Karolina fund: Skrifar ævisögu langafa síns

Tryggvi Magnússon teiknaði skjaldarmerkið en er einn af mörgum listamönnum fortíðarinnar sem er eiginlega gleymdur og grafinn, segir langafabarn hans sem nú vinnur að ævisögu hans.

Skjaldarmerkið eftir Tryggva Magnússon.
Skjaldarmerkið eftir Tryggva Magnússon.
Auglýsing

Andrés Úlfur er mann­fræð­ingur og er í augna­blik­inu að skrifa ævi­sögu langafa síns, teikn­ar­ans og mál­ar­ans Tryggva Magn­ú­sonar (1900-1960). Til­efni þess­ara skrifa er að gefa hald­góða inn­sýn inn í líf og feril teikn­ar­ans og mál­ar­ans Tryggva Magn­ús­son­ar. Nýverið voru opin­beruð gögn sem voru í vörslu Þór­dísar Tryggva­dótt­ur, dóttur Tryggva, í meira en fjóra ára­tugi. Þetta er gríð­ar­stórt safn frum­teikn­inga eftir Tryggva sem eru talin í þús­undum og brúar það stærsta hluta ævi hans og mest allan starfs­fer­il. 

Í umfjöll­un­inni um Tryggva Magn­ús­son verður líf hans og fer­ill rak­inn í máli og myndum þar sem stuðst verður við áður óbirt safn hans sem og áður útgefið efni. Þessi frum­gögn sem í fyrsta skipti fá að líta dags­ins ljós, gegna því veiga­miklu hlut­verki í allri umfjöllun og inn­sýn í líf mál­ar­ans og eru þunga­vigtin í kom­andi skrifum um ævi og starfs­feril lista­manns­ins. Þetta voru miklir umbrota­tímar í íslensku þjóð­lífi. Þar fór mest fyrir sjálf­stæð­is­bar­átttu land­ans, sjálfsí­mynda­sköpun nýfull­valda þjóðar og hvernig Íslend­ingar álítu sig menn­ing­ar­lega frá­brugðna öðrum, sem þjóð með sam­eig­in­legan upp­runa og sögu­lega for­tíð. Kjarn­inn hitti Andrés Úlf og tók hann tali.

Hver var Tryggvi Magn­ús­son?

„Tryggvi Magn­ús­son fædd­ist alda­móta­árið 1900 og ólst upp á Ströndum í mik­illi frá­sagna­hefð í umhverfi sem var rómað fyrir galdra og galdra­fár. Hann fór í Gagn­fræði­skól­ann á Akur­eyri og fór svo til útlanda árin 1919-1923 í frekara nám í list­um, til Dan­merk­ur, Banda­ríkj­anna og Þýska­lands. Tryggvi var alkom­inn heim 1923 og hóf hann þá sinn feril sem teikn­ari. Hann Tryggvi er oft tal­inn vera fyrsti teikn­ar­inn á Íslandi sem hafði atvinnu sem slík­ur. Hann var braut­riðj­andi í skop og aug­lýs­inga­teikn­un, sem átti þann draum að vera mál­ari.“

Auglýsing

Er eitt­hvað ein­kenn­andi við list­ina hans?

„Þegar hann var ungur að þá var nán­ast ekk­ert mynd­mál í bók­um. Hann var mjög upp­tek­inn af hetjum Íslend­inga­sagn­anna, þar sem var að finna gríð­ar­lega grein­ar­góðar lýs­ingar á bæði þjóð­sagna­per­sónum og þeirra umhverfi, en án mynd­máls. Hann var fyrst og fremst teikn­ari sem varð meist­ari í að setja mynd við mál. Hann var líka fær málari, en fékk aldrei við­ur­kenn­ingu sem slíkur og hafa þeir tímar sem hann var hluti af eflaust eitt­hvað með það að ger­a.”

Spegillinn

Hver eru hans þekkt­ustu verk? 

„Því miður er Tryggvi einn af mörgum lista­mönnum for­tíð­ar­innar sem er eig­in­lega gleymdur og graf­inn. Þetta er frekar erfið spurn­ing, því í gamla daga var hann eflaust þekkt­astur fyrir mynd­skreyt­ingar sínar í bækur og fyrir teikn­ingar sínar í skopá­deilu­rit­inu Spegl­in­um. Í dag er hann eflaust þekkt­astur fyrir að hafa teiknað núgild­andi skjald­ar­merki Íslands.”

Hvar birt­ust helst verkin hans?

„Tryggvi var gríð­ar­lega afkasta­mik­ill lista­maður og var hann feng­inn í að teikna allt sem fólki dátt í hug á þessum tíma. Hann mynd­skreytti tugi barna- og ævin­týra­bóka. Hann var rit­stjóri og aðal teikn­ari skopá­deilu­blaðs­ins Speg­ils­ins í yfir tutt­ugu ár. Hann var einn af þeim merku lista­mönnum sem tók þátt í að hanna og mynd­skreyta allt fyrir Alþing­is­há­tíð­ina 1930. Hann teikn­aði jóla­svein­ana með ljóðum Jóhann­esar úr Kötl­um. Tryggvi var fyrsti aug­lýs­inga­teikn­ari Raf­skinnu árin 1935-1945 og árið 1944 var teikn­ing hans af land­vætt­unum við­ur­kennd sem opin­bert skjald­ar­merki lýð­veldis Íslands. Þessi upp­taln­ing er alls ekki tæm­andi og verður það tals­verð áskorun að koma því öllu fyrir í einni bók.“

Ef það er ein­hver þarna úti sem býr yfir ein­hverjum fróð­leik um Tryggva og vill deila honum með höf­und er bent að net­fangið skjald­ar­merk­ið@g­mail.com. 

Í augna­bliknu er staðið fyrir fjár­öflun hjá Karolina­fund svo að ævi­sagan um þennan stór­brotna lista­mann verði að veru­leika. „Ég bið auð­vitað alla listaunn­endur og alla þá sem vett­lingi geta valdið að taka þátt.“

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Út fer Boris með Breta – hvað sem það kostar!
Kjarninn 24. ágúst 2019
Kristbjörn Árnason
Gleðidagur
Leslistinn 24. ágúst 2019
Vonast enn til að selja vörumerkið WOW air
Skiptastjórar WOW air segja að viðræður um að selja vörumerki, lén og bókunarvél félagsins gangi ágætlega.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ásgeir Jónsson, seðlabankastjóri.
„Ég þekki nú fullvel þau víti sem þarf að varast“
Ásgeir Jónsson, nýskipaður seðlabankastjóri, segist hafa verið frekar bláeygður á stöðu bankanna fyrir hrun. Hann álítur þó að sú reynsla sé verðmæt fyrir hann sem seðlabankastjóra þar sem hann þekki nú vel þau víti sem þarf að varast.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Netógnir nýrrar aldar: Árásir á lýðræðið
Það er ekki lengur tekist á um það af neinni alvöru að netárásir eru notaðar til að hafa áhrif á hið lýðræðislega ferli og til að grafa undan lýðræðislegum stofnunum. Það hefur gerst í hverju landinu á eftir öðru.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Svona geta stjórnvöld orsakað nýtt fjármálaáfall
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði, hefur búið til lista yfir átta aðgerðir sem ríkisstjórn og Seðlabanki gætu gripið til sem gætu leitt að sér nýtt hrun. Hann biður fólk um að krossa við ef aðgerðirnar verði að veruleika.
Kjarninn 24. ágúst 2019
Ná sáttum um stjórnarmenn Lífeyrissjóðs verzlunarmanna
VR hefur náð samkomulagi við Lífeyrissjóð verzlunarmanna um að þeir stjórnarmenn sem nú sitja í stjórninni í nafni VR munu láta af störfum og í stað þeirra munu þeir stjórnarmenn sem VR skipaði í síðustu viku taka sæti í stjórninni.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Seldu losunarheimildir til að borga laun fyrir marsmánuð
Skiptastjórar WOW air eru meðal annars búnir að selja skrifstofubúnað og reiðhjólaleigu WOW air til að auka endurheimtir í búið. Félagið hafði selt margar verðmætar eignir, t.d. afgreiðslutíma á flugvelli og losunarheimildir, fyrir gjaldþrot.
Kjarninn 23. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiFólk
None