Engum ber að virða þína rasísku skoðun

Ímynd­aðu þér Kringl­una fjórum dögum fyrir jól. Úti hring­sóla bílar í leit að stæði á meðan spennan liggur í loft­inu inn­an­húss. Sumir eru á þönum að leita að síð­ustu gjöf­un­um, aðrir að kaupa jólasteik­ina og örfáir sitja með yfir­læt­is­svip og njóta kaffi­boll­ans því á þeirra bæ er allt klárt. Versta martröðin er jú að ekki sé allt til­búið þegar RÚV klukk­urnar hringja inn jól­in. Allt þar til að bíl fullum af sprengi­efni er ekið upp að Kringl­unni og hún sprengd í loft upp.  

Þetta var atburð­ar­rásin í Bag­hdad, höf­uð­borg Íraks, á dög­unum þegar bíll var sprengdur í loft upp við versl­un­ar­mið­stöð, örfáum dögum fyrir Eid sem er stærsta hátíð múslima. Talið er að nærri 300 hafi lát­ist í árásinni, sem er sú mann­skæð­asta frá inn­rásinni í Írak 2003. Þeir sem lét­ust voru almennir borg­ar­ar. Fjöl­skyld­ur, vina­hópar, versl­un­ar­eig­endur og starfs­fólk. 

Á mið­viku­dag­inn kom út skýrsla um þátt Breta í inn­rásinni í Írak. Skýrslan er áfell­is­dómur yfir inn­rásinni og hverju því ríki sem studdi hana. Höf­undar segja ljóst að ráð­ist hafi verið inn í Írak án þess að frið­sam­ari leiðir hafi verið reyndar til fulln­ustu. Þá hafi ítrekað verið bent á þá hættu að borg­ara­styrj­öld bryt­ist út ef Saddam Hussein yrði sviptur völd­um, sem myndi valda óstöð­ug­leika á svæð­inu öllu með ófyr­ir­sjá­an­legum afleið­ing­um.

Auglýsing

Hat­rið tekur á sig ýmsar myndir

Fáeinum dögum áður en skýrslan kom út, leit­uðu tveir ungir hæl­is­leit­endur frá Írak griða í Laug­ar­nes­kirkju. Það átti að senda þá úr landi á grund­velli Dyfl­inn­ar­reglu­gerð­ar­innar án þess að mál þeirra væri svo mikið sem skoðað af yfir­völdum hér­lend­is. Stjórn­völdum ber engin skylda til að fylgja Dyfl­inn­ar­reglu­gerð­inni og Mann­rétt­inda­full­trúi Evr­ópu­ráðs­ins sagði hana ónýta í nýlegri heim­sókn sinni til Íslands. Mynd­band, sem sýnir lög­reglu færa hæl­is­leit­end­urna úr kirkj­unni með valdi áður en þeir voru sendir til Nor­egs, fór víða á frétta-og sam­fé­lags­miðl­um. Þessir ungu menn, annar þeirra að öllum lík­indum ein­ungis 16 ára, verða nú lík­lega sendir aftur til Bag­hdad. Borgar þar sem hver gleði­stund getur breyst í skelf­ingu á auga­bragði. Skelf­ingu sem við Íslend­ingar áttum þátt í að skapa þegar við studdum inn­rás­ina í Írak, þrátt fyrir að hún nyti hvorki stuðn­ings Sam­ein­uðu þjóð­anna né NATO. 

Skop­mynda­teikn­ari Morg­un­blaðs­ins, sem starfar í skjóli þess Íslend­ings sem ber mesta ábyrgð á ringul­reið­inni í Írak, var fljótur að bregð­ast við mót­mælum almenn­ings við atburð­unum í Laug­ar­nes­kirkju með því að ala á múslima­hatri og for­dóm­um. Ekki í fyrsta skipti sem svo­kall­aðar skop­myndir blaðs­ins afhjúpa lág­kúru af þessu tagi, og í kjöl­farið tók við kunn­ug­legt stef. Ras­ism­inn tók á sig ýmsar birt­ing­ar­mynd­ir. Sumir not­uðu slag­orð­ið: Íslensk kirkja fyrir Íslend­inga. Valda­meiri menn dul­bjuggu ras­is­mann laga­flækjum og aðrir sem umhyggju fyrir öðrum við­kvæmum hóp­um: Ætlar kirkjan nú að vernda útlend­inga á meðan íslenskir fátæk­lingar og öryrkjar svelta? 

Það er lýj­andi að svara í sífellu sama hat­ursá­róðr­in­um: Nei, kirkjan er ekki ein­ungis fyrir Íslend­inga, frekar en aðrar rík­is­stofn­an­ir. Nei, herra vara­rík­is­sak­sókn­ari, flótta­menn sem leita hjálpar eiga ekk­ert skylt við dæmdan glæpa­mann. Nei, það er óþol­andi að við­kvæm­ustu hópum sam­fé­lags­ins sé í sífellu egnt hverjum gegn öðrum, svo að eng­inn kom­ist á betri stað.  

Þeir sem telja sig mega spúa hatri í friði 

Og þegar allt annað þrýtur grípa ras­ist­arnir ævin­lega til kol­rangrar en lífseigrar tuggu: „Þetta er bara mín skoðun og þér ber að virða hana.˝ Frá­leitur útúr­snún­ingur á göf­ugri heim­speki. Mér ber ekki að virða þína rasísku skoð­un. Mál­frelsið gengur ekki út á að öll vit­ræn umræða skuli þögguð til að særa ekki þann sem elur á hatri. Þú mátt tjá þig en engum ber að hlust­a. 

Rétt­ur­inn til mál­frelsis felur ein­fald­lega í sér rétt til að tjá skoðun sína án þess að þurfa að ótt­ast um líf sitt eða frelsi. Ég skal berj­ast fyrir frelsi skop­mynda­teikn­ara Mogg­ans til að teikna sínar rasísku myndir án þess að hann endi í fang­elsi. En þar lýkur minni sið­ferði­legu skyldu. Um leið verður til önnur skylda, sú að berj­ast gegn því að hat­ursá­róð­ur­inn verði við­ur­kenndur sem eðli­legur hluti af umræð­unni. Hann á ekk­ert erindi í fjöl­miðil sem vill láta taka sig alvar­lega. Ekk­ert erindi í mál­flutn­ing vara­rík­is­sak­sókn­ara. Ekk­ert erindi sem stefnumið stjórn­mála­flokks.

Hat­rið baðar sig í dags­ljós­inu

Öfga­kenndir þjóð­ern­is-hægri­flokkar njóta nú síauk­ins stuðn­ings og hug­myndir þeirra fá aukið rými í allri umræðu. Og auk­inn hljóm­grunn. Útlend­inga­hatri er ekki lengur sáð í myrkri. Það hefur brotið sér leið út í dags­ljósið og hægt en bít­andi virð­umst við sam­þykkja að það sé fastur liður í þjóð­fé­lags­um­ræð­unni. Veðrið, verð­bólgan, og ras­ism­inn. 

Hat­ursá­róður gagn­vart ákveðnum trú­ar­brögð­um, þjóð­ernum eða kyn­þáttum er ekki bara rang­ur. Hann er hættu­leg­ur. Það er orku­frekt og óþol­andi að reyna að sann­færa ras­istana sem mæta okkur í hvers­deg­inum um skað­ann sem mál­flutn­ingur þeirra veldur sam­fé­lag­inu öllu. En okkur ber skylda til að taka rök­ræð­una í hvert ein­asta sinn, því jafn­vel þótt orð þeirra sann­færi okkur ekki, geta þau vel sann­fært næsta mann. Ef sama lygin er sögð nógu oft getur hún öðl­ast trú­verð­ug­leika í hugum ein­hverra.  

Martin Lúther King sagði mesta harm­leik­inn ekki fel­ast í grimmd þess illa heldur í þögn hins góða. Sá sem situr þög­ull hjá á meðan hat­rið nær fót­festu ger­ist sekur um sinnu­leysi. Og það veldur að lokum sama skaða og stans­laus áróður ras­ist­ans.

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Meira úr sama flokkiSleggjan
None