Gagnrýna tækni sem ætlað er að hreinsa plast úr hafinu

Margir vonuðust til þess að nýstárleg aðferð frá fyrirtækinu Ocean Cleanup gæti nýst í baráttunni gegn plastmengun í hafinu. Vísindamenn hafa hins vegar gagnrýnt aðferðina harðlega vegna þeirra áhrifa sem hreinsunin hefur á lífverur sem festast í tækinu.

Plasthreisunartæki
Auglýsing

Plast­mengun í haf­inu er vanda­mál sem við erum flest með­vituð um. Erfitt ætlar að reyn­ast að leysa vand­ann en vonir stóðu til að nýstár­leg aðferð frá fyr­ir­tæk­inu Ocean Cle­anup gæti nýst í bar­átt­unni.

Tæknin var nýlega prófuð í fyrsta sinn og virt­ist skila góðum árangri. Vís­inda­menn hafa þó gagn­rýnt aðferð­ina harð­lega vegna þeirra áhrifa sem hreins­unin hefur á líf­verur sem fest­ast í tæk­inu.

Plasti safnað í Kyrra­haf­inu

Árið 2013 stofn­aði Boyan Slat fyr­ir­tækið Ocean Cle­anup, á aðeins 19 ára að aldri. Fyr­ir­tækið var stofnað í þeim til­gangi að fjar­lægja plast sem safn­ast hefur upp í Kyrra­haf­inu og byggir tæknin á því að safna til sín plasti í eins­konar fljót­andi fall­hlíf.

Auglýsing

Hönnun bún­að­ar­ins hefur ekki gengið áfalla­laust fyrir sig og hefur tekið sex ár að fá hann til að virka nægi­lega vel. Í síð­ustu viku náði fyr­ir­tækið stórum áfanga og sagði frá því að tek­ist hefði að safna miklu magni af plasti í Kyrra­haf­inu. Tækið safn­aði meðal ann­ars net­um, ýmsum plast­um­búðum sem og plast­ögn­um, að sögn tals­fólks fyr­ir­tæk­is­ins.

Mynd: theoceancleanup.com

Of gott til að vera satt?

Við fyrstu sýn virð­ist sem svo að hér loks­ins sé komin áhrifa­rík leið til að hreinsa upp það plast sem safn­ast hefur fyrir í haf­inu, þó ekki væri nema að hluta til. Mark­mið Ocean Cle­anup eru einnig bæði háleit og göf­ug. Fyr­ir­tækið hefur það að mark­miði að tæknin munið nýt­ast til að fjar­lægja 90% af öllu plasti í haf­inu fyrir árið 2040.

Þrátt fyrir góðan vilja fyr­ir­tæk­is­ins hafa sjáv­ar­líf­fræð­ingar margir hverjir lýst yfir áhyggjum varð­andi tækn­ina. Áhyggj­urnar hafa lengi verið til staðar en með jóm­frú­ar­för tæk­is­ins hafa radd­irnar orðið hávær­ari. Miklar umræður hafa brot­ist út, meðal ann­ars á Twitt­er, varð­andi þann skaða sem tæknin hefur þegar vald­ið.



Hund­ruðir dýra flækj­ast með

Sjáv­ar­líf­fræð­ing­ur­inn Rachel Helm er ein þeirra sem hefur lengi haft áhyggjur af tækn­inni. Þegar Ocean Cle­anup birti mynd af afrakstri fyrstu hreins­un­ar­innar ákvað Helm að greina mynd­inna með til­liti til þess hversu mörg dýr hefðu flækst með. 

Mynd: The Ocean Cleanup

Mynd­in, sem sjá má hér að ofan, sýnir afrakstur tæk­is­ins og er þar að sjá fjöldan allan af ýmiss­konar plasti. Fyrir óþjálfað auga er ekki aug­ljóst að sjá að hér er einnig að finna fjöldan allan af sjáv­ar­dýr­um. Á milli plast­s­ins greindi Helm yfir 100 dýr sem flækst höfðu með rusl­inu. Dýrin sem lík­leg­ust eru til að flækj­ast með í hreins­un­inni eru þau sem fljóta jafnan um í haf­inu, til dæmis hinar ýmsu teg­undir marglytta.

Margir vís­inda­menn hafa tekið undir orð Helm og bent á að engin leið sé til þess að koma í veg fyrir að dýr flæk­ist með í hreins­un­inni. Algjör­lega ófyr­ir­séð sé hvaða áhrif þetta kann síðan að hafa á við­kvæm vist­kerfi hafs­ins ef tæknin verður tekin í notkun af alvöru.

Einnig eru vís­inda­menn ósáttir við að fyr­ir­tækið hafi ekki haft sér­fræð­inga með í ráðum þegar tæknin var hönnuð og segja að þeir hafi reynt að benda á vand­ann frá upp­hafi. 

Hver er lausn­in?

Plast­mengun er háal­var­legur vandi sem erfitt ætlar að vera að leysa. Aug­ljós­asta leiðin til að sporna gegn vand­anum er sú að koma í veg fyrir að plast endi í nátt­úr­unni til að byrja með. Hvað varðar það plast sem þegar er þangað komið er von­andi að hægt sé að fjar­lægja með ein­hverjum hætti en svo virð­ist sem að tækni Ocean Cle­anup sé kannski ekki sú drauma­lausn sem von­ast var eft­ir. 

Fréttin birt­ist fyrst á Hvat­an­um.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jón Ólafur Ísberg
Nýr þjóðhátíðardagur
Kjarninn 1. desember 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - „Það er enginn að fara hakka mig”
Kjarninn 1. desember 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Sýndu þakklæti í verki 感恩图报
Kjarninn 1. desember 2022
Kísilverksmiðjan í Helguvík verður líklega flutt, eða fundið nýtt hlutverk, samkvæmt tilkynningu Arion banka.
„Allt útlit fyrir“ að kísilverið í Helguvík verði ekki gangsett á ný
Arion banki og PCC hafa slitið viðræðum um möguleg kaup PCC á kísilverksmiðjunni í Helguvík. Einnig hefur Arion sagt upp raforkusamningi við Landsvirkjun, þar sem framleiðsla kísils var forsenda samningsins.
Kjarninn 1. desember 2022
Dagur B. Eggertsson er sem stendur borgarstjóri í Reykjavík. Einar Þorsteinsson mun taka við því embætti síðar á kjörtímabilinu.
Sá hluti Reykjavíkurborgar sem rekinn er fyrir skattfé tapaði 11,1 milljarði á níu mánuðum
Vaxtakostnaður samstæðu Reykjavíkurborgar var 12,1 milljarði króna hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir á fyrstu níu mánuðum ársins. Samstæðan skilar hagnaði, en einungis vegna þess að matsvirði félagslegs húsnæðis hækkaði um 20,5 milljarða króna.
Kjarninn 1. desember 2022
Nafnlausi tindurinn til hægri á myndinni. Efst eru Geirvörtur.
Vilja að nafnlausi tindurinn heiti Helgatindur
Nafnlaus tindur sem stendur um 60 metra upp úr ísbreiðu Vatnajökuls ætti að heita Helgatindur til heiðurs Helga Björnssyni jöklafræðingi, segir í tillögu sem sveitarstjórn Skafárhrepps hefur samþykkt fyrir sitt leyti.
Kjarninn 1. desember 2022
Íslandsbanki segir ekki hversu margir fengu flokkun sem hæfir fjárfestar á meðan að á útboðinu stóð
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um söluferli Íslandsbanka kemur fram að fjárfestar sem voru ekki í viðskiptum við Íslandsbanka gátu sótt um og fengið flokkun sem „hæfir fjárfestar“ á þeim klukkutímum sem útboðið stóð yfir.
Kjarninn 1. desember 2022
Lilja D. Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra.
Ríkisstjórnin samþykkti áframhaldandi styrkjagreiðslur til fjölmiðla en til eins árs
Áfram sem áður er ágreiningur innan ríkisstjórnar Íslands um styrki til einkarekinna fjölmiðla. Styrkjakerfið verður framlengt til eins árs í stað tveggja. Um er að ræða málamiðlun til að ná frumvarpinu úr ríkisstjórn.
Kjarninn 1. desember 2022
Meira úr sama flokkiFólk