Íslendingar lifa lengur og betur en áður

Ungbarnadauði er hvergi lægri í Evrópu en á Íslandi og íslenskir karlar verða evrópskra karla elstir. Framfarir læknavísinda og bætt heilsumeðvitund hafa þar mikið að segja.

Meðalævi Íslendinga aldrei verið hærri.
Meðalævi Íslendinga aldrei verið hærri.
Auglýsing

Með­al­ævi­lengd íslenskra kvenna hefur auk­ist um rúm fjögur ár síðan 1986 og geta þær vænst þess að lifa í rúm 83 ár. Þetta kemur fram á vef Hag­stof­unn­ar. Með­al­ævi­lengd íslenskra karla hefur auk­ist meira á sama tíma eða um rúm sex ár. Þótt að með­al­ævi­lengd karla hafi lengst lifa þeir þó að með­al­tali styttra en kon­urnar en geta þó átt vona á því að verða rúm­lega 80 ára.

Sam­kvæmt með­al­tali síð­ustu tíu ára var með­al­ævi­lengd íslenskra karl­manna 80,4 sem er hæsti meðal aldur þess tíma í Evr­ópu. Næst á eftir eru sviss­neskir karl­menn sem lifa að með­al­tali í 80,2 ár. Þeir lifa þó ekki eins lengi og kon­urnar en spænskar og franskar konur verða kvenna elstar 85,3 ára.

Dóra Guð­rún Guð­munds­dóttir svið­stjóri yfir áhrifa­þáttum heil­brigðis hjá Emb­ætti land­læknis segir að þessa þróun megi meðal annar rekja til fram­fara lækna­vís­ind­anna. „Við höfum náð góðum tökum á þeim smit­sjúk­dómum sem að fyrri kyn­slóðir dóu úr. Við deyjum því frekar úr ósmit­bærum sjúk­dómum  sem að herja á okkur seinna á ævinni. Samt erum við líka að ná betri tökum á þeim þannig að, hver kyn­slóð lifir lengur en sú sem kom á und­an­.“ 

Auglýsing

Í þessu sam­hengi má benda á að árið 1846 lét­ust 3.293 ein­stak­lingar á Íslandi. Það ár geis­aði misl­inga­far­aldur á Íslandi og fækk­aði þeim um 370 á milli ára og voru 57.718 ári seinna. Flest dauðs­föll það árið voru í júní en þá lét­ust 741 ein­stak­lingur sem var fjór­falt fleiri dauðs­föll en búast hefði mátt við. 

Dauðs­föll árið 2016 voru færri í heild­ina en árið 1846 þrátt fyrir að Íslend­ingar væru árið 2016, sam­kvæmt tölum hag­stof­unn­ar, 335.439 tals­ins. Helsta dán­ar­or­sök það árið voru sjúk­dómar tengdir blóð­rás­ar­kerfi og hjarta svo sem kransæða­stífl­ur, hjarta­á­föll eða æða­þreng­ing­ar. 

Sam­kvæmt tölum Hag­stof­unnar var fjöldi þeirra sem lét­ust yfir 90 ára á Íslandi í fyrra 473 tals­ins og 20 pró­sent þeirra sem lét­ust það ár. Hund­rað árum áður 1916 var hlut­fall þeirra sem lét­ust yfir 90 ára 1,28 pró­sent þeirra sem lét­ust eða 17 sam­tals. 

Heilsu­vit­und hjálpar mikið til

Dóra segir það ekki aðeins lækna­vís­ind­unum að þakka að við lifum leng­ur. „Ef við myndum bara bíða eftir því að lækna­vís­indin lækni sjúk­dómana þá væri það ekki nóg.“ Hún segir að ekki dugi að ein­stak­lingar leiti sér bara lækn­is­að­stoðar þegar þeim er farið að líða illa, það sé ekki síður mik­il­vægt að gera það sem hægt er til að efla heils­una og fyr­ir­byggja vanda­mál­in. „Ef við ætlum að ná enn betri árangri þá þarf að huga að þáttum eins og hreyf­ingu, nær­ingu, áfengi, tóbaki og streit­u“.

Dóra segir að heilsu­vit­und Íslend­inga hafi batnað á und­an­förnum árum. „Við erum orðin með­vit­aðri og gerum kröfur t.d. með mat í skól­um, við viljum að hann sé hollur og setjum kröfur um það. Við vitum að við þurfum að hreyfa okkur og við gerum meira af því.“ Hún bendir á að það hafi orðið aukn­ing í þátt­töku í átökum á borð við Hjólað í vinn­una og að Íslend­ingar gangi eða hjóli meira til og frá vinnu en áður. 

„Á milli 2007 og 2012 var tvö­földun á því sem við köllum virkan ferða­máta að hjóla eða ganga í vinn­una á Höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Sam­kvæmt rann­sóknum þá lifa þeir lengur sem hreyfa sig dag­lega eins og t.d. að hjóla eða ganga í vinn­una og ekki bara að þeir lifi lengur heldur við betri lífs­gæði. Við viljum nefni­lega ekki bara bæta árum við lífið heldur einnig lífi við árin, Ekki bara tóra heldur búa við lífs­gæði meðan við lif­um.“ Segir Dóra

Ekki bara á ábyrgð ein­stak­linga

Dóra leggur áherslu á að það sé mik­il­vægt að stjórn­völd leggi ekki bara ábyrgð á heilsu í hendur ein­stak­linga heldur að þau taki virkan þátt í að skapa umhverfi sem hvetji ein­stak­linga til heilsu­sam­legra líf­ern­is. „Við [hjá emb­ætti land­lækn­is] leggjum áherslu á að stjórn­völd sýni ábyrgð og geri holla valið auð­velt og geri þannig öllum kleift að bæta heilsu sína og hlúa að henni. Að það sé ekki bara fyrir ein­hverja for­rétt­inda­hópa að lifa heilsu­sam­legu lífi. Við erum að vinna að þessu með sveit­ar­fé­lögum í land­inu undir yfir­skrift­inni Heilsu­efl­andi sam­fé­lag- vellíðan fyrir alla“. 

Það sem stjórn­völd geta gert er til dæmis að tryggja aðgengi að þeim þáttum sem hafa áhrif á heilsu. „Það er ekki nóg að maður viti hvaða matur er hollur heldur þarf að vera gott aðgengi að hon­um, hann þarf að vera á við­ráð­an­legu verði og í boði í skólum og vinnu­stöð­um. Svo þurfa að vera til göngu- og hjóla­stígar svo við getum hjólað og gengið í öruggu umhverfi. Það er því mik­il­vægt að huga að þeim þáttum  í sam­fé­lag­inu sem styðja við holla valið og heil­brigðar lífs­venj­ur.

Emb­ætti land­læknis hefur þróað og komið á lagg­irnar vefnum heilsu­hegd­un.­is.. „Við viljum vinna með heilsu­gæsl­unni að því að hjálpa fólki að gera líf sitt heilsu­sam­legra og bæta heilsu­hegðun sína og myndum gjarnan vilja sjá heilsu­efl­andi mót­tökur um allt land. Við byrj­uðum á þessu með vefnum reyk­laus.is sem var vefur til að hjálpa fólki að hætta að reykja en við erum búin að útvíkka þetta fyrir fleiri þætti sem hafa áhrif á heilsu ekki bara tóbak­ið. Það hefur náðst góður árangur í að draga úr reyk­ingum og við viljum nýta þessa reynslu og fara sömu leiðir varð­andi aðra áhrifa­þætti til að bæta líf fólks.“

Lægsti ung­barna­dauði í Evr­ópu

Ung­barna­dauði er hvergi lægri í Evr­ópu en á Íslandi eða 0,7 af hverju eitt þús­und lif­andi fæddra barna. Dóra segir eina aðal­á­stæð­una fyrir lágri tíðni ung­barna­dauða vera gæði mæðra- og ung­barna­verndar á Íslandi og að hún standi öllum til boða óháð efna­hag. 

„Við erum með mjög góða þjón­ustu fyrir verð­andi mæður og mjög góða ung­barna­vernd, við fylgj­umst mjög vel með fyrir fæð­ingu og eftir fæð­ingu það er alveg til fyr­ir­myndar hér á íslandi og við mættum gjarnan nota þá nálgun í heilsu­vernd út lífið með heilsu efl­andi mót­tökum þá myndum við ná enn betri árangri“

Ung­barna­dauði er tíð­astur í Tyrk­landi þar sem hann er 13,8 af hverju eitt þús­und lif­andi fæddra. Árið 2016 var hlut­fall þeirra sem lét­ust á íslandi undir 4 ára aldri 0,3 pró­sent. Hund­rað árum áður var hlut­fallið hins vegar 22 pró­sent. 





Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilja að ekki verði hvoru tveggja beitt álagi og annarri refsingu vegna sama skattalagabrots
Nefnd um rannsókn og saksókn skattalagabrota leggur til að hætt verði að beita álagi við endurákvörðun skatta þegar mál fer í refsimeðferð.
Kjarninn 25. janúar 2020
Erlendum ríkisborgurum gæti fjölgað um einn Garðabæ út 2023
Útlendingum sem fluttu til Íslands fjölgaði um rúmlega fimm þúsund í fyrra þrátt fyrir efnahagssamdrátt. Þeir hefur fjölgað um 128 prósent frá byrjun árs 2011 og spár gera ráð fyrir að þeim haldi áfram að fjölga á allra næstu árum.
Kjarninn 25. janúar 2020
Kristbjörn Árnason
Hrunadans nútímans
Leslistinn 25. janúar 2020
Kórónaveiran: Heimshorna á milli á innan við 30 dögum
Það var ekkert leyndarmál að á fiskmarkaðinum í Wuhan var hægt að kaupa margt annað en fisk. 41 hefur látist vegna veirusýkingar sem rakin er til markaðarins.
Kjarninn 25. janúar 2020
Stefán Ólafsson
Nýfrjálshyggju Miltons Friedman hafnað í Bandaríkjunum og Davos
Kjarninn 25. janúar 2020
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Teitur Björn Einarsson
Teitur Björn leiðir starfshóp um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri
Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra hafa ákveðið að skipa starfshóp til að móta tillögur um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri í kjölfar snjóflóðsins þann 14. janúar síðastliðinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 28. þáttur: Ástir, örlög og Quidditch
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira úr sama flokkiInnlent