Karolina fund: Skrifar ævisögu langafa síns

Tryggvi Magnússon teiknaði skjaldarmerkið en er einn af mörgum listamönnum fortíðarinnar sem er eiginlega gleymdur og grafinn, segir langafabarn hans sem nú vinnur að ævisögu hans.

Skjaldarmerkið eftir Tryggva Magnússon.
Skjaldarmerkið eftir Tryggva Magnússon.
Auglýsing

Andrés Úlfur er mann­fræð­ingur og er í augna­blik­inu að skrifa ævi­sögu langafa síns, teikn­ar­ans og mál­ar­ans Tryggva Magn­ú­sonar (1900-1960). Til­efni þess­ara skrifa er að gefa hald­góða inn­sýn inn í líf og feril teikn­ar­ans og mál­ar­ans Tryggva Magn­ús­son­ar. Nýverið voru opin­beruð gögn sem voru í vörslu Þór­dísar Tryggva­dótt­ur, dóttur Tryggva, í meira en fjóra ára­tugi. Þetta er gríð­ar­stórt safn frum­teikn­inga eftir Tryggva sem eru talin í þús­undum og brúar það stærsta hluta ævi hans og mest allan starfs­fer­il. 

Í umfjöll­un­inni um Tryggva Magn­ús­son verður líf hans og fer­ill rak­inn í máli og myndum þar sem stuðst verður við áður óbirt safn hans sem og áður útgefið efni. Þessi frum­gögn sem í fyrsta skipti fá að líta dags­ins ljós, gegna því veiga­miklu hlut­verki í allri umfjöllun og inn­sýn í líf mál­ar­ans og eru þunga­vigtin í kom­andi skrifum um ævi og starfs­feril lista­manns­ins. Þetta voru miklir umbrota­tímar í íslensku þjóð­lífi. Þar fór mest fyrir sjálf­stæð­is­bar­átttu land­ans, sjálfsí­mynda­sköpun nýfull­valda þjóðar og hvernig Íslend­ingar álítu sig menn­ing­ar­lega frá­brugðna öðrum, sem þjóð með sam­eig­in­legan upp­runa og sögu­lega for­tíð. Kjarn­inn hitti Andrés Úlf og tók hann tali.

Hver var Tryggvi Magn­ús­son?

„Tryggvi Magn­ús­son fædd­ist alda­móta­árið 1900 og ólst upp á Ströndum í mik­illi frá­sagna­hefð í umhverfi sem var rómað fyrir galdra og galdra­fár. Hann fór í Gagn­fræði­skól­ann á Akur­eyri og fór svo til útlanda árin 1919-1923 í frekara nám í list­um, til Dan­merk­ur, Banda­ríkj­anna og Þýska­lands. Tryggvi var alkom­inn heim 1923 og hóf hann þá sinn feril sem teikn­ari. Hann Tryggvi er oft tal­inn vera fyrsti teikn­ar­inn á Íslandi sem hafði atvinnu sem slík­ur. Hann var braut­riðj­andi í skop og aug­lýs­inga­teikn­un, sem átti þann draum að vera mál­ari.“

Auglýsing

Er eitt­hvað ein­kenn­andi við list­ina hans?

„Þegar hann var ungur að þá var nán­ast ekk­ert mynd­mál í bók­um. Hann var mjög upp­tek­inn af hetjum Íslend­inga­sagn­anna, þar sem var að finna gríð­ar­lega grein­ar­góðar lýs­ingar á bæði þjóð­sagna­per­sónum og þeirra umhverfi, en án mynd­máls. Hann var fyrst og fremst teikn­ari sem varð meist­ari í að setja mynd við mál. Hann var líka fær málari, en fékk aldrei við­ur­kenn­ingu sem slíkur og hafa þeir tímar sem hann var hluti af eflaust eitt­hvað með það að ger­a.”

Spegillinn

Hver eru hans þekkt­ustu verk? 

„Því miður er Tryggvi einn af mörgum lista­mönnum for­tíð­ar­innar sem er eig­in­lega gleymdur og graf­inn. Þetta er frekar erfið spurn­ing, því í gamla daga var hann eflaust þekkt­astur fyrir mynd­skreyt­ingar sínar í bækur og fyrir teikn­ingar sínar í skopá­deilu­rit­inu Spegl­in­um. Í dag er hann eflaust þekkt­astur fyrir að hafa teiknað núgild­andi skjald­ar­merki Íslands.”

Hvar birt­ust helst verkin hans?

„Tryggvi var gríð­ar­lega afkasta­mik­ill lista­maður og var hann feng­inn í að teikna allt sem fólki dátt í hug á þessum tíma. Hann mynd­skreytti tugi barna- og ævin­týra­bóka. Hann var rit­stjóri og aðal teikn­ari skopá­deilu­blaðs­ins Speg­ils­ins í yfir tutt­ugu ár. Hann var einn af þeim merku lista­mönnum sem tók þátt í að hanna og mynd­skreyta allt fyrir Alþing­is­há­tíð­ina 1930. Hann teikn­aði jóla­svein­ana með ljóðum Jóhann­esar úr Kötl­um. Tryggvi var fyrsti aug­lýs­inga­teikn­ari Raf­skinnu árin 1935-1945 og árið 1944 var teikn­ing hans af land­vætt­unum við­ur­kennd sem opin­bert skjald­ar­merki lýð­veldis Íslands. Þessi upp­taln­ing er alls ekki tæm­andi og verður það tals­verð áskorun að koma því öllu fyrir í einni bók.“

Ef það er ein­hver þarna úti sem býr yfir ein­hverjum fróð­leik um Tryggva og vill deila honum með höf­und er bent að net­fangið skjald­ar­merk­ið@g­mail.com. 

Í augna­bliknu er staðið fyrir fjár­öflun hjá Karolina­fund svo að ævi­sagan um þennan stór­brotna lista­mann verði að veru­leika. „Ég bið auð­vitað alla listaunn­endur og alla þá sem vett­lingi geta valdið að taka þátt.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Á þriðja tug smita greindust í gær
Í fyrsta sinn frá því í nóvember 2020 greindust fleiri en 20 COVID-19 smit á Íslandi á einum degi. Fjöldinn sem greindist í gær er meiri en sá sem greindist síðast þegar aðgerðir voru hertar.
Kjarninn 19. apríl 2021
Eiríkur Ragnarsson
Hvaða frelsi er yndislegt?
Kjarninn 19. apríl 2021
Engin aukning í sjálfsvígum í fyrstu bylgju COVID-19
Ólíkt öðrum stórum efnahagsáföllum fjölgaði sjálfsvígum ekki í kjölfar kreppunnar sem fylgdi fyrstu bylgju heimsfaraldursins í fyrra í hátekjulöndum, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 18. apríl 2021
Halldór Gunnarsson
Prósentur, meðaltöl og tíundir í þágu eldri borgara
Kjarninn 18. apríl 2021
Anna Tara Andrésdóttir
Sóttvarnayfirvöld fylgja ekki rannsóknum sem benda til þess að andlitsgrímur virki ekki
Kjarninn 18. apríl 2021
Jón Ormur Halldórsson
Kaflaskilin í Kína
Kjarninn 18. apríl 2021
Þrettán manns greindust með COVID-19 innanlands í gær. Fólk er hvatt til að fara í skimun við minnstu einkenni.
Þrettán smit innanlands – hópsmit í kringum leikskóla í Reykjavík
Í gær greindust fleiri með COVID-19 innanlands en á nokkrum öðrum degi síðan 23. mars. Átta voru utan sóttkvíar og hinir höfðu verið stutt í sóttkví.
Kjarninn 18. apríl 2021
Skriðdreki rússneskra aðskilnaðarsinna í Donbas á ferðinni á heræfingu í upphafi þessa árs. Yfir 15 þúsund hafa látið lífið síðan átökin í Úkraínu hófust árið 2014. Nú eru blikur á lofti.
Rússar herða tökin í Úkraínu
Rússar sýna nú ógnandi tilburði við landamæri Úkraínu. Samhliða beita þeir ýmsum tólum fjölþáttahernaðar og Vesturlönd velkjast í vafa um viðbrögð.
Kjarninn 18. apríl 2021
Meira úr sama flokkiFólk
None