Gagnrýna tækni sem ætlað er að hreinsa plast úr hafinu

Margir vonuðust til þess að nýstárleg aðferð frá fyrirtækinu Ocean Cleanup gæti nýst í baráttunni gegn plastmengun í hafinu. Vísindamenn hafa hins vegar gagnrýnt aðferðina harðlega vegna þeirra áhrifa sem hreinsunin hefur á lífverur sem festast í tækinu.

Plasthreisunartæki
Auglýsing

Plast­mengun í haf­inu er vanda­mál sem við erum flest með­vituð um. Erfitt ætlar að reyn­ast að leysa vand­ann en vonir stóðu til að nýstár­leg aðferð frá fyr­ir­tæk­inu Ocean Cle­anup gæti nýst í bar­átt­unni.

Tæknin var nýlega prófuð í fyrsta sinn og virt­ist skila góðum árangri. Vís­inda­menn hafa þó gagn­rýnt aðferð­ina harð­lega vegna þeirra áhrifa sem hreins­unin hefur á líf­verur sem fest­ast í tæk­inu.

Plasti safnað í Kyrra­haf­inu

Árið 2013 stofn­aði Boyan Slat fyr­ir­tækið Ocean Cle­anup, á aðeins 19 ára að aldri. Fyr­ir­tækið var stofnað í þeim til­gangi að fjar­lægja plast sem safn­ast hefur upp í Kyrra­haf­inu og byggir tæknin á því að safna til sín plasti í eins­konar fljót­andi fall­hlíf.

Auglýsing

Hönnun bún­að­ar­ins hefur ekki gengið áfalla­laust fyrir sig og hefur tekið sex ár að fá hann til að virka nægi­lega vel. Í síð­ustu viku náði fyr­ir­tækið stórum áfanga og sagði frá því að tek­ist hefði að safna miklu magni af plasti í Kyrra­haf­inu. Tækið safn­aði meðal ann­ars net­um, ýmsum plast­um­búðum sem og plast­ögn­um, að sögn tals­fólks fyr­ir­tæk­is­ins.

Mynd: theoceancleanup.com

Of gott til að vera satt?

Við fyrstu sýn virð­ist sem svo að hér loks­ins sé komin áhrifa­rík leið til að hreinsa upp það plast sem safn­ast hefur fyrir í haf­inu, þó ekki væri nema að hluta til. Mark­mið Ocean Cle­anup eru einnig bæði háleit og göf­ug. Fyr­ir­tækið hefur það að mark­miði að tæknin munið nýt­ast til að fjar­lægja 90% af öllu plasti í haf­inu fyrir árið 2040.

Þrátt fyrir góðan vilja fyr­ir­tæk­is­ins hafa sjáv­ar­líf­fræð­ingar margir hverjir lýst yfir áhyggjum varð­andi tækn­ina. Áhyggj­urnar hafa lengi verið til staðar en með jóm­frú­ar­för tæk­is­ins hafa radd­irnar orðið hávær­ari. Miklar umræður hafa brot­ist út, meðal ann­ars á Twitt­er, varð­andi þann skaða sem tæknin hefur þegar vald­ið.



Hund­ruðir dýra flækj­ast með

Sjáv­ar­líf­fræð­ing­ur­inn Rachel Helm er ein þeirra sem hefur lengi haft áhyggjur af tækn­inni. Þegar Ocean Cle­anup birti mynd af afrakstri fyrstu hreins­un­ar­innar ákvað Helm að greina mynd­inna með til­liti til þess hversu mörg dýr hefðu flækst með. 

Mynd: The Ocean Cleanup

Mynd­in, sem sjá má hér að ofan, sýnir afrakstur tæk­is­ins og er þar að sjá fjöldan allan af ýmiss­konar plasti. Fyrir óþjálfað auga er ekki aug­ljóst að sjá að hér er einnig að finna fjöldan allan af sjáv­ar­dýr­um. Á milli plast­s­ins greindi Helm yfir 100 dýr sem flækst höfðu með rusl­inu. Dýrin sem lík­leg­ust eru til að flækj­ast með í hreins­un­inni eru þau sem fljóta jafnan um í haf­inu, til dæmis hinar ýmsu teg­undir marglytta.

Margir vís­inda­menn hafa tekið undir orð Helm og bent á að engin leið sé til þess að koma í veg fyrir að dýr flæk­ist með í hreins­un­inni. Algjör­lega ófyr­ir­séð sé hvaða áhrif þetta kann síðan að hafa á við­kvæm vist­kerfi hafs­ins ef tæknin verður tekin í notkun af alvöru.

Einnig eru vís­inda­menn ósáttir við að fyr­ir­tækið hafi ekki haft sér­fræð­inga með í ráðum þegar tæknin var hönnuð og segja að þeir hafi reynt að benda á vand­ann frá upp­hafi. 

Hver er lausn­in?

Plast­mengun er háal­var­legur vandi sem erfitt ætlar að vera að leysa. Aug­ljós­asta leiðin til að sporna gegn vand­anum er sú að koma í veg fyrir að plast endi í nátt­úr­unni til að byrja með. Hvað varðar það plast sem þegar er þangað komið er von­andi að hægt sé að fjar­lægja með ein­hverjum hætti en svo virð­ist sem að tækni Ocean Cle­anup sé kannski ekki sú drauma­lausn sem von­ast var eft­ir. 

Fréttin birt­ist fyrst á Hvat­an­um.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Seðlabankinn greip tólf sinnum inn í gjaldeyrismarkaðinn í fyrra
Gjaldeyrisvaraforði Seðlabanka Íslands var orðinn 822 milljarðar króna í lok árs 2019. Alls lækkaði gengi krónunnar um 3,1 prósent og Seðlabankinn greip nokkrum sinnum inn í til að stilla af kúrs hennar í fyrra.
Kjarninn 19. janúar 2020
Ævintýri Harrys og Meghan: Valdi prinsessuna fram yfir konungsríkið
Þau voru dýrkuð og dáð. Hundelt og áreitt. Loks fengu þau nóg. Margt í sögu Harrys Bretaprins og Meghan Markle rímar við stef úr Grimms-ævintýrum. En þetta er ekki leikur heldur lífið, sagði prinsinn er hann óttaðist um líf konu sinnar.
Kjarninn 19. janúar 2020
Ertu örugglega danskur ríkisborgari?
Hann er sjötugur arkitekt, hefur frá barnsaldri búið í Danmörku, aldrei komist í kast við lögin og ætíð átt danskt vegabréf. Nú á hann á hættu að verða vísað frá Danmörku.
Kjarninn 19. janúar 2020
Hvenær við borðum hefur áhrif á heilsufar okkar
Hlutfall einstaklinga sem glíma við offitu í Bandaríkjunum hefur farið úr 15 í 40 prósent á rúmum 40 árum. Að vaka og borða þegar fólk ætti frekar að sofa gæti haft meiri áhrif á þyngd en það að borða óhollan mat á matmálstíma.
Kjarninn 18. janúar 2020
Misbrestasamur meistari
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Meistarann og Margarítu sem sýnt er í Þjóðleikhúsinu.
Kjarninn 18. janúar 2020
Ástþór Ólafsson
Að huga að gildunum
Kjarninn 18. janúar 2020
Af vetrarfundi Sósíalistaflokks Íslands sem fór fram í Dósaverksmiðjunni í Borgartúni í dag.
Sósíalistaflokkurinn samþykkir að undirbúa framboð til Alþingis
Baráttan um atkvæðin á vinstrivængnum verður harðari í næstu kosningum, eftir að Sósíalistaflokkur Íslands ákvað að hefja undirbúning að framboði. Flokkurinn hefur einu sinni boðið fram áður og náði þá inn fulltrúa í borgarstjórn.
Kjarninn 18. janúar 2020
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Dreyfus-málið: 1899–2019
Kjarninn 18. janúar 2020
Meira úr sama flokkiFólk