Íslenskt vinnuafl mun aðeins ná 74 prósent af mögulegri afkastagetu í framtíðinni

Nýr mælikvarði Alþjóðabankans metur hversu mikið núverandi framlög stjórnvalda til menntunar og heilsu leiðir til árangurs framtíðarstarfsmanna. Ísland mælist neðst af öllum Norðurlöndunum.

Börn að læra
Börn að læra
Auglýsing

Alþjóða­bank­inn hleypti nýjum mæli­kvarða – human capi­tal index – af stokk­unum í gær. Mæli­kvarð­inn mælir hvernig lönd standa sig þegar það kemur að menntun og heil­brigði íbúa sinna. Barn fætt á Íslandi dag mun í fram­tíð­inni aðeins ná 74 pró­sent af mögu­legri afkasta­get­u, þ.e.a.s. ef það hlyti bestu menntun og nyti heillar heilsu, sam­kvæmt nýjum mæl­ingum Alþjóða­bank­ans. 

Í skýrslu frá bank­anum segir að þessi nýi mæli­kvarði sé til­raun til að hvetja lönd út um allan heim til að auka fjár­magn til heil­brigð­is­þjón­ustu og mennt­unar með það að mark­miði að skapa kyn­slóð sem er meira und­ir­búin í vinnur fram­tíð­ar­inn­ar. Að með­al­tali munu 56 pró­sent af börnum fæddum í heim­inum dag fara á mis við helm­ing af sínum mögu­legum ævi­tekju, af því stjórn­völd eru ekki að fjár­festa nóg í heilsu og menntun íbúa sinna, sam­kvæmt skýrsl­unni. Löndin sem koma best út eru Singa­pore, Suður Kór­ea, Jap­an, Hong Kong og Finn­land. Löndin sem koma verst út eru Tjsad, Suð­ur­-Súd­an, Níger, Malí, Líbería og Níger­ía.

Ísland stendur sig illa í alþjóð­legum prófum

Þeir mæli­kvarðar sem teknir eru inn í reikn­ing­inn eru dán­ar­tíðni barna undir fimm ára aldri, ævi­líkur 15 ára barna, áætluð ár í skóla og frammi­staða nem­enda í alþjóð­legum próf­um. Ís­land stendur sig vel þegar það kemur að heilsu en sam­kvæmt mæli­kvarð­anum er 95 pró­sent líkur á að 15 ára mann­eskja muni lifa til sex­tugs á Íslandi og 100 pró­sent íslenskra barna sem fæð­ast verði fimm ára.

Auglýsing

Ísland er stóri svarti punkturinn. Litlu punktarnir eru önnur lönd. Mynd frá World Bank.

Hins vegar dregur mennta­stuðlinn okkur niður list­ann. Mennta­stuð­ul­inn á að sýni gæði og magn mennt­unar í landi, reiknuð eru áætluð ár í skóla og frammi­staða í alþjóð­legum próf­um. Áætluð ár í skóla hér á landi eru 13,4 ár en þar er reiknað með hversu mörg ár ein­stak­lingur er í skóla frá 4 til 18 ára ald­urs. Á Íslandi eru það 13,4 ár, sam­kvæmt þeirra mæl­ingum en þegar ár í skóla eru aðlöguð að gæðum mennt­un­ar, sem reikn­ast út frá alþjóð­legum próf­um, þá eru þessi 13,4 ár í skóla metin sem 10,7 ár hér á land­i. 

Ástæðan fyrir því að Ísland stendur sig ekki betur á þessum mæli­kvarða er vegna þess hversu lágt Íslend­ingar skora á alþjóð­­legum próf­­um. Í ákveðnum alþjóð­­legum sam­ræmdum próf­um, PISA, eru íslenskir nem­endur að skora 497 stig af 625 stig­­um. Til við­mið­unar mæld­ist Ísland árið 2000 með 523 stig í alþjóð­­legum prófum í heild­ina, strákar 516 og stelpur 530. Með árunum hafa Íslend­ingar lækkað nán­­ast stöðugt og árið 2015 mæl­umst þeir með 497 í heild­ina, strákar 489 og stelpur 504. 

Ísland neðst af Norð­ur­lönd­um 

Á Ísland hefur HCI-­stuðlinn hækkað úr 0,73 í 0,74 frá 2012 til 2017. Sam­kvæmt mæl­ingum Alþjóða­bank­anum stendur Ísland sig betur en lönd með álíka verga lands­fram­leiðslu en Íslend er neðst allra Norð­ur­land­anna. Singa­pore, sem stendur sig best af öllum löndum heims, mælist með 0,88 í HCI, sem sagt 88 pró­sent af mögu­legri fram­tíð­ar­fram­leiðni. Til við­mið­unar mæl­ast Nor­egur og Dan­mörk með 0,77 og Sví­þjóð 0,8. Fleiri lönd sem mæl­ast hærra en við eru Banda­rík­in, Bret­land, Portú­gal, Serbía og Írland. Tsjad, sem er neðst á list­an­um, nær aðeins 29 pró­sentum af hvað mögu­legt væri ef menntun og heil­brigð­is­þjón­usta væri sem á best væri kos­ið.

Mynd: World Bank

Efna­hags­legir ávinn­ing­ar 

Alþjóða­bank­inn lýsir mannauð (e.human capital) sem sam­safni af þekk­ingu, kunn­áttu og heilsu sem geri fólki kleift að vera virkir með­limir í sam­fé­lag­inu. Með þessum nýja mæli­kvarða vill Alþjóða­bank­inn sýna fram á þá efna­hags­legu ávinn­ing­ana sem hlyt­ust af því að fjár­festa meira í menntun og heilsu. Bank­inn bendir á hversu gíf­ur­lega mik­il­vægt það er að vinnu­afl fram­tíð­ar­innar sé vel menntað og heil­brigt þar sem við búum á tímum þar íbúum heims fjölgar gíf­ur­lega hratt og tækni­legar fram­farir eru mikl­ar. 

Sam­kvæmt heim­ildum bank­ans þá þýðir eitt auka ár í skóla að fram­tíð­ar­tekjur við­kom­andi hækki um átta pró­sent. Sem dæmi er tekið barn sem hlýtur aðeins 9 ár af menntun en þá má það búast við því að verði 40 pró­sent afkastam­inna sem full­orð­inn ein­stak­lingur en þeir sem ná 14 árum í skóla.

Mæli­kvarð­inn með sínar tak­mark­anir

Í skýrsl­unni, þar sem mæli­kvarð­inn er kynnt­ur, er þó bent á að HCI hafi sínar tak­mark­an­ir, til dæmis komi alþjóð­legu ein­kunn­irnar frá mis­mun­andi alþjóð­legum prófum en ekki sé endi­lega sam­ræmi milli ald­urs og þess sem prófað er í. Einnig séu gögnin mis­mikil frá löndum og geti því vantað inn eitt og eitt ár. En sam­kvæmt Alþjóða­bank­anum þá er „human capi­tal index” ekki mæli­kvarði á vel­ferð heldur frekar mæli­kvarði á hversu mikið núver­andi fram­lag stjórn­valda til mennt­unar og heilsu leiðir til árang­urs á afkasta­getu fram­tíð­ar­starfs­manna.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Daimler, framleiðandi Mercedes Benz-bílanna, hefur fundið fyrir mikilli eftirspurnaraukningu frá Kína
Framleiðslugreinar ná sér aftur á strik
Minni framleiðslutakmarkanir og meiri einkaneysla í Kína virðist hafa leitt til þess að framleiðslufyrirtæki í Evrópu eru á svipuðu róli og í fyrra. Einnig má sjá viðspyrnu á Íslandi, ef horft er á vöruútflutning iðnaðarvara.
Kjarninn 22. október 2020
Sara Stef. Hildardóttir
Covid, opinn aðgangur og ekki-hringrásarhagkerfi
Kjarninn 22. október 2020
Ólga er innan bæjarstjórnarinnar í Hafnarfirði vegna málsins.
Vilja að Hafnfirðingar fái að segja hug sinn um fyrirhugaða sölu á HS Veitum
Meirihlutinn í bæjarstjórn Hafnarfjarðar áformar sölu á 15,42 prósenta hlut í HS Veitum til HSV eignarhaldsfélags á um það bil 3,5 milljarða króna. Samtök í bænum eru tilbúin að reyna aftur að knýja fram íbúakosningu um málið.
Kjarninn 22. október 2020
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Kolefnisgjaldið þyrfti að vera mun hærra til þess að bíta betur
Umhverfis- og auðlindaráðherra og þingmaður Miðflokksins tókust á um kolefnisgjöld á þingi í dag.
Kjarninn 22. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Kúrfan áfram á niðurleið en „sigurinn er hvergi nærri í höfn“
„Allar tölur benda til þess að við séum raunverulega að sjá fækkun á tilfellum eins og staðan er núna,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Mögulega er hægt að hefja afléttingu aðgerða eftir 1-2 vikur.
Kjarninn 22. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Áslaug Arna: „Haturstákn og sjónarmið verða ekki liðin innan lögreglunnar“
Dómsmálaráðherra segir „alveg skýrt“ að haturstákn og sjónarmið verði ekki liðin innan lögreglunnar, hvorki nú né framvegis.
Kjarninn 22. október 2020
Ellefu sóttu um stöðu framkvæmdastjóra á skrifstofu bankastjóra Seðlabankans
Seðlabankinn auglýsti nýverið lausar til umsóknar tvær nýjar stöður við bankann. Alls sóttu 22 um stöðurnar.
Kjarninn 22. október 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 24. þáttur: Murasaki Shikibu
Kjarninn 22. október 2020
Meira úr sama flokkiInnlent