Segir seinkun klukkunnar geta haft áhrif á hreyfingu ungmenna

Tryggvi Helgason barnalæknir telur það líklegt að hreyfing ungmenna minnki ef klukkunni er breytt. Hann segir skýrslu starfshóps forsætisráðherra um klukkubreytinguna vera einhliða og gera mikið úr kostum þess að seinka klukkunni en lítið úr göllum.

klukka
Auglýsing

Tryggvi Helga­son barna­læknir telur það lík­legt að með til­færslu klukk­unnar muni hreyf­ing ung­menna minnka. Hann bendir á að með til­færslu klukk­unnar fækki björtum stundum að lokn­um ­skóla- og vinnu­degi en rann­sóknir hafi sýnt að tengsl séu á milli dags­birtu og hreyf­ingar ung­linga hér á land­i. Í rit­stjórn­ar­grein sinni í nýjasta tölu­blað­i Lækna­blaðs­ins ­gagn­rýn­ir ­Tryggvi að engin áhersla hafi ver­ið lögð á áhrif ­klukk­unn­ar á hreyf­ingu ung­menna hvorki í skýrslu starfs­hóps for­sæt­is­ráð­herra um klukku­breyt­ing­una né í umfjöllun fjöl­miðla. Enn fremur segir hann skýrslu starfs­hóps­ins vera ein­hliða og mikið gert úr kostum klukku­breyt­ingar en lítið úr göll­u­m. 

Meiri­hluti Íslend­inga vill seinka klukk­unni

­Starfs­hópur á vegum for­sæt­is­ráð­herra skil­aði skýrslu í jan­úar um hvort að færa ætti stað­ar­tíma hér á landi nær sól­ar­tíma miðað við hnatt­ræna legu lands­ins. Í til­kynn­ingu frá ráðu­neyt­inu um mál­efnið segir að rann­­sóknir sýni að næt­­ur­svefn Íslend­inga sé almennt séð of stuttur en slíkt geti verið heilsu­­spill­andi og haft áhrif á náms­ár­angur og fram­­leiðni í atvinn­u­líf­inu. Sér­­stak­­lega sé þetta áhyggju­efni vegna barna og ung­­menna. Ein lík­­­leg skýr­ing sé að klukkan sé ekki í sam­ræmi við hnatt­ræna legu lands­ins.

Þrír val­­kostir eru settir fram í skýrsl­unni. Í fyrsta lagi er lagt til að staðan verði óbreytt og klukkan áfram einni klukku­­stund fljót­­ari en ef miðað væri við hnatt­­stöðu. Með fræðslu sé fólk aftur á móti hvatt til að ganga fyrr til náða. Í öðru lagi að klukk­unni verði seinkað um eina klukku­­stund frá því sem nú er, í sam­ræmi við hnatt­­stöðu lands­ins. Sem dæmi er tekið að ef klukkan er 11:00 nú þá verði hún 10:00 eft­ir breyt­ingu. Í þriðja lagi er lagt til að klukkan verði áfram óbreytt en skólar og jafn­­vel fyr­ir­tæki og stofn­­anir hefji starf­­semi seinna á morgn­ana.

Auglýsing

Eftir að skýrsla starfs­hóps­ins var kynnt í jan­úar kann­aði Mask­ína afstöðu lands­manna gagn­vart breyttri klukku. Sam­kvæmt nið­ur­stöð­u­m könn­un­ar­inn­ar vill meiri­hluti, eða á milli 63 og 64 pró­­sent, Íslend­inga að klukk­unni verði seinkað um eina ­­klukku­­stund frá því sem nú er. Á bil­inu 36 til 37 pró­­sent þeirra vilja óbreytta stöðu klukk­unn­­ar. Um 23 pró­­sent vilja að með fræðslu verði fólk hvatt til að ganga fyrr til náða og á milli 13 og 14 pró­­sent myndu vilja að skól­­ar, fyr­ir­tæki og stofn­­anir hefji starf­­semi seinna á morgn­ana.

Segir lítið fjallað um nei­kvæð áhrif breyttrar klukku

Í rit­stjórn­ar­grein sinni „Geta vís­indi klukkað sam­fé­lag­ið?“ segir Tryggvi að skýrsla starfs­hóps­ins hafi verið góð og ítar­leg um kosti breyttrar klukku en að hún hafi hins vegar mjög lítið fjallað um nei­kvæð áhrif breyt­ing­ar­inn­ar. Hann segir að í starfs­hópnum hafi ekki verið neinn full­trúi frá íþrótta­hreyf­ing­unni sem hafi ítrekað gert athuga­semdir við fyrri frum­vörp er varða breyt­ingu á klukk­unni. Jafn­fram­t ­gagn­rýn­ir hann í grein sinni fram­setn­ingu til­lagna starfs­hóps­ins og segir hana hafa verið ein­hliða.

Mynd:Birgir Þór Harðason

Í grein­ar­gerð­inni er greint frá því að ­klukku­breyt­ing geti lagað of stuttan svefn og í mörgum atriðum hvaða breyt­ingar gætu orðið ef svefn þjóð­ar­innar leng­ist. 

Tryggvi bend­ir aftur á móti á að aðeins í einu atriði er minnst á að minna dags­ljós gæti minnkað hreyf­ingu en ekk­ert um hvaða afleið­ingar það hef­ur. Hann segir að ­með fækkun bjart­ara stunda að lokn­um ­skóla- og vinnu­degi megi telja það lík­legt að hreyf­ing ung­menna minnki. Í grein sinni nefnir hann ­sam­an­tekt­ar­rann­sókn úr stórum gagna­grunni hreyfi­mæla í níu löndum þar sem nið­ur­staðan er að aukin dags­birta í formi sum­ar­tíma sé lík­leg til að auka hreyf­ingu ung­menna og nýlega inn­lenda rann­sókn, sem starfs­hóp­ur­inn vitn­aði í varð­andi svefn barna, þar sem tengsl fund­ust milli dags­birtu og hreyf­ingar ung­linga hér á landi, sér­stak­lega stúlkna. Hann gagn­rýnir því að engin áhersla hafi verið lögð á þetta í skýrsl­unni né í umfjöllun fjöl­miðla þó að til sé rann­sóknir sem bendi til slíkra áhrifa. 

Ein­hliða fram­setn­ing litar fjöl­miðla­um­ræðu

Í grein sinni fjallar Tryggvi jafn­framt um hvernig ein­hliða fram­setn­ing á kostum og göllum klukku­breyt­ingar í skýrsl­unni hafi síðan litað umræðu fjöl­miðla. „Það var ekki annað að heyra af umræð­unni en að svefn­vandi ung­linga væri auð­leyst mál með klukku­breyt­ingu og í raun val um hvort við fræddum þjóð­ina um mik­il­vægi svefns­ins eða bara ein­fald­lega breyttum klukk­unni og þá væri sá vandi úr sög­unni. Að það væri bara fínt að leysa of stuttan svefn hjá heilli þjóð svona,“ segir í grein­inn­i. 

Að lokum segir hann að til þess að sam­ráðs­gátt stjórn­valda nýt­ist sem ­skyldi sé mik­il­vægt að strax í upp­haf­legri kynn­ingu mála séu með hlut­lausum hætti kynntir kostir og gallar breyt­inga sem fyr­ir­hug­aðar eru. Þannig átti les­endur sig á að stjórn­völd hafi vegið og metið bæði kosti og galla breyt­inga og í kjöl­farið lagt til þá breyt­ingu sem á að gera. Hann segir að þannig mynd­ist traust á að ákvörð­unin sé rétt, umræðan á eftir verði mark­viss­ari og styðji betur við ákvarð­ana­ferl­ið. 

Skýrslan um klukku­breyt­ing­una er nú í samráðs­gátt stjórn­valda og er umsagna­frestur til  10. mar­s næst­kom­and­i. 



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alþjóðleg áhrif og átök í íslenskri bókaútgáfu
Kaup streymisveitunnar Storytel á langstærstu bókaútgáfu á Íslandi hafa vakið undrun á meðal höfunda og í útgáfuheiminum. Auður Jónsdóttir rithöfundur og Bára Huld Beck blaðamaður skoðuðu málið frekar.
Kjarninn 3. júlí 2020
Páley Borgþórsdóttir
Páley skipuð lögreglustjóri á Norðurlandi eystra
Dómsmálaráðherra hefur skipað Páleyju Borgþórsdóttur í embætti lögreglustjórans á Norðurlandi eystra. Páley hefur frá 2015 verið lögreglustjóri í Vestmannaeyjum.
Kjarninn 3. júlí 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – Hver gætir þeirra sem gæta vopnanna?
Kjarninn 3. júlí 2020
Alls 306 atvinnuhúsnæði nýtt sem mannabústaðir á höfuðborgarsvæðinu
Fjöldi atvinnuhúsnæðis sem nýtt er sem íbúðarhúsnæði án leyfis er nánast sá sami í dag og hann var fyrir þremur árum. Áætlað er að um fjögur þúsund manns búi í atvinnuhúsnæði í Reykjavík og nágrenni.
Kjarninn 3. júlí 2020
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Sigmundur Davíð: Góð staða getur hratt breyst til hins verra
Formaður Miðflokksins segir að Íslendingar gangi nú í gegnum mjög krítíska tíma. „Ákvarðanir skipta alltaf máli en þær skipta óvenjulega miklu máli núna.“
Kjarninn 2. júlí 2020
Úlfar Þormóðsson
Sálumessa
Kjarninn 2. júlí 2020
Hæfileg fjarlægð breytist í 1 metra samkvæmt nýju reglunum.
„Þú þarft ekki að kynnast nýju fólki í sumar“
Nýjar reglur og leiðbeiningar fyrir veitingastaði og kaffihús hafa verið gefnar út í Svíþjóð. Samkvæmt þeim skal halda 1 metra bili milli hópa. Yfir 5.400 manns hafa dáið vegna COVID-19 í landinu, þar af var tilkynnt um 41 í gær.
Kjarninn 2. júlí 2020
Ríki og borg hækka framlög til Bíó Paradísar um 26 milljónir
Framlag ríkis og borgar hækkar samtals um 26 milljónir á ári í uppfærðum samstarfssamningi við Heimili kvikmyndanna, rekstraraðila Bíós Paradísar. Stefnt er að því að opna bíóið um miðjan september en þá fagnar Bíó Paradís tíu ára afmæli.
Kjarninn 2. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent