Íslendingar hrifnari af verðtryggðum lánum

Á síðustu fimm árum hafa að jafnaði 71 prósent nýrra íbúðalána verið verðtryggð. Lánaðir voru 421 milljarðar til heimilanna til íbúðakaupa árið 2017.

img_4566_raw_0710130531_10191467436_o.jpg
Auglýsing

Að jafn­aði hafa 71 pró­sent nýrra vergra íbúða­lána verið verð­tryggð frá árs­byrjun 2013 til árs­byrjun 2018. Verg íbúða­lán eru þau lán sem eru veitt í hverjum mán­uði án til­lits til umfram- eða upp­greiðslna á eldri lán­um. Svo virð­ist sem íslensk heim­ili kjósi frekar að taka verð­tryggð en óverð­tryggð íbúða­lán og hafa gert það und­an­farin ár. 

Ó­verð­tryggð íbúða­lán hafa nú verið í boði hér á landi hátt í ára­tug og aukið úrval á íbúða­lána­mark­aði til muna en erf­ið­ara getur verið fyrir tekju­lægri heim­ili að taka þau lán. Í heild voru verg ný íbúða­lán til heim­il­anna 421 millj­arðar árið 2017 og þar af voru 129 millj­arðar óverð­tryggðra lána.

Um mitt ár 2015 var hlut­deild óverð­tryggðra lána áber­andi mikil sem má ef til vill setja í sam­hengi við þá stað­reynd að um það leyti hækk­uðu verð­bólgu­vænt­ingar og vextir óverð­tryggðra lána tíma­bund­ið. Árið 2016 var hlut­deild verð­tryggðra lána áber­andi mikil en þá var verð­bólga mjög lág og verð­bólgu­vænt­ingar fóru lækk­andi. Í febr­úar síð­ast­liðnum var hlut­deild verð­tryggðra lána 67 pró­sent. Frá þessu er greint í mán­að­ar­legri skýrslu Íbúða­lána­sjóðs um hús­næð­is­mál.

Auglýsing

Jafn­ara hlut­fall í hreinum nýjum lánum

Ef skoðað eru hreinu íbúða­lánin þ.e. ný útlán að frá­dregnum umfram- og upp­greiðslu­lánum þá voru  51,9 pró­sent hreinna nýrra lána óverð­tryggð fyrstu átta mán­uði árs­ins. Til sam­an­burðar voru óverð­tryggð lán 37 pró­sent allra hreinna lána til heim­ila árið 2017. Frá árinu 2013 til 1 ágúst 2018 þá er að jafn­aði hlut­fallið á milli óverð­tryggðra og verð­tryggðra íbúða­lána 56,2 pró­sent á móti 43,8 pró­sent óverð­tryggðra. Sem þýðir að hlut­fallið á milli verð­tryggðra og óverð­tryggðra hreinna nýrra lána sé nokkuð jafnt í heild­ina á síð­ustu 5 árum. Hrein ný lán voru 108,3 millj­arður króna á fyrstu sjö mán­uðum árs­ins og þar af voru 56,2 millj­arðar króna óverð­tryggð lán og 52,1 millj­arður króna verð­tryggð.





Verð­tryggð lán algeng­ari

Ef borin er saman þró­unin á milli hlut­fall­anna í hreinum lánum og vergum lánum þá má sjá að á síð­ustu árum hefur þró­unin verið mun sveiflu­kennd­ari milli verð­tryggrða og óverð­tryggðra lána í hreinu lán­unum heldur en í vergum lán­un­um. Þó hafa verð­tryggð lán í heild­ina verið algeng­ari en óverð­tryggð á síð­ustu fimm árum, bæði ef reiknað er með umfram- og upp­greiðslum og án þeirra.

Líf­eyr­is­sjóð­irnir bjóða betri kjör

Í öðru árs­fjórð­ungs­riti Pen­inga­mála 2018 var greint frá því hvernig líf­eyr­is­sjóð­irnir leiða vöxt­inn í útlánum til heim­ila. Líf­eyr­is­sjóðir voru 17,5 pró­sent af útlánum til heim­ila á öðrum fjórð­ung árs­ins. Leið­rétt fyrir áhrifum skulda­­lækk­­un­­ar­að­­gerða stjórn­­­valda stækk­­að­i ­stofn útlána lána­­kerfis til heim­ila um 5,7 pró­­sent á fyrsta fjórð­ungi árs­ins. Er það lít­il­­lega meiri aukn­ing en var á fjórð­ung­un­um t­veimur þar á und­­an.

Líf­eyr­is­sjóðir bjóða nú betri kjör en bankar á hús­næð­is­lánum til heim­ila og má því gera ráð fyrir því að það sé grund­vallar­á­stæða þess að fólk leitar frekar til þeirra en banka þegar það kemur að hús­næð­is­lán­um. Hjá flestum líf­eyr­is­­sjóðum lands­ins eru vextir á óverð­­tryggð­u­m lánum tölu­vert lægri en hjá bönk­­un­um, sem þó lána fyrir stærri hluta kaup­verðs­ins, eða allt að 85 pró­­sent, í flestum til­­vik­­um. Ekki bjóða þó allir líf­eyr­is­sjóðir upp á óverð­tryggð lán og fer það eftir líf­eyr­is­sjóðum hvort þeir bjóði upp á fasta vexti eða breyti­lega vexti.

Erf­ið­ara að taka óverð­tryggð lán 

Það getur verið erf­ið­leikum bundið fyrir tekju­lægri heim­ili og ungt fólk að taka óverð­tryggð lán þar sem greiðslu­byrðin er tölu­vert þyngri í upp­hafi, vaxta­hækk­­­anir hafa einnig meiri skamm­­tíma­á­hrif á greiðslu­­byrð­ina og því eru kröfur um greiðslu­hæfi hærri.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiInnlent