Auglýsing

Alþingi gaf okkur fal­lega jóla­gjöf fyrir nokkrum dög­um. Við fengum 49 glæ­nýja íslenska rík­is­borg­ara og þar á meðal voru tvær fjöl­skyldur frá Albaníu með lang­veik börn. Nú þurfum við ekki að skamm­ast okkar í bili. Og þó.

Reyndar er útlend­inga­lög­gjöfin stór­gölluð og ein­kenn­ist af und­ar­legri hræðslu. Það er alltof erfitt að flytja hingað og taka þátt í sam­fé­lag­inu fyrir fólk utan Evr­ópska efna­hags­svæð­is­ins. Í aðdrag­anda EES-­samn­ings­ins var umræðan á þá leið að hér myndi allt fyll­ast af útlend­ingum sem tæki öll störf­in. Reynslan kennir okkur að svo er ekki. Og það er ekki sér­lega skrítið þegar maður hugsar um það að fólk vilji ekki endi­lega flytja á eld­fjalla­eyju langt norður í ball­ar­hafi þar sem myrkur og kuldi ríkir marga mán­uði á ári. Flytja í land mata­dor­pen­inga, frænd­semi og verð­trygg­ing­ar. 

Ísland bernsku minnar

Þegar ég var krakki voru næstum allir lands­menn eins á lit­inn. Bak­grunnur okkar var lík­ur, við hétum flest eitt­hvað –son og –dóttir og afar og ömmur okkar höfðu alist upp í sveit. 

Auglýsing

Utan­lands­ferðir voru reyndar að kom­ast í tísku. Margir þeirra sem fóru kynntu sér á eigin skinni hversu hratt væri hægt að sól­brenna á spænskum strönd­um.  Menn voru ekki almenni­legir nema hafa sofnað í sól­baði á milli grísa­veislna með hörmu­legum afleið­ing­um. Og sumir mundu lítið eftir ferð­inni þegar heim var kom­ið.

Ég man vel eftir komu flótta­mann­anna frá Víetnam árið 1979 og fylgd­ist spennt með því. Í fréttum frá þessum tíma má lesa að allt fékk fólkið íslensk nöfn fyrir kom­una og að reynt hefði verið að hafa nýju nöfnin eins lík upp­runa­legu nöfn­unum og frekast var kost­ur. Á þeim tíma þurftu útlend­ingar að afsala sér nafn­inu sínu til að setj­ast hér að. Væri það ekki talið brot á mann­rétt­indum núna?

Í minn­ing­unni var matur bernsku minnar grár nema pulsur og rabb­ar­bara­grautur sem hvort tveggja fékk rauðan lit úr ein­hverju sem er örugg­lega búið að banna. Smátt og smátt varð mat­ur­inn þó lit­rík­ari og fjöl­breytt­ari, ekki síst fyrir erlend áhrif. Við fengum nýja liti, nýja angan og nýtt krydd í til­ver­una. Og allt varð betra.

Takk fyrir allt

Sem betur fer var „ein­rækt­un“ Íslend­inga rofin í lok síð­ustu aldar með EES-­samn­ingnum og örlítið skárri lög­gjöf. Við höfum verið svo lánsöm að á Íslandi hefur sest að fjöld­inn allur af fólki af erlendu bergi brotið sem hefur auðgað sam­fé­lag okk­ar, menn­ing­una og til­ver­una alla. Sumir hafa jafn­vel haft afger­andi áhrif á hvernig við upp­lifum þjóð­sagna­arf okkar og nátt­úr­una og nægir að nefna Brian Pilk­ington sem end­urskóp íslensku tröllin í þeirri mynd sem við flest þekkjum nú. Aðrir þjálf­uðu afreks­fólk í tón­list eða íþrótt­um; færðu okkur nýja þekk­ingu, færni og mark­mið. 

Kannski er það besta við Ísland að nýjar hug­myndir og við­horf eru nokkuð fljót að skjóta rótum og verða ríkj­andi. Nægir að nefna rétt­inda­bar­áttu sam­kyn­hneigðra, sem reyndar er alls ekki lokið en engu að síður hafa flestir lands­menn sýnt stuðn­ing sinn í verki og tekið þátt í gleði­göng­unni. Svipuð við­horf ríktu í garð þeirra fáu útlend­inga sem sett­ust hér að á árum áður. Þeir urðu býsna fljótt hluti af „okk­ur“. 

Hvað er að ger­ast?

Nú eru blikur á lofti. Skyndi­lega virð­ist við­ur­kennt að ala á hræðslu og jafn­vel hatri á venju­legu fólki frá öðrum löndum eða af öðrum trú­ar­brögð­um. Jafn­vel alþing­is­menn tala eins og það komi til greina að brjóta jafn­ræð­is­reglu sjálfrar stjórn­ar­skrár­innar og mis­muna fólki eftir upp­runa eða trú. 

Það er ekki bara hættu­legt og óhugn­ar­legt heldur einnig óskilj­an­legt. Aldrei hefur heim­ur­inn verið örugg­ari og frið­sam­legri. Þrátt fyrir tölu­verða umræðu um hryðju­verk eru vart mæl­an­legar líkur á að vest­ur­landa­búar lendi í slíku. Það eru marg­falt meiri líku á að við deyjum í bílslysi (þótt umferðin hafi heldur aldrei verið örugg­ari), úr krabba­meini, þung­lyndi eða hjarta­sjúk­dóm­um. Það eru meiri líkur á að maki okkar verði okkar að bana, við vinnum í lottó­inu eða verðum fyrir eld­ingu.

Við eigum ekki að vera hrædd þegar fólk vill setj­ast hér að, borga skatta og skyld­ur, læra málið okkar og taka þátt í að byggja upp rétt­látt og gott sam­fé­lag. Kann­anir hafa sýnt að atvinnu­þátt­taka inn­flytj­enda á Íslandi er meiri en meðal inn­fæddra. Fólk frá öðrum þjóðum er því ekki að koma hingað til að setj­ast upp á vel­ferð­ar­kerf­ið. Og þrátt fyrir ítar­lega leit Útvarps Sögu virð­ist enn ekki hafa fund­ist múslimi á Íslandi sem hefur valdið telj­andi vand­ræð­um, sökum trúar sinn­ar. 

Okkur vantar fólk

Við erum alltof fá. Þjóð­fé­lagið virkar ekki eins og það ætti að gera þegar allir eru tengdir öll­um. Við lendum sífellt í því að vera van­hæf því í fámenn­inu eru allir skyldir eða skóla­fé­lag­ar. Við þekkj­umst öll og það er ekki sér­lega hollt. Okkur sár­vantar fleira fólk. 

Það er líka óhag­kvæmt að reka 320.000 manna þjóð­fé­lag. Við þurfum að halda úti sömu þjón­ustu og millj­óna­þjóðir og nokkurn veg­inn sömu stofn­unum líka. Það er dýrt að halda uppi almenn­ings­sam­göngum fyrir svona fáa, sem og vega­kerfi og góðu heil­brigð­is­kerfi. Sagt hefur verið að háskóla­sjúkra­hús eins og við viljum sjá á Land­spít­al­anum þurfi helst að þjóna milljón manns, ann­ars sé lítið vit í því. Og ein­hvern veg­inn endar þetta alltaf með því að allir eru að vasast í öllu. 

Við sjálf viljum geta flutt hvert sem er í heim­inum og okkur finnst það sjálf­sagt. En á sama tíma er lög­gjöfin sniðin að því að gera fólki utan EES eins erfitt fyrir og mögu­legt er að setj­ast að á Íslandi. Fólk þarf ýmist að gifta sig til lands­ins, vera atvinnu­menn í íþróttum eða koma hér á vegum atvinnu­rek­anda sem hefur sýnt fram á að hann hafi ekki getað fengið hæft starfs­fólk á gjörvöllu EES-­svæð­inu. Fyr­ir­komu­lagið veldur því að starfs­mað­ur­inn er ofur­seldur vinnu­veit­and­anum sem flutti hann inn. Og svo er það fólkið sem flýr eymd og stríð í heima­land­inu en það virð­umst við helst vilja velja sjálf. Fólk sem álp­ast hingað á eigin vegum er í flestum til­fellum vísað frá ef það er ekki hrein­lega fang­elsað fyrst eða látið dúsa bjarg­ar­laust í bið eftir úrskurði, nema hvoru tveggja sé. Það er helst að stjórn­völd aumki sig yfir fólki í þeim aðstæðum ef mál þeirra rata í fjöl­miðla.

Þéttum okkur

Þetta er asna­legt. Fólk á ekki að þurfa að eiga lang­veik börn til að fá að búa á Íslandi. Síð­ast þegar ég vissi sár­vant­aði múr­ara hér á landi. Ef eitt­hvað vit væri í útlend­inga­lög­gjöf­inni hefði faðir Kevi litla átt að fá bæði dval­ar- og atvinnu­leyfi á Íslandi vegna þess að hann er góður múr­ari og vill vinna hér og greiða skatta. Það á að vera nóg. Annað er fárán­leg sóun á mannauði og mennt­un. 

Þétt­ing byggðar hefur verið í umræð­unni síð­ustu ár og tekið er mið af þeirri hug­mynd í nýju skipu­lagi Reykja­vík­ur­borg­ar. Hug­myndin er að nýta borg­ina bet­ur, auka lífs­gæði íbú­anna, lifa umhverf­is­vænna og betra borg­ar­lífi og auka fjöl­breytn­ina.

Við ættum að yfir­færa þá hug­mynda­fræði á þjóð­ina sjálfa. Við ættum að fagna hverjum þeim sem vill búa á Íslandi, taka þátt í sam­fé­lag­inu og læra und­ar­lega málið okk­ar. Það er fárán­lega fífla­legt að fólki sé vísað frá þegar okkur skortir fólk. Gott fólk. Og svo vill til að flest fólk er einmitt ljóm­andi gott. Við höfum ekk­ert að ótt­ast. 

Meira úr sama flokkiSleggjan
None