Íslendingar hrifnari af verðtryggðum lánum

Á síðustu fimm árum hafa að jafnaði 71 prósent nýrra íbúðalána verið verðtryggð. Lánaðir voru 421 milljarðar til heimilanna til íbúðakaupa árið 2017.

img_4566_raw_0710130531_10191467436_o.jpg
Auglýsing

Að jafn­aði hafa 71 pró­sent nýrra vergra íbúða­lána verið verð­tryggð frá árs­byrjun 2013 til árs­byrjun 2018. Verg íbúða­lán eru þau lán sem eru veitt í hverjum mán­uði án til­lits til umfram- eða upp­greiðslna á eldri lán­um. Svo virð­ist sem íslensk heim­ili kjósi frekar að taka verð­tryggð en óverð­tryggð íbúða­lán og hafa gert það und­an­farin ár. 

Ó­verð­tryggð íbúða­lán hafa nú verið í boði hér á landi hátt í ára­tug og aukið úrval á íbúða­lána­mark­aði til muna en erf­ið­ara getur verið fyrir tekju­lægri heim­ili að taka þau lán. Í heild voru verg ný íbúða­lán til heim­il­anna 421 millj­arðar árið 2017 og þar af voru 129 millj­arðar óverð­tryggðra lána.

Um mitt ár 2015 var hlut­deild óverð­tryggðra lána áber­andi mikil sem má ef til vill setja í sam­hengi við þá stað­reynd að um það leyti hækk­uðu verð­bólgu­vænt­ingar og vextir óverð­tryggðra lána tíma­bund­ið. Árið 2016 var hlut­deild verð­tryggðra lána áber­andi mikil en þá var verð­bólga mjög lág og verð­bólgu­vænt­ingar fóru lækk­andi. Í febr­úar síð­ast­liðnum var hlut­deild verð­tryggðra lána 67 pró­sent. Frá þessu er greint í mán­að­ar­legri skýrslu Íbúða­lána­sjóðs um hús­næð­is­mál.

Auglýsing

Jafn­ara hlut­fall í hreinum nýjum lánum

Ef skoðað eru hreinu íbúða­lánin þ.e. ný útlán að frá­dregnum umfram- og upp­greiðslu­lánum þá voru  51,9 pró­sent hreinna nýrra lána óverð­tryggð fyrstu átta mán­uði árs­ins. Til sam­an­burðar voru óverð­tryggð lán 37 pró­sent allra hreinna lána til heim­ila árið 2017. Frá árinu 2013 til 1 ágúst 2018 þá er að jafn­aði hlut­fallið á milli óverð­tryggðra og verð­tryggðra íbúða­lána 56,2 pró­sent á móti 43,8 pró­sent óverð­tryggðra. Sem þýðir að hlut­fallið á milli verð­tryggðra og óverð­tryggðra hreinna nýrra lána sé nokkuð jafnt í heild­ina á síð­ustu 5 árum. Hrein ný lán voru 108,3 millj­arður króna á fyrstu sjö mán­uðum árs­ins og þar af voru 56,2 millj­arðar króna óverð­tryggð lán og 52,1 millj­arður króna verð­tryggð.





Verð­tryggð lán algeng­ari

Ef borin er saman þró­unin á milli hlut­fall­anna í hreinum lánum og vergum lánum þá má sjá að á síð­ustu árum hefur þró­unin verið mun sveiflu­kennd­ari milli verð­tryggrða og óverð­tryggðra lána í hreinu lán­unum heldur en í vergum lán­un­um. Þó hafa verð­tryggð lán í heild­ina verið algeng­ari en óverð­tryggð á síð­ustu fimm árum, bæði ef reiknað er með umfram- og upp­greiðslum og án þeirra.

Líf­eyr­is­sjóð­irnir bjóða betri kjör

Í öðru árs­fjórð­ungs­riti Pen­inga­mála 2018 var greint frá því hvernig líf­eyr­is­sjóð­irnir leiða vöxt­inn í útlánum til heim­ila. Líf­eyr­is­sjóðir voru 17,5 pró­sent af útlánum til heim­ila á öðrum fjórð­ung árs­ins. Leið­rétt fyrir áhrifum skulda­­lækk­­un­­ar­að­­gerða stjórn­­­valda stækk­­að­i ­stofn útlána lána­­kerfis til heim­ila um 5,7 pró­­sent á fyrsta fjórð­ungi árs­ins. Er það lít­il­­lega meiri aukn­ing en var á fjórð­ung­un­um t­veimur þar á und­­an.

Líf­eyr­is­sjóðir bjóða nú betri kjör en bankar á hús­næð­is­lánum til heim­ila og má því gera ráð fyrir því að það sé grund­vallar­á­stæða þess að fólk leitar frekar til þeirra en banka þegar það kemur að hús­næð­is­lán­um. Hjá flestum líf­eyr­is­­sjóðum lands­ins eru vextir á óverð­­tryggð­u­m lánum tölu­vert lægri en hjá bönk­­un­um, sem þó lána fyrir stærri hluta kaup­verðs­ins, eða allt að 85 pró­­sent, í flestum til­­vik­­um. Ekki bjóða þó allir líf­eyr­is­sjóðir upp á óverð­tryggð lán og fer það eftir líf­eyr­is­sjóðum hvort þeir bjóði upp á fasta vexti eða breyti­lega vexti.

Erf­ið­ara að taka óverð­tryggð lán 

Það getur verið erf­ið­leikum bundið fyrir tekju­lægri heim­ili og ungt fólk að taka óverð­tryggð lán þar sem greiðslu­byrðin er tölu­vert þyngri í upp­hafi, vaxta­hækk­­­anir hafa einnig meiri skamm­­tíma­á­hrif á greiðslu­­byrð­ina og því eru kröfur um greiðslu­hæfi hærri.

Magnús Halldórsson
Þau leynast víða tækifærin
Kjarninn 15. febrúar 2019
Uppsveifla án fordæma en nú er komið að kólnun
Gylfi Zoega prófessor í hagfræði fjallar um stöðu mála í hagkerfinu og kjaraviðræðum í grein í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda í dag.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Vilja að hlutfall efnis verði lækkað svo Fréttablaðið teljist styrkhæft
Fréttablaðið uppfyllir ekki skilyrði fyrir endurgreiðslu á kostnaði við ritstjórn, samkvæmt „lauslegri“ talningu.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Ummæli í Hlíðamálinu dæmd dauð og ómerk
Hér­aðs­dómur Reykja­víkur dæmdi í dag ummæli manns um Hlíðamálið svokallaða dauð og ómerk sem og ummæli sem birtust á netmiðlinum Hringbraut.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Fjórðungur bankastarfsmanna með yfir milljón á mánuði
Bankastarfsmenn leggja mesta áherslu á styttingu vinnuviku í yfirstandandi kjarasamningum. Meðaltal heildarlauna þeirra eru 838 þúsund krónur á mánuði. Hjá Eflingu er launahækkun langmikilvægasta baráttumálið, enda meðallaun þar 479 þúsund.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri SA.
Bjóða hækkun upp á 20.000 krónur á mánuði
Tilboð Samtaka atvinnulífsins til verkalýðsfélaganna hljóðar upp á að laun upp að 600.000 krónum hækki um 20.000 krónur á mánuði hvert ár samningsins.
Kjarninn 15. febrúar 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Drangajökulsvíðerni og villtasta prósentið
Kjarninn 15. febrúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Blizzard rekur 800 manns, Apple viðburður lekur og Amazon kaupir Eero
Kjarninn 15. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiInnlent