Fjórða iðnbyltingin mun rita nýjan kafla í þróunarsöguna

Með miklum tækniframförum síðustu áratugi hefur líf fólks breyst gríðarlega og fyrirséð er að sú þróun muni halda áfram á næstunni. Kjarninn náði tali af Anne Marie Engtoft Larsen og ræddi áhrif fjórðu iðnbyltingarinnar á samfélagið, menntun og störf.

Anne Marie Engtoft Larsen mun flytja erindi á ráðstefnunni Misstu ekki af framtíðinni – áhrif fjórðu iðnbyltingarinnar á vinnumarkað háskólamenntaðra sem fer fram í Hörpu.
Anne Marie Engtoft Larsen mun flytja erindi á ráðstefnunni Misstu ekki af framtíðinni – áhrif fjórðu iðnbyltingarinnar á vinnumarkað háskólamenntaðra sem fer fram í Hörpu.
Auglýsing

Rætt hefur verið um og birt­ar fréttir þess efn­is að sjálfs­af­greiðsla í búðum muni aukast til muna á næst­unni á Íslandi og ótt­ast margir að fólk muni missa störf sín í kjöl­farið og að þjón­usta muni dala. Margs konar breyt­ingar eru fyr­ir­séðar með auk­inni tækni og segir danski sér­fræð­ing­ur­inn Anne Marie Eng­toft Larsen að mik­il­vægt sé að nýta tækninýj­ungar til góðs og til að bæta sam­skipti milli fólks, eyða ójöfn­uði og líta á þær fyrst og fremst sem tæki­færi. 

Anne Marie mun flytja erindi á ráð­stefn­unni Misstu ekki af fram­tíð­inni – áhrif fjórðu iðn­bylt­ing­ar­innar á vinnu­markað háskóla­mennt­aðra sem mun fara fram á morgun á vegum Banda­lags háskóla­manna í Hörpu. 

Hún leiðir verk­efnið „Fjórða iðn­bylt­ing­in“ hjá Alþjóða­efna­hags­ráð­inu (World Economic For­um) ásamt teymi sínu. Hún er með meist­ara­próf, ann­ars vegar í þró­un­ar­stjórn og hins vegar í alþjóða­við­skiptum og stjórn­mál­u­m. 

Auglýsing

Breyt­ing­arnar munu hafa áhrif á allt lífið

Ég tel að fjórða iðn­bylt­ingin geti ritað nýjan kafla í þró­un­ar­sög­una sem yrði keyrð áfram af stór­feng­legum tækninýj­ungum á borð við gervi­greind, háþró­uðum vél­menn­um, drón­um, þrí­vídd­ar­prent­urum og sýndarveruleika.

Anne Marie segir að merkja megi gríð­ar­lega miklar sam­fé­lags­legar breyt­ingar í kjöl­far fjórðu iðn­bylt­ing­ar­inn­ar. „Ég tel að fjórða iðn­bylt­ingin geti ritað nýjan kafla í þró­un­ar­sög­una sem yrði keyrð áfram af stór­feng­legum tækninýj­ungum á borð við gervi­greind, háþró­uðum vél­menn­um, drón­um, þrí­vídd­ar­prent­urum og sýnd­ar­veru­leika,“ segir hún og bætir við að þessar breyt­ingar séu á svo stórum skala að það sé óum­flýj­an­legt að þær hafi áhrif á iðn­greinar jafnt sem á dag­legt líf fólks. Frá umræðum um sjálf­keyr­andi bíla til hug­mynda um að með auk­inni líf­tækni geti menn orðið 120 ára eða áhrifa sam­fé­lags­miðla, til að mynda á skoð­anir fólks, sam­fé­lög og stjórn­mál. Að hennar mati munu þessar breyt­ingar hafa áhrif á allt lífið og á það hvaða augum við lítum mennsk­una.  

Hún bendir á að tækni­fram­farir muni hafa mikil áhrif á sam­fé­lagið en nákvæm­lega hvernig sé undir okkur kom­ið. „Við eigum það til að hugsa um iðn­bylt­ingar sem eitt­hvað sem breytir því hvernig við fram­leiðum hluti en í raun hafa þær mun meiri áhrif á okkur og líf okk­ar,“ segir hún. Anne Marie tekur sjón­varpið sem dæmi en það var hluti af annarri iðn­bylt­ing­unni. Hún bendir á að það hafi orðið svo mikið meira en fjölda­fram­leitt heim­il­is­tæki. Það hafi breytt skemmt­ana­brans­an­um, sam­skiptum milli fólks og hvernig við hugsum um heim­inn. 

Nýta tæki­færið til góðs

„Ég hef trú á því að tækni á borð við þrí­vídd­ar­prent­ara og sýnd­ar­veru­leika muni hafa svipuð áhrif og sjón­varpið á sam­fé­lag okk­ar,“ segir Anne Marie. Þrí­vídd­ar­prent­ar­inn muni gera alla að hönn­uð­um, notkun hans draga úr auð­linda­nýt­ingu okkar en á sama tíma gæti hann hleypt milli­ríkja­verslun í upp­nám, með því að setja lág­launa­störf  í hættu í þró­un­ar­lönd­un­um. Sýnd­ar­veru­leiki geti hjálpað til við að þróa, auka sam­kennd, kennslu og sam­skipti milli fólks í mis­mun­andi sam­fé­lögum og lönd­um. Hins vegar myndi sýnd­ar­veru­leiki geta haft þau áhrif að frek­ari gjá mynd­að­ist milli fólks þegar það sekkur dýpra inn í hinn staf­ræna heim. 

Sýndarveruleiki Mynd: Paul Bence

Hún telur að mann­kynið sé nú á ákveðnum kross­göt­um. „Það er mjög mik­il­vægt fyrir okkur að for­gangs­raða jákvæðum mann­legum gildum með þeim hætti að áhuga­verðar tækninýj­ungar séu þró­aðar og lag­aðar að sam­fé­lagi okk­ar,“ segir hún. Enn fremur bendir hún á að ef það verði ekki gert þá ótt­ist hún að vanda­mál sem við þekkjum nú þegar muni aukast til muna, til að mynda lofts­lags­breyt­ing­ar, póli­tískur og efna­hags­legur klofn­ingur þjóð­fé­lags­ins, dvín­andi traust til stofn­ana og sam­fé­laga. Hún segir að við eigum að nýta þetta tæki­færi í sög­unni til að móta sjálf­bæra fram­tíð.

Verka­lýðs­fé­lög leika lyk­il­hlut­verk

Mik­il­vægt er fyrir verka­lýðs­fé­lög og aðra hlut­að­eig­endur að vinna saman í að koma með nýja sýn á fram­tíð verka­lýðs­ins, að sögn Anne Marie. Mörgum störfum sé ógnað af sjálf­virkum vélum og segir hún að þá geti verið auð­velt fyrir marga að bregð­ast við með þeim hætti að minnka inn­leið­ingu vél­anna til að vernda auð­sköp­un­ar­módel 20. ald­ar. 

Það er mjög mik­il­vægt fyrir að okkur að for­gangs­raða jákvæðum mann­legum gildum með þeim hætti að spenn­andi nýjar tækninýj­ungar séu þró­aðar og lag­aðar að sam­fé­lagi okk­ar.

Anne Marie telur aftur á móti að þessar breyt­ingar ætti að nýta til góðs, m.a. með því að skapa betri störf fyrir fólk og takast á við þær krefj­andi áskor­anir sem mann­kynið stendur frammi fyrir í dag, eins og tekju­mis­mun, loft­lags­breyt­ingar og tví­skipt­ingu sam­fé­lags­ins. Hún segir að hvað verka­lýðs­fé­lögin varði, þá vilji hún sjá þau leika lyk­il­hlut­verk í þróun sam­fé­lags­legra ábyrgra hag­kerfa eða vinna með stjórn­völdum og iðn­aði til að skapa sýn um það hvernig stytta eigi vinnu­tíma án þess að minnka fram­leiðni.

Þrívíddarprentari

Mis­mun­andi hug­myndir eru uppi um hversu mörg störf muni verða sjálf­virk, hverjar efna­hags­legar afleið­ingar verði og hvernig breyt­ing­arnar muni hafa áhrif á vöxt. Að mati Anne er ekki mik­il­væg­ast að und­ir­búa sig í sam­ræmi við ákveðna töl­fræði heldur að móta sam­fé­lagið á jákvæðan máta. „Við þurfum að minnsta kosti að búa okkur undir heim fram­tíð­ar­inn­ar, sem verður feiki­lega ólíkur þeim sem við búum í núna, og þess vegna er mik­il­vægt að við verðum nógu sveigj­an­leg til að aðlaga hegðun okk­ar, hugs­un­ar­hátt og lífs­reglur til þess að geta umbreytt þess­ari sundr­ungu í afl til að gera sam­fé­lag­inu gott,“ segir hún. 

End­ur­hugsa verður mennta­kerfið upp á nýtt

En er mennta­kerfið í stakk búið til að takast á við þessar breyt­ing­ar? Anne Marie segir að nauð­syn­legt sé að end­ur­hugsa kerfið allt upp á nýtt. Margir viti ekki hvað þeir muni haf­ast við eftir 30 ár ef þeir verða enn á vinnu­mark­aði eða hvers verði kraf­ist af þeim. Aftur á móti sé næsta víst að end­ur­menntun verði nauð­syn­leg til að öðl­ast nýja þekk­ingu. Hún segir að þetta muni eiga við um flesta og að við getum valið að líta á það sem byrði eða sem tæki­færi. 

Þess vegna þurfi breyt­ingar í mennta­kerf­inu. Hún segir að einnig verði að finna leið til að hvetja fólk til áfram­hald­andi mennt­un­ar. „Þetta er einnig góð leið til að hjálpa fólki að nýta hæfi­leika sína og til að útrýma þrá­látu ójafn­rétti í tekjum sem við þurfum að takast á við með því að auka hreyf­an­leika í sam­fé­lag­in­u,“ segir hún. 

Þetta er mjög rót­tæk breyt­ing fyrir flest mennta­kerfi en samt sem áður nauð­syn­leg

Alþjóða­efna­hags­ráðið birti skýrslu um fram­tíð starfa árið 2016 og í henni kom fram að mik­il­væg­asta kunn­áttan sem fólk mun búa yfir árið 2020 verði að geta leyst flókin vanda­mál, beita gagn­rýn­inni hugs­un, vera skap­andi, kunna mannauðs­stjórnun og geta unnið með öðr­um. Anne Marie segir að sam­kvæmt þessu sé ekki nóg að breyta náms­skrám heldur verði að end­ur­hugsa hvernig við lærum og eflum nem­endur til að verða sveigj­an­legri, vinna í sam­ein­ingu og meira skap­andi. „Þetta er mjög rót­tæk breyt­ing fyrir flest mennta­kerfi en samt sem áður nauð­syn­leg,“ bætir hún við. 

Tækni er póli­tísk

Sumir gætu ótt­ast tækn­ina og velt því fyrir sér hvort allar þessar tækninýj­ungar muni frekar skaða fólk en gera því gagn. Anne Marie seg­ist vera með­vituð um þetta. „Ég hef trú á því að fyrsta skrefið sé að opna á umræð­una og benda á að tækni sé póli­tísk. Ekki til hægri eða vinstri heldur á þann máta að hún á það til að verða hlut­dræg og undir sér­stöku yfir­skini og ef við íhugum þetta ekki og tölum ekki um það, þá gæti tæknin haft slæm áhrif á heim­inn,“ segir hún. Anne Marie nefnir sem dæmi að algrím hafi verið notað í ann­ar­legum til­gangi. Annað dæmi séu gena­rann­sóknir en þrátt fyrir að þær geti verið til góðs þá sé mögu­leiki á mis­notkun einnig fyrir hend­i. 

Ég hef trú á því að fyrsta skrefið sé að opna á umræð­una að tækni sé póli­tísk. Ekki til hægri eða vinstri heldur á þann máta að hún á það til að verða hlut­dræg og undir sér­stöku yfir­skini.

Sömu vanda­mál fylgja sam­fé­lags­miðl­um, að mati Anne Marie. Hún segir að fólk geti notað netið til að eiga í sam­skiptum við annað fólk úti um allan heim en á hinn bóg­inn látið stjórn­ast af algrími þar sem það verður fast í berg­máls­her­bergjum og verður af lýð­ræð­is­legri umræðu í leið­inn­i. 

Þess vegna verði hver ein­stak­ling­ar, fyr­ir­tæki, stjórn­völd og stofn­anir að ræða þau sið­ferð­is­legu vanda­mál sem koma upp og halda því til streitu að umræða og vanga­veltur séu partur af þróun í tækn­i. 



Blockchain mun breyta fjölmiðlum
Blockchain býður upp á mikla möguleika fyrir fjölmiðla, segir Matt Coolidge í viðtali við Frey Eyjólfsson.
Kjarninn 19. júní 2018
Aðalgeir Þorgrímsson
Hlaupandi forstjóri og 6.596 bankar
Kjarninn 19. júní 2018
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Velferðarráðuneytinu skipt upp í tvennt
Forsætisráðuneytið mun leggja fram þingsályktunartillögu í haust um skiptingu velferðarráðuneytisins í tvö ráðuneyti.
Kjarninn 19. júní 2018
Viðar Halldórsson
Ísland 1 – Argentína 0 – Tölfræðin sem við viljum alltaf vinna
Kjarninn 19. júní 2018
Marta Guðjónsdóttir, Vigdís Hauksdóttir og Sanna Magdalena Mörtudóttir á fyrsta fundi borgarstjórnar 19. júní 2018.
Friðurinn úti í borgarstjórn eftir innan við klukkustund
Borgarstjórnarfulltrúar minnihlutans kalla eftir óháðri rannsókn vegna trúnaðarbrests og leka í Ráðhúsinu í upphafi fyrsta fundar borgarstjórnar Reykjavíkur. Málið sé prófraun.
Kjarninn 19. júní 2018
Róhingjar á flótta.
Aldrei verið fleiri á flótta í heiminum
Tæpar 70 milljónir manna voru hrakin frá heimilum sínum og rúmar 25 milljónir þeirra teljast flóttamenn. Báðar tölur eru þær hæstu sem mælst hafa í mörg ár.
Kjarninn 19. júní 2018
Dagur B. Eggertsson.
Fyrsti borgarstjórnarfundurinn á nýju kjörtímabili í dag
Kosið verður í ráð og nefndir og tillögur flokkanna teknar fyrir á fyrsta fundi borgarstjórnar sem haldinn er í dag. Sósíalistaflokkurinn leggur fram sjö tillögur á fundinum.
Kjarninn 19. júní 2018
Elisabeth Moss í hlutverki Hjáfreð í Handmaid's Tale
Ágúst Ólafur líkir stefnu Trump við Handmaid's Tale
Þingmenn Samfylkingarinnar og Viðreisnar fordæma innflytjendastefnu Bandaríkjastjórnar sem leitt hefur til aðskilnaðar flóttamannabarna frá foreldrum sínum.
Kjarninn 19. júní 2018
Meira úr sama flokkiFólk