Gagnrýna tækni sem ætlað er að hreinsa plast úr hafinu

Margir vonuðust til þess að nýstárleg aðferð frá fyrirtækinu Ocean Cleanup gæti nýst í baráttunni gegn plastmengun í hafinu. Vísindamenn hafa hins vegar gagnrýnt aðferðina harðlega vegna þeirra áhrifa sem hreinsunin hefur á lífverur sem festast í tækinu.

Plasthreisunartæki
Auglýsing

Plast­mengun í haf­inu er vanda­mál sem við erum flest með­vituð um. Erfitt ætlar að reyn­ast að leysa vand­ann en vonir stóðu til að nýstár­leg aðferð frá fyr­ir­tæk­inu Ocean Cle­anup gæti nýst í bar­átt­unni.

Tæknin var nýlega prófuð í fyrsta sinn og virt­ist skila góðum árangri. Vís­inda­menn hafa þó gagn­rýnt aðferð­ina harð­lega vegna þeirra áhrifa sem hreins­unin hefur á líf­verur sem fest­ast í tæk­inu.

Plasti safnað í Kyrra­haf­inu

Árið 2013 stofn­aði Boyan Slat fyr­ir­tækið Ocean Cle­anup, á aðeins 19 ára að aldri. Fyr­ir­tækið var stofnað í þeim til­gangi að fjar­lægja plast sem safn­ast hefur upp í Kyrra­haf­inu og byggir tæknin á því að safna til sín plasti í eins­konar fljót­andi fall­hlíf.

Auglýsing

Hönnun bún­að­ar­ins hefur ekki gengið áfalla­laust fyrir sig og hefur tekið sex ár að fá hann til að virka nægi­lega vel. Í síð­ustu viku náði fyr­ir­tækið stórum áfanga og sagði frá því að tek­ist hefði að safna miklu magni af plasti í Kyrra­haf­inu. Tækið safn­aði meðal ann­ars net­um, ýmsum plast­um­búðum sem og plast­ögn­um, að sögn tals­fólks fyr­ir­tæk­is­ins.

Mynd: theoceancleanup.com

Of gott til að vera satt?

Við fyrstu sýn virð­ist sem svo að hér loks­ins sé komin áhrifa­rík leið til að hreinsa upp það plast sem safn­ast hefur fyrir í haf­inu, þó ekki væri nema að hluta til. Mark­mið Ocean Cle­anup eru einnig bæði háleit og göf­ug. Fyr­ir­tækið hefur það að mark­miði að tæknin munið nýt­ast til að fjar­lægja 90% af öllu plasti í haf­inu fyrir árið 2040.

Þrátt fyrir góðan vilja fyr­ir­tæk­is­ins hafa sjáv­ar­líf­fræð­ingar margir hverjir lýst yfir áhyggjum varð­andi tækn­ina. Áhyggj­urnar hafa lengi verið til staðar en með jóm­frú­ar­för tæk­is­ins hafa radd­irnar orðið hávær­ari. Miklar umræður hafa brot­ist út, meðal ann­ars á Twitt­er, varð­andi þann skaða sem tæknin hefur þegar vald­ið.



Hund­ruðir dýra flækj­ast með

Sjáv­ar­líf­fræð­ing­ur­inn Rachel Helm er ein þeirra sem hefur lengi haft áhyggjur af tækn­inni. Þegar Ocean Cle­anup birti mynd af afrakstri fyrstu hreins­un­ar­innar ákvað Helm að greina mynd­inna með til­liti til þess hversu mörg dýr hefðu flækst með. 

Mynd: The Ocean Cleanup

Mynd­in, sem sjá má hér að ofan, sýnir afrakstur tæk­is­ins og er þar að sjá fjöldan allan af ýmiss­konar plasti. Fyrir óþjálfað auga er ekki aug­ljóst að sjá að hér er einnig að finna fjöldan allan af sjáv­ar­dýr­um. Á milli plast­s­ins greindi Helm yfir 100 dýr sem flækst höfðu með rusl­inu. Dýrin sem lík­leg­ust eru til að flækj­ast með í hreins­un­inni eru þau sem fljóta jafnan um í haf­inu, til dæmis hinar ýmsu teg­undir marglytta.

Margir vís­inda­menn hafa tekið undir orð Helm og bent á að engin leið sé til þess að koma í veg fyrir að dýr flæk­ist með í hreins­un­inni. Algjör­lega ófyr­ir­séð sé hvaða áhrif þetta kann síðan að hafa á við­kvæm vist­kerfi hafs­ins ef tæknin verður tekin í notkun af alvöru.

Einnig eru vís­inda­menn ósáttir við að fyr­ir­tækið hafi ekki haft sér­fræð­inga með í ráðum þegar tæknin var hönnuð og segja að þeir hafi reynt að benda á vand­ann frá upp­hafi. 

Hver er lausn­in?

Plast­mengun er háal­var­legur vandi sem erfitt ætlar að vera að leysa. Aug­ljós­asta leiðin til að sporna gegn vand­anum er sú að koma í veg fyrir að plast endi í nátt­úr­unni til að byrja með. Hvað varðar það plast sem þegar er þangað komið er von­andi að hægt sé að fjar­lægja með ein­hverjum hætti en svo virð­ist sem að tækni Ocean Cle­anup sé kannski ekki sú drauma­lausn sem von­ast var eft­ir. 

Fréttin birt­ist fyrst á Hvat­an­um.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Charles Michel, formaður leiðtogaráðs ESB, á blaðamannafundi síðasta föstudag.
Erfiðar viðræður um björgunarpakka ESB framundan
Aðildarríki Evrópusambandsins munu reyna að sammælast um björgunarpakka vegna efnahagslegra afleiðinga COVID-19 faraldursins næsta föstudag. Búist er við erfiðum viðræðum þar sem mikill ágreiningur ríkir milli landa um stærð og eðli útgjaldanna.
Kjarninn 12. júlí 2020
Stíflurnar loka fyrir flæði sjávar úr Adríahafi inn í Feneyjalónið.
Feneyingar prófa flóðavarnir sem beðið hefur verið eftir
Framkvæmdir við flóðavarnakerfi Feneyinga hafa staðið yfir frá því 2003. Verkefnið er langt á eftir áætlun og kostnaður við það hefur margfaldast.
Kjarninn 12. júlí 2020
Meiri áhugi virðist vera á íbúðum utan höfuðborgarsvæðisins.
Fleiri kaupa utan Reykjavíkur
Talið er að vaxtalækkanir Seðlabankans hafi komið í veg fyrir mikla niðursveiflu á íbúðamarkaðnum, sem tekið hefur við sér að nokkru leyti á síðustu mánuðum. Fleiri kjósa þó að kaupa íbúð utan höfuðborgarsvæðisins heldur en innan þess.
Kjarninn 12. júlí 2020
Trump stígur í vænginn við Færeyinga
Bandaríkjamenn hafa mikinn áhuga á aukinni samvinnu við Færeyinga. Þótt í orði kveðnu snúist sá áhugi ekki um hernaðarsamvinnu dylst engum hvað að baki býr.
Kjarninn 12. júlí 2020
Fé á leið til slátrunar.
Bændum á Íslandi heimilt að aflífa dýr utan sláturhúsa með ýmsum aðferðum
Yrði sláturhús á Íslandi óstarfhæft vegna hópsmits yrði fyrsti kosturinn sá að senda dýr til slátrunar í annað sláturhús. Ef aflífa þarf dýr utan sláturhúsa mega bændur beita til þess ýmsum aðferðum, m.a. gösun, höfuðhöggi og pinnabyssu.
Kjarninn 12. júlí 2020
Þriðjungsfjölgun í Siðmennt á rúmu einu og hálfu ári
Af trúfélögum bætti Stofnun múslima á Íslandi við sig hlutfallslega flestum meðlimum á síðustu mánuðum. Meðlimum þjóðkirkjunnar heldur áfram að fækka en hlutfallslega var mesta fækkunin hjá Zúistum.
Kjarninn 11. júlí 2020
Aldís Hafsteinsdóttir, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga og bæjarstjóri Hveragerðis.
„Við þurfum fleiri ferðamenn“
Formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga telur nauðsynlegt að fleiri ferðamenn komi til Íslands sem fyrst og vill breytingar á fyrirkomulagi skimana á Keflavíkurflugvelli.
Kjarninn 11. júlí 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Frekju og yfirgangi Ísraels engin takmörk sett
Kjarninn 11. júlí 2020
Meira úr sama flokkiFólk