Engum ber að virða þína rasísku skoðun

Auglýsing

Ímynd­aðu þér Kringl­una fjórum dögum fyrir jól. Úti hring­sóla bílar í leit að stæði á meðan spennan liggur í loft­inu inn­an­húss. Sumir eru á þönum að leita að síð­ustu gjöf­un­um, aðrir að kaupa jólasteik­ina og örfáir sitja með yfir­læt­is­svip og njóta kaffi­boll­ans því á þeirra bæ er allt klárt. Versta martröðin er jú að ekki sé allt til­búið þegar RÚV klukk­urnar hringja inn jól­in. Allt þar til að bíl fullum af sprengi­efni er ekið upp að Kringl­unni og hún sprengd í loft upp.  

Þetta var atburð­ar­rásin í Bag­hdad, höf­uð­borg Íraks, á dög­unum þegar bíll var sprengdur í loft upp við versl­un­ar­mið­stöð, örfáum dögum fyrir Eid sem er stærsta hátíð múslima. Talið er að nærri 300 hafi lát­ist í árásinni, sem er sú mann­skæð­asta frá inn­rásinni í Írak 2003. Þeir sem lét­ust voru almennir borg­ar­ar. Fjöl­skyld­ur, vina­hópar, versl­un­ar­eig­endur og starfs­fólk. 

Á mið­viku­dag­inn kom út skýrsla um þátt Breta í inn­rásinni í Írak. Skýrslan er áfell­is­dómur yfir inn­rásinni og hverju því ríki sem studdi hana. Höf­undar segja ljóst að ráð­ist hafi verið inn í Írak án þess að frið­sam­ari leiðir hafi verið reyndar til fulln­ustu. Þá hafi ítrekað verið bent á þá hættu að borg­ara­styrj­öld bryt­ist út ef Saddam Hussein yrði sviptur völd­um, sem myndi valda óstöð­ug­leika á svæð­inu öllu með ófyr­ir­sjá­an­legum afleið­ing­um.

Auglýsing

Hat­rið tekur á sig ýmsar myndir

Fáeinum dögum áður en skýrslan kom út, leit­uðu tveir ungir hæl­is­leit­endur frá Írak griða í Laug­ar­nes­kirkju. Það átti að senda þá úr landi á grund­velli Dyfl­inn­ar­reglu­gerð­ar­innar án þess að mál þeirra væri svo mikið sem skoðað af yfir­völdum hér­lend­is. Stjórn­völdum ber engin skylda til að fylgja Dyfl­inn­ar­reglu­gerð­inni og Mann­rétt­inda­full­trúi Evr­ópu­ráðs­ins sagði hana ónýta í nýlegri heim­sókn sinni til Íslands. Mynd­band, sem sýnir lög­reglu færa hæl­is­leit­end­urna úr kirkj­unni með valdi áður en þeir voru sendir til Nor­egs, fór víða á frétta-og sam­fé­lags­miðl­um. Þessir ungu menn, annar þeirra að öllum lík­indum ein­ungis 16 ára, verða nú lík­lega sendir aftur til Bag­hdad. Borgar þar sem hver gleði­stund getur breyst í skelf­ingu á auga­bragði. Skelf­ingu sem við Íslend­ingar áttum þátt í að skapa þegar við studdum inn­rás­ina í Írak, þrátt fyrir að hún nyti hvorki stuðn­ings Sam­ein­uðu þjóð­anna né NATO. 

Skop­mynda­teikn­ari Morg­un­blaðs­ins, sem starfar í skjóli þess Íslend­ings sem ber mesta ábyrgð á ringul­reið­inni í Írak, var fljótur að bregð­ast við mót­mælum almenn­ings við atburð­unum í Laug­ar­nes­kirkju með því að ala á múslima­hatri og for­dóm­um. Ekki í fyrsta skipti sem svo­kall­aðar skop­myndir blaðs­ins afhjúpa lág­kúru af þessu tagi, og í kjöl­farið tók við kunn­ug­legt stef. Ras­ism­inn tók á sig ýmsar birt­ing­ar­mynd­ir. Sumir not­uðu slag­orð­ið: Íslensk kirkja fyrir Íslend­inga. Valda­meiri menn dul­bjuggu ras­is­mann laga­flækjum og aðrir sem umhyggju fyrir öðrum við­kvæmum hóp­um: Ætlar kirkjan nú að vernda útlend­inga á meðan íslenskir fátæk­lingar og öryrkjar svelta? 

Það er lýj­andi að svara í sífellu sama hat­ursá­róðr­in­um: Nei, kirkjan er ekki ein­ungis fyrir Íslend­inga, frekar en aðrar rík­is­stofn­an­ir. Nei, herra vara­rík­is­sak­sókn­ari, flótta­menn sem leita hjálpar eiga ekk­ert skylt við dæmdan glæpa­mann. Nei, það er óþol­andi að við­kvæm­ustu hópum sam­fé­lags­ins sé í sífellu egnt hverjum gegn öðrum, svo að eng­inn kom­ist á betri stað.  

Þeir sem telja sig mega spúa hatri í friði 

Og þegar allt annað þrýtur grípa ras­ist­arnir ævin­lega til kol­rangrar en lífseigrar tuggu: „Þetta er bara mín skoðun og þér ber að virða hana.˝ Frá­leitur útúr­snún­ingur á göf­ugri heim­speki. Mér ber ekki að virða þína rasísku skoð­un. Mál­frelsið gengur ekki út á að öll vit­ræn umræða skuli þögguð til að særa ekki þann sem elur á hatri. Þú mátt tjá þig en engum ber að hlust­a. 

Rétt­ur­inn til mál­frelsis felur ein­fald­lega í sér rétt til að tjá skoðun sína án þess að þurfa að ótt­ast um líf sitt eða frelsi. Ég skal berj­ast fyrir frelsi skop­mynda­teikn­ara Mogg­ans til að teikna sínar rasísku myndir án þess að hann endi í fang­elsi. En þar lýkur minni sið­ferði­legu skyldu. Um leið verður til önnur skylda, sú að berj­ast gegn því að hat­ursá­róð­ur­inn verði við­ur­kenndur sem eðli­legur hluti af umræð­unni. Hann á ekk­ert erindi í fjöl­miðil sem vill láta taka sig alvar­lega. Ekk­ert erindi í mál­flutn­ing vara­rík­is­sak­sókn­ara. Ekk­ert erindi sem stefnumið stjórn­mála­flokks.

Hat­rið baðar sig í dags­ljós­inu

Öfga­kenndir þjóð­ern­is-hægri­flokkar njóta nú síauk­ins stuðn­ings og hug­myndir þeirra fá aukið rými í allri umræðu. Og auk­inn hljóm­grunn. Útlend­inga­hatri er ekki lengur sáð í myrkri. Það hefur brotið sér leið út í dags­ljósið og hægt en bít­andi virð­umst við sam­þykkja að það sé fastur liður í þjóð­fé­lags­um­ræð­unni. Veðrið, verð­bólgan, og ras­ism­inn. 

Hat­ursá­róður gagn­vart ákveðnum trú­ar­brögð­um, þjóð­ernum eða kyn­þáttum er ekki bara rang­ur. Hann er hættu­leg­ur. Það er orku­frekt og óþol­andi að reyna að sann­færa ras­istana sem mæta okkur í hvers­deg­inum um skað­ann sem mál­flutn­ingur þeirra veldur sam­fé­lag­inu öllu. En okkur ber skylda til að taka rök­ræð­una í hvert ein­asta sinn, því jafn­vel þótt orð þeirra sann­færi okkur ekki, geta þau vel sann­fært næsta mann. Ef sama lygin er sögð nógu oft getur hún öðl­ast trú­verð­ug­leika í hugum ein­hverra.  

Martin Lúther King sagði mesta harm­leik­inn ekki fel­ast í grimmd þess illa heldur í þögn hins góða. Sá sem situr þög­ull hjá á meðan hat­rið nær fót­festu ger­ist sekur um sinnu­leysi. Og það veldur að lokum sama skaða og stans­laus áróður ras­ist­ans.

Meira úr sama flokkiSleggjan
None