Auglýsing

Það er eitt­hvað fram­andi en þó svo kunn­ug­legt við frétta­flutn­ing síð­ustu daga. Það er allt á upp­leið. Árangur áfram, ekk­ert stopp! En samt fær maður sting í hjart­að.

Landið fyllist af ferða­mönnum en við höfum ekki haft tíma til að búa til skilti svo þeir fari sér ekki að voða eða smíða skyn­sam­legt reglu­verk í kringum grein­ina. Á meðan eng­inn er nátt­úrupassinn, bíla­stæða- eða komu­gjöldin – enda íslensk nátt­úra ókeypis og því einskis virði – kemur ekki til greina að ráða land­verði á hættu­lega staði. Fólk verður bara að læra að passa sig! 

Bank­arnir eru á blússandi sigl­ingu. Græddu 108 millj­arða á síð­asta ári.  Alls eru þeir búnir að græða tæpa 500 millj­arða frá því við þurftum að bjarga þeim, því í mata­dor­hag­kerf­inu okkar geta þeir sem komu okkur um koll grætt mest á hrun­inu. Þetta tekst þeim þrátt fyrir að verð­mætar eignir eins og Borgun séu seldar vild­ar­vinum á gjaf­virði. Banka­stjóri Lands­bank­ans seg­ist reyndar ekki hafa gert það vilj­andi, hann hafi fengið upp­lýs­ingar frá fjár­mála­fyr­ir­tæki og treyst þeim. Nú ætti hann að skilja hvernig öðrum lands­mönnum líð­ur. Kom­inn tími á bónus­ana aft­ur? Þetta er nátt­úru­lega undra­verður „ár­ang­ur“ enda hafa bæði Íslands­banki og Arion þegar gjald­fært 2,4 millj­arða í „ár­ang­urstengdar greiðsl­ur“ til starfs­manna. Á meðan borgum við hin bara af verð­tryggðu lán­unum okkar og hæstu vexti sem sést hafa á byggðu bóli. Og guð hjálpi þeim sem eru á leigu­mark­að­i. 

Auglýsing

Og sjáv­ar­út­veg­ur­inn. Í fyrra græddi HB Grandi ríf­lega fimm millj­arða á því að veiða fisk á Íslands­miðum sem er lögum sam­kvæmt sam­eign íslensku þjóð­ar­inn­ar! Eig­endur þessa eina fyr­ir­tæk­is­ins borga sér þrjá millj­arða í arð á meðan eig­andi auð­lind­ar­innar fær bara einn millj­arð í veiði­gjald. Sann­gjarnt? 

Á sama tíma fáum við fréttir af því að börn með geð­rænan vanda fái ekki þá þjón­ustu sem þeim ber. Þau geta til dæmis þurft að bíða í upp undir eitt og hálft ár til að kom­ast að hjá Barna- og ung­linga­geð­deild Land­spít­al­ans. Ef maður er sex ára jafn­gildir það fjórð­ungi ævinn­ar. Og með hverjum deg­inum sem líður kann vandi barns­ins að vaxa og stundum missum við hrein­lega af tæki­fær­inu til að leiða börnin á rétta braut. 

Við fengum líka fréttir af því að Land­spít­al­inn væri myglað­ur. Flest vissum við það reyndar  fyrir en það voru nýjar fréttir fyrir mig að nýbak­aðar mæður sem þjást af fæð­ing­ar­þung­lyndi og nýfæddu börnin þeirra væru einmitt höfð í sér­lega myglaðri bygg­ingu þar sem helsti sam­veru­stað­ur­inn er þar að auki glugga­laus. 

Háskól­arnir okkar eru und­ir­fjár­magn­að­ir, það var líka í frétt­um. Þeir standa sam­an­burð­ar­skólum á hinum Norð­ur­lönd­unum og í öðrum ríkjum sem við berum okkur saman við langt að baki þegar kemur að opin­berum fjár­veit­ing­um. En Ísland er auð­vitað í grunn­inn ver­stöð og það hentar atvinnu­líf­inu ekk­ert endi­lega að lands­menn mennti sig um of. 

Draum­ur­inn um nýtt Ísland

Eftir hrunið eygðu mörg okkar tæki­færi til að byggja landið okkar aftur upp í nýrri mynd. Við vildum meira lýð­ræði, mann­eskju­legra sam­fé­lag, rétt­læti, heið­ar­leika, virð­ingu og ábyrgð. Og við vildum sjálf fá arð­inn af auð­lind­unum okk­ar. Farið var í marg­vís­leg verk­efni sem áttu að skapa betra sam­fé­lag. Skýrasta dæmið var ný stjórn­ar­skrá, samin af þjóð­inni í ein­stöku ferli sem vakið hefur verð­skuld­aða athygli víða um heim. 

Sér­ís­lensk blanda af svik­um, hug­leysi og und­ir­lægju­hætti varð til þess að nýja stjórn­ar­skráin okkar tók ekki gildi. Það var ekki vegna þess að fólki fynd­ist hún ekki skipta máli. Aðspurðir svör­uðu kjós­endur því til í könn­unum að hún skipti máli. Hún skipti hins vegar ekki mestu máli heldur var svona í þriðja eða fjórða sæti. Okk­ur, sem vildum breyta kerf­inu, mistókst nefni­lega að tengja nýju stjórn­ar­skrána við dag­legt líf fólks, aðstæður þess og budd­una. 

Samt er ekk­ert eitt sem við gætum breytt sem hefði meiri áhrif á líf okkar og aðbúnað en eitt lítið en þó svo stórt ákvæði í nýju stjórn­ar­skránni. Auð­linda­á­kvæðið sem kveður á um að auð­lindir sem ekki eru í einka­eigu séu sam­eig­in­lega og ævar­andi eign íslensku þjóð­ar­innar og að þær megi aðrir ekki nýta nema gegn fullu gjaldi og í tak­mark­aðan tíma í senn. Þetta þýðir að fisk­veiði­kvót­inn yrði að fara á markað og útgerðin fengi sjálf að ráða hvað hún vildi borga fyrir veiði­heim­ild­irn­ar. Og stjórn­mála­menn þyrftu að hætta að gefa ork­una. Við getum líka velt fyrir okkur hvort ferða­þjón­ustu­fyr­ir­tækj­unum væri heim­ilt að selja ferðir til okkar helstu nátt­úruperla án þess að greiða okkur eðli­legt gjald fyrir það.

Allir stjórn­mála­menn tala eins og brýnt sé að setja auð­linda­á­kvæði í stjórn­ar­skrána og allir stjórn­mála­flokkar hafa haft það á stefnu­skránni. Og einmitt þessa dag­ana ber­ast okkur fréttir af því að stjórn­ar­skrár­nefnd for­sæt­is­ráð­herra hafi sent frá sér þrjú ákvæði til breyt­ingar á þeirri gömlu. Hugs­an­lega fáum við að kjósa um þau 29. febr­úar að ári. Eitt þess­ara ákvæða er um auð­lind­irn­ar. RÚV greindi frá því að for­sæt­is­ráð­herra teldi víð­tækan vilja til sam­komu­lags: „Ég held að það sé mjög æski­legt að nota tæki­færið til þess að klára þarna nokkur atriði sem lengi hafa verið til umræðu og menn hafa lengi tek­ist á um. Menn hafa nú náð saman um svo­leiðis að ef það er sam­staða um málið þá er um að gera að nýta það.“ Gall­inn er bara sá að það ákvæði sem stjórn­mála­menn­irnir hafa náð svo víð­tæku sam­komu­lagi um er gagns­laust. For­maður nefnd­ar­inn­ar, Páll Þór­halls­son, stað­festi það í fréttum RÚV  þar sem hann játar hið aug­ljósa að ákvæði nefnd­ar­innar myndi ekki breyta neinu um kvóta­kerf­ið. 

Það er því alveg ljóst að for­sæt­is­ráð­herra er ekki með hags­muni þjóð­ar­innar í huga þegar hann telur „mjög æski­legt að nota tæki­færið til þess að klára þarna nokkur atrið­i.“ Hann ber hags­muni útgerð­ar­manna fyrir brjósti, ekki almenn­ings. Stjórn­mála­menn eins og Sig­mundur Davíð treysta á að almenn­ingur fatti ekki sam­hengið á milli þess að sett sé ónýtt auð­linda­á­kvæði í stjórn­ar­skrána og þess að Land­spít­al­inn sé ónýt­ur, börn með geð­rask­anir fái ekki þjón­ustu og skól­arnir okkar hangi á horrim­inn­i. 

Hættum að láta ræna okk­ur. 

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiSleggjan
None