Segir seinkun klukkunnar geta haft áhrif á hreyfingu ungmenna

Tryggvi Helgason barnalæknir telur það líklegt að hreyfing ungmenna minnki ef klukkunni er breytt. Hann segir skýrslu starfshóps forsætisráðherra um klukkubreytinguna vera einhliða og gera mikið úr kostum þess að seinka klukkunni en lítið úr göllum.

klukka
Auglýsing

Tryggvi Helga­son barna­læknir telur það lík­legt að með til­færslu klukk­unnar muni hreyf­ing ung­menna minnka. Hann bendir á að með til­færslu klukk­unnar fækki björtum stundum að lokn­um ­skóla- og vinnu­degi en rann­sóknir hafi sýnt að tengsl séu á milli dags­birtu og hreyf­ingar ung­linga hér á land­i. Í rit­stjórn­ar­grein sinni í nýjasta tölu­blað­i Lækna­blaðs­ins ­gagn­rýn­ir ­Tryggvi að engin áhersla hafi ver­ið lögð á áhrif ­klukk­unn­ar á hreyf­ingu ung­menna hvorki í skýrslu starfs­hóps for­sæt­is­ráð­herra um klukku­breyt­ing­una né í umfjöllun fjöl­miðla. Enn fremur segir hann skýrslu starfs­hóps­ins vera ein­hliða og mikið gert úr kostum klukku­breyt­ingar en lítið úr göll­u­m. 

Meiri­hluti Íslend­inga vill seinka klukk­unni

­Starfs­hópur á vegum for­sæt­is­ráð­herra skil­aði skýrslu í jan­úar um hvort að færa ætti stað­ar­tíma hér á landi nær sól­ar­tíma miðað við hnatt­ræna legu lands­ins. Í til­kynn­ingu frá ráðu­neyt­inu um mál­efnið segir að rann­­sóknir sýni að næt­­ur­svefn Íslend­inga sé almennt séð of stuttur en slíkt geti verið heilsu­­spill­andi og haft áhrif á náms­ár­angur og fram­­leiðni í atvinn­u­líf­inu. Sér­­stak­­lega sé þetta áhyggju­efni vegna barna og ung­­menna. Ein lík­­­leg skýr­ing sé að klukkan sé ekki í sam­ræmi við hnatt­ræna legu lands­ins.

Þrír val­­kostir eru settir fram í skýrsl­unni. Í fyrsta lagi er lagt til að staðan verði óbreytt og klukkan áfram einni klukku­­stund fljót­­ari en ef miðað væri við hnatt­­stöðu. Með fræðslu sé fólk aftur á móti hvatt til að ganga fyrr til náða. Í öðru lagi að klukk­unni verði seinkað um eina klukku­­stund frá því sem nú er, í sam­ræmi við hnatt­­stöðu lands­ins. Sem dæmi er tekið að ef klukkan er 11:00 nú þá verði hún 10:00 eft­ir breyt­ingu. Í þriðja lagi er lagt til að klukkan verði áfram óbreytt en skólar og jafn­­vel fyr­ir­tæki og stofn­­anir hefji starf­­semi seinna á morgn­ana.

Auglýsing

Eftir að skýrsla starfs­hóps­ins var kynnt í jan­úar kann­aði Mask­ína afstöðu lands­manna gagn­vart breyttri klukku. Sam­kvæmt nið­ur­stöð­u­m könn­un­ar­inn­ar vill meiri­hluti, eða á milli 63 og 64 pró­­sent, Íslend­inga að klukk­unni verði seinkað um eina ­­klukku­­stund frá því sem nú er. Á bil­inu 36 til 37 pró­­sent þeirra vilja óbreytta stöðu klukk­unn­­ar. Um 23 pró­­sent vilja að með fræðslu verði fólk hvatt til að ganga fyrr til náða og á milli 13 og 14 pró­­sent myndu vilja að skól­­ar, fyr­ir­tæki og stofn­­anir hefji starf­­semi seinna á morgn­ana.

Segir lítið fjallað um nei­kvæð áhrif breyttrar klukku

Í rit­stjórn­ar­grein sinni „Geta vís­indi klukkað sam­fé­lag­ið?“ segir Tryggvi að skýrsla starfs­hóps­ins hafi verið góð og ítar­leg um kosti breyttrar klukku en að hún hafi hins vegar mjög lítið fjallað um nei­kvæð áhrif breyt­ing­ar­inn­ar. Hann segir að í starfs­hópnum hafi ekki verið neinn full­trúi frá íþrótta­hreyf­ing­unni sem hafi ítrekað gert athuga­semdir við fyrri frum­vörp er varða breyt­ingu á klukk­unni. Jafn­fram­t ­gagn­rýn­ir hann í grein sinni fram­setn­ingu til­lagna starfs­hóps­ins og segir hana hafa verið ein­hliða.

Mynd:Birgir Þór Harðason

Í grein­ar­gerð­inni er greint frá því að ­klukku­breyt­ing geti lagað of stuttan svefn og í mörgum atriðum hvaða breyt­ingar gætu orðið ef svefn þjóð­ar­innar leng­ist. 

Tryggvi bend­ir aftur á móti á að aðeins í einu atriði er minnst á að minna dags­ljós gæti minnkað hreyf­ingu en ekk­ert um hvaða afleið­ingar það hef­ur. Hann segir að ­með fækkun bjart­ara stunda að lokn­um ­skóla- og vinnu­degi megi telja það lík­legt að hreyf­ing ung­menna minnki. Í grein sinni nefnir hann ­sam­an­tekt­ar­rann­sókn úr stórum gagna­grunni hreyfi­mæla í níu löndum þar sem nið­ur­staðan er að aukin dags­birta í formi sum­ar­tíma sé lík­leg til að auka hreyf­ingu ung­menna og nýlega inn­lenda rann­sókn, sem starfs­hóp­ur­inn vitn­aði í varð­andi svefn barna, þar sem tengsl fund­ust milli dags­birtu og hreyf­ingar ung­linga hér á landi, sér­stak­lega stúlkna. Hann gagn­rýnir því að engin áhersla hafi verið lögð á þetta í skýrsl­unni né í umfjöllun fjöl­miðla þó að til sé rann­sóknir sem bendi til slíkra áhrifa. 

Ein­hliða fram­setn­ing litar fjöl­miðla­um­ræðu

Í grein sinni fjallar Tryggvi jafn­framt um hvernig ein­hliða fram­setn­ing á kostum og göllum klukku­breyt­ingar í skýrsl­unni hafi síðan litað umræðu fjöl­miðla. „Það var ekki annað að heyra af umræð­unni en að svefn­vandi ung­linga væri auð­leyst mál með klukku­breyt­ingu og í raun val um hvort við fræddum þjóð­ina um mik­il­vægi svefns­ins eða bara ein­fald­lega breyttum klukk­unni og þá væri sá vandi úr sög­unni. Að það væri bara fínt að leysa of stuttan svefn hjá heilli þjóð svona,“ segir í grein­inn­i. 

Að lokum segir hann að til þess að sam­ráðs­gátt stjórn­valda nýt­ist sem ­skyldi sé mik­il­vægt að strax í upp­haf­legri kynn­ingu mála séu með hlut­lausum hætti kynntir kostir og gallar breyt­inga sem fyr­ir­hug­aðar eru. Þannig átti les­endur sig á að stjórn­völd hafi vegið og metið bæði kosti og galla breyt­inga og í kjöl­farið lagt til þá breyt­ingu sem á að gera. Hann segir að þannig mynd­ist traust á að ákvörð­unin sé rétt, umræðan á eftir verði mark­viss­ari og styðji betur við ákvarð­ana­ferl­ið. 

Skýrslan um klukku­breyt­ing­una er nú í samráðs­gátt stjórn­valda og er umsagna­frestur til  10. mar­s næst­kom­and­i. 



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB.
ESB þrýstir á Biden til að setja tæknifyrirtækjunum þröngar skorður
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins fagnaði í gær innsetningu Joe Biden í embætti Bandaríkjaforseta, en hvatti til aukins samstarfs milli ríkjanna við að takmarka vald stóru tæknifyrirtækjanna.
Kjarninn 21. janúar 2021
ESA hefur verið með augun á íslensku leigubílalöggjöfinni allt frá árinu 2017.
ESA boðar samningsbrotamál út af íslensku leigubílalöggjöfinni
Þrátt fyrir að frumvarp um breytingar á lögum liggi fyrir Alþingi sendi Eftirlitsstofnun EFTA íslenskum stjórnvöldum bréf í dag og boðar að mögulega verði farið í mál út af núgildandi lögum, sem brjóti gegn EES-samningnum.
Kjarninn 20. janúar 2021
Joe Biden, forseti Bandaríkjanna, sór embættiseið sinn fyrr í dag.
Biden: „Það verður enginn friður án samheldni“
Joe Biden var svarinn í embætti forseta Bandaríkjanna fyrr í dag. Í innsetningarræðu sinni kallaði hann eftir aukinni samheldni meðal Bandaríkjamanna svo að hægt yrði að takast á við þau erfiðu verkefni sem biðu þjóðarinnar.
Kjarninn 20. janúar 2021
Helgi Hrafn Gunnarsson
Mikið fagnaðarefni að „nýfasistinn og hrottinn Donald Trump“ láti af embætti
Þingflokksformaður Pírata fagnar brotthvarfi Donalds Trump úr embætti Bandaríkjaforseta og bendir á að uppgangur nýfasisma geti átt sér stað ef við gleymum því að það sé mögulegt.
Kjarninn 20. janúar 2021
Frá miðstjórnarfundi hjá Alþýðusambandi Íslands í febrúar árið 2019.
Segja skorta á röksemdir fyrir sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Miðstjórn ASÍ mótmælir harðlega áformum um sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka, segir flýti einkenna ferlið og telur að ekki hafi verið færðar fram fullnægjandi röksemdir fyrir sölunni.
Kjarninn 20. janúar 2021
Gosi – ævintýri spýtustráks
Öll viljum við vera alvöru!
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um sýninguna Gosi – ævintýri spýtustráks sem sýnd er í Borgarleikhúsinu.
Kjarninn 20. janúar 2021
Á nýrri tölfræðisíðu sem sett var í loftið í dag má fylgjast með framgangi bólusetningar gegn COVID-19 hér á landi.
Tæplega 500 manns hafa þegar fengið tvær sprautur
Búið er að gefa rúmlega 40 prósent af Íslendingum yfir 90 ára aldri a.m.k. einn skammt af bóluefni og tæp 13 prósent þeirra sem eru 80-89 ára. Ný tölfræðisíða um bólusetningu hefur verið sett í loftið á vefnum covid.is.
Kjarninn 20. janúar 2021
Ágúst Ólafur Ágústsson.
Ágúst Ólafur verður ekki í framboði fyrir Samfylkinguna í næstu kosningum
Annar oddviti Samfylkingarinnar í Reykjavíkur verður ekki á lista hennar í komandi þingkosningum. Hann bauðst til að taka annað sætið á lista en meirihluti uppstillingarnefndar hafnaði því.
Kjarninn 20. janúar 2021
Meira úr sama flokkiInnlent