafn sitt, byr undir báða vængi. En Sam­fylk­ingin spólar bara og spólar með Árna Pál undir stýri. Mann sem er eins og klipptur út úr dúkkulísu­bók Blairist­anna. 

En kemur okkur þetta eitt­hvað við? Öllum er frjálst að stofna sína eigin flokka. Getum við ekki bara öll kosið Pírata? 

Sam­fylk­ingin er með djúpar rætur og tengsl við verka­lýðs­hreyf­ing­una (sem virð­ist reyndar jafn­sof­andi og gagns­laus og flokk­ur­inn) og Sam­fylk­ingin gerir til­kall til þessa að vera jafn­að­ar­manna­flokkur Íslands. Í litlu landi með fáa þing­menn og 5% þrösk­uld inn á þingið er ekki pláss fyrir annan jafn­að­ar­manna­flokk. En í núver­andi ástandi þar sem for­sæt­is­ráð­herra sendir óum­beðna fjár­styrki með SMS-­skeyt­um, fjár­mála­ráð­herra vill einka­væða bank­ana aftur við fyrsta tæki­færi, stjórn­ar­flokk­arnir hafa gleymt sér í auð­manna­dekri og for­maður fjár­laga­nefndar opnar varla munn­inn nema með hót­unum þurfum við sterkan jafn­að­ar­manna­flokk að nor­rænni fyr­ir­mynd með dassi af því nýja sem við höfum séð í stjórn­mál­unum á heims­vísu. Flokk sem stendur í lapp­irnar og gefur engan afslátt þegar kemur að rétt­læti, sann­girni og lýð­ræði. Því er það ófyr­ir­gef­an­legur glæpur að Sam­fylk­ingin skuli vera svona lélegur flokk­ur. Ef Sam­fylk­ingin vill gera þjóð­inni gagn ætti hún annað hvort að leggja sig niður og rýma til fyrir almenni­legum flokki sem sömu yfir­lýstu mark­mið eða girða sig í brók og koma sér upp úr skurð­in­um. Lík­leg­ast virð­ist þó vera að flokk­ur­inn haldi áfram að spóla sig niður í fen­ið. 

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Meira úr sama flokkiSleggjan
None