Íslenskt vinnuafl mun aðeins ná 74 prósent af mögulegri afkastagetu í framtíðinni

Nýr mælikvarði Alþjóðabankans metur hversu mikið núverandi framlög stjórnvalda til menntunar og heilsu leiðir til árangurs framtíðarstarfsmanna. Ísland mælist neðst af öllum Norðurlöndunum.

Börn að læra
Börn að læra
Auglýsing

Alþjóða­bank­inn hleypti nýjum mæli­kvarða – human capi­tal index – af stokk­unum í gær. Mæli­kvarð­inn mælir hvernig lönd standa sig þegar það kemur að menntun og heil­brigði íbúa sinna. Barn fætt á Íslandi dag mun í fram­tíð­inni aðeins ná 74 pró­sent af mögu­legri afkasta­get­u, þ.e.a.s. ef það hlyti bestu menntun og nyti heillar heilsu, sam­kvæmt nýjum mæl­ingum Alþjóða­bank­ans. 

Í skýrslu frá bank­anum segir að þessi nýi mæli­kvarði sé til­raun til að hvetja lönd út um allan heim til að auka fjár­magn til heil­brigð­is­þjón­ustu og mennt­unar með það að mark­miði að skapa kyn­slóð sem er meira und­ir­búin í vinnur fram­tíð­ar­inn­ar. Að með­al­tali munu 56 pró­sent af börnum fæddum í heim­inum dag fara á mis við helm­ing af sínum mögu­legum ævi­tekju, af því stjórn­völd eru ekki að fjár­festa nóg í heilsu og menntun íbúa sinna, sam­kvæmt skýrsl­unni. Löndin sem koma best út eru Singa­pore, Suður Kór­ea, Jap­an, Hong Kong og Finn­land. Löndin sem koma verst út eru Tjsad, Suð­ur­-Súd­an, Níger, Malí, Líbería og Níger­ía.

Ísland stendur sig illa í alþjóð­legum prófum

Þeir mæli­kvarðar sem teknir eru inn í reikn­ing­inn eru dán­ar­tíðni barna undir fimm ára aldri, ævi­líkur 15 ára barna, áætluð ár í skóla og frammi­staða nem­enda í alþjóð­legum próf­um. Ís­land stendur sig vel þegar það kemur að heilsu en sam­kvæmt mæli­kvarð­anum er 95 pró­sent líkur á að 15 ára mann­eskja muni lifa til sex­tugs á Íslandi og 100 pró­sent íslenskra barna sem fæð­ast verði fimm ára.

Auglýsing

Ísland er stóri svarti punkturinn. Litlu punktarnir eru önnur lönd. Mynd frá World Bank.

Hins vegar dregur mennta­stuðlinn okkur niður list­ann. Mennta­stuð­ul­inn á að sýni gæði og magn mennt­unar í landi, reiknuð eru áætluð ár í skóla og frammi­staða í alþjóð­legum próf­um. Áætluð ár í skóla hér á landi eru 13,4 ár en þar er reiknað með hversu mörg ár ein­stak­lingur er í skóla frá 4 til 18 ára ald­urs. Á Íslandi eru það 13,4 ár, sam­kvæmt þeirra mæl­ingum en þegar ár í skóla eru aðlöguð að gæðum mennt­un­ar, sem reikn­ast út frá alþjóð­legum próf­um, þá eru þessi 13,4 ár í skóla metin sem 10,7 ár hér á land­i. 

Ástæðan fyrir því að Ísland stendur sig ekki betur á þessum mæli­kvarða er vegna þess hversu lágt Íslend­ingar skora á alþjóð­­legum próf­­um. Í ákveðnum alþjóð­­legum sam­ræmdum próf­um, PISA, eru íslenskir nem­endur að skora 497 stig af 625 stig­­um. Til við­mið­unar mæld­ist Ísland árið 2000 með 523 stig í alþjóð­­legum prófum í heild­ina, strákar 516 og stelpur 530. Með árunum hafa Íslend­ingar lækkað nán­­ast stöðugt og árið 2015 mæl­umst þeir með 497 í heild­ina, strákar 489 og stelpur 504. 

Ísland neðst af Norð­ur­lönd­um 

Á Ísland hefur HCI-­stuðlinn hækkað úr 0,73 í 0,74 frá 2012 til 2017. Sam­kvæmt mæl­ingum Alþjóða­bank­anum stendur Ísland sig betur en lönd með álíka verga lands­fram­leiðslu en Íslend er neðst allra Norð­ur­land­anna. Singa­pore, sem stendur sig best af öllum löndum heims, mælist með 0,88 í HCI, sem sagt 88 pró­sent af mögu­legri fram­tíð­ar­fram­leiðni. Til við­mið­unar mæl­ast Nor­egur og Dan­mörk með 0,77 og Sví­þjóð 0,8. Fleiri lönd sem mæl­ast hærra en við eru Banda­rík­in, Bret­land, Portú­gal, Serbía og Írland. Tsjad, sem er neðst á list­an­um, nær aðeins 29 pró­sentum af hvað mögu­legt væri ef menntun og heil­brigð­is­þjón­usta væri sem á best væri kos­ið.

Mynd: World Bank

Efna­hags­legir ávinn­ing­ar 

Alþjóða­bank­inn lýsir mannauð (e.human capital) sem sam­safni af þekk­ingu, kunn­áttu og heilsu sem geri fólki kleift að vera virkir með­limir í sam­fé­lag­inu. Með þessum nýja mæli­kvarða vill Alþjóða­bank­inn sýna fram á þá efna­hags­legu ávinn­ing­ana sem hlyt­ust af því að fjár­festa meira í menntun og heilsu. Bank­inn bendir á hversu gíf­ur­lega mik­il­vægt það er að vinnu­afl fram­tíð­ar­innar sé vel menntað og heil­brigt þar sem við búum á tímum þar íbúum heims fjölgar gíf­ur­lega hratt og tækni­legar fram­farir eru mikl­ar. 

Sam­kvæmt heim­ildum bank­ans þá þýðir eitt auka ár í skóla að fram­tíð­ar­tekjur við­kom­andi hækki um átta pró­sent. Sem dæmi er tekið barn sem hlýtur aðeins 9 ár af menntun en þá má það búast við því að verði 40 pró­sent afkastam­inna sem full­orð­inn ein­stak­lingur en þeir sem ná 14 árum í skóla.

Mæli­kvarð­inn með sínar tak­mark­anir

Í skýrsl­unni, þar sem mæli­kvarð­inn er kynnt­ur, er þó bent á að HCI hafi sínar tak­mark­an­ir, til dæmis komi alþjóð­legu ein­kunn­irnar frá mis­mun­andi alþjóð­legum prófum en ekki sé endi­lega sam­ræmi milli ald­urs og þess sem prófað er í. Einnig séu gögnin mis­mikil frá löndum og geti því vantað inn eitt og eitt ár. En sam­kvæmt Alþjóða­bank­anum þá er „human capi­tal index” ekki mæli­kvarði á vel­ferð heldur frekar mæli­kvarði á hversu mikið núver­andi fram­lag stjórn­valda til mennt­unar og heilsu leiðir til árang­urs á afkasta­getu fram­tíð­ar­starfs­manna.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilhjálmur Egilsson formaður hæfnisnefndar
Tíu umsækjendur eru um stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Borghildur Sölvey Sturludóttir
Fegurðin býr í fólkinu
Kjarninn 12. nóvember 2019
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Hárið
Kjarninn 12. nóvember 2019
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Ríkisframlög til Samfylkingarinnar nær fjórfölduðust í fyrra
Framlög úr ríkissjóði til Samfylkingarinnar voru 89 milljónir í fyrra sem er nær fjórfalt hærri upphæð en árið 2017. Framlög ríkissjóðs til stjórnmálaflokka voru hækkuð á síðasta ári að til­­­lögu sex flokka sem sæti eiga á Alþing­i.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Ísland mun taka á móti 85 kvótaflóttamönnum á næsta ári
Ríkisstjórnin hefur samþykkt að taka móti 85 kvótaflóttamönnum á næsta ári en það er fjölmennasta móttaka flóttafólks frá því að íslensk stjórnvöld hófu að taka á móti flóttafólki í samstarfi við Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Regluveldi án réttinda
Kjarninn 12. nóvember 2019
Katrín Oddsdóttir, formaður stjórnarskrárfélagsins.
Stjórnarskrárfélagið segir umfjöllun Morgunblaðsins fjarstæðukennda
Stjórn­ar­skrár­fé­lagið seg­ir að um­fjöll­un Morgunblaðsins um meint af­skipti fé­lags­manna af rök­ræðukönn­un um stjórnarskrána, sem fór fram um helgina, sé fjar­stæðukennd.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins og Helgi Hrafn Gunnlaugsson, þingmaður Pírata.
Rúmlega 95 prósent af tekjum Pírata og Flokks fólksins komu úr ríkissjóði
Flokkur fólksins hagnaðist um 27 milljónir króna í fyrra en Píratar töpuðu 11,7 milljónum. Báðir flokkarnir fengu engin framlög yfir 200 þúsund krónum og komu tekjur þeirra að uppistöðu úr ríkissjóði.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent