Íslendingar lifa lengur og betur en áður

Ungbarnadauði er hvergi lægri í Evrópu en á Íslandi og íslenskir karlar verða evrópskra karla elstir. Framfarir læknavísinda og bætt heilsumeðvitund hafa þar mikið að segja.

Meðalævi Íslendinga aldrei verið hærri.
Meðalævi Íslendinga aldrei verið hærri.
Auglýsing

Með­al­ævi­lengd íslenskra kvenna hefur auk­ist um rúm fjögur ár síðan 1986 og geta þær vænst þess að lifa í rúm 83 ár. Þetta kemur fram á vef Hag­stof­unn­ar. Með­al­ævi­lengd íslenskra karla hefur auk­ist meira á sama tíma eða um rúm sex ár. Þótt að með­al­ævi­lengd karla hafi lengst lifa þeir þó að með­al­tali styttra en kon­urnar en geta þó átt vona á því að verða rúm­lega 80 ára.

Sam­kvæmt með­al­tali síð­ustu tíu ára var með­al­ævi­lengd íslenskra karl­manna 80,4 sem er hæsti meðal aldur þess tíma í Evr­ópu. Næst á eftir eru sviss­neskir karl­menn sem lifa að með­al­tali í 80,2 ár. Þeir lifa þó ekki eins lengi og kon­urnar en spænskar og franskar konur verða kvenna elstar 85,3 ára.

Dóra Guð­rún Guð­munds­dóttir svið­stjóri yfir áhrifa­þáttum heil­brigðis hjá Emb­ætti land­læknis segir að þessa þróun megi meðal annar rekja til fram­fara lækna­vís­ind­anna. „Við höfum náð góðum tökum á þeim smit­sjúk­dómum sem að fyrri kyn­slóðir dóu úr. Við deyjum því frekar úr ósmit­bærum sjúk­dómum  sem að herja á okkur seinna á ævinni. Samt erum við líka að ná betri tökum á þeim þannig að, hver kyn­slóð lifir lengur en sú sem kom á und­an­.“ 

Auglýsing

Í þessu sam­hengi má benda á að árið 1846 lét­ust 3.293 ein­stak­lingar á Íslandi. Það ár geis­aði misl­inga­far­aldur á Íslandi og fækk­aði þeim um 370 á milli ára og voru 57.718 ári seinna. Flest dauðs­föll það árið voru í júní en þá lét­ust 741 ein­stak­lingur sem var fjór­falt fleiri dauðs­föll en búast hefði mátt við. 

Dauðs­föll árið 2016 voru færri í heild­ina en árið 1846 þrátt fyrir að Íslend­ingar væru árið 2016, sam­kvæmt tölum hag­stof­unn­ar, 335.439 tals­ins. Helsta dán­ar­or­sök það árið voru sjúk­dómar tengdir blóð­rás­ar­kerfi og hjarta svo sem kransæða­stífl­ur, hjarta­á­föll eða æða­þreng­ing­ar. 

Sam­kvæmt tölum Hag­stof­unnar var fjöldi þeirra sem lét­ust yfir 90 ára á Íslandi í fyrra 473 tals­ins og 20 pró­sent þeirra sem lét­ust það ár. Hund­rað árum áður 1916 var hlut­fall þeirra sem lét­ust yfir 90 ára 1,28 pró­sent þeirra sem lét­ust eða 17 sam­tals. 

Heilsu­vit­und hjálpar mikið til

Dóra segir það ekki aðeins lækna­vís­ind­unum að þakka að við lifum leng­ur. „Ef við myndum bara bíða eftir því að lækna­vís­indin lækni sjúk­dómana þá væri það ekki nóg.“ Hún segir að ekki dugi að ein­stak­lingar leiti sér bara lækn­is­að­stoðar þegar þeim er farið að líða illa, það sé ekki síður mik­il­vægt að gera það sem hægt er til að efla heils­una og fyr­ir­byggja vanda­mál­in. „Ef við ætlum að ná enn betri árangri þá þarf að huga að þáttum eins og hreyf­ingu, nær­ingu, áfengi, tóbaki og streit­u“.

Dóra segir að heilsu­vit­und Íslend­inga hafi batnað á und­an­förnum árum. „Við erum orðin með­vit­aðri og gerum kröfur t.d. með mat í skól­um, við viljum að hann sé hollur og setjum kröfur um það. Við vitum að við þurfum að hreyfa okkur og við gerum meira af því.“ Hún bendir á að það hafi orðið aukn­ing í þátt­töku í átökum á borð við Hjólað í vinn­una og að Íslend­ingar gangi eða hjóli meira til og frá vinnu en áður. 

„Á milli 2007 og 2012 var tvö­földun á því sem við köllum virkan ferða­máta að hjóla eða ganga í vinn­una á Höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Sam­kvæmt rann­sóknum þá lifa þeir lengur sem hreyfa sig dag­lega eins og t.d. að hjóla eða ganga í vinn­una og ekki bara að þeir lifi lengur heldur við betri lífs­gæði. Við viljum nefni­lega ekki bara bæta árum við lífið heldur einnig lífi við árin, Ekki bara tóra heldur búa við lífs­gæði meðan við lif­um.“ Segir Dóra

Ekki bara á ábyrgð ein­stak­linga

Dóra leggur áherslu á að það sé mik­il­vægt að stjórn­völd leggi ekki bara ábyrgð á heilsu í hendur ein­stak­linga heldur að þau taki virkan þátt í að skapa umhverfi sem hvetji ein­stak­linga til heilsu­sam­legra líf­ern­is. „Við [hjá emb­ætti land­lækn­is] leggjum áherslu á að stjórn­völd sýni ábyrgð og geri holla valið auð­velt og geri þannig öllum kleift að bæta heilsu sína og hlúa að henni. Að það sé ekki bara fyrir ein­hverja for­rétt­inda­hópa að lifa heilsu­sam­legu lífi. Við erum að vinna að þessu með sveit­ar­fé­lögum í land­inu undir yfir­skrift­inni Heilsu­efl­andi sam­fé­lag- vellíðan fyrir alla“. 

Það sem stjórn­völd geta gert er til dæmis að tryggja aðgengi að þeim þáttum sem hafa áhrif á heilsu. „Það er ekki nóg að maður viti hvaða matur er hollur heldur þarf að vera gott aðgengi að hon­um, hann þarf að vera á við­ráð­an­legu verði og í boði í skólum og vinnu­stöð­um. Svo þurfa að vera til göngu- og hjóla­stígar svo við getum hjólað og gengið í öruggu umhverfi. Það er því mik­il­vægt að huga að þeim þáttum  í sam­fé­lag­inu sem styðja við holla valið og heil­brigðar lífs­venj­ur.

Emb­ætti land­læknis hefur þróað og komið á lagg­irnar vefnum heilsu­hegd­un.­is.. „Við viljum vinna með heilsu­gæsl­unni að því að hjálpa fólki að gera líf sitt heilsu­sam­legra og bæta heilsu­hegðun sína og myndum gjarnan vilja sjá heilsu­efl­andi mót­tökur um allt land. Við byrj­uðum á þessu með vefnum reyk­laus.is sem var vefur til að hjálpa fólki að hætta að reykja en við erum búin að útvíkka þetta fyrir fleiri þætti sem hafa áhrif á heilsu ekki bara tóbak­ið. Það hefur náðst góður árangur í að draga úr reyk­ingum og við viljum nýta þessa reynslu og fara sömu leiðir varð­andi aðra áhrifa­þætti til að bæta líf fólks.“

Lægsti ung­barna­dauði í Evr­ópu

Ung­barna­dauði er hvergi lægri í Evr­ópu en á Íslandi eða 0,7 af hverju eitt þús­und lif­andi fæddra barna. Dóra segir eina aðal­á­stæð­una fyrir lágri tíðni ung­barna­dauða vera gæði mæðra- og ung­barna­verndar á Íslandi og að hún standi öllum til boða óháð efna­hag. 

„Við erum með mjög góða þjón­ustu fyrir verð­andi mæður og mjög góða ung­barna­vernd, við fylgj­umst mjög vel með fyrir fæð­ingu og eftir fæð­ingu það er alveg til fyr­ir­myndar hér á íslandi og við mættum gjarnan nota þá nálgun í heilsu­vernd út lífið með heilsu efl­andi mót­tökum þá myndum við ná enn betri árangri“

Ung­barna­dauði er tíð­astur í Tyrk­landi þar sem hann er 13,8 af hverju eitt þús­und lif­andi fæddra. Árið 2016 var hlut­fall þeirra sem lét­ust á íslandi undir 4 ára aldri 0,3 pró­sent. Hund­rað árum áður var hlut­fallið hins vegar 22 pró­sent. 





Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Það er að birta til í faraldrinum, ári eftir að hann hófst hér á landi.
Tíu fróðleiksmolar um faraldurinn á Íslandi
Við höfum kannski ekki átt sjö dagana sæla í ýmsum skilningi undanfarna mánuði en við fikrumst þó í átt að viku án greindra smita á ný sem hefur ekki gerst síðan í júlí. Frá upphafi faraldursins fyrir rúmu ári hafa samtals 104 dagar verið án nýrra smita.
Kjarninn 3. mars 2021
„Þetta er mjög krítísk staða – órói sem sýnir að kvika sé að brjóta skorpuna en óvíst hvert hún leitar og hvert þetta ferli fer.“
„Þetta er mjög krítísk staða“
„Þetta er mjög krítísk staða,“ segir Freysteinn Sigmundsson deildarforseti jarðvísindadeildar Háskóla Íslands um gosóróann á Reykjanesi sem sýni að kvika sé að brjóta jarðskorpuna „en óvíst hvert hún leitar og hvert þetta ferli fer“.
Kjarninn 3. mars 2021
Gunnar Ingiberg Guðmundsson
Allur afli á markað
Kjarninn 3. mars 2021
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
„Engar hamfarir yfirvofandi“
Víðir Reynisson, yfirlögregluþjónn hjá almannavörnum, segir sterkt merki um að gos sé að hefjast á Reykjanesi en bendir ennfremur á að engar hamfarir séu yfirvofandi.
Kjarninn 3. mars 2021
Óróapúlsinn mælist við Litla Hrút, suður af Keili.
Órói mælist á Reykjanesi
Eldgos er mögulega að hefjast á Reykjanesi. Það myndi ekki ógna byggð né vegasamgöngum. Óróapúls byrjaði að mælast kl. 14:20, en slíkir púlsar margra smárra jarðskjálfta mælast gjarnan í aðdraganda eldgosa. Síðast gaus á Reykjanesi á 13. öld.
Kjarninn 3. mars 2021
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er fyrsti flutningsmaður tillögunnar.
Mæla á fyrir tillögu um að Alþingi biðjist afsökunar á Landsdómsmálinu
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson er fyrsti flutningsmaður þingsályktunartillögu sem felur í sér að Geir H. Haarde, og þeir þrír ráðherrar sem ekki var ákveðið að ákæra, verði beðin afsökunar á Landsdómsmálinu. Til stendur að mæla fyrir málinu í dag.
Kjarninn 3. mars 2021
Spyr hvar Alþingisappið sé
Sara Elísa Þórðardóttir, varaþingmaður Pírata, vill að komið verði á fót smáforriti þar sem almenningur getur sótt sér upplýsingar um störf þingsins. Forritið mætti fjármagna með sölu á varningi í gegnum netið.
Kjarninn 3. mars 2021
Í þingsályktunartillögu þingflokks Viðreisnar er lagt til að upplýsingar um opinbera styrki og greiðslur verði aðgengilegar öllum án endurgjalds.
Þörfin eftir upplýsingum um landbúnaðarstyrki „óljós“ að mati Bændasamtakanna
Nýlega var lögð fram þingsályktunartillaga þess efnis að upplýsingar um opinbera styrki og greiðslur til landbúnaðar verði gerðar opinberar. Í umsögn frá Bændasamtökunum segir að ekki hafi verið sýnt fram á raunverulega þörf á því.
Kjarninn 3. mars 2021
Meira úr sama flokkiInnlent